Saloni.ca Archive

Μέρες του 36 ..όπως αποτυπώνονται στη φιλομεταξική –ή απλώς «αντιβενιζελική», συμφωνα με όσα διακήρυττε την πρώτη μέρα έκδοσής της-εφημερίδα «Απογευματινή». Πάντως, για να καταλάβουμε το στίγμα της εφημερίδας, ήταν «το μόνο προπολεμικό φύλλο που συνέχισε να εκδίδεται μέχρι το τέλος της γερμανικής κατοχής», όπως σημειώνει ο Μ. Κανδυλάκης [στο Θεσσαλονίκη 1912-2012, Μεγάλα γεγονότα στον καθρέφτη του Τύπου, ΜΙ-ΕΣΗΕΜΘ] Από την Μάρα Νικοπούλου Στα τέλη Απριλίου του 1936, οι απεργίες που κηρύσσονται από τα διάφορα σωματεία ανακοινώνονται στην εφημερίδα «Απογευματινή» με μικρά μονόστηλα, σε εσωτερική σελίδα. Πρώτοι φαίνεται ότι μπαίνουν στον χορό οι υποδηματεργάτες, στις 27/4. Αντίστοιχα κι αυτό το μικρό δημοσίευμα με την «απειλή» κήρυξης απεργίας καπνεργατών, στις 28/4. Την ίδια μέρα, ανακοινώνονται και δύο «εκδρομικαί αμαξοστοιχίαι» για την γιορτή της Πρωτομαγιάς. Στις 29 Απριλίου βλέπουμε ότι οι καπνεργάτες και οι καπνεργάτριες πραγματοποίησαν την απειλή τους. Ενώ στις 30/4, παραμονή Πρωτομαγιάς, μαθαίνουμε ότι οι εργάτες και οι υπάλληλοι έχουν κηρύξει 24ωρη απεργία. Ότι υπάρχει σύσταση προς τον Εμπορικό Σύλλογο να δώσει εντολή να μείνουν κλειστά τα καταστήματα το απόγευμα. Ότι οι Αρχές δηλώνουν ότι δεν θα επιτρέψουν «συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις απεργών ενός του χώρου του Μπεχτσινάρ». Οι αυτοκινητιστές πάντως κήρυξαν στάση εργασίας και για τις 30/4, ενώ η καπνεργατική απεργία συνεχίζεται. (Ας θυμηθούμε ότι ο Τάσος Τούσης ήταν αυτοκινητιστής) Στις 2 Μαϊου, η εφημερίδα έχει ρομαντική φωτογραφία στο πρωτοσέλιδο.. ...και ρεπορτάζ που περιγράφει αναλυτικά τις εξόδους των κατοίκων στην ύπαιθρο. Τελικά, κάποια μικρή συγκέντρωση στο Μπεχτσινάρ είχε επιτραπεί. Ομιλητής, ο βουλευτής του [Παλ]Λαϊκού Μετώπου κ. Σκλάβαινας. 3 Μαϊου. 4 Μαϊου. Η β’ έκδοση έχει τα νέα της ίδιας ημέρας. 5 Μαϊου 6 Μαϊου, με Τριεψιλίτες απεργοσπάστες να βγάζουν όπλο στην Βλάλη 8 Mαϊου και η κατάσταση κλιμακώνεται. Τα φύλλα των επόμενων ημερών δεν υπάρχουν. [Γενικά από τα ψηφιακά αρχεία λείπουν τα φύλλα από ημερομηνίες με «σημαντικά γεγονότα»] 12 Μαϊου και η εφημερίδα έχει 3 σελίδες για το θέμα. Σε άλλο πρωτοσέλιδο άρθρο επιτίθεται στο «στρατηγείο της κλινικής Μισιρλόγλου» -στόχος και οι βουλευτές Ζάννας και Λεβαντής, με μπόλικη ειρωνεία. Αναφέρει επίσης ότι «ενώ εις την κηδείαν μετέσχον τριάντα χιλιάδες λαού εκ των οποίων τα τέσσερα πέμπτα ήσαν γυναικόπαιδα Βενιζελικών, όταν έφθασαν εις την πλατείαν Ελευθερίας όπου θα μιλούσαν οι ρήτορες δεν έμειναν παρά πέντε έως έξ χιλιάδες». Πριν λειτουργήσει ως Ξενοδοχείο Εξέλσιορ λειτούργησε ως κλινική Μισιρλόγλου. Πάλι της 12ης Μαϊου. ...και η συνέχειά του. Της ίδιας μέρας. 13 Μαίου .Μαζί με τις επόμενες δύο, μια ολόκληρη σελίδα αφιερωμένη στο θέμα, και με όσα συμβαίνουν στην Αθήνα. 14 Μαϊου. Το θέμα καλύπτεται μόνον στην σελίδα της β’ έκδοσης Από την επόμενη μέρα, η εφημερίδα κατεβάζει λίγο τους τόνους και περιορίζεται σε άρθρα γνώμης (μικρότερα) και ακόμα πιο μικρές σχετικές ειδήσεις.

Τάσος Τούσης (1906-1936), νεκρός για το δίκιο των εργαζομένων Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Ογκώδες συλλαλητήριο στην Εγνατία, 9-5-1936 …και η βία της εξουσίας …την έβαψε με αίμα …ένας από τους νεκρούς, ο 25χρονος Τάσος Τούσης, από το Ασβεστοχώρι Ο Τάσος Τούσης, τα προηγούμενα χρόνια Ο Τάσος Τούσης με την οικογένειά του Η σύζυγός του Έλλη Τούση

Μπαίνοντας στην Βλάλη από την Αριστοτέλους, στο Καπάνι, τα χρόνια της κατοχής Κατεβαίνοντας την Αριστοτέλους, δεξιά η Βλάλη.

Μόλις έχουμε μπει από την Αριστοτέλους

Βλέποντας προς τα πίσω, από την Βλάλη προς την Βατικιώτη

Η Μενεξέ ανοίγεται μετά το πρώτο κτίριο δεξιά. Στην επιγραφή διαβάζουμε: “Δεχόμεθα δελτία για ζάχαρη” Ο ιερέας μπροστά σ αυτό το μαγαζί που δέχεται τα δελτία.

Που είναι αυτό δεξιά, ΒΔ γωνία Βλάλη με Μενεξέ, είδη Ζαχαροπλαστικής.

Ακριβώς στην απέναντι γωνία ένα άλλο μαγαζί

“Εχουμε τα καλλίτερα” ΝΔ γωνία Βλάλη με Μενεξέ.

Πάλι στην ίδια γωνία.

Συνεχίζοντας τον δρόμο μας προς την σκεπαστή αγορά.

Η αρχή της στεγασμένης Δημοτικής Λαϊκής Αγοράς. Στην αρχή της Χαλκέων, στο Καπάνι. Φωτογραφία συλλογής Μήτου.

Μέσα στην στεγασμένη αγορά. Από την αντίθετη μεριά της Βλάλη, προς την μεριά της Σπανδώνη.

Στην γωνία Ερμού και Κομνηνών Στο βάθος, στο τέλος της Κυδωνιάτου, η στεγασμένη Δημοτική Αγορά.

Οι πολυκατοικίες στη γωνία Τσιμισκή με Παύλου Μελά, από τη μεριά της θάλασσας, ΔΕΝ σχηματίζουν κυρτή γωνία, αλλά μια ανεξήγητη εσοχή (μη κυρτή γωνία). Στο ρυμοτομικό σχέδιο Hébrard προβλεπόταν μια “φυσιολογική” γωνία. Είναι γνωστό ότι το σχέδιο Hébrard αποτέλεσε τη βάση για την ανοικοδόμηση της Θεσσαλονίκης, αλλά υπήρξαν αρκετές τροποποιήσεις. Μήπως και η ιδιορρυθμία της νότιας πλευράς της Διαγωνίου ήταν μια περίπτωση τροποποίησης;; Γιατί;; Τι εξυπηρετούσε;; Ποια ήταν η σκοπιμότητα;;

Μια άγνωστη πτυχή της εσοχής αυτής είναι η απόπειρα να δημιουργηθεί θέατρο εκεί, το 1927, την περίοδο δηλαδή της αρχικής διαμόρφωσης του συγκεκριμένου χώρου.

Επιμελήθηκε ο Νίκανδρος Καστανίδης, με επιπρόσθετα σχόλια του Θεόδωρου Νάτσινα

Αναρτήθηκε στις ΠΦΘ από τον κ. Παναγ, Κοτίδη Η εσοχή αυτή της Διαγωνίου φαίνεται να καθιερώθηκε στην τροποποίηση του σχεδίου Hébrard το 1921 στο “ΣΧΕΔΙΟΝ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΕΩΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ”, το οποίο υπογράφει ο τότε Υπουργός Συγκοινωνιών Π. Τσαλδάρης. Το ΣΧΕΔΙΟΝ του 1921 είναι αρκετά μουτζουρωμένο, ωστόσο παρατίθεται μ' έναν μικρό καθαρισμό στην υπό συζήτηση περιοχή. Ένα σχόλιο που χρειάζεται είναι ότι και στο θέμα ποιο σχέδιο του Hébrard είναι τελικό και ποιο εγκρίνεται επικρατεί μια ψιλο-ομίχλη! Το σχέδιο της φωτογραφίας είναι από το βιβλίο της Γερόλυμπου “Η ανοικοδόμιση της Θεσσαλονίκης κλπ” και όπως λέει η λεζάντα είναι η τελική πρόταση Hébrard. Συμφωνεί με το σχέδιο που υπογράφει ο Τσαλδάρης ως προς το σημείο της διαπλάτυνσης Τσιμισκή & Π. Μελά. Οπότε κάτι προκάλεσε τον ίδιο τον Hébrard να κάνει αυτή την αλλαγή, Το σχέδιο αυτό και του Τσαλδάρη δεν συμφωνούν σε άλλα, πχ Δωδεκανήσου, Αγ. Μηνά κλπ. Για πιο εύκολη άποψη του σημείου. Ενδεχομένως να σκέφτηκαν να βάλουν εκεί κυκλικό κόμβο ή κάποιας μορφής πλατεία, Μοιάζει με την απαραίτητη διαπλάτυνση τέτοιας διαμόρφωσης.

Δεκαετία 50, δεξιά η Βασ. Ηρακλείου. Η Κομνηνών ανηφορίζει στα αριστερά μας Η συναγωγή της αγοράς (Caal de la Plaza), απέναντι από την αγορά Μοδιάνο, στη γωνία Βασ. Ηρακλείου με Κομνηνών. Στην κατοχή στέγασε μία από τις χαρτοπαικτικές λέσχες των δοσιλόγων. Μετά τον σεισμό του 1978 κατδεδαφίστηκε και σήμερα στεγάζει την συναγωγή Yad Lezikaron Στην Βασ. Ηρακλείου βλέποντας προς την Βενιζέλου, μπροστά από τα λουτρά. Λίγο πριν τον πόλεμο. Με αλλαγμένο το τοπίο,από την ΒΑ πολυκατοικία Κομνηνών και Βασ. Ηρακλείου, βλέποντας προς την Βενιζέλου. Αριστερά πίσω από το δέντρο, που κρύβει τα λουτρά, η Φραγκίνη. Από το ίδιο κτίριο μια ματιά προς την Κομνηνών ανάποδα, προς Τσιμισκή μέχρι τη θάλασσα στο βάθος. Πριν ανηφορίσουμε την Κομνηνών μια ματιά πάνω από τα λουτρά με την ώχρα να κυριαρχεί στην εποχή, στα λουλουδάδικα και στο ίδιο το κτίσμα. Κατοχική Επίσης κατοχική. Αρκετά πιο ψηλά στην Κομνηνών, σχεδόν στην Ερμού. Κατοχική.

Συνεχίζοντας την Κομνηνών, από Τσιμισκή μέχρι Βασ. Ηρακλείου

Προς το πάνω μέρος της διασταύρωσης Τσιμισκή με Κομνηνών.

Για το (κατεδαφισμένο) κτίριο αριστερά, δείτε εδώ:

Με αυτήν τη λήψη αποκαλύπτεται και η ταυτότητα του κτιρίου από το οποίο έχουμε αυτές τις φωτογραφίες. Από την δυτική πλευρά το μέγαρο Mordoch

Από την ανατολική μεριά το μέγαρο Morpurgo

Τα μαγαζάκια ανεβαίνοντας την Κομνηνών δεξιά Και από κοντά

Αριστερά ανοίγεται το τμήμα της Φραγκίνη έτσι όπως τέμνει κάθετα την Κομνηνών Επί της Φραγκίνη πίσω από τα λουτρά και μπροστά μας οι δυο ψηλές πολυκατοικίες επί της Βασ. Ηρακλείου, εκατέρωθεν της Κομνηνών Ξαναπαίρνουμε την Κομνηνών ανηφορίζοντάς την Δεξιά η γωνία Βασ. Ηρακλείου και Κομνηνών στην κατοχή.

Κομνηνών από παραλία μέχρι την Τσιμισκή. Ένα σχετικά καλοδιατηρημένο κομμάτι της πόλης από την εποχή του μεσοπολέμου. Βήμα-βήμα από τον Δαυίδ Μπράβο. Φυσικά στην γωνία δέσποζε το Μεντιτερανέ. Κομνηνών 4, το προξενείο της Σερβίας Ξενοδοχείο Λουξεμβούργο επιταγμένο επί κατοχής, κόσμημα σήμερα στην Κομνηνών 6 Δίπλα στο Λουξεμβούργο το Ξενοδοχείο Εξέλσιορ στη ΝΑ άκρη της διασταύρωσης Μητροπόλεως 21 και Κομνηνών 8. Λειτούργησε μέχρι το 1930. Μετά πωλήθηκε η ονομασία και μεταφέρθηκε ακριβώς απέναντι. Μετά κατεδαφίστηκε. Πάντως μέχρι τον Μάιο του 1929 λειτουργούσε κανονικά ως ξενοδοχείο. Το Εξέλσιορ μεταφέρθηκε απέναντι, δηλαδή εδώ, Μητροπόλεως 21 σύμφωνα με τη διαφήμιση των 30ς, (σήμερα δηλώνει διεύθυνση Κομνηνών 10), κτίσμα του 1924 σε σχέδια και κατασκευή του Joseph Pleyber Για ένα διάστημα λειτούργησε και ως κλινική Μισιρλόγλου (δημοσίευση Μακεδονία 28/11/1931. Το παλιό Εξέλσιορ κάτω, το νεότερο και σημερινό Εξέλσιορ επάνω στην ΒΑ γωνία. Από αυτήν τη λήψη παίρνουμε και μια μικρή γεύση από τα χαμηλά κτίσματα μέχρι το γωνιακό με την Τσιμισκή. Και φτάνουμε στην Τσιμισκή... ..για να ξαναρχίσουμε από κάτω, απ την άλλη πλευρά αυτήν τη φορά. Σ' αυτό το γωνιακό οικόπεδο λειτούργησε για κάποια χρόνια ο κινηματογράφος “Κυβέλεια” Τα επόμενα δύο κτίρια, από τα πιο όμορφα της Κομνηνών, σε πρόσφατες λήψεις

Μια σύγχρονη ματιά στα δύο αυτά κτίρια από το μπαλκόνι του Ξενοδοχείου Λούξεμπουργκ Μετά την Καλαποθάκη εκεί όπου ο Μπακατσέλος είχε το υποκατάστημά του. Βρισκόμαστε επί της Μητροπόλεως στην κατοχή, τα “δύο” Εξέλσιορ το ένα απέναντι από το άλλο, αλλά εμείς βλέπουμε κυρίως την ΝΔ γωνία Μητροπόλεως και Κομνηνών, ένα κτίριο με τη μεγαλύτερη πρόσοψη επί της Μητροπόλεως που σπάνια μπορούμε να το δούμε σε λήψεις της εποχής και μόνον από σχετικά μακριά. Φυσικά κατεδαφισμένο. Ξενοδοχείο Τουρίστ και αυτό του Joseph Pleyber Τα δύο ξενοδοχεία του αρχιτέκτονα μηχανικού Joseph Pleyber φαίνονται μισά, όπως και το άδειο οικόπεδο αριστερά δίπλα στο Τουρίστ και πριν από τον Λαμπρόπουλο επί κατοχής. Η λήψη από το παλιό Εξέλσιορ. Και ξαναφτάνουμε στην Τσιμισκή, αυτή τη φορά από τη μεριά των Νεωτερισμών Λαμπρόπουλου. Μια άποψη πάλι επί κατοχής, πρώτα ο Λαμπρόπουλος πριν τη διασταύρωση της Τσιμισκή με Κομνηνών.

Φοιτητικές αντιπαραθέσεις: ένα καθημερινό θέαμα στο κέντρο της Θεσσαλονίκης κι όχι μόνο στους πανεπιστημιακούς χώρους, την περίοδο 1960-1967.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Όποιος έζησε στη Θεσσαλονίκη εκείνη την περίοδο και περνούσε από το κέντρο της ή ζούσε σ’ αυτό είναι πολύ δύσκολο να μην θυμάται τις δυναμικές διαδηλώσεις των φοιτητών, τις αψιμαχίες τους και τις βίαιες επεμβάσεις της χωροφυλακής, των παρακρατικών ομάδων και των εγκάθετων παρατρεχάμενων.

Η Διαγώνιος είχε γίνει στίβος καθημερινών αναμετρήσεων μεταξύ των φοιτητών του “ανένδοτου αγώνα” και της δημοκρατικής αλλαγής, από τη μια και των εθνικοφρόνων οπαδών του αδιάλλακτου μονοκομματισμού, από την άλλη.

Σ’ άλλα σημεία της πόλης, οι συγκρούσεις ήταν πιο αυταρχικές, βίαιες και αιματηρές. Οι έχοντες και κατέχοντες, τότε, την πολιτειακή, πολιτική και στρατιωτική εξουσία εμπόδιζαν μ’ όλα τα μέσα τη δημοκρατική ανέλιξη της πλειοψηφίας. Έτσι στρώθηκε ο δρόμο της επαίσχυντης δικτατορίας των συνταγματαρχών.

Αντεγκλήσεις μεταξύ φοιτητών της ΕΔΗΝ και της ΕΡΕΝ, έτοιμοι για σύγκρουση. Τσιμισκή, δίπλα στη Διαγώνιο, ανάμεσα στα γραφεία της ΕΔΗΝ και της ΕΡΕ. Οκτώβριος 1965 [Από το βιβλίο “Εμείς του ‘60 οι εκδρομείς”, του Χρ. Ζαφείρη, 2000, σελ. 49] Εδώ ήταν τα γραφεία της ΕΔΗΝ Τα γραφεία της ΕΡΕ στη Διαγώνιο, στις αρχές της δεκαετίας του 1960 Μεγάλη διαδήλωση φοιτητών στην Εγνατία, το 1962 και με αίτημα 15% για την παιδεία

[Από το βιβλίο “Εμείς του ‘60 οι εκδρομείς”, του Χρ. Ζαφείρη, 2000, σελ. 57] Σύλληψη φοιτητή κατά τη διάρκεια διαδήλωσης στη Θεσσαλονίκη, στις αρχές της δεκαετίας του 1960

[Από το βιβλίο “Εμείς του ‘60 οι εκδρομείς”, του Χρ. Ζαφείρη, 2000, σελ. 74] Σύλληψη διαδηλωτή στη Θεσσαλονίκη, το 1966

[Από το βιβλίο “Εμείς του ‘60 οι εκδρομείς”, του Χρ. Ζαφείρη, 2000, σελ. 66] Αστυνομικοί τραβούν από τα μαλλιά γυναίκα στην Αθήνα, το πρώτο μισό της δεκαετίας του 1960 Μέλη της ΕΚΟΦ και της ΕΡΕΝ έτοιμα για δράση, στην πλατεία του Χημείου, λίγο πριν από την 21η-4-1967

[Από το βιβλίο “Εμείς του ‘60 οι εκδρομείς”, του Χρ. Ζαφείρη, 2000, σελ. 72] Το σκίτσο από την φοιτητική εφημερίδα “Πανσπουδαστική”, της 7-2-1961 Εισβολή της χωροφυλακής στο ΑΠΘ, λίγο πριν την 21η-4-1967

[Από το βιβλίο “Εμείς του ‘60 οι εκδρομείς”, του Χρ. Ζαφείρη, 2000, σελ. 62] Μνεία στον πολιτισμό, σε χωρίο κοντά στη Θεσσαλονίκη, από τους απολίτιστους κι ανορθόγραφους (!!) της δικτατορίας των συνταγματαρχών

[Από το βιβλίο “Εμείς του ‘60 οι εκδρομείς”, του Χρ. Ζαφείρη, 2000, σελ. 93] Εισβολή της χωροφυλακής στο ΑΠΘ, λίγο πριν την 21η-4-1967΄΄ Ο καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής Νικόλαος Ανδριώτης προσπαθεί να προστατεύσει και να αποσπάσει από τα χέρια των Ασφαλιτών κάποιον Φοιτητή

Η δυτική πλευρά της πρώτης προβλήτας του λιμανιού της πόλης, κατά την γερμανική κατοχή. Εκεί όπου τα γραφεία Οργανισμού Λιμένος σήμερα, που είναι το κεντρικό θέμα των φωτογραφιών, πίσω ακριβώς από το σημερινό Κίτσεν Μπαρ.

Πρώτες μέρες γερμανικής κατοχής, τα ερείπια από τις ανατινάξεις των Βρετανών.

Και αν εκείνες ήταν καταστροφές, αυτή ήταν η εικόνα της προβλήτας λίγο μετά την απελευθέρωση. Τελετές αναφοράς Γερμανών μπροστά στο Λιμεναρχείο.