Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη
Καρέ από την ταινία “Το δράμα μιας αμαρτωλής”. σε σκηνοθεσία Δημ. Αθανασιάδη, που γυρίστηκε στην Θεσσαλονίκη το φθινόπωρο του 1961. Από το κανάλι του OldThessaloniki στο You Tube εδώ Οι επεξηγήσεις από τον δημιουργό της επιλογής των σκηνών.
Σπάνια λήψη της οδού Δημοσθένους δίπλα στο Μεντιτερανέ
Από το μπαλκόνι της πρόσοψης του Γ' ΣΣ παράθεση φωτογραφιών με προφανή επιθυμία να απαθανατιστει το πανόραμα μπροστά στον Γερμανό φωτογράφο. Οι φωτογραφίες. χωρίς επεξεργασία, όπως και ο ίδιος θα τις τοποθετούσε εμφανισμένες μπροστά του για να θυμάται το προνομιακό μέρος όπου εξέτισε μέρος της θητείας του.
Πλησιάζοντας στην ημερομηνία-στόχο της έναρξης λειτουργίας του μετρό, του πρώτου μέσου δημόσιας συγκοινωνίας σε σταθερή τροχιά στην πόλη μετά το 1957, εδώ μια ανάμνηση της προηγούμενης πρώτης συγκοινωνίας σε σταθερή τροχιά, του ιππήλατου τραμ, το μακρινό 1893.
Η γραμμή ένωνε ένα καφενείο με ένα εστιατόριο! Άρχιζε από το καφενείο στην πλατεία Ολύμπου (Βενιζέλου) και έφθανε στο Μπουγιούκ Ντερέ (περίπου στη στάση Γεωργίου), όπου σε ένα εστιατόριο τραπεζώθηκαν οι επίσημοι. Τα καφενεία και τα εστιατόρια πάντα κεντρικά σημεία στην πόλη μας. Εκείνη την ημέρα η μετακίνηση με το τραμ (“αι άμαξαι” όπως αναφέρει η εφημερίδα) ήταν δωρεάν. Στις πηγές υπάρχει μια ασάφεια για την ημέρα που άρχισε η λειτουργία, αναφέρεται η 25/4/1893, η 7/5/1893, η 8/5/1893. η 25/5/1893, το 1892 (!) ...
Η εφημερίδα Νεολόγος της Κωνσταντινούπολης μας δίνει μια πληροφορία από τότε. Στο φύλλο της Παρασκευής 30/4/1893 μας λέει ότι τα εγκαίνια της γραμμής έγιναν την προηγούμενη Κυριακή. Βέβαια, η ημερομηνία αυτή είναι με το παλιό ημερολόγιο.
Με το παλιό ημερολόγιο: Η εφημερίδα βγήκε 30/4/1893 και η προηγούμενη Κυριακή ήταν 25/4/1893. Η εφημερίδα μας δίνει και την ημερομηνία με το νέο ημερολόγιο: η Παρασκευή ήταν 12/5/1893, η προηγούμενη Κυριακή επομένως ήταν 7/5/1893.
Επιβεβαιώνεται η 7/5/93 ως η ημέρα των εγκαινίων, αλλά με διατήρηση αμφιβολιών γιατί δεν ήταν πάντα εντελώς ακριβείς οι δημοσιεύσεις της εποχής.
Θόδωρος Νάτσινας
Οι εποχές αλλάζουν οι ανάγκες όχι.
Κατοχική
1916
Διαφημίσεις σε τραμ υπήρχαν εκτός και εντός των οχημάτων.
Για να τοποθετηθεί διαφήμιση της εταιρείας σας σε συρμό πρέπει να έρθετε σε επαφή με το γραφείο του κ. Κοντορέπα, στο Τουρπάλη Χαν, γραφείο νούμερο 21-22. Ο κ. Κοντορέπας ήταν αντιπρόσωπος της εταιρείας Societe international de publicite en Orient. H εταιρεία ήταν του κ. Νικόλα Ιγγλέση, η οποία συνεργαζόταν, σύμφωνα με την διαφήμισή της, με τα τραμ της Θεσσαλονίκης, της Κωνσταντινούπολης, των δύο εταιρειών τραμ της Σμύρνης, της Αθήνας, της Σόφιας, της Πάτρας και μάλλον και του Βόλου!
Στις δύο πρώτες φωτογραφίες τραμ με εξωτερικές διαφημίσεις, η τρίτη διαφημιστικό έντυπο της εταιρείας του κ. Ιγγλέση, και στην τέταρτη είναι το Τουρπάλη Χαν, γωνία Β. Ουγκώ και Εδέσσης 2. Αφιέρωμα στο Τουρπάλη Χαν εδώ: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid035ymiXf9cYMAXm6ajtz6NtpoVpJdGDnBdRGK6UoYY1bUUP4Z7LrW3pbU9zPrhSdUQl
Θόδωρος Νάτσινας
Το Ντεπό (Αποθήκη) είναι μια λέξη που έχει συνδεθεί άρρηκτα με την πόλη. Σήμερα ορίζει ολόκληρη περιοχή, και φυσικά οφείλει την χρήση της στο λεξιλόγιό μας επειδή ήταν ο χώρος στάθμευσης, αφετηρία και τέρμα των τραμ για παραπάνω από 60 χρόνια.
130 χρόνια έχουν περάσει από τότε που πρωτολειτούργησε ως αμαξοστάσιο των τραμ και σήμερα αφιερώνουμε την ανάρτηση στους εργάτες αυτού του μεταφορικού μέσου που δεν αξιώθηκε να φτάσει στις μέρες μας. Όχι μόνον δεν θεωρήθηκε σκόπιμο να συντηρηθεί και να αναβαθμιστεί αλλά υπονομεύτηκε από εκείνους που πριμοδότησαν τα αστικά λεωφορεία πρώτα και μετά το μετρό ως καταλληλότερα μέσα για τις μετακινήσεις μας στην πόλη.
Αρκετοί από μας είχαμε την άποψη ότι αυτήν την πόλη αξίζει να την διασχίζει κανείς με το φυσικό της φως της μέρας ή της νύχτας κι όχι κάτω από την γη. Λύσεις για τα άλλα οχήματα θα βρίσκονταν. Πάντα υπάρχουν λύσεις αν τις αναζητήσεις.
Η μυθολογία του τραμ θα ακολουθεί για πολλά χρόνια την πόλη έστω και ως φωτογραφική ανάμνηση. Αυτοί που το έζησαν λιγοστεύουν.
Σπύρος Αλευρόπουλος
Από την οθωμανική περίοδο λειτουργίας του
Αρκετά αργότερα, ίσως στα πρώτα χρόνια του μεσοπολέμου.
Φωτογραφία δημοσιευμένη στην Μακεδονία 4 Απριλίου 1954.
Από το βιβλίο του μουσείου Χρήστου Καλεμκερή “Οι τροχιοδρομοι Θεσσαλονίκης, Βόλου και Καρλοβασίων Σάμου”.
Από το βιβλίο του μουσείου Χρήστου Καλεμκερή “Οι τροχιοδρομοι Θεσσαλονίκης, Βόλου και Καρλοβασίων Σάμου”.
Από το βιβλίο του μουσείου Χρήστου Καλεμκερή “Οι τροχιοδρομοι Θεσσαλονίκης, Βόλου και Καρλοβασίων Σάμου”.
Όπως σημειώνεται στο ίδιο βιβλίο:
“ Αναμνηστικό στιγμιότυπο του τραμβαγιέρη Λέανδρου Βασιληά και του συναδέλφου του Τάκη Χρηστίδη (δεξιά) στο Ντεπό, στις 31 Μαϊου 1957. Τα τροχιοδρομικά οχήματα έχουν μόλις εκτελέσει την τελευταία τους διαδρομή”.
Από το βιβλίο του μουσείου Χρήστου Καλεμκερή “Οι τροχιοδρομοι Θεσσαλονίκης, Βόλου και Καρλοβασίων Σάμου”.
Chrisoula Kotsani: Λέανδρος – Δημήτριος Βασιληάς. Ο πατέρας μου. Οδηγούσε το τραμ με τον νούμερο 10. Ήταν πολύ φίλοι με τον Τάκη τον Χριστίδη, με τον οποίο είχαν οικογενειακές σχεσεις. Αρκετές φωτό τις έδωσα εγώ στον αείμνηστο Καλεμκερή.
Εκεί κοντά υπήρχε και το καφενείο τους. το “Ηραίον”.
Νικη Νικολαιδου: Μεγάλωσα μεσα στο αμαξοστάσιο τον τραμ ,.δούλευε ο Πατέρας μου Δημήτριος Τσολακιδη ,Εκεί ήταν και τα ιατρεία της εταιρίας, το φαρμακείο, το Ταμείο, και ολες η υπηρεσίες του Οργανισμού τής κετιθ,. Οταν τα σταμάτησε ήμουν 7 χρονών και είμασταν τα παιδιά τον εργαζομένων κατασκήνωση στο Ωραιόκαστρο, θυμάμαι πως κλεγαμε ολα τα παιδιά. Κρίμα τέτοιες εταιρίας με τέτοια άρτια οργάνωση που διαλύθηκε.
Ως επίλογο, το οπισθόφυλλο του περιοδικού “Τραμ, ένα όχημα”, του 1971
Το Στρατηγείο
Η είσοδος στο στρατόπεδο
Η σχέση της εισόδου με το Στρατηγείο από άλλη κατοχική λήψη
Το Γ' ΣΣ ήταν χώρος κράτησης εγγλέζων αιχμαλώτων, το ν. 183 στρατόπεδο, όπως μας πληροφορεί ο δημοπράτης στις φωτογραφίες.
Από το Γ' ΣΣ βλέποντας πίσω το Στρατιωτικό Μουσείο
Οι κρατούμενοι μέσα στους στρατώνες
Για να φτάσουν εκεί πέρασαν από την παραλία. Πρώτοι μήνες κατοχής του 1941.
Εδώ και τέσσερις γενιές κατασκευάζουμε έγχορδα λέει η ιστοσελίδα του Κώστα και του Βίκτωρα Δεκαβάλα, που έχει το μαγαζί του σήμερα στην Φιλίππου 78, πάντα στην ίδια γειτονιά της Ροτόντας. Αυτό διαπιστώνουμε κι εμείς. Οργανοποιείον Δεκαβάλα κατά την κατοχή. Δίπλα στο (κατά πάσα πιθανότητα από τότε) ψιλικατζίδικο. Ανεβαίνοντας την τότε Απ. Παύλου (Δημ. Γούναρη σήμερα) στην γωνία με την τότε Τσουφλή, ακριβώς απέναντι από την Ροτόντα.
Το απόσπασμα της φωτογραφίας με ευανάγνωστη την ταμπέλα.
Και πρέπει να γράφει Βίκτ. Δεκαβάλας. Ο παππούς της οικογένειας.
Και ολόκληρη η φωτογραφία
Λήψη του 1970 του Otto Lehmann-Brockhaus από την Hertziana βιβλιοθήκη σε ανάρτηση του Στέφανου Πασβάντη. Το οργανοποιείο αυτή τη φορά δεν φαίνεται καθαρά, σε αντίθεση με το καπνοπωλείο, ψιλικατζίδικο δίπλα του.
Ολόκληρη και αυτή η φωτογραφία.