Saloni.ca Archive

Επταπύργιο Μια ασυνήθιστη οπτική γωνία – καθώς οι χωρικοί το προσεγγίζουν από βόρεια. Από οίκο δημοπρασιών.

Η στερεοσκοπική φωτογραφία ν. 109 που μας δίνει ο Bernard Maurice είναι από τις λίγες που ο φακός του Joseph Pigassou απαθανάτισε «αξιοθέατα» της πόλης. Ίσως ανάμεσα σ’ αυτά που γοήτευσαν τον Pigassou ήταν και ο τρόπος που διαγράφονται οι σκιές των δέντρων – πράγμα που μας δίνει την ευκαιρία να δούμε ξεκάθαρα ότι για την διακοσμητική δεντροστοιχία είχαν φυτευτεί και εδώ αείλανθοι (ailanthus altissima, βρωμούσα ή βρωμοκαρυδιά), ένα «τοξικό» φυτό. Τώρα θεωρείται «ζιζάνιο», αλλά εκείνη την εποχή το προτιμούσαν ως καλλωπιστικό, ιδίως λόγω της ταχύτητας με την οποία μεγαλώνει.

Ως Hotel des Postes et Telegraphes Το ξενοδοχείο Μπρίστολ πριν την ανακαίνιση. Σήμερα Η τελευταία ανακαίνιση του ξενοδοχείου Bristol έγινε το 2000 και μετονομάστηκε σε Gapsis-Bristol. Ο λόγος της ανακαίνισης αυτής ήταν οι φθορές που προκάλεσε στο κτίριο ο σεισμός του 1978 και η ανάγκη αναβάθμισης των ξενοδοχειακών υπηρεσιών εξ αιτίας της βελτίωσης του περιβάλλοντος χώρου, δηλ. της περιοχής των Λαδάδικων. Το κτίριο ωστόσο είχε ανακαινιστεί και στις αρχές της δεκαετίας του 1920, λόγω των ζημιών που προκλήθηκαν σ’ αυτό από την πυρκαγιά του 1917. Η είσοδος του ξενοδοχείου Gapsis Bristol:

Ε. Μοδιάνο, 1922 (Αρχείο Πολεοδομίας Θεσσαλονίκης) και μια φωτογραφία της αγοράς

Το λιμάνι των ελληνιστικών χρόνων και η βασική οδική του σύνδεση. Φαίνεται ότι πλέον έχει καταλήξει το θέμα των λιμανιών της πόλης με το σχήμα των δύο λιμανιών, εμπορικό (ανατολικά κοντά στον Πύργο) και στρατιωτικό (δυτικά). Η Σ. Ακριβοπούλου, σε μια γενική απόδοση των κύριων δρόμων εκτός της ελληνιστικής πόλης, θεωρεί ότι το λιμάνι συνδεόταν με ένα δρόμο που ήταν επέκταση του μεγάλου δρόμου προς Λητή και ανατολική Μακεδονία και ο οποίος διέσχιζε το νότιο τμήμα της μελλοντικής πόλης διαγώνια. Θεωρεί μάλιστα, ότι αυτή η χάραξη επέζησε εν μέρει ως τα τέλη του 19ου αιώνα και σημαδεύει τα υποτιθέμενα υπολείμματά του στον γνωστό χάρτη του Wernieski (1880-1882). Φαίνεται ότι πλέον έχει καταλήξει το θέμα των λιμανιών της πόλης με το σχήμα των δύο λιμανιών, εμπορικό (ανατολικά κοντά στον Πύργο) και στρατιωτικό (δυτικά). Πηγή: Ακριβοπούλου, Σοφία, 2013, «Στο δρόμο για το λιμάνι: Πολεοδομικά και τοπογραφικά Θεσσαλονίκης», παρουσίαση πρακτικά συμποσίου «Medieval ports in North Aegean and the Black Sea». Μια παρουσίαση από τον Θόδωρο Νάτσινα.

Ελληνιστική Θεσσαλονίκη και οι δρόμοι της υπαίθρου, από την παρουσίαση της Σ. Ακριβοπούλου με την εξής βιβλιογραφική αναφορά: Σισμανίδης 1985, 56, επεξεργασία του σχεδίου: Θωμάς Τηλιόπουλος. Ο χάρτης του Antoine Wernieski, 1880-82 με τα εξής στοιχεία: Μνημεία: 1: Άγιος Μηνάς. 2: Λουτρά Γιαχουντί. 3: Αγία Θεοδώρα. 4: Αγία Σοφία. 5: Άγιος Κωνσταντίνος. 6: Μεγάλη (Νέα) Παναγία. 7: Λευκός Πύργος. 8: Πύλη του Γιαλού-cardo Σαμπρί-Πασά. 9: Πλατεία «Στήλης των Όφεων»-cardo Αντιγονιδών.10: Άγιοι Απόστολοι. 11: Λουτρά Φοίνικας. 12: Διοικητήριο. Δρόμοι: Με διακεκομμένη ο υποτιθέμενος αρχαιότερος δρόμος του νότιου τμήματος. DM: Decumanus Maximus. D1-D4: Decumani. C1-C4: Cardines.

Από την βεράντα του Μεντιτερανέ. Επώνυμη και υπογραμμένη φωτογραφία του Arnold Genthe (1869-1942) στα 1930.

Η πρώτη εκλογή γυναίκας σε Ελληνικές εκλογές: Αρίστη Ευνουχίδου-Παγιατάκη από τον Νίκανδρο Καστανίδη Αρίστη Ευνουχίδου-Παγιατάκη (1902-1976)

Γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη το 1902 και εγκαταστάθηκε με την οικογένειά της στη Θεσσαλονίκη το 1912, όπου τελείωσε το Δημοτικό σχολείο και αποφοίτησε από το Γυμνάσιο Αρρένων, γιατί τότε δεν υπήρχε αντίστοιχο θηλέων στη Θεσσαλονίκη. Αξίζει να σημειωθεί ότι είχε ως συμμαθήτριες στο Γυμνάσιο Αρρένων της Θεσσαλονίκης την Αντιγόνη Τούσα, η οποία σπούδασε Φαρμακευτική και ήταν η πρώτη γυναίκα φαρμακοποιός της Θεσσαλονίκης, και την Μαρία Οικονόμου, η οποία σπούδασε ιατρική και ήταν μια από τις πρώτες γυναίκες με την ειδικότητα της παθολογίας στη Θεσσαλονίκη. Η Αρίστη έφυγε για σπουδές στη Γερμανία το 1920, όπου σπούδασε ιατρική στη Λειψία και στο Βερολίνο, και εξειδικεύτηκε στην παθολογία-φυματιολογία. Από το 1927 ασκούσε την ειδικότητά της στη Θεσσαλονίκη, τόσο ιδιωτικά όσο και στο Ταμείο Ασφαλίσεως των Καπνεργατών. Το 1932 άνοιξε κλινική και προσέφερε τις υπηρεσίες της στο ΙΚΑ, από την ίδρυση του και μετά. Το 1951 εκλέχτηκε στις δημοτικές εκλογές της Θεσσαλονίκης, Συνυποψήφιες ήταν η Ελένη Σκούρα (μετέπειτα εκλεγείσα ως η πρώτη βουλευτής στην Ελλάδα) και η Μερόπη Τσιώμου-Βασιλικού. Η Αρίστη ως πρώτη εκλεγείσα έπρεπε να ορκισθεί ως Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, αλλά ο τότε νόμος δεν το επέτρεπε και τοποθετήθηκε ως Δήμαρχος ο Παντελής Πετρακάκης . Ανέλαβε τη θέση του δημοτικού συμβούλου, την οποία υπηρέτησε μέχρι τέλους της θητείας της. Αξίζει να αναφερθεί ότι ήταν ιδρυτικό μέλος του Συλλόγου Επιστημόνων Γυναικών. Απεβίωσε το 1976. “ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ”, 18/11/1927 “ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ”, 11/12/1932 Πιθανότατα η θέση της κλινικής της Α. Ευνουχίδου-Παγιατάκη, Μπότσαρη 10

Σύμφωνα με την πηγή, οι πιο δύσκολες περιπτώσεις τραυματιών μεταφέρονταν με τρένα, συχνά τρένα μικρότερων διαστάσεων από τα συνηθισμένα που κινούνταν σε προσωρινές γραμμές τύπου Decauville και η συγκεκριμένη μηχανή είναι Baldwin 4-6-0.

Πηγή https://bmdoyleblog.wordpress.com/2015/09/16/a-field-ambulance-in-salonika-1916-17/?fbclid=IwAR08u66Epcv8UETTrNszmN25qv0Xz7A5kApjJnx8Hm8nHReWyvAQg7xsO4s

πραγματικότητα ή μυθοπλασία κινηματογραφικής ταινίας; Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Ο Γεώργιος Σταμπουλής στο βιβλίο του “Η Ζωή των Θεσσαλονικέων πριν και μετά το 1912” [εκδ. Διοσκούροι, 1984] σημειώνει τα εξής: “ΦΡΟΥΛΑΪΝ ΝΤΟΚΤΩΡ Μεγάλη εντύπωση είχε προκαλέσει η ομορφιά της Φροϋλάιν Ντοκτώρ, που μετά τα κατορθώματά της, όπως συνήθως γίνεται, μαθεύτηκε ποια ήταν. Ήταν η μεγαλύτερη κατάσκοπος των Γερμανών και υπηρέτησε στο Β’ Επιτελικό Γραφείο στο Βερολίνο. Αρχικά τοποθετήθηκε στη Βέρνη. Όταν δημιουργήθηκε θέμα συμμαχίας Αντάντ και Βουλγαρίας, την έστειλαν στη Θεσσαλονίκη με τα’ όνομα Λίλιαν Στάνλευ (το πραγματικό της ήταν Ελίζαμπεθ Στράγκμούλερ) σαν ανταποκρίτρια της εφημερίδας Νιου Γιόρκ Σταρ κι έμενε στ ξενοδοχείο Μπριστόλ,….” [σελ. 354-5]. Το 1937 προβλήθηκε στους κινηματογράφους η ταινία Φροϋλάιν Ντόκτορ με την Ντίτα Πάρλο, τον Πιέρ Φρενέ, τον Πιέρ Μπλαναάρ και τον Λουί Ζουβέ, όπως μας πληροφορεί ο Τομανάς στο βιβλίο του “Οι Κινηματογράφοι της Θεσσαλονίκης, 1895-1944” [εκδ. Νησίδες, 1993, σελ. 153]. Ο οποίος επισήμανε: “Η γερμανίδα αυτή κατάσκοπος έδρασε στο Παρίσι και στη Θεσσαλονίκη. Όταν ξεσκεπάστηκε, διέφυγε μ’ ένα φορντάκι προς τα ελληνοσερβικά σύνορα. Οι γάλλοι στην ταινία, για λόγους εθνικής φιλοτιμίας, δείχνουν ότι ανατίναξαν το αυτοκίνητο μαζί με την επιβάτιδά του, πράγμα όμως που δεν συνέβη.” Φαίνεται ότι και ο Σταμπουλής και ο Τομανάς πίστεψαν στην αφήγηση του κινηματογραφικού έργου, δηλαδή ότι η συγκεκριμένη κατάσκοπος ήρθε στη Θεσσαλονίκη για κατασκοπεία. Αυτό όμως δεν επιβεβαιώνεται στις σύγχρονες βιογραφίες της γερμανίδας κατασκόπου Elsbeth Schragmüller. [βλ. ενδεικτικά 1) https://en.wikipedia.org/wiki/Elsbeth_Schragmuller , 2) Ernest Volkman-Spies: The Secret Agents Who Changed the Course of History, 1996, σελ. 136-139.] Το πιθανότερο είναι οι δύο Έλληνες συγγραφείς να παρασύρθηκαν από τη μυθοπλασία του κινηματογραφικού έργου. Η “Φροϊλάιν Ντόκτορ”, δηλ. η Elsbeth Schragmüller γεννήθηκε το 1887 στο Schlüsselburg της Πρωσίας. Τα παιδικά της χρόνια τα πέρασε στο Münster με τη γιαγιά της. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες και πήρε διδακτορικό στο Πανεπιστήμιο της Freiburg. Ήταν μια από τις πρώτες γυναίκες με τέτοιο ακαδημαϊκό τίτλο. Μετά τις σπουδές της δούλεψε ως λέκτορας στον Γερμανικό εκπαιδευτικό σύνδεσμο Lette, στο Βερολίνο, που είχε ιδρυθεί το 1866, αρχικά ως μια τεχνική σχολή για γυναίκες. Με την έκρηξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου μετακινήθηκε στο Βέλγιο, στη υπηρεσία του Γερμανού διοικητή στρατάρχης Κόλμαρ Φράιχερ φον ντερ Γκολτς (1843-1916), επονομαζόμενος και Γκολτς Πασάς, γιατί είχε αναδιοργανώσει και διεύθυνε τον Οθωμανικό στρατό στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897. Στην υπηρεσία αυτή η Schragmüller στράφηκε στα ζητήματα μυστικών πληροφοριών και για το σκοπό αυτό έκανε μια ταχύρυθμη εκπαίδευση στο τότε Γερμανικό Τμήμα Πληροφοριών της Lille. Στη συνέχεια έγινε επικεφαλής του τμήματος μυστικών πληροφοριών του πολέμου στην Αμβέρσα. Μετά τη συνθηκολόγηση της Γερμανίας το 1918 επέστρεψε στα ακαδημαϊκά της καθήκοντα κι έγινε βοηθός στο Πανεπιστήμιο της Freiburg. Τα τελευταία χρόνια της τα πέρασε με την οικογένειά της στο Μόναχο. Απεβίωσε στις αρχές του 1940. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ταυτότητά της ήταν άγνωστη μέχρι το 1945, όταν οι σύμμαχοι διερεύνησαν τα αρχαία των Γερμανικών μυστικών υπηρεσιών. Ωστόσο ήταν γνωστό το ψευδώνυμό της Φροϊλάιν Ντόκτορ (ή Ματμαζέλ Ντοκτόρ) από την υπόθεση της Ολλανδέζας κατασκόπου Μάτα Χάρι [Margaretha Zelle (1876-1917)], που ήταν υφιστάμενή της στην μυστική της δραστηριότητα. Η σχέση της αυτή έγινε γνωστή μετά τη σύλληψη της Μάτα Χάρι, η οποία εκτελέστηκε για κατασκοπεία το 1917. Η αφίσα του κινηματογραφικού έργου Salonique nid d’espions ou Mademoiselle Docteur (1937) [Θεσσαλονίκη, η φωλιά των κατασκόπων ή “Φροϊλάιν Ντόκτορ”] Η Dita Parlo (1908-1971), γερμανίδα ηθοποιός που ενσάρκωσε το ρόλο της Φτοϊλάιν Ντόκτορ στην κινηματογραφική ταινία Salonique, nid d'espions ou Mademoiselle Docteur (1937) που σκηνοθέτησε ο G.W. Pabst. Η φωτογραφία είναι από σκηνή του έργου Ο Leo Birinski (1884-1951) ήταν ο κύριος σεναριογράφος της εν λόγω ταινίας. Ουκρανός, ο οποίος έζησε κι εργάστηκε ως θεατρικός συγγραφέας ή σεναριογράφος στην Αυστρία τη Γερμανία και τις Η.Π.Α. Με δικό του σενάριο γυρίστηκε στη Γερμανία η ταινία “Mata Hari, die rote Tänzerin” το 1927 και η Αμερικάνικη ταινία “ Stamboul Quest ” το 1934 όπου προβλήθηκε το όνομα “Φροϊλάιν Ντόκτορ”, πριν ξαναπροβληθεί στην ταινία “Salonique, nid d'espions ou Mademoiselle Docteur » το 1937. Η σχετική παράγραφος από το βιβλίο του Γ. Σταμπουλή Η βέλγικη αφίσα Η ιταλική αφίσα Νοέμβριος 1937, στο “Παλλάς”