Ληταία πύλη
Δύο φωτογραφίες από σελίδα του Δήμου Νεάπολης-Συκεών
Θόδωρος Νάτσινας
Πλατεία αγίας Σοφίας περί το 1955
Από τον Χρήστο Καββαδά και σε εκτίμηση χρονολογίας από τον Χάρη Βάρβογλη
Αριστοτέλους με Εγνατια κάπου τη δεκαετία του 1930 μάλλον.
Σε πολύ μεγάλη ανάλυση τα καταστήματα της δυτικής στοάς.
Η πλατεία της Αγ. Σοφίας το 1976
Στην στάση εδώ προσέξαμε τα τρία κτίρια στις γωνίες αλλά δεν μας τράβηξε την προσοχή το τέταρτο. Περισσότερη έμφαση στο κόκκινο σπίτι βέβαια. Το κόκκινο σπίτι ή μέγαρο Λόγγου είναι από το 1926 του αρχιτέκτονα Λεονάρντο Τζεννάρι.
To κτίριο με τον Τερκενλή χτίστηκε το 1926, για να στεγάσει την οικογένεια Israel σε σχέδια των Pleyber (ισόγειο και 1ος όροφος) και Fernandez (2oς όροφος). Το κτίριο με την εμπορική τράπεζα (τότε) στο ισόγειο, ανήκει στην Φιλόπτωχο Αδελφότητα Ανδρών Θεσσαλονίκης και σχεδιάστηκε από τον Ξ. Παιονίδη 1922.
Θόδωρος Νάτσινας
Η γνωστή κρήνη επί της οδού Ανθέων, λίγο έξω από τα τείχη του Επταπυργίου
Η γνωστή κρήνη επί της οδού Ανθέων, λίγο έξω από τα τείχη του Επταπυργίου. Στο βάθος διακρίνονται αχνά τάφοι του οθωμανικού νεκροταφείου. Φωτογραφία της Γαλλικής Δ/νσεως Φωτογραφίας και Κινηματογράφου, περίπου στα 1916, η οποία προσφέρεται σε δημοπρασία του οίκου Φαϊτατζή. Περισσότερα για την κρήνη στην ανάρτηση https://archive.saloni.ca/1757
Αλέξανδρος Σαββόπουλος
Υποδοχή του Κωνσταντίνου Α', 1/8/1913 μετά τη λήξη του Β΄ Βαλκανικού Πολέμου
Υποδοχή του Κωνσταντίνου Α', 1/8/1913 μετά τη λήξη του Β΄ Βαλκανικού Πολέμου. Μια πολύ ενδιαφέρουσα φωτογραφία από ανάρτηση του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα με συγκεντρωμένα πολλά σημαντικά πρόσωπα της περιόδου. Αριστερά ο Κωνσταντίνος συνομιλεί με τον Στέφανο Δραγούμη (Γενικός Διοικητής Μακεδονίας). Δεξιά, με λευκές στολές δύο πρίγκηπες Γεώργιος και Αλέξανδρος (χωρίς να διακρίνεται ποιος είναι ποιος) και στο βάθος ανάμεσα στους άλλους επίσημους ξεχωρίζει ο Γεννάδιος (με την πλούσια γενειάδα) ενώ με το φέσι δεξιά ο Οσμάν Σαϊτ Μπέης, ο τελευταίος Οθωμανός δήμαρχος της πόλης. Υποδοχή του Κωνσταντίνου Α', 1/8/1913 μετά τη λήξη του Β΄ Βαλκανικού Πολέμου. Μια πολύ ενδιαφέρουσα φωτογραφία από ανάρτηση του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα με συγκεντρωμένα πολλά σημαντικά πρόσωπα της περιόδου. Αριστερά ο Κωνσταντίνος συνομιλεί με τον Στέφανο Δραγούμη (Γενικός Διοικητής Μακεδονίας). Δεξιά, με λευκές στολές δύο πρίγκηπες Γεώργιος και Αλέξανδρος (χωρίς να διακρίνεται ποιος είναι ποιος) και στο βάθος ανάμεσα στους άλλους επίσημους ξεχωρίζει ο Γεννάδιος (με την πλούσια γενειάδα) ενώ με το φέσι δεξιά ο Οσμάν Σαϊτ Μπέης, ο τελευταίος Οθωμανός δήμαρχος της πόλης.
Πηγή: https://web.facebook.com/MuseumOfMacedonianStruggle/photos/a.528314440527164/8144625945562604/
Το Πασά Χαμάμ, τα μετέπειτα Λουτρά Φοίνιξ στην οδό Κάλβου
Το Πασά Χαμάμ, τα μετέπειτα Λουτρά Φοίνιξ στην οδό Κάλβου χτίστηκε, αρχικά ως γυναικείο λουτρό, στα 1520-1530 από τον Τσεζερί Κοτζά Κασίμ Πασά (τον ίδιο που μετέτρεψε σε τζαμί την εκκλησία των Αγίων Αποστόλων). Και είναι πολύ περίεργο που, παρόλο που βρίσκεται τόσο κοντά στους πολυφωτογραφημένους Αγ. Αποστόλους και στην επίσης πολυσύχναστη Πλατεία Πλατάνου, δεν έχουμε καμία πολύ παλιά φωτογραφία του. Μία από τις λίγες σχετικά παλιές είναι αυτή του Σωκράτη Ιορδανίδη (Αρχείο ΜΦΘ), τραβηγμένη μάλλον στις αρχές της δεκαετίας του ’80.
Τα λουτρά έπαψαν να λειτουργούν το 1981, λόγω επικινδυνότητας, ενώ το κτίριο σήμερα -απαλλοτριωμένο από τον Δήμο ήδη από το 1977- χρησιμοποιείται ως αποθήκη των αρχαιοτήτων που βρίσκονται στα έργα για το μετρό.
Μάρα Νικοπούλου, Θόδωρος Νάτσινας
Λίγο παλιότερη του Machiel Kiel, 1972 σύμφωνα με το αρχείο
http://www.nit-istanbul.org/kielarchive/index.php?fbclid=IwAR3Z7vCQcebaluRctiKAljqctSR6VCgL3fTbGvm9BZAjZ4trhr29qlGeEX4
Από το ίδιο αρχείο αυτή και η επόμενη από το εσωτερικό του χαμάμ
Φωτογραφία της Dorothy Burr Thomson, 1937
Από ASCSA, σε ανάρτηση Στ. Πασβάντη
http://www3.ascsa.edu.gr/digital_images/Archives_low/dor_burr_thompson/20070719/1934_00_0077_pr.jpg
Αναρτήθηκε στις ΠΦΘ από τον κ. Νικόπουλο με χρονολογία πιθανόν κατοχική
Ανάρτηση Στ. Πασβάντη στην ομάδα The Οttoman-era Heritage of Greece: “άποψη εσωτερικού χώρου του Πασά Χαμάμ/Λουτρά Φοίνιξ, σε πρώτο πλάνο ευρήματα των ανασκαφών για τα έργα του Μετρό.
Από archaiologia.gr”
Σύγχρονη φωτογραφία από Mpampis Kelidis
Και πάλι για τα εγκαίνια της πρώτης σιδηροδρομικής γραμμής που λειτούργησε στην Θεσσαλονίκη
Ανάρτηση 3η για τα εγκαίνια της πρώτης σιδηροδρομικής γραμμής που λειτούργησε στην Θεσσαλονίκη. Είδηση στην καθημερινή έκδοση της Βυζαντίς δίνει πλήρη περιγραφή της εκδήλωσης. Η ημερομηνία δεν δίνεται με σαφήνεια αλλά μετά από το σκεπτικό που δίνω στο σχόλιο της εικόνας τη τοποθετώ πάλι στις 6/7/1872.
Μεταγράφω εδώ το κείμενο της είδησης για να είναι πιο εύκολο να διαβαστεί: “Αναγινώσκομεν εις την ομώνυμον εφημερίδα της Νομαρχίας Θεσσαλονίκης τα εξής: «Αποπερατωθεισών των εργασιών της από Θεσσαλονίκης μέχρι Σκοπίων κατασκευαζόμενης γραμμής μέχρι του χωρίου Δαβιδόβου, απέχοντος 100 χιλιόμετρα, ήτοι 20 ώρας από Θεσσαλονίκης, και μετακομισθεισών των προς μεταφοράν χρησιμευουσών μηχναών, η εταιρία ανήγγειλε τούτο προς την Υψ. Πύλην, ήτισ τηλεγραφικώς ειδοποίησε την Α. Εξ. Τον Γεν. Διοικητήν ημών όπως γίνη η επίσημος εγκαινίασις αυτής, δι’ ο την πρωίαν του παρελθόντος Σαββάτου, 24 τρέχοντος μηνός, η Α.Ε. ο Γεν. ημών Διοικητής ο πρόεδρος του ανωτάτου δικαστηρίου Εξ. Σαλή εφένδης, ο εξεταστής Εξ. Ααλή Σεφίκ Βέης, άπαντες οι υπάλληλοι του Γεω. Διοικητηρίου, οι πρόκριτοι της πόλεως ημών, οι Πρόξενοι των ξένων δυνάμεων και πολλοί εκ των προσκληθέντων κατοίκων μετέβησαν εις τον υπό οθωμανικών σημαιών εστολισμένων σιδηροδρομικόν σταθμόν, μετά μικράν δε εκείθε ανάπαυσιν, περί την 11 ½ ώραν επιβάντες άπαντες επί της ωρισμένης αμαξοστοιχίας ανεχώρησαν δια το άνω ρηθέν χωρίον, της ατμήρους μηχανής ούσης δαφνοστολίστου και εχούσης επ’ αυτής αναπεπταμένην την οθωμανικήν σημαίανδιασκεδάσαντες δε καθ’ οδόν εις τινα μέρη, κατέφθασαν εν αυτώ εντός 6 ωρών. Εκείθεν δε μεταβάντες εις την κωμόπολιν Γκεβγελή, απέχουσαν μίαν ώραν του ανωτέρω χωρίου, παρεκάθεσαν επί τραπέζης, ήτις επί τούτω είχε προετοιμασθή υπό του εντίμου διευθυντού της εταιρίας. Εν την περιστάσει ταύτη η Α. Εξ. ο Γεν. ημών Διοικητής απήγγειλε λογίδριον, μετά ταύτα έλαβον λόγον οι κ.κ., Πρόξενοι της Αυστρο-Ουγγαρίας και Ιταλίας, κατόπιν δε εξεφώνησεν λόγον και ο πρόεδρος του Εμποροδικείου Αμασιάν εφένδης, μετά την αποπεράτωσιν του οποίου άπαντες ανήγγειλαν μεγαλοφώνως το Ζήτω το Οθωμανικός Κράτος! είτα δε ευχηθέντες υπέρ της μακροβιότητος του ευεργετικωτάτου ημών Άνακτος, διελύθησαν, διαμείναντες δε εν τη ειρημένη κωμοπόλει επί 1 – 1 ½ ώρας και περιηγηθέντες τινά μέρη αυτής, την 9 μ.μ. επέβησαν αύθις επί της αμαξοστοιχίας και ανεχώρησαν διαμείναντες δε επί μικρόν εις τους καθ΄οδόν ευρισκομένους σιδηροδρομικούς σταθμούς, επανέκαμψαν ενταύθα ΧΧ ΧΧΧΧΧ περί την 12ην ώραν.»”
Θόδωρος Νάτσινας
Η εκτενής περιγραφή των εγκαινίων της πρώτης σιδηροδρομικής σύνδεσης στην Θεσσαλονίκη προέρχεται από την «Βυζαντίς», εφημερίδα της Κωνσταντινούπολις. Μια πρώτη δυσκολία στο να βρεθεί το συγκεκριμένο απόσπασμα ήταν ότι η Βυζαντίς εκδιδόταν σε δύο διαφορετικές σειρές με διαφορετική αρίθμηση. Η μια σειρά εκδιδόταν Δευτέρα, Τρίτη και Πέμπτη και η άλλη κάθε Τετάρτη και Σάββατο. Έτσι, ενώ βρέθηκε είδηση ότι ολοκληρώθηκε η κατασκευή της γραμμής στο τεύχος 1594 της 21/7/1872 της δεύτερης σειράς, η είδηση των εγκαινίων ήταν στο τεύχος 537 της 24/7/1872 της πρώτης σειράς. Μάλιστα, στην βιβλιοθήκη της Βουλής οι δύο σειρές είναι συγκεντρωμένες σε διαφορετικούς τόμους. Έτσι αν δεν ξέρεις ότι υπάρχουν δύο σειρές μπορεί να ψάχνεις για ώρες τα φύλλα του Ιουλίου 1872 της πρώτης σειράς και να μην βρίσκεις τίποτα (αυτό έπαθα εγώ) μέχρι που κατά λάθος άνοιξα τον λάθος τόμο και βρέθηκα προ εκπλήξεως σε μια άλλη Βυζαντίς. Οι περιπέτειες των ερασιτεχνών ερευνητών.
Θέμα προκύπτει και εδώ με τις ημερομηνίες. Το φύλλο 537 με την είδηση είναι της 24ης Ιουλίου 1872, ημέρας Δευτέρας. Αναπαράγει είδηση που δημοσιεύτηκε στην Νομαρχιακή Εφημερίδα της Θεσσαλονίκης, η οποία είδηση αναφέρει ότι τα επίσημα εγκαίνια έγιναν «[…] την πρωίαν του παρελθόντος Σαββάτου, 24 τρέχοντος μηνός […]». Πολλά 24άρια έπεσαν ταυτόχρονα και θολώνουν τα νερά.
Πρώτος έλεγχος αν το φύλλο που βρήκα είχε τυπογραφικό λάθος (μια φορά την πατάμε) – το προηγούμενο φύλλο 536 ήταν της Πέμπτης 20/7/1872 και το επόμενο 538 ήταν της Τρίτης 25/7/1872. Οπότε τα πράγματα ήταν εντάξει σε αυτό το σημείο.
Δεύτερο θέμα πώς μπορεί μια εφημερίδα (η Νομαρχιακή) να διατείνεται ότι τα εγκαίνια έγιναν Σάββατο 24 τρέχοντος μηνός και η άλλη (η Βυζαντίς) να εκδίδεται Δευτέρα 24/7/1872. Η εξήγηση που βρίσκω είναι ότι η Νομαρχιακή Εφημερίδα Θεσσαλονίκης είχε εκδοθεί αρκετές ημέρες πριν τις 24/7/1872, μάλλον μάλιστα τον Ιούνιο, δηλαδή ο τρέχων μην ήταν ο Ιούνιος. Άρα τα εγκαίνια έγιναν 24/6/1872.
Τρίτο θέμα, ποιο ημερολόγιο χρησιμοποιούσαν οι μεν και οι δε στις εφημερίδες τους; Δεν είμαι σίγουρος πιο ημερολόγιο χρησιμοποιούσε η Βυζαντίς αλλά η Νομαρχιακή μάλλον το παλιό. Η ημερομηνία 24/6/1872 με το παλιό είναι 12 ημέρες αργότερα με το νέο, δηλαδή 6/7/1872 και η οποία είναι Σάββατο – μια ημερομηνία που ταυτίζεται με αυτήν που είχα υπολογίσει στην προηγούμενη ανάρτηση!
Τέταρτο θέμα, το γεγονός ότι ο Β. Γούναρης, χρησιμοποιώντας ως πηγή την είδηση της Βυζαντίς της 24/7/1872, αναφέρει την ημερομηνία των εγκαινίων ως 22/7/1872. Δεν μπορώ να εντοπίσω κάποιο στοιχείο σε αυτές τις δημοσιεύσεις που να ταιριάζει με αυτήν την εκδοχή. Ο Γούναρης βέβαια αναφέρει και άλλες δύο πηγές σε αυτήν την παράγραφο του βιβλίου, στις οποίες δεν έχω πρόσβαση.
Με βάση τα παραπάνω και την προηγούμενη ανάρτηση νομίζω ότι είναι το πιο πιθανό το επίσημο εγκαίνιο της πρώτης γραμμής της Θεσσαλονίκης να έγινε στις 6/7/1872.
Δύο ειδήσεις από την άλλη σειρά της Βυζαντίς.
Η πρώτη δημοσιευμένη 21/6/1872 αναφέρει ότι με τηλεγράφημα της 17/29 Ιουνίου 1872 βεβαιώνεται ότι επιτροπή μηχανικών έλεγξε την γραμμή και την βρήκε κατάλληλη για να λειτουργήσει. Επομένως, 29 Ιουνίου κρίνεται κατάλληλη για να λειτουργήσει και μια βδομάδα αργότερα γίνονται τα επίσημα εγκαίνια. Υπάρχει περίπτωση να λειτουργεί η γραμμή ανεπίσημα την εβδομάδα αυτή;
Εγνατία, κοντά στην πλατεία Βαρδαρίου, με το τζαμί Μπουρμαλί στο κέντρο της φωτογραφίας
Συνήθως βλέπουμε το κεντρικό τμήμα της φωτογραφίας, εδώ με ευρύτερο πεδίο. Η πηγή την χρονολογεί 1912 και την αποδίδει στον Zepdji https://www.worthpoint.com/worthopedia/salonique-1912-egnatia-vardar-tramway-1778548508?fbclid=IwAR2wm00QS-vvB-a6QC58wVYVYg3d-cApjoGfiygW52gXxExfYkQlGua2e0w
Θόδωρος Νάτσινας
Όπως έχει κυκλοφορήσει πιο πολύ
Η ανέγερση του οικοδομικού συγκροτήματος του Ναυτικού Ομίλου Θεσσαλονίκης
Νίκανδρος Καστανίδης
Η θεμελίωση των νέων ιδιόκτητων εγκαταστάσεων του Ναυτικού Ομίλου
Θεσσαλονίκης έγινε στις 26-10-1960 από τον τότε πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή
Η σχετική είδηση στην εφημερίδα ‘Μακεδονία’, στις 26 και 27-10-1960
Το Δ.Σ. του Ναυτικού Ομίλου Θεσσαλονίκης, γύρω στο 1960, με πρόεδρο τον Άλκη Παπαδημητρίου και αντιπρόεδρο τον Δημήτριο Κ. Ζάννα [που επί ημερών του αποκτήθηκε το οικόπεδο στη οδό Σοφούλη (περιοχή Καραμπουρνάκι), τον Αύγουστο του 1959].
Η αρχική μακέτα για τις εγκαταστάσεις του ΝΟΘ, από τον αρχιτέκτονα Κωνσταντίνο Καψαμπέλης (1909-1984). [Αξίζει να αναφερθεί ότι μεταξύ των αρχιτεκτονικών έργων του ήταν η βίλα Ζάννα στην οδό Σοφούλη (το 1935) και τα περίπτερα της Ιονικής-Λαϊκής και της Εμπορικής Τράπεζας στην Δ.Ε.Θ. (το 1959-60).]
Το αρχικό τοπογραφικό σχέδιο
Η θέση όπου οικοδομήθηκαν οι νέες εγκαταστάσεις του Ναυτικού Ομίλου Θεσσαλονίκης, σε φωτογραφία της περιόδου της κατοχής
[Η φωτογραφία αναρτήθηκε από τον κ. Γιάννη Μανιο στις ΠΦΘ, στις 17-5-2020]
Η θέση του σε αεροφωτογραφία του 1945
Οι πρώτοι δομημένοι σκελετοί των νέων εγκαταστάσεων του ΝΟΘ, γύρω στο 1963
Η αρχική ολοκλήρωση του έργου, το 1964. Τη χρονιά αυτή έγινε και η μετακόμιση του Ομίλου από τις παλιές εγκαταστάσεις του της οδού Λουκιανού
(Στην αριστερή πλευρά της φωτογραφίες φαίνεται μια άκρη από το εξοχικό κέντρο Παπαρούνα)
Ο κυματοθραύστης που έγινε την περίοδο 1964-1969
Η αεροφωτογραφία, όπου φαίνεται ο κυματοθραύστης του ΝΟΘ, είναι του 1970 περίπου
[Αναρτήθηκε από τον κ. “Vasileios Chatzivasileiou” στις ΠΦΘ στις 16-1-2014]
Και το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου (που σχεδιάστηκε το 1977 από τον αρχικό αρχιτέκτονα του έργου Κ. Καψαμπέλη), κατασκευάστηκε το 1990