Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη
Η διατηρητέα οικοδομή στην Γρηγορίου Παλαμά 17, με την περίτεχνη αρχιτεκτονική. Κατασκευή του 1926, με σχέδια και επιμέλεια του αρχιτέκτονα Αλέξανδρου Τζώνη (1877-1951).
Νίκανδρος Καστανίδης
Του 1980 περίπου
Λεπτομέρεια της προηγούμενης φωτογραφίας
Η τοποθεσία της οικοδομής στο χάρτη της Θεσσαλονίκης
Του 1990 περίπου
Του 1992 περίπου
Του 2014
Σύμφωνα με την καταγραφή στο ΒΙ.Δ.Α. από τον Δημ. Βάις, με πηγές Χαριτάτο-Γιακουμάκη «Η ιστορία του Ελληνικού Τσιγάρου» του 1998 και Μικελή “«Η Βιομηχανία της κεντρικής Μακεδονίας” του 1924 η καπνοβιομηχανία ιδρύθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα με έδρα τον Βόλο. Στην Θεσσαλονίκη εγκαθίσταται το 1913. Εμπορικά σήματα ήταν τα Venus, Ήβη, Φήμη. με την σημερινή ανάρτηση μπορούμε να προσθέσουμε ακόμη 2 σήματα, τα Αύρα και τα Φίνο. «Εν ταις εργοστασίοις υπάρχουσι 5 Καπνοκοπτικαί μηχαναί, 4 σιγαροποιητικαί, 30 ίπποι κινητήραι ηλεκτρικής δυνάμεως. Απασχολεί 20 εργάται και 130 εργάτιδες. Καπνός εισήχθη προς κοπήν κατά το έτος 1921 173.000 χιλιόγραμμα, κατά το έτος 1922 173.000 χιλιόγραμμα.
Εξ ών παρήχθησαν σιγαρέττα μηχανοποίητα, κατά το έτος 1921 91.724 χιλιόγραμμα, κατά το έτος 1922 116.618 χιλιόγραμμα». (https://vida-omada.blogspot.com/2018/05/blog-post_17.html) Η τοποθεσία αναζητούνταν, μπορούμε σήμερα να την προσδιορίσουμε ανάμεσα στην οδό Οδυσσέως και Λαγκαδά.
Σπύρος Αλευρόπουλος
Διαφημίσεις στην Μακεδονία για τα τσιγάρα της βιομηχανίας.
Μέχρι το 1919 γραφεία και εργοστάσιο στην (τότε) Τσιμισκή 13, σήμερα Αγ. Μηνά. Μεταφέρεται στο κτίριο της Ρεζή, Οδυσσέως 16 Μακεδονία 19-7-1919
Τα ξημερώματα του Σαββάτου 26 Ιουλίου 1924 πυρκαγιά καταστρέφει όχι μόνο το εργοστάσιο αλλά και τα γραφεία και τις αποθήκες και άλλων εταιρειών. Η φωτιά ξεκίνησε από το κτίριο που ανήκε στην Ρεζή και ιδιοκτήτης ήταν ο Ερνέστος μπέης.
Καταστράφηκαν “άπαντα μεταξύ Οδυσσέως και Λαγκαδά”.
Η πυρκαγιά ήταν τόσο σφοδρή που στην πόλη ξύπνησαν μνήμες από την πρόσφατη μεγάλη πυρκαγιά. Οι όροφοι χρησιμοποιούνταν από διάφορες εταιρείες (Φλωρεντίν, Σαλόνικα, Σωσίδη, Νέα Θρακική κλπ). Καταστράφηκε και το εργοστάσιο των αφων Καρακίτη.
Την ίδια μέρα στο φύλλο της Νέας Αλήθειας μαθαίνουμε, και επιβεβαιώνουμε, ότι μπροστά από το εργοστάσιο ήταν το Ασλάν Χάνι και δίπλα, προς την Λαγκαδά το ξενοδοχείο Ανασελίτσης. Από αυτά τα δύο σημεία έκαναν τις προσπάθειές τους οι πυροσβέστες.
Οι ζημιές είναι μεγάλες.
Στην Μακεδονία της επόμενης ημέρας, ο διευθυντής της (Αρίστος Περίδης) κάνει αναφορά στην περιέργεια των θεσσαλονικέων, ιδίως των γυναικών, να τρέξουν για να δουν από κοντά την πυρκαγιά με έντονα σκωπτική έως υποτιμητική διάθεση για την συμπεριφορά τους.
Η πυρκαγιά αποδόθηκε σε τσιγάρο, ξεκίνησε δε από το κτίριο της Ρεζή και συγκεκριμένα από την αποθήκη καπνών που χρησιμοποιούσε η Σαλόνικα κόμπανυ.
Φωτιές γύρω από το Ρεζή και στο παρελθόν, λόγω των συσσωρευμένων χόρτων και των στάβλων.
Οι αδελφοί Καρακίτη φαίνεται ότι αποζημιώθηκαν αρκετά γρήγορα από την ασφαλιστική εταιρεία.
Πολύ γρήγορα, δηλ. την αμέσως επομένη για να ακριβολογούμε, ανακοινώνουν την επανάληψη των εργασιών τους με καπνά από τον Βόλο από το προσωρινό πρατήριό τους στην οδό Ναούσης 2.
Νέα Αλήθεια 29-7-1924.
Το 1929 κυκλοφορούν τα σιγαρέττα Φίνο. Οι αφοι Καρακίτη έγινε Ι.Δ. Καρακίτη και Σία
Ας δούμε και την τοποθεσία του εργοστασίου
Αριστερά όσο ακόμη λειτουργούσαν, δεξιά μετά την πυρκαγιά δεν έχει μείνει τίποτα ή σχεδόν τίποτα.
Στην κατοχική αυτή φωτογραφία φαίνονται να διασώζονται μόνον οι προσόψεις από το κτίριο της Ρεζή
Οι οποίες υπήρχαν μέχρι και την δεκαετία του 1960.
Η Καμάρα με το ηλεκτρικό τραμ την περίοδο πριν το 1912. Το θέμα είναι ιδιαίτερα γνωστό από πολλές φωτογραφίες, αλλά σ' αυτή την κάρτα διακρίνεται μια πινακίδα στον στύλο που πρέπει να είναι της στάσης, το κείμενο της οποίας είναι τούρκικα με την αραβική γραφή. Στην μεγέθυνση δεν διακρίνεται καθαρά η δεύτερη γραμμή που ίσως να είναι σε άλλη γλώσσα; Κάρτα από τον δημοπρατικό οίκο Καραμήτσου: https://www.karamitsos.com/auctionLot.php?auction=691&lot=259581
Μεγέθυνση της επιγραφής.
Δύο παιδάκια παίζουν επί της οδού Ακροπόλεως το 1917. Έχουμε αφήσει πίσω την γωνία της με την οδό Διονυσίου, λίγο πριν μπούμε στην ανηφορική στροφή της διασταύρωσής της με την οδό Επταπυργίου. Στο βάθος βλέπουμε το ηγουμενείο και τα δέντρα της μονής Βλατάδων, ενώ διακρίνεται και το κατηφορικό δρομάκι της οδού Αγαθάγγελου. Μια όχι και τόσο συχνή απεικόνιση του συγκεκριμένου σημείου της οδού Ακροπόλεως από κινηματογράφηση γαλλικών επίκαιρων στο αρχείο της Images Défense (https://imagesdefense.gouv.fr).
Αλέξανδρος Σαββόπουλος
Το σημείο, γνωστό και πολυφωτογραφημένο, τα συνδυάζει όλα στα μάτια των ξένων της πόλης: Την Βρύση, την λεγόμενη Χρυσή Κρήνη, τον τουρμπέ που διακρίνεται καλά και το εσωτερικό του, τα ψηλά και εντυπωσιακά δέντρα και μια όμορφη σειρά σπιτιών επί της οδού Προφήτη Ηλία. Ο Γάλλος οπερατέρ Πιέρ Μασάρ στέκεται στην Κασσάνδρου και τα φωτογραφίζει, στην ίδια βόλτα του, την Πρωτοχρονιά του 1917. [Πηγή: https://www.pop.culture.gouv.fr. Κωδικός φωτογραφίας: APOR083676] Tην Χρυσή Κρήνη την έχουμε δει και εδώ: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=790574104765558&id=204212503401724 Και την αρχή της Προφήτου Ηλία την έχουμε ανηφορίσει και με τον φακό του Joseph Pigassou, εδώ: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=789912264831742&id=204212503401724 Μάρα Νικοπούλου
Μάρα Νικοπούλου
H αρχή της ανηφορικής οδού Προφήτου Ηλία και από τον φακό του Joseph Pigassou, εδώ: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=789912264831742&id=204212503401724
Η διασταύρωση των οδών Κασσάνδρου και Προφήτη Ηλία σήμερα. Στο βάθος διακρίνεται η εκκλησία του Προφήτη Ηλία.
Σήμερα η οδός Πρ. Ηλία έχει ευθιγραμμιστεί και η έξοδός της στην Κασσάνδρου απέχει κάποια λίγα μέτρα απ' την παλιά χάραξη. Όπως και να 'χει όμως, δεν είναι από τα όμορφα σημεία της Κασσάνδρου, παρά την θέα που έχουν οι παρακείμενες πολυκατοικίες. Αν και πρέπει να αναγνωριστούν οι καλές προθέσεις, μάλλον φαίνεται παράταιρη η πρόταση να ονομαστεί ο χώρος απέναντι «Πλατεία Ερνέστου Εμπράρ».
Περιοχή στην ανατολική πλευρά της Νέας Κρήνης, το 1976. Στη διασταύρωση της Πολυβίου με την Ησιόδου, περίπου. [Από τη μελέτη του ΤΕΕ Κεντρικής Μακεδονίας, με θέμα: Χωροθέτηση Υπαίθριων Πολιτιστικών Εκδηλώσεων στη Θεσσαλονίκη]
Νίκανδρος Καστανίδης
Περιοχή που θα στρέψουμε την προσοχή μας
Από την Ησιόδου προς τα δυτικά, λίγο πιο πάνω από την Πολυβίου
Στην Ησιόδου, λίγο πιο πάνω από την Πολυβίου
Η οκταώροφη πολυκατοικία στην Ησιόδου, σήμερα
Στη σημερινή οδό Φρύνης, λίγο πιο κάτω από την Πολυβίου
Οι επισημάνσεις των κτιρίων των φωτογραφιών του 1976 σε σημερινή αεροφωτογραφία της περιοχής
Σε αναζήτηση στις εφημερίδες και στους καταλόγους εμφανίζεται μ αυτό το όνομα τουλάχιστον από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 και έπειτα.
Φωτογραφία που περιέχεται στο βιβλίο Η πόλη μας των Καλογερόπουλου-Ανδρεάδη
Στην γωνία Αισώπου με Οδυσσέως ένα μεγάλο κτίσμα, κάτω από το χάνι Κορυτσά.
Απόσπασμα αεροφωτογραφίας από το βιβλίο της Αλ. Γερόλυμπου για την πυρκαγιά.
Ο Mercatali, για ακόμα μια φορά, περπατάει στην Νίκης και στην Κουντουριώτη και φωτογραφίζει ό,τι του τραβάει την προσοχή.
Τραμ σταματημένο μπροστά στην Messagerie για να ανέβουν επιβάτες (είχε στάση εκεί επομένως)
Καΐκι που κατέβασε κανάτες και τις πουλούσε στην προκυμαία
Τον γνωστό λεμονατζή (στις σημειώσεις τον αναφέρει ως πωλητή καφέ)
Εργάτες (ή αιχμάλωτοι) κατασκευάζουν ή επισκευάζουν το οδόστρωμα της Κουντουριώτη μπροστά από το 2ο τελωνείο
Μια ομιλία σε πλήθος στο Σπλέντιτ
Θόδωρος Νάτσινας
Δύο ξενοδοχεία στις αρχές της Εγνατίας κοντά στην Πλατεία Βαρδαρίου αναδεικνύονται μέσα από δύο φωτογραφίες. Η πρώτη από το Γαλλικό υπουργείο πολιτισμού (https://www.pop.culture.gouv.fr/) και η δεύτερη γνωστή της συλλογής Albarel που είχαμε δει εδώ: https://archive.saloni.ca/1174.
Τα ξενοδοχεία “Βυζάντιον” και “Παρισίων” στα νούμερα 7 και 9 της λεωφόρου αντίστοιχα φιλοξένησαν πλήθος κόσμου τη δεύτερη και τρίτη δεκαετία του 20ου αιώνα.
Ο Chérau Gaston οπερατέρ Κ της Γαλλικής στρατιάς της Ανατολής καταγράφει τις καταστροφές του εναέριου βομβαρδισμού των Γερμανών τον Ιανουάριο του 1916.
Πηγή: https://www.pop.culture.gouv.fr/
Κωδικός αναφοράς: APOR032507
Το επβλητικό “Ξενοδοχείο των Παρισίων” μεταξύ των οδών Ιπποκράτους προς Παπαρρηγοπούλου.
Αναγραφή των οδών και ανάδειξη των ξενοδοχείων στη φωτογραφία από τη συλλογή του Paul Albarel.
Η θέση των ξενοδοχείων στο απόσπασμα της αεροφωτογραφίας από το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας.
Πιθανόν το ξενοδοχείο των Παρισίων καταλαμβάνει και τα κτήρια στο βόρειο τμήμα του οικοδομικού τετραγώνου αλλά ελλείψει τοπογραφικού διαγράμματος της εποχής δεν μπορεί να διευθετηθεί.
Οι επιχειρηματίες από το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα διεκδίκησαν το όνομα “Βυζάντιον” ως τίτλο του ξενοδοχείου τους. Το βρίσκουμε στο χάνι Μουσούρη, στη θέση “Παλαιά Ψαράδικα”, στην Εγνατία 7 μέχρι το τέλος της τρίτης δεκαετίας (φωτογραφία), στο 42 της ίδιας οδού να παίρνει τη θέση του ξενοδοχείου “Πανελλήνιον” και σήμερα να βρίσκεται άνωθεν της περιφερειακής στον Δήμο Πολίχνης.
Για το ξενοδοχείο των Παρισίων, Hotel de Paris υπάρχουν λιγότερες πληροφορίες που περιορίζονται στην δεύτερη και τρίτη δεκαετία του 20ου αιώνα. Σύμφωνα με το νέο σχέδιο πόλης ρυμοτομήθηκε για την διάνοιξη της Πλατείας Βαρδαρίου.
Το παλαιό οικοδομικό τετράγωνο 379 όπως το είχε ορίσει η κτηματική ομάδα στη σύγχρονη ρυμοτομία με τις θέσεις των ξενοδοχείων κατά προσέγγιση.
Η τοποθέτηση έγινε σύμφωνα με το layer στον πολύτιμο χάρτη του Leo Dri (Κιθαρωδός).
Πηγή της αεροφωτογραφίας το Bing και το διάγραμμα από τον χάρτη του σχεδίου πόλεως του 1919 στο πόρταλ του Δήμου Θεσ/νίκης.
Πρωτοχρονιά του 1917, ο Πιερ Μασάρ, ο Οπερατέρ C του Φωτογραφικού Τομέα, αποτυπώνει τον μιναρέ του Suluca (Όσιος Δαυίδ) και τον μεγάλο πλάτανο που βρισκόταν στη συμβολή των οδών Επιμενίδου με Φωτίου. Σύμφωνα με τον Β. Δημητριάδη η οθωμανική ονομασία της συνοικίας Suluca (Τόπος Νερών), προερχόταν από τα άφθονα νερά που είχε χάρη στον υδραγωγείο του Μουράτ Β’. Δεξιά, βλέπουμε, από το πλάι, την περίφημη κρήνη Τσουρ-Τσουρ. Ίσια μπροστά, το μισοσοβατισμένο σπίτι, υπάρχει ακόμα και στεγάζει τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης.
Το σημείο ήταν ιδιαίτερα ελκυστικό για τους φωτογράφους κι έτσι έχουμε δει κι άλλες φωτογραφίες με σχεδόν ίδιο καδράρισμα (εδώ: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=575670619589242&id=204212503401724)
[Πηγή: https://www.pop.culture.gouv.fr, κωδικός φωτογραφίας: APOR083682)
Μάρα Νικοπούλου
Ο μεγάλος πλάτανος που βρισκόταν στη συμβολή των οδών Επιμενίδου με Φωτίου, με τον μιναρέ του Suluca (Όσιος Δαυίδ). Στα δεξιά βλέπουμε, από το πλάι, την κρήνη Τσουρ-Τσουρ.
Το ίδιο σημείο σήμερα.
Το εκπληκτικό είναι ότι το νερό της κρήνης Τσουρ-τσουρ που βρισκόταν στη θέση που τώρα βλέπουμε την πέτρινη μάντρα, κυλάει ακόμα μέσα από τον βράχο.