Saloni.ca Archive

Η Καμάρα με το ηλεκτρικό τραμ την περίοδο πριν το 1912. Το θέμα είναι ιδιαίτερα γνωστό από πολλές φωτογραφίες, αλλά σ' αυτή την κάρτα διακρίνεται μια πινακίδα στον στύλο που πρέπει να είναι της στάσης, το κείμενο της οποίας είναι τούρκικα με την αραβική γραφή. Στην μεγέθυνση δεν διακρίνεται καθαρά η δεύτερη γραμμή που ίσως να είναι σε άλλη γλώσσα; Κάρτα από τον δημοπρατικό οίκο Καραμήτσου: https://www.karamitsos.com/auctionLot.php?auction=691&lot=259581

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid03762VdAMJrSSc3694nNaAZQ6YmQSFiBYZ1QwrFAWGttgWyDdm9yvKcC9HavGKMKNml

Μεγέθυνση της επιγραφής.

Δύο παιδάκια παίζουν επί της οδού Ακροπόλεως το 1917. Έχουμε αφήσει πίσω την γωνία της με την οδό Διονυσίου, λίγο πριν μπούμε στην ανηφορική στροφή της διασταύρωσής της με την οδό Επταπυργίου. Στο βάθος βλέπουμε το ηγουμενείο και τα δέντρα της μονής Βλατάδων, ενώ διακρίνεται και το κατηφορικό δρομάκι της οδού Αγαθάγγελου. Μια όχι και τόσο συχνή απεικόνιση του συγκεκριμένου σημείου της οδού Ακροπόλεως από κινηματογράφηση γαλλικών επίκαιρων στο αρχείο της Images Défense (https://imagesdefense.gouv.fr).

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02Uijzhbm4V1KWJksJLGJfXc7SzCUuNMXEQQfFGGrizYkH9c6u2k7LWphVjZnHCXWpl

Το σημείο, γνωστό και πολυφωτογραφημένο, τα συνδυάζει όλα στα μάτια των ξένων της πόλης: Την Βρύση, την λεγόμενη Χρυσή Κρήνη, τον τουρμπέ που διακρίνεται καλά και το εσωτερικό του, τα ψηλά και εντυπωσιακά δέντρα και μια όμορφη σειρά σπιτιών επί της οδού Προφήτη Ηλία. Ο Γάλλος οπερατέρ Πιέρ Μασάρ στέκεται στην Κασσάνδρου και τα φωτογραφίζει, στην ίδια βόλτα του, την Πρωτοχρονιά του 1917. [Πηγή: https://www.pop.culture.gouv.fr. Κωδικός φωτογραφίας: APOR083676] Tην Χρυσή Κρήνη την έχουμε δει και εδώ: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=790574104765558&id=204212503401724 Και την αρχή της Προφήτου Ηλία την έχουμε ανηφορίσει και με τον φακό του Joseph Pigassou, εδώ: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=789912264831742&id=204212503401724 Μάρα Νικοπούλου

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0macMoWZEY39EhnDso2hdDwJ7BcE4Juaf6PzmFF2Qi3yMZwwPV97wvGD79PYbHH8Al

H αρχή της ανηφορικής οδού Προφήτου Ηλία και από τον φακό του Joseph Pigassou, εδώ: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=789912264831742&id=204212503401724

Η διασταύρωση των οδών Κασσάνδρου και Προφήτη Ηλία σήμερα. Στο βάθος διακρίνεται η εκκλησία του Προφήτη Ηλία. Σήμερα η οδός Πρ. Ηλία έχει ευθιγραμμιστεί και η έξοδός της στην Κασσάνδρου απέχει κάποια λίγα μέτρα απ' την παλιά χάραξη. Όπως και να 'χει όμως, δεν είναι από τα όμορφα σημεία της Κασσάνδρου, παρά την θέα που έχουν οι παρακείμενες πολυκατοικίες. Αν και πρέπει να αναγνωριστούν οι καλές προθέσεις, μάλλον φαίνεται παράταιρη η πρόταση να ονομαστεί ο χώρος απέναντι «Πλατεία Ερνέστου Εμπράρ».

Περιοχή στην ανατολική πλευρά της Νέας Κρήνης, το 1976. Στη διασταύρωση της Πολυβίου με την Ησιόδου, περίπου. [Από τη μελέτη του ΤΕΕ Κεντρικής Μακεδονίας, με θέμα: Χωροθέτηση Υπαίθριων Πολιτιστικών Εκδηλώσεων στη Θεσσαλονίκη]

Νίκανδρος Καστανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0QZg1NnMTD7exSyPFQNSt82dr5zh8KjydP1iqswPGA2LzD66nrmhQPZQhj1HFNJhVl

Περιοχή που θα στρέψουμε την προσοχή μας

Από την Ησιόδου προς τα δυτικά, λίγο πιο πάνω από την Πολυβίου

Στην Ησιόδου, λίγο πιο πάνω από την Πολυβίου

Η οκταώροφη πολυκατοικία στην Ησιόδου, σήμερα

Στη σημερινή οδό Φρύνης, λίγο πιο κάτω από την Πολυβίου

Οι επισημάνσεις των κτιρίων των φωτογραφιών του 1976 σε σημερινή αεροφωτογραφία της περιοχής

Σε αναζήτηση στις εφημερίδες και στους καταλόγους εμφανίζεται μ αυτό το όνομα τουλάχιστον από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 και έπειτα.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02quCkvfAfv7PsDSn1BBZgCB8cSRKnw13WsHz1pFRzGiSkjst3RBQn8T6tcHMYBk9zl

Φωτογραφία που περιέχεται στο βιβλίο Η πόλη μας των Καλογερόπουλου-Ανδρεάδη

Στην γωνία Αισώπου με Οδυσσέως ένα μεγάλο κτίσμα, κάτω από το χάνι Κορυτσά.

Απόσπασμα αεροφωτογραφίας από το βιβλίο της Αλ. Γερόλυμπου για την πυρκαγιά.

Ο Mercatali, για ακόμα μια φορά, περπατάει στην Νίκης και στην Κουντουριώτη και φωτογραφίζει ό,τι του τραβάει την προσοχή.

Τραμ σταματημένο μπροστά στην Messagerie για να ανέβουν επιβάτες (είχε στάση εκεί επομένως)

Καΐκι που κατέβασε κανάτες και τις πουλούσε στην προκυμαία

Τον γνωστό λεμονατζή (στις σημειώσεις τον αναφέρει ως πωλητή καφέ)

Εργάτες (ή αιχμάλωτοι) κατασκευάζουν ή επισκευάζουν το οδόστρωμα της Κουντουριώτη μπροστά από το 2ο τελωνείο

Μια ομιλία σε πλήθος στο Σπλέντιτ

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid029NM4g2k3qK5zqwiYFcJk7UkRHENoMhqo6uvaCdXD4sU1m6YFBzofpXS1ZtLtT9CNl

Δύο ξενοδοχεία στις αρχές της Εγνατίας κοντά στην Πλατεία Βαρδαρίου αναδεικνύονται μέσα από δύο φωτογραφίες. Η πρώτη από το Γαλλικό υπουργείο πολιτισμού (https://www.pop.culture.gouv.fr/) και η δεύτερη γνωστή της συλλογής Albarel που είχαμε δει εδώ: https://archive.saloni.ca/1174.

Τα ξενοδοχεία “Βυζάντιον” και “Παρισίων” στα νούμερα 7 και 9 της λεωφόρου αντίστοιχα φιλοξένησαν πλήθος κόσμου τη δεύτερη και τρίτη δεκαετία του 20ου αιώνα.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02noSgq4sdpcywU1JGEztL5F49WhSKku7hUPsQDwKaehhjykqF3umqEMqbEi8Kqroil

Ο Chérau Gaston οπερατέρ Κ της Γαλλικής στρατιάς της Ανατολής καταγράφει τις καταστροφές του εναέριου βομβαρδισμού των Γερμανών τον Ιανουάριο του 1916. Πηγή: https://www.pop.culture.gouv.fr/ Κωδικός αναφοράς: APOR032507

Το επβλητικό “Ξενοδοχείο των Παρισίων” μεταξύ των οδών Ιπποκράτους προς Παπαρρηγοπούλου.

Αναγραφή των οδών και ανάδειξη των ξενοδοχείων στη φωτογραφία από τη συλλογή του Paul Albarel.

Η θέση των ξενοδοχείων στο απόσπασμα της αεροφωτογραφίας από το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας. Πιθανόν το ξενοδοχείο των Παρισίων καταλαμβάνει και τα κτήρια στο βόρειο τμήμα του οικοδομικού τετραγώνου αλλά ελλείψει τοπογραφικού διαγράμματος της εποχής δεν μπορεί να διευθετηθεί.

Οι επιχειρηματίες από το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα διεκδίκησαν το όνομα “Βυζάντιον” ως τίτλο του ξενοδοχείου τους. Το βρίσκουμε στο χάνι Μουσούρη, στη θέση “Παλαιά Ψαράδικα”, στην Εγνατία 7 μέχρι το τέλος της τρίτης δεκαετίας (φωτογραφία), στο 42 της ίδιας οδού να παίρνει τη θέση του ξενοδοχείου “Πανελλήνιον” και σήμερα να βρίσκεται άνωθεν της περιφερειακής στον Δήμο Πολίχνης.

Για το ξενοδοχείο των Παρισίων, Hotel de Paris υπάρχουν λιγότερες πληροφορίες που περιορίζονται στην δεύτερη και τρίτη δεκαετία του 20ου αιώνα. Σύμφωνα με το νέο σχέδιο πόλης ρυμοτομήθηκε για την διάνοιξη της Πλατείας Βαρδαρίου.

Το παλαιό οικοδομικό τετράγωνο 379 όπως το είχε ορίσει η κτηματική ομάδα στη σύγχρονη ρυμοτομία με τις θέσεις των ξενοδοχείων κατά προσέγγιση. Η τοποθέτηση έγινε σύμφωνα με το layer στον πολύτιμο χάρτη του Leo Dri (Κιθαρωδός). Πηγή της αεροφωτογραφίας το Bing και το διάγραμμα από τον χάρτη του σχεδίου πόλεως του 1919 στο πόρταλ του Δήμου Θεσ/νίκης.

Πρωτοχρονιά του 1917, ο Πιερ Μασάρ, ο Οπερατέρ C του Φωτογραφικού Τομέα, αποτυπώνει τον μιναρέ του Suluca (Όσιος Δαυίδ) και τον μεγάλο πλάτανο που βρισκόταν στη συμβολή των οδών Επιμενίδου με Φωτίου. Σύμφωνα με τον Β. Δημητριάδη η οθωμανική ονομασία της συνοικίας Suluca (Τόπος Νερών), προερχόταν από τα άφθονα νερά που είχε χάρη στον υδραγωγείο του Μουράτ Β’. Δεξιά, βλέπουμε, από το πλάι, την περίφημη κρήνη Τσουρ-Τσουρ. Ίσια μπροστά, το μισοσοβατισμένο σπίτι, υπάρχει ακόμα και στεγάζει τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης.

Το σημείο ήταν ιδιαίτερα ελκυστικό για τους φωτογράφους κι έτσι έχουμε δει κι άλλες φωτογραφίες με σχεδόν ίδιο καδράρισμα (εδώ: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=575670619589242&id=204212503401724)

[Πηγή: https://www.pop.culture.gouv.fr, κωδικός φωτογραφίας: APOR083682)

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0pUKAr4DtiZzGHHgdHbv8xH7JmtVMPUztcKp113ipzyFbpMp3egiM5bNFXPUD83EQl

Ο μεγάλος πλάτανος που βρισκόταν στη συμβολή των οδών Επιμενίδου με Φωτίου, με τον μιναρέ του Suluca (Όσιος Δαυίδ). Στα δεξιά βλέπουμε, από το πλάι, την κρήνη Τσουρ-Τσουρ.

Το ίδιο σημείο σήμερα. Το εκπληκτικό είναι ότι το νερό της κρήνης Τσουρ-τσουρ που βρισκόταν στη θέση που τώρα βλέπουμε την πέτρινη μάντρα, κυλάει ακόμα μέσα από τον βράχο.

Ένα απόσπασμα από κινηματογράφηση των Γαλλικών Επίκαιρων (https://imagesdefense.gouv.fr), απεικονίζει τις ζημιές που προκάλεσε βόμβα που έριξε το Ζέππελιν στον κήπο του Διοικητηρίου. Ο φακός στραμμένος από τον εσωτερικό χώρο, προς την νοτιανατολική πύλη του Διοικητηρίου προσφέρει μια ασυνήθιστη ματιά των απέναντι γειτονικών κτηρίων της πλατείας Διοικητηρίου.

Την νύχτα της 1ης Φεβρουαρίου 1916, σύμφωνα με το Γρηγοριανό ημερολόγιο, στις 02:45 το γερμανικό Ζέππελιν LZ 85, αφού έριξε βόμβες στην ευρύτερη περιοχή της προκυμαίας, υπό τον κλοιό συνεχόμενων συμμαχικών κανονιοβολισμών (βλ. https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1268570436965920), στράφηκε ανατολικότερα στοχεύοντας το Διοικητήριο και ρίχνοντας δύο βόμβες, οι οποίες αστόχησαν οριακά χωρίς να προκαλέσουν ανθρώπινα θύματα. Μία από αυτές έπεσε στον κήπο της νοτιοανατολικής πλευράς του Διοικητηρίου μπροστά από την πλατεία Διοικητηρίου, ενώ θρυμματίστηκαν τα τζάμιά του, όπως και του κτηρίου όπου υπήρχαν τα γραφεία του τμήματος της καταδιώξεως, καθώς και των γύρω καταστημάτων και οικιών.

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0pUKAr4DtiZzGHHgdHbv8xH7JmtVMPUztcKp113ipzyFbpMp3egiM5bNFXPUD83EQl

Ο κατεστραμμένος από την βόμβα κήπος και προαύλιος χώρος του Διοικητηρίου. Ο φακός στραμμένος προς την νοτιανατολική πύλη του Διοικητηρίου μας δίνει μια όχι και τόσο συνηθισμένη απεικόνιση των απέναντι κτηρίων της πλατείας Διοικητηρίου. Απόσπασμα από τα Γαλλικά Επίκαιρα https://imagesdefense.gouv.fr.

Αξιωματούχοι μπροστά από τον κρατήρα της βόμβας στον κήπο του Διοικητηρίου. Φωτογραφία από την γαλλική εφημερίδα Le Miroir τον Φεβρουάριο του 1916.

Πλήθος κόσμου και περαστικών στην πλατεία Διοικητηρίου μπροστά από την κεντρική πύλη του Διοικητηρίου, το πρωινό της 1ης Φεβρουαρίου 1916, προσπαθεί να εκμαιεύσει μια ματιά στο εσωτερικό χώρο και να πληροφορηθεί τι ακριβώς έχει συμβεί. Φωτογραφία από τα αρχεία του Γαλλικού υπουργείου πολιτισμού (https://www.pop.culture.gouv.fr).

Στην αεροφωτογραφία περίπου στα 1940, επισημαίνεται η κατοικία του Γρατσιάτου στην οδό Φιλικής Εταιρείας 3. Η συγκεκριμένη οικία κτίστηκε το 1909 και ήταν ιδιοκτησίας Σκαπέρδα.

Νίκανδρος Καστανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0ZfvSZrNDtdyzEU7an984XZkbx5Kw19hx1cCuveaH4S81BETWQwguEyJBTYXkwnd2l

Φιλικής Εταιρείας 3, γύρω στο 1940 (κτίστηκε το 1909 και ήταν ιδιοκτησία Σκαπέρδα)

Επετηρίδα του Παν. Θεσσαλονίκης 1940-41, όπου φαίνεται η διεύθυνση του καθ. Ι. Γ. Γρατσιάτου. Όπως διαπιστώνεται κι από τις προηγούμενες Επετηρίδες, μετακόμισε από τη Βασ. Όλγας (ή Δημοκρατίας) 158 στη Φιλικής Εταιρείας 3 το 1938. Πιθανότατα παρέμεινε εκεί και την περίοδο της κατοχής. Το 1948 έμενε στη Φιλικής Εταιρείας 41. Harry Varvoglis: Ο Νίκος Εμπειρίκος έμενε Φιλικής Εταιρείας 37, πριν μετακομίσει στη γωνία πλατείας Αριστοτέλους και παραλίας, δίπλα στον θερινό κινηματογράφο ΗΛΥΣΙΑ.

Ιωάννης Γ. Γρατσιάτος (1901-1969). Γεννήθηκε στο Αργοστόλι, σπούδασε στο ΕΜΠ Ηλεκτρολόγος-Μηχανολόγος και έκανε διδακτορικό στο Παν. του Μονάχου το 1928 με τον Arnold Sommerfeld (1868-1951). Το 1929 διορίστηκε επιμελητής στο Μαθηματικό Σπουδαστήριο του Παν. Θεσσαλονίκης, το 1931 έγινε εντεταλμένος υφηγητής, το 1937 εκλέχτηκε έκτακτος καθηγητής της Μαθηματικής και Θεωρητικής Μηχανικής και το 1940 εκλέχτηκε τακτικός καθηγητής της Θεωρητικής Μηχανικής. Ήταν γιός του Γεωργίου Κ. Γρατσιάτου (1868-1934), καθηγητή στο Τμήμα Φιλολογίας του Παν. Θεσσαλονίκης από το 1926

Ο πατέρας του Γεώργιος Κ. Γρατσιάτος.

Η αναγγελία της κηδείας του πατέρα του (“Μακεδονία”, 21-7-1934, σελ. 3), όπου αποκαλύπτονται κάποιες απρόσμενες συγγενικές σχέσεις. Συγκεκριμένα η σύζυγος του πατέρα του, δηλ. η Ευτυχία Γρατσιάτου, ήταν δεύτερη σύζυγος του και το γένος Μαρκέτου. Αυτό σημαίνει ότι η Ευτυχία Μαρκέτου-Γρατσιάτου ήταν μητριά του Ιωάννη Γ. Γρατσιάτου και μεγαλύτερη αδελφή της καθ. Μαρίας Μαρκέτου-Πυλαρινού. Ο Ιωάννης Γ. Γρατσιάτος ήταν εξ αγχιστείας συγγενής με τη Μαρία Μαρκέτου-Πυλαρινού.

Αεροφωτογραφία της οικίας στην Βασ. Όλγας 158, όπου διέμενε ο Ιωάννης Γ. Γρατσιάτος, μαζί με τον πατέρα του και τη μητριά του, μέχρι το 1938.

Μια φωτογραφία του 1917, όπου φαίνεται, από πίσω, το σπίτι της Βασ. Όλγας 158, που έμενε, αργότερα, ο Γεώργιος Κ. Γρατσιάτος με τη σύζυγό του Ευτυχία και το γιο του Ιωάννη. [Η φωτογραφία αυτή αναρτήθηκε από τον κ. Α. Ε. Νικόπουλο στις ΠΦΘ, στις 8-5-2015]

Το οικοδόμημα της Φιλικής Εταιρείας 3, μερικά χρόνια αργότερα, το 1955 περίπου.

Πορτρέτο του Ιωάννη Γ. Γρατσιάτου από το ζωγράφο Χρόνη Μπότσογλου (1941-2022)

Την ίδια περίοδο που μετακόμισε ο Ιωάννης Γ. Γρατσιάτος στην Φιλικής Εταιρείας 3, μετακόμισε και η υφηγήτρια, τότε, Μαρία Μαρκέτου στην Ρωμανού 7, δηλ. σε πολύ κοντινή απόσταση.

Η Μαρία Μαρκέτου Φυσικός που δίδαξε στο Παν. Θεσσαλονίκης από το 1929 ως επιμελήτρια έως το 1968 ως καθηγήτρια. Τα νέα βιογραφικά της στοιχεία που προέκυψαν : Ο πατέρας της ήταν ο Γεράσιμος Μαρκέτος και η μητέρα της η Ειρήνη. Η οικογένεια Μαρκέτου ήταν ευγενικής καταγωγής και αναφέρεται το Libro d’ oro της Κεφαλονιάς. Ο πατέρας της ήταν έμπορος και το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του ταξίδευε. Είχε τρεις μεγαλύτερες αδελφές, την Ευτυχία, την Ελένη και τη Σταυρούλα και δύο μεγαλύτερα αδέλφια, τον Γεώργιο και τον Μιχαήλ, που εργάζονταν στο εξωτερικό [ο ένας εξ αυτών επέστρεψε (γύρω στο 1910) και εργαζόταν στον Πειραιά]. Η αδελφή της Σταυρούλα Μαρκέτου (1897-1977) ήταν φιλόλογος-παιδαγωγός και συγγραφέας λογοτεχνικών και παιδαγωγικών βιβλίων. Υπηρέτησε ως καθηγήτρια φιλολογίας στο Ανώτερο Παρθεναγωγείο Θεσσαλονίκης, το 1926, στο Α’ Γυμνάσιο Θηλέων Θεσσαλονίκης, την περίοδο 1927-1937 και ως καθηγήτρια παιδαγωγικών στην Παιδαγωγική Ακαδημία Θεσσαλονίκης, την περίοδο 1942-44.

Η διεύθυνση της Μαρίας Μαρκέτου, όπως φαίνεται από την Επετηρίδα του Παν. Θεσσαλονίκης, το 1940.

Η διατριβή του Ιωάννη Γ. Γρατσιάτου στο Παν. του Μονάχου.

Το βιβλίο των πανεπιστημιακών του μαθημάτων. Harry Varvoglis: Ο Σιάπκας υπήρξε στη συνέχεια αναπληρωτής καθηγητής του Τομέα Στερεάς Κατάστασης του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ.

Μια προσωπογραφία του Ιωάννου Γ. Γρατσιάτου που φιλοτέχνησε ο ζωγράφος Λάζαρος Πάντος.

Ο Ιωάννης Γ. Γρατσιάτος ήταν ιδιόρρυθμος άνθρωπος. Μια από τις απρόσμενες συμπεριφορές του ήταν η δημόσια καταγγελία του για την κατάπτωση της Ελληνικής Παιδείας, το 1959 [βλ. “Μακεδονία”, 22-12-1959, σελ. 5].