Saloni.ca Archive

Τα χάνια Μοναστήρι και Ασλάν, Μοναστηρίου 10 και 8 (σήμερα 6 και 4 αντίστοιχα), στην γωνία Μοναστηρίου με Οδυσσέως.

Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid035ZjwwRH96bazuwnt5cYAYnmVwmvHbYyaHasbjYBa8iJwTbRxDHG6SioHUPLDBZgyl

Μοναστηρίου 10 η πιο κοντινή απεικόνιση του χάνι Μοναστήρι είναι κατοχική (ανάρτηση Γ. Μανιός ΠΦΘ). Η λήψη από το ύψος της Οδυσσέως κοιτάζει δυτικά την Μοναστηρίου. Αριστερά διακρίνεται το Πατέρα χάνι που είδαμε πριν λίγες μέρες.

Το 1920 η Μεριάμ Γιακοέλ, σύζυγος Ι. Μοδιάνο, πουλάει το μερίδιό της, το ¼ από το χάνι, την αποθήκη και τον φούρνο στον Γιουδά Γιακοέλ.

Η θέση των 2 χανιών με την χαρακτηριστική, σχεδόν περίκλειστη οικοδόμησή τους.

Απόσπασμα αεροφωτογραφίας από το βιβλίο της Αλέκας Γερόλύμπου “Το χρονικό της μεγάλης πυρκαγιάς”

Η επόμενη, κατοχική επίσης, κοιτάζει προς την πλατεία Βαρδαρίου, με το Μοναστήρ χαν πρώτο, την Οδυσσέως και το Ασλάν στη συνέχεια. Οι 2 τρίδυμες προσόψεις του Ασλάν διατηρούνταν και μετά τον πόλεμο.

Από την Οδυσσέως το Ασλάν. Κατοχική.

Από το ύψος του ν. 6 βλέποντας προς την έξοδο της πόλης.

Με την ευκαιρία να αναφέρουμε ότι στο ν. 6 ήταν οι αποθήκες Μπέζα. Νέα Αλήθεια 20/3/1918

Γυρνάμε τον χρόνο 25 χρόνια πίσω. Από την πλατεία του Βαρδάρη στην στενή Μοναστηρίου ξεχωρίζουν οι δίρριχτες του Ασλάν χάνι

Άφιξη γαλλικών στρατευμάτων το 1915 έχει ως σχόλιο αυτή η λήψη από το γαλλικό υπουργείο πολιτισμού.

Μετά τον πόλεμο άρχισε η φθορά από τα μικρότερα. Έχει μείνει έναμιση κομμάτι μόνο από τις μικρές δίρριχτες, κυριολεκτικά. Γϋρω στο 1959 (επεξεργασμένη ανάρτηση ΠΦΘ, από οίκο δημοπρασιών)

Και από πιο κοντά (επεξεργασμένη ανάρτηση ΠΦΘ, από οίκο δημοπρασιών)

Βλέποντας προς την έξοδο της πόλης βλέπουμε ότι το Μοναστήρ χάνι υπάρχει ακόμη. Το προσεχώς νέα οικοδομή προφανώς δεν αναφέρεται στα υπάρχοντα. Όλα όσα βλέπουμε θα τα πάρει ο δρόμος, η διαπλάτυνση της Μοναστηρίου. Η διάδοχη κατάσταση ως πρόσοψη επί της Μοναστηρίου ήδη έχει κτιστεί από πίσω.

Τη ίδια εποχή λήψη από την πλατεία.

Τον Αύγουστο του 1961 αρχίζουν οι κατεδαφίσεις. Αρχίζουν από το ύψος της Ταντάλου και πηγαίνουν προς την πλατεία.

Ένα μεσημέρι του Οκτωβρίου 1961, οι εργάτες που έσκαβαν να τοποθετήσουν σωλήνες υπονόμων έπεσαν πάνω σε σωρευμένες νεκροκεφαλές εκεί που ήταν το Ασλάν χάνι. Το γεγονός ότι ήταν μόνον τα κεφάλια και όχι ολόκληρος ο σκελετός ήταν αφορμή για να διατυπωθούν διάφορες θεωρίες (άντρο ληστών, ομαδικές εκτελέσεις, θύματα μαχών, καταζητούμενοι που έκοβαν τα κεφάλια τους για να τα επιδείξουν και να συλλέξουν αμοιβή). Το σίγουρο είναι πως είχαν αφαιρεθεί τα όποια χρυσά δόντια. Σε επόμενο δημοσίευμα της μεθεπόμενης μέρας, η καθησυχαστική είδηση ήταν πως επρόκειτο για μια πολύ παλιά ιστορία. Έπειτα από υπόδειξη του Βαγγέλη Καβάλα

Μπροστά στο Λαϊκόν ήταν το Ασλάν. Οι τελευταίες εργασίες πριν την ασφαλτόστρωση. Από το βιβλίο του Πετρόπουλου Old Salonica.

Εορτασμός των Αποκριών με χορούς στην Θεσσαλονίκη του 1917 σε προσφυγικό συνοικισμό, κατά την διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου.

Οι Απόκριες των Θεσσαλονικέων εορτάζονταν με ευθυμία και χαρά σε διάφορες περιοχές, με την περιοχή Καραγάτσια να συγκεντρώνει πολυάριθμο κόσμο που συνέρεε εκεί. Τα Καραγάτσια σύμφωνα με τον Β. Κολώνα ονομαζόταν η περιοχή που περικλείεται από τις οδούς Μ. Μπότσαρη, Δελφών, Π. Συνδίκα και της κεντρικής λεωφόρου της συνοικίας των Εξοχών. Η εφημερίδα «Αλήθεια» αναφέρει το 1905 συχνά τα Καραγάτσια ως μια εξοχική τοποθεσία, όπου γίνονταν εκδρομές και κυρίως την Καθαρά Δευτέρα. Από την εφημερίδα «Μακεδονία» σε άρθρο της του 1913 μαθαίνουμε ότι την Καθαρά Δευτέρα οι Θεσσαλονικείς πεζοί, με άμαξες, κάρα και άλογα συγκεντρώνονταν στα Καραγάτσια και ότι «… οι ίδιοι πέντε δέκα συμπολίται, τα οποία εχόρευαν τον … αντάρτικον χορόν και με ακείνα οιανδήποτε οι συμπολίται έκαμνον … φαύλους κύκλους!». Η «Μακεδονία» μας πληροφορεί ότι την Καθαρά Δευτέρα του 1916 είχε θαυμάσιο καιρό, με τα Καραγάτσια να ζουν και πάλι στιγμές δόξας. Αντίστοιχα το 1918 μας ενημερώνει ότι την τιμητική τους είχαν χοροί και τραγούδια, ενώ προσέρχονταν με ενδιαφέρον Γάλλοι, Άγγλοι και Σέρβοι στρατιωτικοί. Πολύ πιθανό οι τρεις φωτογραφίες της Αποκριάς του 1917, με τις παραδοσιακά ντυμένες κοπέλες, από τα γαλλικά αρχεία www.pop.culture.gouv.fr να μπορούν να τοποθετηθούν στα Καραγάτσια, με βάση την αναφορά της λεζάντας τους περί προσφύγων, καθώς και ενδείξεις της ευρύτερης περιοχής από την ανάρτηση https://archive.saloni.ca/1823

Καλά κούλουμα και καλή σας Σαρακοστή!

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02txEUTBbLocMHw4fKGeys7m18VGiaR5W7ZuGnqgXiwzXbB7UhuxttTuHmu9FiQwGCl

Στην μετεμφυλιακή Θεσσαλονίκη του 1951 οι πολιτικοί υπόδικοι και οι κρατούμενοι περίσσευαν. Γεμάτο το Γεντί Κουλέ, γεμάτες οι Επανορθωτικές φυλακές της Κασσάνδρου, επιστρατεύτηκαν πρόσφορα κτίρια να παίξουν τον ρόλο των φυλακών.

Ο Ερυθρός Σταυρός επισκέπτεται έναν από αυτούς τους χώρους,τις καπναποθήκες των Σιδηρόπουλων στην Αγ. Δημητρίου 48 και μας δίνει ένα μοναδικό ντοκουμέντο για τις συνθήκες κράτησής τους και φυσικά το εσωτερικό της καπναποθήκης.

Αναγνωρίστηκε από τον Στάθη Ασλανίδη.

Απόδοση των γαλλικών σχολίων που τις συνόδευαν. Κρατούμενοι: 269 άντρες, 96 γυναίκες κι ανάμεσά τους μια μητέρα μαζί με ένα μωρό κι ένα κοριτσάκι 2μιση χρονών βρίσκονται κρατούμενοι στην Αγ. Δημητρίου σε ένα ακίνητο 5 ορόφων από μπετόν που δεν ξεχωρίζει από τα γειτονικά του εκτός από το συρματόπλεγμα που το περιβάλλει. Ήταν καπναποθήκη αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά ως φυλακή. Στο ισόγειο οι υπηρεσίες των φυλάκων οι κουζίνες, στον πρώτο όροφο τα γραφεία και τα εργαστήρια. Από τον 2ο μέχρι και τον 5ο τα κρατητήρια. Κάθε όροφος ένα τεράστιο κρατητήριο, κανένας διαχωρισμός, κανένας διάδρομος.

Οι φωτογραφίες είχαν αναρτηθεί πριν κάποια χρόνια στις ΠΦΘ, αλλά έσφαλαν ως προς την τοποθεσία.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0xTh85yZdngPLqFLdhDSGRXd7LVNuYzTTQKDyGd8ksABpRcdfwjUWGrWVYbAG9ybvl

Στην ταράτσα της καπναποθήκης η μπουγάδα των κρατουμένων και η φύλαξη.

Με βέλος το Καρίπειο Μέλαθρο επί της Ολυμπιάδος.

Το σημείο και η φορά λήψης από την ταράτσα του κτιρίου Αγ, Δημητρίου 48, προς την οδό Πολυξένης Αντωνίου

Ο φωτογράφος, που φαίνεται η σκιά του, βλέπει την πάνω πόλη. Στο κέντρο της φωτογραφίας η Αγία Αικατερίνη.

Η καπναποθήκη σε κατοχική αεροφωτογραφία. Τα δύο κτίσματα στις άκρες της ταράτσας που είδαμε από κοντά στις προηγούμενες φωτογραφίες.

Στρωματσάδα, ένας μικρός μαυροπίνακας στο βάθος.

Ένας ιερέας τους επισκέπτεται

Το ξενοδοχείο Πάνθεον, 26ης Οκτωβρίου 4

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0269AF7RVEmeF3ytkWZKTuLjHWAHycgUoaBHZQefmkjL4v59yYTRnzeNaiEPTSs34Dl

Η λήψη από τα αρχεία του Ερυθρού Σταυρού, όπως και η επόμενη.

Η λήψη δεν δίνει πολλά περιθώρια για να καταλάβουμε πού βρισκόμαστε. Όμως υπάρχουν τρεις αναγνώσιμες πινακίδες. Υποδηματοποιείο Ξανθόπουλου, Συντεχνία Ζωεμπόρων και στο τέλος αχνοφαίνεται Ξενο...Παν...

Στην αναζήτηση προέκυψε και η ταυτοποίηση. Από τον Οδηγό βορείου Ελλάδος του 1964, το Πάνθεον και η συντεχνία βρίσκονται στο ίδιο μέρος όπου και το 1951

(Η Συντεχνία βρισκόταν εκεί ήδη από το 1925, στον αρ. 10 με την τότε αρίθμηση, όπως βλέπουμε κάτω αριστερά στο φύλλο της Μακεδονίας 13/7/1925).

Ο Ξανθόπουλος έχει μεταφέρει την επιχείρησή του με τα υποδήματα στην αγορά, στο κέντρο.

26ης Οκτωβρίου 4, εύκολα εντοπίζεται και το ξενοδοχείο ολόκληρο. Εδώ στα 1962

Και λίγο αργότερα προβάλλει πάλι στη στροφή της 26ης Οκτωβρίου αριστερά.

Στο φύλλο της Μακεδονίας του 1958 αναφέρεται ο σχεδιασμός για εκποίηση του ξενοδοχείου, που φαίνεται ότι ήταν περιουσία του Δήμου.

Επαναπατρισμός προσφυγοπαίδων.

Ένα μείζον κοινωνικο-πολιτικό ζήτημα από το παρελθόν αναδεικνύεται και προβάλεται μέσα από τις φωτογραφίες στο ψηφιακό αρχείο του Ερυθρού Σταυρού. 54 παιδιά εξόριστα, θύματα ενός ιδεολογικού πολέμου επαναπατρίζονται από τη Γιουγκοσλαυΐα στην ανοιξιάτικη Θεσσαλονίκη το '51. Οι εικόνες ομιλούσες με έντονες εκφράσεις και συναισθήματα που ηχούν λυτρωτικά. Οι αγκαλιές όμως δεν είναι για όλους. Οι πολιτικές σκοπιμότητες θα στερήσουν σε πολλούς τη χαρά της μάνας γης για πολύ καιρό ακόμα.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0oPr1t8WogqAyHDuohY8zZXKDhEMSvQF28exQQvVWoZoBGrSECB3xLbNTy9F7gzyEl

Πηγή: https://avarchives.icrc.org/

Σε άρθρο εφημερίδας περιγράφεται η διαδικασία επιστροφής των 54 παιδιών από τη Γιουγκοσλαυΐα με έναν πλήρη κατάλογο των ονομάτων.

Ο παιδότοπος βρισκόταν στις αρχές της 26ης Οκτωβρίου με Εγνατία στο χώρο που σήμερα έχει διανοιχθεί και αποτελείται από το μέρος του πάρκου που έχει περιφραχθεί από την αρχαιολογική υπηρεσία, το πεζοδρόμιο και τμήμα της οδού. Απέναντι, βλέπουμε τα τείχη νότια της πύλης Βαρδαρίου, την παλιά Ιταλική Σχολή “Alessandro Manzoni” στην παλιά Φράγκων, σημερινή Μοσκώφ και κάποια κτίρια που βρίσκονταν στη θέση του σημερινού πάρκου βόρεια του Τοπ Χανέ.

Συνένωση των δύο προηγούμενων φωτογραφιών

Αμήχανη προσαρμογή.

Αταύτιστη φωτογραφία. Πρωτοεμφανιζόμενο τμήμα οδού αναβιώνει μέσα από΄τον φωτογραφικό φακό του φαρμακοποιού Paul Laurent που αναρτήθηκε σε δημοπρασία πριν μερικές εβδομάδες και παρέμενε αβάπτιστο. Μία άνοδος που παραπέμπει σε δρόμους πάνω από την Εγνατία με ένα χαρακτηριστικό ριγέ κτίριο ήταν τα μοναδικα σημεία αναζήτησης. Αρχικά εντοπίστηκε το περίτεχνο ριγέ κτίριο από την “Ιταλική” φωτογραφία σε καλή ανάλυση από διαθέσιμο αρχείο. Για να καθορίσουμε όμως την ακριβή του θέση έπρεπε να επιστρατεύσουμε μια αεροφωτογραφία και μία πανοραμική από τον μιναρέ της Ροτόντας. Αρκετά δύσκολη η τελική τοποθέτηση γιατί η φωτογραφία ήταν αντεστραμμένη. Το αποτέλεσμα της έρευνας μας ανταμείβει με τη θέαση της παλαιάς οδού Σωκράτους από το ύψος της παλαιάς Αριστοτέλους. Το ριγέ κτίριο βρίσκεται στη διασταύρωσή της με την οδό Φλωρίνης.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02aan8Nikynxbpo65TtoQXYLWLaKxHNQpdjqs8zbChuDpwhGrWcVojRzKfJS63hFYVl

Πηγή: Delcampe Item n° #1428119468

Συσχέτιση με αεροφωτογραφία από στιγμιότυπο video (archives.ecpad.fr). Η οδός Φλωρίνης κάθετη στη Σωκράτους συνεχίζει ως παράλληλη κάνοντας ένα Γ και καταλήγει στην οδό Αγίου Δημητρίου. Οι νότιες προσόψεις των κτιρίων που επισημαίνουμε βρίσκονται στο βόρειο μέτωπο της Φλωρίνης.

Πανοραμική από τον μιναρέ της Ροτόντας (National archives catalog) που επιστρατεύεται για να καθορίσει το “πέρασμα” της Σωκράτους. Ακολουθεί η συσχέτιση.

Αριστερά η λήψη από τον μιναρέ της Αγίας Σοφίας και δεξιά από τη Ροτόντα.

Η αποδελτίωση μας δίνει κάποιες πληροφορίες για τη διασταύρωση της οδού Σωκράτους 41 με Φλωρίνης. Εκεί βρίσκεται το Εργατικό Κέντρο το 1917-19.

Η θέση του φωτογράφου στη σύγχρονη ρυμοτομία στην οδό Μοιράρχου Κουφίτσα με Ολύμπου γωνία.

Πρωτοεμφανιζόμενο απόσπασμα από κινηματογράφηση γαλλικών επίκαιρων. Tο Ζέππελιν LZ 85 κατά τον βομβαρδισμό της Θεσσαλονίκης στις 01/02/1916, έριξε και δύο βόμβες πλησίον του Τοπχανέ, με την πρώτη όπως είδαμε στην ανάρτηση https://archive.saloni.ca/1962 να πέφτει λίγο πριν την νότια πύλη του. Η δεύτερη βόμβα έπεσε παραδίπλα, δημιουργώντας επίσης μια μεγάλη τρύπα στο έδαφος, χωρίς κάποιες απώλειες ή καταστροφές. Βρισκόμαστε στο ανοιχτό χώρο πριν το Τοπχανέ, ο οποίος λίγο αργότερα θα διαμορφωθεί ως χώρος συγκέντρωσης εκφορτωμένων πολεμοφοδίων και προμηθειών του Γαλλικού στρατού. Με σημερινά δεδομένα θα βρισκόμασταν στην οδό Καρατάσου λίγο παρακάτω από την οδό Πολυτεχνείου.

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0rGieookSEgKBj6sVA5q77AMMD1GByoM1bx2e3bbv5ejgUGRdJy5jJy9RcTYCTSZpl

Εργάτες, στρατιωτικοί και περαστικοί στην τρύπα που προκάλεσε η δεύτερη βόμβα του Ζέππελιν, στην περιοχή του Τοπχανέ.

Απόσπασμα της γνωστής αεροφωτογραφίας από το βιβλίο της Α. Γερολύμπου. Τα σημεία ταυτοποίησης: (1) πέντε συνεχόμενες αποθήκες με βαθμιδωτά αετώματα, (2) αποθήκη, (3) οκταγωνικός πύργος που υπάρχει μέχρι σήμερα, (Ν) νότια πύλη του Τοπχανέ και (x) το σημείο της κινηματογράφησης.

Ο χώρος συγκέντρωσης εκφορτωμένων πολεμοφοδίων και προμηθειών του Γαλλικού στρατού. Διακρίνονται ως σημεία ταυτοποίησης: τέσσερεις από τις πέντε συνεχόμενες αποθήκες με τα βαθμιδωτά αετώματα (1) και η αποθήκη (2).

Πρωτοεμφανιζόμενη απεικόνιση της νότιας πύλης του Τοπχανέ, από απόσπασμα κινηματογράφησης γαλλικών επίκαιρων των ζημιών που προκάλεσε ο νυχτερινός βομβαρδισμός του γερμανικού Ζέππελιν LZ 85 στην Θεσσαλονίκη στις 01/02/1916, σύμφωνα με το Γρηγοριανό Ημερολόγιο. Διακρίνονται οι εργάτες που ανασκάπτουν την βόμβα στην τρύπα που προκλήθηκε από την πτώση της, ακριβώς μπροστά από την νότια πύλη. Κατά την πορεία του το Ζέππελιν, σύμφωνα με την Μακεδονία (φύλλο 20/01/1916) έριξε και δύο βόμβες πλησίον του Τοπχανέ, όπου υπήρχαν μεταγωγικά του στρατού. Οι βόμβες δεν προξένησαν καμιά ζημιά και δημιούργησαν ιδιαίτερα μεγάλες τρύπες στο έδαφος. Μέσα στο κλίμα πόλωσης του Εθνικού Διχασμού, εφημερίδες των Αθηνών ανέφεραν ότι οβίδες συμμαχικών πλοίων ήταν αυτές που έπληξαν διάφορα σημεία της πόλης, κάτι που διαψεύστηκε μέσω επίσημου ανακοινωθέντος των αρχών, στο οποίο αναφερόταν ότι τα συμμαχικά πλοία έριξαν 4 άσφαιρους κανονιοβολισμούς για να ειδοποιήσουν για τον επερχόμενο κίνδυνο.

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02j8vLTSX7NfBo4F5wcRX9WgZ2nbUzau9NjFcpcKSUav6EAwgQYmncXrHtPxxv1e6Ml

Εργάτες στην τρύπα που προκάλεσε η βόμβα του Ζέππελιν, στρατιωτικοί και περαστικοί μπροστά από την νότια πύλη του Τοπχανέ.

Γάλλοι στρατωτιωτικοί στον διαμορφωμένο χώρο συγκέντρωσης εκφορτωμένων πολεμοφοδίων και προμηθειών μπροστά από το Τοπχανέ. Διακρίνεται ο νότιος περίβολος του Τοπχανέ καλυμένος με χώμα. Δεξιά η νότια είσοδος με τα σημεία σύγκρισης (1) και (2). Αριστερά διακρίνεται ο χαρακτηριστικός πύργος (3) που διατηρείται μέχρι σήμερα.

Τα σημεία ταυτοποίησης και σύγκρισης (1) και (2)

Στo απόσπασμα αεροφωτογραφίας απεικονίζονται για καλύτερη ευκρίνεια η νότια πύλη (Ν) και η βόρεια πύλη (Β) του Τοπχανέ. Διακρίνεται ξεκάθαρα ο επιχωματισμένος νότιος οχυρωματικός περίβολός του μεταξύ του πύργου (3) και της νότιας πύλης.

Σημερινή αεροφωτογραφία του Φρουρίου Βαρδαρίου (Τοπχανέ).

Κανείς δεν μιλάει πλέον για την άσπρη πέτρα του Σειχ Σου , δεν υπάρχει πια . Την έφαγε η πρόοδος . Όταν μπορείς να πας μέχρι εκεί με το αυτοκίνητό σου φυσικό ήταν να μη μείνει τίποτε . Όλοι έπαιρναν και από ένα μικρό κομματάκι της φεύγοντας κι επειδή δεν ήταν ατελείωτη κάποτε δεν έμεινε τίποτε . Την τελευταία φορά που την είδα ήταν πριν χρόνια πριν γίνει ο περιφερειακός , όταν ανέβηκα με τα πόδια πίσω από το θέατρο δάσους . Ακόμη τότε έβλεπες τα ίχνη της κάτι υπολείμματα στο χώμα , μερικά ελάχιστα μικρά λευκά πετραδάκια είχαν απομείνει . Όμως η άσπρη πέτρα είχε κι ένα αδελφάκι μια άλλη παρόμοια άσπρη πέτρα στο ύψωμα δίπλα στο δάσος Κουρί , πριν λίγες μέρες έγραψα σχετικά με το δάσος του Κουρί , εκεί που φαίνονται από την πόλη οι εγκαταστάσεις του ΟΤΕ και τελευταία των αναμεταδοτών όλων σχεδόν των υπηρεσιών της Θεσσαλονίκης . Είχε γίνει κουβέντα πριν μερικά χρόνια πάνω σε μια φωτογραφία παλιά που φαινόταν πεντακάθαρα Δυστυχώς όσο κι αν έψαξα δεν την βρήκα μέσα στο χάος των φωτογραφιών μου . Το κείμενο όμως το βρήκα και το ανεβάζω πάλι όλο και κάποιον θα ενδιαφέρει …

20130403 Η ΑΣΠΡΗ ΠΕΤΡΑ ΤΟΥ ΣΕΙΧ ΣΟΥ … Η περίφημη Άσπρη Πέτρα βρισκόταν πάνω ακριβώς από το σημερινό θέατρο δάσους καμιά 150 – 200 μ . στην ανηφοριά . ¨Όχι στην κορυφή αλλά σε ένα πλάτωμα που σχηματιζόταν . Είχε διαστάσεις περίπου 4-5 μέτρα μήκος και πλάτος 1,5 – 2 μ. , ύψος 1,5 – 2.0 μ περίπου . Ήταν κατάλευκη με ελαφρές κόκκινες ακανόνιστες ρίγες και ροζ ανταύγειες , ένα πέτρωμα σκληρό μάλλον ασβεστόλιθος , πολύ σκληρός μάλιστα . Λέγαμε τότε ότι ήταν από τσακμακόπετρα γιατί αν χτυπούσε με τριβή δυνατά δύο κομμάτια της άναβαν σπίθες κι αν είχες εκεί κοντά ξερά χόρτα άναβες φωτιά . Η αμοιβή όσων κατάφερναν να την κατακτήσουν ήταν τα κομμάτια που έβγαζε σπάζοντας την που τα χρησιμοποιούσες μετά κάτω στην γειτονιά με καμάρι για να ανάβεις φωτιά στο επικίνδυνο παιχνίδι μας τον μπίκο , ένα παιχνίδι με εκρηκτική ασετιλίνη . Μέγα απόκτημα για τα πιτσιρίκια μια και τα σπίρτα ήταν ακόμη μονοπώλιο , τσακμάκια δεν μπορούσες να έχεις εύκολα γιατί ήθελαν δραχμές . Αλλά κυρίως ήταν το καμάρι σαν να είχες κατακτήσει το Έβερεστ . Μια ακριβώς παρόμοια και σε διαστάσεις και σε υλικό υπήρχε στην κορυφή του Κουρί περίπου 200 μ. από τις σημερινές εγκαταστάσεις του ΟΤΕ πάνω από τα λατομεία και την ερειπωμένη κλινική Καραμαούνα . Την πέτρα λοιπόν του Σεΐχ – Σου την βλέπαμε από μακριά από την γειτονία μας την Αγία Τριάδα και ήταν ο στόχος των εκδρομών της Καθαράς Δευτέρας και της Πρωτομαγιάς . Δεν ήταν καθόλου εύκολο να ανέβει κανείς γιατί δρόμοι δεν υπήρχαν παρά μόνο μικρά μονοπάτια που δεν οδηγούσαν κατ ανάγκην στην Άσπρη Πέτρα . Έπρεπε να ξέρεις που πας γιατί από ένα σημείο και μετά τα δένδρα την κάλυπταν και ανέβαινες αφού προηγουμένως είχες βάλει τον στόχο περίπου στα τυφλά . Όταν έφτανες στο πλάτωμα μόνο τότε την έβλεπες . Ήταν μέγιστο κατόρθωμα η κατάκτηση της στης παιδικές μας εκδρομές κι όποιος κατάφερνε να την κατακτήσει ανέβαινε στην εκτίμηση της παρέας . Βέβαια την Καθαρά Δευτέρα και πρωτομαγιά η κατάκτηση ήταν ομαδική γιατί ξεκινούσαμε όλοι μαζί από το πρωί με τα πόδια για την εκδρομή που τέλειωνε το βράδυ . Μετά τις 40 εκκλησιές δεν υπήρχε δρόμος , ούτε του Θεάτρου του Δάσους , παρά μόνο ένας που από την Δόξα κι αυτόν παίρναμε δίπλα στον χώρο που γυμνάζονταν οι Λοκατζήδες του Γ Σώματος εκεί που μετέπειτα κτίστηκε το Καυταντζόγλειο , με σκάμματα στύλους σχοινιά και λοιπές στρατιωτικές εγκαταστάσεις ανοιχτές , όπου κάναμε κι εμείς τεστ των δυνάμεων μας πριν αρχίσουμε την ανάβαση . Δρόμος υπήρχε μόνο μέχρι περίπου μια ταβέρνα δίπλα στο σημερινό Θέατρο Γης . Από εκεί και πέρα μονοπάτια μόνο . Η Άσπρη Πέτρα όταν άνοιξαν οι δρόμοι μετά χρόνια και ήταν εύκολη η πρόσβαση σιγά σιγά κατακρεουργήθηκε από όλους όσους πλέον με άπειρη ευκολία έφταναν δίπλα της ακόμη και με το αυτοκίνητό τους και έπαιρναν ένα αναμνηστικό . Έτσι τώρα δεν έχει μείνει ούτε βοτσαλάκι μια και έψαχνα να βρω ίχνη της τελευταία που ανέβηκα με μηχανή ως εκεί με όλη μου την άνεση . Το ίδιο και η Άσπρη πέτρα του Κουρί κι αυτή εξαφανίστηκε από προσώπου γης με τον ίδιο τρόπο και μόνο όσοι ζούσαν τότε μπορούν να προσδιορίσουν το σημείο που βρίσκονταν . Μοιάζει σαν παραμύθι αλλά είναι πραγματικότητα . Βρήκα σε ένα χάρτη του Σεΐχ- Σου την θέση Άσπρη Πέτρα στο εκκλησάκι του Αγ. Βασιλείου στην κορυφή κάτω από το Φιλίππειο αλλά μάλλον τιμής ένεκεν δόθηκε , γιατί απέχει πάρα πολύ από το πραγματικό σημείο που ήταν η Άσπρη Πέτρα των παιδικών μας αναμνήσεων .

Γιώργος Κωτσίδης.

Η φωτογραφία από το αρχείο Ιωάννη Αρτόπουλου ο οποίος σχολιάζει: Αυτή που βρήκα στο δικό μου αρχείο τη δείχνει την άσπρη πέτρα αλλά απλά για να τη θυμηθούμε καθώς είναι κάπως θολή. Νομίζω πως πρόκειται για βράχο χαλαζία και ίσως είναι κάπως περίεργο αφού δεν φαίνεται πουθενά αλλού στο δάσος.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02Xc7nAJXJ3DBeWDCgxi3cUKan8YjgNhDZh5wAWmCs7ZbTQ44JdzeBnXUvF1PwCq2Rl

Το χρωστούμενο απόσπασμα από το βίντεο που είδαμε χτες σχετικά με το σχολείο για τα προσφυγόπουλα στο Λεμπέτ μάς μεταφέρει στην περιοχή του Λευκού Πύργου. [https://imagesdefense.gouv.fr/fr/l-oeuvre-pacifique-francaise-en-orient.html?fbclid=IwAR2d2f8_V0LjmiQ1Vk9VfCo4i9gL126Dv3KaTDj-c6UM6LoaL-5zRLnEfLA#, από το 9’18’’] Εκεί οδηγούσαν κάθε βδομάδα μια διαφορετική ομάδα παιδιών για να παραλάβουν σεντόνια και ρούχα, σύμφωνα με την λεζάντα.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0cAJEdn8HCNKzFwSUYDCkriAm7XtdiNVd3vsXWeXEDUx2Gmuz82X4gmHVXgxyLXasl

Βλέπουμε γύρω στα 30 παιδιά (αγοράκια όλα) να κατηφορίζουν την Εθνικής Αμύνης. Δίπλα τους περνάει ένα καμιόνι, παραπίσω διακρίνεται ένα τραμ. Οι σκιές τους δείχνουν ότι είναι απογευματάκι και σίγουρα όχι χειμώνας, αν μη τι άλλο επειδή οι αείλανθοι (βρωμοκαρυδιές) στα πεζοδρόμια είναι φουντωμένοι. Αυτό μας δείχνει ότι οι ημερομηνίες που αναγράφονται στην πηγή συχνά αντιστοιχούν στην ημέρα που μοντάρισαν το υλικό και ολοκλήρωσαν την ταινία και όχι στην ημερομηνία λήψης.

Καθώς πλησιάζουν την κάμερα και το καμιόνι απομακρύνεται, διακρίνουμε καλύτερα και το photobombing της εποχής: ακριβώς στο κέντρο της φωτό, ένας πιτσιρικάς με ποδήλατο τούς γυροφέρνει και τεντώνεται για να φανεί.

Η κάμερα γυρίζει και, μαζί με την πορεία των παιδιών, αποτυπώνει τον Λευκό Πύργο, δυο σταματημένα τραμ και ένα εν κινήσει στην παραλιακή.

Στον χώρο που μοιράζονται τα ρούχα, τα παιδιά στέκονται στη σειρά αντικρυστά, και κάθε ένα έχει απλωμένο μπροστά του ένα πανί. Στο μέσο, ποζάρει μια κυρία με παρασόλι -η πρόεδρος της επιτροπής εθελοντικής αρωγής, όπως θα μάθουμε σε λίγο.

Τα παιδιά σκύβουν και διπλώνουν το πανί με τα ρούχα σ’ έναν μπόγο. Μετά, περνάν μπροστά από την κυρία που είδαμε πριν που τους δίνει από ένα μπισκότο. Πρόκειται για την Βαρώνη de Reinach, για την οποία σε μια πρόχειρη αναζήτηση δεν βρήκα περισσότερα στοιχεία.