Saloni.ca Archive

Η Οικία Charnaud στην οδό Φράγκων. Από ένα δημοσίευμα της JdS 16/8/1900 επιβεβαιώνεται η πρώτη χρήση του κτιρίου που είχε ταυτίσει ο Ευστ. Ασλανίδης. Η ταυτοποίηση είχε γίνει εδώ: https://archive.saloni.ca/356

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/497566940732944

Από το 1880 έξω από τα τείχη. Το νέο που μαθαίνουμε (πρώτη φορά νομίζω), είναι πως μετονομάστηκε σε Καφεζυθοπωλείο “Η Αύρα” τον Μάρτιο του 1914. Διευθυντής του ήταν τότε ο Γεώργιος Κόκκος.

Την δεκαετία του 30 στον χώρο του βρίσκουμε καμπαρέ, χορευτικό κέντρο. Μέχρι τα τέλη των 70ς έφερε το όνομα “Αρζεντίνα”. Μετά τον ΒΠ πόλεμο χρησιμοποιήθηκε σαν στέκι Καραγκιοζοπαίχτηδων. Τη δεκαετία του 50 επανήλθε σαν νυχτερινό κέντρο. Τέλος την δεκαετία του 70 λειτούργησε σαν θερινός κινηματογράφος.

Σίγουρα το παλιότερο καφενείο των Εξοχών. Δίπλα και δεξιά από το κτήριο που στεγάζει την Εφορεία των Προσκόπων.

Από τον Δαυίδ Μπράβο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1103152566841042

Ζυθοπωλείο “Μικρός Κήπος”. Από το 1880 έξω από τα τείχη. Πίσω του τα πρώτα σπίτια της συνοικίας της Αγίας Τριάδας. Μετά την πυρκαγιά του 1917. Ο “Μικρός Κήπος” μετονομάστηκε σε Καφεζυθοπωλείο “Η Αύρα” τον Μάρτιο του 1914. Μάρτιος του 1914. Εγκαίνια του καφεζυθοπωλείου “Αύρα” στην θέση του “Μικρού Κήπου”.

Η διπλάνη είδηση μας δίνει όλα τα ονόματα των κυριών της Φιλοπτώχου το 1914. 1890. Ο Μικρός Κήπος χωρίς ιδιαίτερη βλάστηση γύρω του.

Το ανατολικό νεκροταφείο των μουσουλμάνων ήταν σίγουρα ο περιφραγμένος χώρος αριστερά. Η περίφραξη από το 1880 και μετά, πάνω κάτω. Καταλάμβανε όλο το σημερινό πάρκο της ΧΑΝΘ. Τώρα δεξιά ξέρουμε πως κάτω από την Φιλοσοφική ήταν το νεκροταφείο των Ντονμέδων Kapandji. Πόσο κάτω αγνοούμε. Νωρίτερα ανατολικά όλοι έθαβαν στον καθορισμένο μεν από το δόγμα τους χώρο αλλά στο περίπου. Οι πλούσιοι προτιμούσαν δίπλα σε κανένα δέντρο. Πριν το 1880 τα πράγματα ήταν πιό χαλαρά ως προς τις ταφές. Προτιμούσαν να ταφούν στην “περίκλειστο” δίπλα σε τζαμί, ή στις αυλές των εκκλησιών. Το εβραικό νεκροταφείο αρχικά καταλάμβανε τον λόφο που ανεβαίνει για 40 Εκκλησιές πάνω από την Φυσικομαθηματική. Κάποιοι τάφοι του ξεκινούσαν πιό κάτω από το ύψος της Θεολογικής. Επίσης στα κοιμητήρια της Ευαγγελίστριας, οι ταφές ξεκίνησαν οργανωμένα τη δεκαετία του 1880 Μετά το 1914, με την αλλάγη του ονόματος του σε Καφεζυθοπωλείο “Αύρα” διαφημίζει την πυκνή βλάστηση στον κήπο. 1890. Μετά την τότε μεγάλη Πυρκαγιά. 1926. Στην 1η Διεθνή Έκθεση μάλλον συνέχιζε σαν καφενείο. “Αρζεντίνα”. Χορευτικό κέντρο στην θέση του καφενείου Αύρα. (Μικρού Κήπου). Δεκαετία του 30. 1963, Αύγουστος. Κέντρο Διασκέδασης. 1973. “Αρζεντίνα”. Θερινός κινηματογράφος Α Προβολής. 1958.

Δύο όμορφες αλμπουμίνες σε υψηλή ανάλυση της δεκαετίας του 1880, οι οποίες απεικονίζουν αριστερά τον Ναό του Αγίου Παντελεήμονος, ο οποίος την Οθωμανική περίοδο είχε μετατραπεί σε τζαμί με την ονομασία Ishakiye Camii (η σημείωση της λεζάντας τον αναφέρει ως Saint Pandelion) και δεξιά τον πρωτοχριστιανικό άμβωνα της Αγίας Σοφίας. Και οι δύο αλμπουμίνες προσφέρονται σε δημοπρασία του Ε-bay.

Από τον Αλέξανδρο Σαββόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1106708059818826

Κωνσταντίνου Μελενίκου λίγο πιο κάτω από την Αρμενοπούλου. Καιρός να βρει κι αυτή ην «διεύθυνσή» της και τη θέση της στον χάρτη. Φωτογραφία του Περικλή Παπαχατζηδάκη από την συλλογή του Μουσείου Μπενάκη.

Από την Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1097394067416892

Την φωτό του Περικλή Παπαχατζηδάκη την θυμηθήκαμε από την πρόσφατη ανάρτησή της κας Σταθοπούλου στις ΠΦΘ.

Η εικόνα του σημείου σε αεροφωτογραφία του 1938 (όπου και σημειώνεται η θέση που στάθηκε, χρόνια αργότερα, ο Παπαχατζηδάκης) και σε πράξη τακτοποίησης του 1946. Το σπίτι με τα λοξά δέντρα «χώριζε» την Κ. Μελενίκου από την οικία Δουμπλα, το μοναδικό σπίτι της περιοχής που επιζεί, και στεγάζει σήμερα τον πολυχώρο Tabya -το παλιό όνομα της γειτονιάς. Την εικόνα του δρόμου λίγο παρακάτω, και στο βάθος τα λοξά δέντρα, είχαμε δει και εδώ: https://archive.saloni.ca/1653

Από το κτίσμα που προϋπήρχε στην Βασ. Όλγας 34, σήμερα διατηρητέα οικοδομή του αρχιτέκτονα Κων/νου Φιλίππου, δεν είχαμε εικόνα και εξακολουθούμε να μην έχουμε. Όμως έστω και μ αυτήν την κατοχική λήψη αποκτούμε μια ιδέα του ζωσμένου μέσα στο πράσινο οικοπέδου, στο οποίο βρισκόταν. Στο βάθος αριστερά στο παλιό ρέμα Κωνσταντινίδη μια από τις ιδιοκτησίες της Χάννα Μοδιάνο.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1067616983727934

Αριστερά, σήμερα Βασ. Όλγας 34 Στις 12/11/1922 αναφέρεται ως Γαλλική Σχολή Θηλέων. Από το βιβλίο του Βασ. Κολώνα “Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών”

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1110525349437097

Μαροκινοί, μέλη του Γαλλικού εκστρατευτικού σώματος, γνωστοί ως Σπαχήδες Στις 3 Μαρτίου 1917 έφτασαν, στις 6 Μαρτίου έφυγαν για Βέροια. Ενδιάμεσα πρόλαβαν να κάνουν επίδειξη στο πεδίο του Άρεως, μπροστά από το σημερινό Γ' ΣΣ. (Συγκεκριμένα στις 5/3/1917)

1er Régiment de Marche de Spahis Marocains, υπό την παρουσία του Σαράιγ και του Βενιζέλου.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/579352779221026

Από στερεοσκοπική φωτογραφία δημοπρασίας του ebay, όπου όμως την εμφανίζουν αντεστραμμένη. Εδώ την βλέπουμε κανονικά. Την είχαμε ξαναδεί και από την άλλη πλευρά και σε φωτό της συλλογής Αλμπαρέλ εδώ https://archive.saloni.ca/1074

Από την Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1095432554279710

Μητροπολίτου Ιωσήφ-δύο αφορμές για την ιστορική ανίχνευση των φωτογραφιών του συγκεκριμένου δρόμου στο κέντρο της Θεσσαλονίκης Η πρώτη προέρχεται από μια αφήγηση για ένα μοδιστράδικο στην δυτική γωνία της Μητροπολίτου Ιωσήφ με την Τσιμισκή, γύρω στο 1950 (https://www.toufexis.gr/ergatiko/#_ftn1). Το σχετικό κτίριο υπάρχει και σήμερα. Η δεύτερη αφορμή είναι μια προσωπική μου φωτογραφία, όταν ήμουν μικρός, στην ανατολική γωνία της Μητροπολίτου Ιωσήφ με Μητροπόλεως, γύρω στο 1950 κι αυτή. Κι αυτό το κτίριο υπάρχει σήμερα. Είναι το κτίριο Ι. Φλιώνη, το οποίο κτίστηκε το 1936 με αρχιτέκτονα τον Θεμ. Σγουρό

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1101306990358933

Μέρος του κτιρίου στη δυτική γωνία Μητρ. Ιωσήφ με Τσιμισκή, από τη μερία της Μητρ. Ιωσήφ, γύρω στο 1950 Το ψιλικατζίδικο που ήταν στην ανατολική γωνία Μητρ. Ιωσήφ με Μητροπόλεως, γύρω στο 1950 Τσιμισκή, όπου φαίνεται η δυτική γωνία Μητρ. Ιωσήφ με Τσιμισκή, πριν το 1950 Η δυτική γωνία Μητρ. Ιωσήφ με Τσιμισκή, το 1992 Η δυτική γωνία Μητρ. Ιωσήφ με Τσιμισκή, σήμερα Η Μητρ. Ιωσήφ λίγο πριν από την ανατολική γωνία Μητρ. Ιωσήφ με Μητροπόλεως, το 1957 Η ανατολική γωνία Μητρ. Ιωσήφ με Μητροπόλεως, το 1980 Η ανατολική γωνία Μητρ. Ιωσήφ με Μητροπόλεως, τη δεκαετία του 2010 Η Μητρ. Ιωσήφ, μπροστά από το γηροκομείο, το 1957 [Αναρτήθηκε από την κ. “Stavroula Balopoulou” στις ΠΦΘ, στις 30-12-2016] Η Μητρ. Ιωσήφ, μπροστά από το γηροκομείο, το 1958 Η Μητρ. Ιωσήφ, την περίοδο της κατοχής Μια αμυδρή εικόνα των οικοδομών της ανατολικής πλευράς της Μητρ. Ιωσήφ, του 1957 (πριν την ανοικοδόμηση) Η διατηρητέα οικοδομή στην Μητρ. Ιωσήφ 14, του 1992 Αξίζει να σημειωθεί ότι η οικοδομή στην Μητρ. Ιωσήφ 14 κτίστηκε το 1925 Η νοτιο-ανατολική γωνία Μητροπόλεως-Μ. Ιωσήφ μεταξύ 1989-91

Ας μου συγχωρεθεί ένα απροκάλυπτα αυτοβιογραφικό κείμενο με μια δανεισμένη φωτογραφία.

Τις φωτογραφίες στο σπίτι τις απομυθοποιεί κανείς σχετικά νωρίς. Ξαφνικά όμως πέφτεις πάνω σε μια ξένη, ενός αγνώστου και σου γρατζουνάει τα χωνεμένα βιώματά σου. Αυτό μου έκανε ο κύριος Albert Werner μ' αυτήν τη φωτογραφία του 1965.

Οι πολυκατοικίες. Κάποιοι συμμαθητές εκεί (αχ βρε Σοφάκι, να σ' απομονώσω μέσα στην παρένθεση και να σε σκεφτώ ακόμη μια φορά) με την πόλη ν' ανοίγεται μπροστά τους, διαμερίσματα μεγάλα, βεράντες, εξώστες με θέα την εκκλησία μου, το πάρκο μου, την λεωφόρο μου, τις λεωφόρους μου. Όλες οι εποχές μπροστά τους και με χρώματα.

Για το ξενοδοχείο Ακρόπολις, για τις ιστορίες του, για τη βρύση, για τα σπίτια καταμεσής στην πλατεία, για το Ίγκλις, έμαθα πολύ πολύ αργότερα. Για μένα αυτό το μέρος ήταν πάντα η ανοιχτωσιά που με περίμενε βγαίνοντας από το πατρικό μου να παίξω, να πάω χεράκι με τη μάνα μου στα ιατρεία του ΙΚΑ, ένεκα φιλάσθενος, να πάω οπουδήποτε, στην Έκθεση ας πούμε, να δω τους φίλους, να δω τα κορίτσια της γειτονιάς. Για όλα εκτός από το σχολείο, για το οποίο ανηφόριζα.

Δεν ήταν η αμήχανη ανοιχτωσιά που βλέπουμε στις φωτογραφίες της κατοχής, σε μια πόλη που προσπαθούσε επί χρόνια να καλύψει με όποιον τρόπο τα κενά της, να φτιάξει τα σχήματα που υπήρχαν σε χάρτες, να τα κάνει δρόμους, πάρκα, μέγαρα ιδιωτικά, δημόσια, δικαστήρια, δημαρχεία που σκόνταφτε πάντα πάνω σε αρχαία και που δεν ήξερε ποτέ τι να τα κάνει.

Εδώ ήταν τα όρια της κάτω βόλτας. Από δω και πάνω καταλάβαινες την ανηφόρα της πόλης. Το παγωτατζίδικο δεξιά, που δεν φαίνεται, το παγωτατζίδικο επάνω που μισοφαίνεται. Για κάποιο ανεξήγητο λόγο απ' αυτό ψώνιζα. Στο άλλο, το καλύτερο, με έστελναν για τα γιαούρτια.

Ο ήλιος, όπως εδώ, τα ισοπέδωνε όλα. Οι λεύκες οι τεράστιες στο πάρκο, δεν τις έχει σηκώσει ακόμη ο βαρδάρης. Θα γίνει ένα απόγευμα και από το επόμενο πρωί το πάρκο δεν θα ναι πια το ίδιο. Τα λουλούδια αριστερά δεν φαίνονται. Αυτά τα θαύμαζε η μάνα μου. Τα κεφάλια των μαρμάρινων μουστακαλήδων όρια της εστίας για τη μπάλα, κάποια ψιλοθραύσματα θα οφείλονται και σε μας, τα μαλώματα για τη μπάλα, ποιος θα φέρει, ποιος θα πάρει ποιον στην ομάδα. Όταν άρχισαν να προσθέτουν μακεδονομάχους ήρωες, τα πράματα δυσκολέψανε στην οριοθέτηση του όποιου γηπέδου. Τα παγκάκια, όχι για μας, εμείς λυσσομανούσαμε από δω κι από κει, αλλά για γέρους, γριές και ζευγάρια, που λέγαμε ότι κι εμείς κάποτε θα τα χρησιμοποιήσουμε. Σαν ζευγάρια. Η γεροντική ηλικία μας φαίνονταν αδιανόητη.

Και οι άνθρωποι του δρόμου. Το μεροκάματο. Άνθρωποι που πήγαιναν μαζί με τα εξαρτήματά τους. Εδώ πιο πολύ έχω μνήμες από τους ασπριτζήδες, με την μπατανόβουρτσα και τον τενεκέ να κάθονται ήσυχοι και να περιμένουν σιωπηλοί. Αλλά ναι ήταν και οι πλανόδιοι φωτογράφοι.

Όχι δεν τον θυμάμαι, αλλά θυμάμαι το σουλούπι αυτών των ανθρώπων. Με την άσπρη ποδιά δεν παρακαλούσαν, δεν προσκαλούσαν δεν καλούσαν, τουλάχιστον αυτοί που θυμάμαι, όπως γινόταν στο Λευκό Πύργο. Ασκούσαν ένα λειτούργημα σε δημόσιο μέρος, κάθε οικογένεια όφειλε να έχει φωτογραφίσει τα παιδιά της σ αυτούς. Με στολή, χωρίς στολή καρναβαλίστικη ή των εθνικών επετείων, με ή χωρίς τ' αδελφάκια τους. Οι φαντάροι, οι τουρίστες και τα ζευγαράκια άλλη ιστορία. Οικογενειακές δεν θυμάμαι. Ένα τέτοιο ποτ πουρί διακρίνω πάνω στη μηχανή. Φωτογραφίες παλαιϊκές, βγαλμένες από τα πρώτα χρόνια της ζωής της μηχανής, βασικά ασπρόμαυρες, οι καλές επιχρωματισμένες. Στη μέση ο τιμοκατάλογος και μια ποικιλία να διαλέξει ο πελάτης. Το συρτάρι για να γίνει η χημική επεξεργασία, στο χαρτί, κάποιος κουβάς για το ξέπλυμα, τον έχει ο πιο πίσω, το μαύρο πανί για να απομονώσει ό,τι τέλος πάντων του παραγγέλθηκε, εφημερίδα προσεκτικά τσακισμένη, να μην την πάρει κάνα ξαφνικό φύσημα, να προστατέψει κάπως τον φακό από τις σκόνες και τον ανελέητο ήλιο. Τα σχοινιά για να μην ανοίξει ο τρίποδας.

Ο φωτογράφος δεν ποζάρει στον τουρίστα, δεν γκρινιάζει που βλέπει μηχανές γρήγορες, καλύτερες απ' την δικιά του. Οι γερμανοί πάντα είχαν τέτοιες. Αυτός σε ντόπιους. Αυτήν την κοψιά μου φαινόταν να χαν όλοι οι ηλικωμένοι. Γυαλιά χοντρά, τα χέρια στις φαρδιές τσέπες ή σταυρωμένα πίσω, ξεκούμπωτοι, αργοί, σχεδόν νωθροί μέχρι να ρθει η ώρα της δουλειάς, αλλά νωθροί ακόμη και τότε, με την γνώση ότι τα χουν δει όλα.

Αυτό το κόκκινο του ξύλου το θυμάμαι. Λέω μέσα μου δεν το χω ξανασυναντήσει, αλλά σίγουρα κάνω λάθος. Άλλα πράματα έχασα.

Από τον Σπυρο Αλευρόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1102200973602868