Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Υπάρχει τέτοιο θέατρο;;

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1088721601617472

Μια επισήμανση στη σελ. 78 του βιβλίου “Αριστοτέλειον Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1912-1960” με επιμέλεια του Β. Κυριαζόπουλου Σε ποια θέση μπορεί να είχε προγραμματιστεί η δημιουργία τέτοιου θεάτρου;;

Τη συγκεκριμένη θέση υποδεικνύει ο Β. Κυριαζόπουλος (σε δημοσίευση του στο ΤΕΕ, το 1971) σ’ ένα πολεοδομικό σχεδιάγραμμα για το ΑΠθ του 1970. Ήταν δίπλα στο κολυμβητήριο, από τη δυτική του πλευρά. Όπως γνωρίζουμε τέτοιο θέατρο δεν υπάρχει σήμερα. Πιθανότατα οι αρχαιολόγοι του μέλλοντος να ανακαλύψουν τον θεμέλιο λίθο κάπου μεταξύ κολυμβητηρίου και Τελόγλειου. Ωστόσο, λίγο πιο δυτικά, μετά το Τελόγλειο, υπάρχει σήμερα ένα μικρό αμφιθεατράκι. Είναι όμως αυτό το φοιτητικό υπαίθριο θέατρο, λίγο μετατοπισμένο από την αρχική του θεμελίωση;; ή κάποιο άλλο, τυχαίο, αμφιθεατράκι; Το αμφιθεατράκι στο πάρκο δυτικά του Τελόγλειου, απέναντι από το κτίριο της Γεωπονικής και Δασολογικής Σχολής Το ίδιο αμφιθεατράκι Η θέση του υπαίθριου θεάτρου στο πολεοδομικό σχεδιασμό του ΑΠΘ, το 1960 [Από σχεδιάγραμμα του βιβλίου “Αριστοτέλειον Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, 1926-1960”, επιμ. Βασ. Κυριαζόπουλου, 1960, σελ. 40-41]

Κατά συνέπεια η θέση του θεμέλιου λίθου του τότε προγραμματισμένου υπαίθριου θεάτρου βρίσκεται, σήμερα, στο προαύλιο του Τελόγλειου Ιδρύματος.

Από τις πρώτες διασωζόμενες φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης υπάρχουν αρκετές από την περιοχή του χείμαρρου του Διαολορέματος (Seytan Deresi).

Άλλες ονομασίες του, χείμαρρος Στρατοπέδου, η Λύτρα, ή Δόξης, ή Καυταντζόγλου, ή Ηλεκτρικής Εταιρείας, ή σκέτο ο Λάκκος. Δίπλα στο πεδίο του Άρεως. Το “διαολόρεμα” περνούσε από την σημερινή οδό Γκύζη έκανε μιά μικρή στροφή και κατέληγε στην αρχή της οδού Ριάδη. Πρώτη επιχωμάτωση της παραλίας σε αυτό το σημείο το 1889. Προσθέτηκαν αρκετές δεκάδες μέτρα νέας γης απο τον Λευκό Πύργο μέχρι τον λάκκο.

Πρώτη γνωστή φωτογραφία της πόλης αυτή του Σέκελυ,1863, από το Μπέχτσιναρ. Περίπου της ίδιας εποχής των Σέυς και Ρουμπελαίν. Εκεί κοντά (1865) και οι δύο φωτογραφίες με το παραθαλάσσιο τείχος. Κάποιες άλλες χρήσιμες ημερομηνίες : Το περιτείχισμα του Λευκού Πύργου γκρεμίστηκε το 1911-1912. Η λεωφόρος Χαμιδιέ (οδός Εθνικής Αμύνης) χαράκτηκε το 1891.

Από τον Δαυίδ Μπράβο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1086666411822991

Λεωφόρος των Εξοχών. Πριν από την μεγάλη πυρκαγιά του 1890. Κυκλοφόρησε πρόσφατα από τοπικό οίκο δημοπρασιών.΄

ΔΕΝ είναι αντιπαράθεση ή κόντρα. Απλά, ορισμένοι “διαχειριστές” λανσάρουν ΝΕΟ οικόσημο “ιδιοκτησίας” μέσω “επεξεργασίας” ή “πρώτης δημοσίευσης”, μιάς ΠΑΝΤΑ δανεικής φωτογραφίας. Αυτό το κουσούρι ορισμένων, πως τους ανήκουν τα δανεικά, δεν τρώγεται. “Ψηφιακή επεξεργασία” είναι αστείος όρος. Αν προσθέσεις λίγο κοντράστ κι αυτό ψηφιακή επεξεργασία λέγεται, άρα μετά η οποιαδήποτε φωτογραφία ανήκει σαυτόν που την “βελτίωσε”? Δεν ξεκινήσαμε έτσι και ΔΕΝ δείχνει ανιδιοτέλεια. Τα γράφω “προς γνώσιν”, ως προς την “συμμόρφωσιν” θα δείξει. Μακάρι να συμμορφωθούν πάντως. Χρονικά νωρίτερα από την πρώτη. Μετά την πυρκαγιά του 1890. Μπροστα στις σκηνές το Ζυθοπωλείο “Μικρός Κήπος”. Πίσω από τον “Μικρό Κήπο” καταφύγιο πυρόπληκτων μετά την επόμενη μεγάλη πυρκαγιά του 1917. Από το διαολόρεμα. 1890. Σκηνές πυρόπληκτων της τότε Μεγάλης Πυρκαγιάς. Θέα η Ανατολίτικη πόλη. Η πρώτη φωτογραφία σε πλήρες μέγεθος. Δεξιά το Ζυθοπωλείο “Μικρός Κήπος” Ζυθοπωλείο “Μικρός Κήπος”. Από την δεκαετία του 1930 στον ίδιο χώρο λειτούργησε το κέντρο “Αρζεντίνα”. Συνέχισε και σαν θερινός κινηματογράφος μέχρι τα 70ς. Αριστερά του κτίστηκε το σημερινό κτήριο της Εφορείας των Προσκόπων. Στο βάθος φαίνεται ο Λάκκος και η συνοικία της Αγίας Τριάδας. Δεξιά το Οθωμανικό στρατόπεδο. Νοσοκομείο πιό πίσω. Σε πρώτο πλάνο απεικόνιση του Οθωμανικού Στρατοπέδου. Στρατώνας τεραστίων διαστάσεων. Αργότερα θα κτιστεί εδώ το Γ΄ Σώμα Στρατού.

Χαρακτικό του Αββά Χαμάρ. Abbé Hamard (Pierre-Julien) 1847-1918 Ο Οθωμανικός στρατώνας. Συνένωση 2 καρτ-ποστάλ. Ο χείμαρρος Seytan Deresi. Δεξιά οι στρατώνες. 1900. Ρυμοτομικό του 1900 όπου φαίνεται η επιχωμάτωση που έγινε μετά το 1889 μέχρι το 1899. Οι ιδιοκτησίες της περιοχής. Η επιχωματωση πρόσθεσε περίπου 70 μέτρα νέας γης. Άρχισε το 1889 και συνέχισε μέχρι το 1899. Η λεωφόρος Χαμιδιέ (οδός Εθνικής Αμύνης) είχε κτιστεί μετά το 1892. Κάπου κοντα στο 1895 η φωτογραφία. Το ιππήλατο τραμ ξεκίνησε το 1896. Πιό κοντα στην ακρογιαλιά και στην “Εθνικής Αμύνης”. 1875. Στην αρχική, αριστερά βλέπουμε το ίδιο σπίτι μετά το γκρέμισμα του παραθαλάσσιου τείχους. Εδώ, το 1865 περίπου, μέσα στο τείχος. Αριστερά κάτω από την Τούμπα φαίνεται μέρος του παλιού Τούρκικου Στρατοπέδου. Πιό ψηλά πίσω από τον Λευκό Πύργο το Νοσοκομείο. Ο κόλπος του Λευκού Πύργου μέχρι το Πανουκλόσπιτο. 1875 Κοντά στο ακρογιάλι. Στην μέση προς τα δεξιά ο ναός της Αγίας Σοφίας, τζαμί τότε. Γκραβούρα από το περιοδικό The Graphic της 18 Μαίου 1878. Το νοσοκομείο της “British National Aid Society”

Νωρίτερα μάλλον στέγαζε το “Πανουκλόσπιτο”, το πρώτο “Απολυμαντήριο . Περιοχή της παλιάς Ηλεκτρικής Εταιρείας. Το κτήμα ανήκε στην Ελληνική Κοινότητα από παλιά. Από το “Πανουκλόσπιτο” μέχρι την Ροτόντα. Το τείχος κάτω από την Εγνατία δεν είχε ακόμα γκρεμιστεί. Από τα Κάστρα, ίσως η παλιότερη φωτογραφία των Εξοχών. Πάνω αριστερά οι Οθωμανικοί στρατώνες. Παραθαλάσσια, οι “Εξοχές” αγνώριστες. Πανοραμική φωτογραφία του Zepdji. Τα τείχη κάτω από την Εγνατία ακόμα δεν έχουν κατεδαφιστεί. Η παλιά Φιλοσοφική κτίστηκε το 1888, εδώ δεν υπάρχει. Πάνω από την Ροτόντα δίπλα στα τείχη φαίνεται το Ισλαχανέ που ξεκίνησε να λειτουργεί το 1874. 1878-80 πάνω κάτω η χρονολογία. Έτσι ήταν η σημερινή οδός Βασ. Γεωργίου πριν την πρώτη επιχωμάτωση. Βαδίζοντας από το Διαολόρεμα προς “Παρασκευοπούλου”

Η Διοικητηρίου (σήμερα Καραολή και Δημητρίου των Κυπρίων) ανεβαίνοντας από την ανατολική πλευρά

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1082350182254614

Στο ν. 16 η καπναποθήκη Βασίλογλου. Ανεγέρθηκε το 1939, άλλαξε εντελώς χαρακτήρα από το 1977 και μετά. Στο ισόγειο λειτουργεί υποκατάστημα τράπεζας, ενώ στους ορόφους φιλοξενούντα βιοτεχνικές επιχειρήσεις. Από το βιβλίο «Οι καπναποθήκες της Θεσσαλονίκης»

Το κτίριο σήμερα Ανεβαίνοντας πιο πάνω δεξιά άγνωστη καπναποθήκη μάλλον, στο ν. 18 και πιο πάνω στο ν. 20 η καπναποθήκη Βασιλικού. Δεν σώζεται καμία από αυτές. Στο ν. 18, σύμφωνα με έρευνα της κ. Ανναρέτας Τουλουμτζίδου επιβεβαιώνεται η ύπαρξη καπναποθήκης. Κτίστηκε το 1929 και ήταν ιδιοκτησίας Στεργίου Βασιλικού και αυτό εξηγεί την όμοια πρόσοψη που είχε με την καπναποθήκη Ιωάννη Βασιλικού επί της Διοικητηρίου 20. Η καπναποθήκη Βασιλικού στο ν. 20. Στο βιβλίο “Οι καπναποθήκες της Θεσσαλονίκης” περιέχεται μόνο το σχέδιο του ισογείου και η τομή του. Κτίστηκε το 1924. Στο βάθος το ψηλό λευκό κτίριο είναι η καπναποθήκη Βασίλογλου, ενώ πιο μπροστά της η καπναποθήκη Βασιλικού (το ενδιάμεσο κτίριο κρύβεται). Είμαστε λίγο πάνω από την Σελευκιδών πρώτο αριστερά το δατηρητέο στο ν. 24 που το είχαμε δει εδώ: https://archive.saloni.ca/1658 Ακόμη πιο πάνω, στην πλατεία Αντιγονιδών δεξιά το σπίτι που βλέπει στην πλατεία είναι στο ν. 32, (εκεί που βρέθηκε ο αρχαίος ναός) ενώ το διπλανό του είναι το πρώτο της Κώστα Κρυστάλλη Λίγο πιο πάνω το διατηρητέο στο ν. 36 σήμερα Και από την λήψη στη γωνία με Ολύμπου μια κλεφτή ματιά στο γωνιακό ν. 43

Βλέποντας την πρώτη φωτογραφία δύσκολα κάποιος ανυποψίαστος θα μιλούσε για Θεσσαλονίκη. Κάποια άλλη μεγαλούπολη ίσως, κυβερνητικά κτίρια, πλατιές λεωφόρους, υποδειγματική αρχιτεκτονική διαδοχή στα κτίρια. Μια ανηφόρα που μοιάζει να καταλήγει σε κάποιο κτίσμα εξίσου εντυπωσιακό ίσως, άλλωστε η Διοικητηρίου κατέληγε στο Διοικητήριο.

Η βιομηχανική Θεσσαλονίκη του μεσοπολέμου είχε αναμφίβολα καλόγουστη αισθητική. Και χρήματα φυσικά να επενδύσει σε ένα μόλις ρυμοτομημένο, σχεδόν απόλυτα ελαφρυμένο από βάρη έδαφος. Προλεταριάτο επίσης στην πόλη υπήρχε άφθονο να δουλέψει σ αυτά τα τεράστια καπνεργοστάσια/καπναποθήκες.

Ο μεταπόλεμος δημιούργησε καινούργιες ανάγκες, η αστική συσσώρευση άρχισε να γίνεται ασφυκτική, οι ευκολίες (ή μάλλον οι διευκολύνσεις) και οι προχειρότητες ήταν δεδομένες, η αλλοίωση του χαρακτήρα της πόλης έγινε με ελαφριά καρδιά.

Αν κρίνω από τις μνήμες μου, από την βαριά μυρωδιά περνώντας έξω από την Αυστροελληνική της Βασ. Ηρακλείου, μπορώ να υποψιαστώ το τι αισθανόταν κανείς περπατώντας σ' αυτήν την Διοικητηρίου.

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1081931355629830

Ο σχολιασμός της εισαγωγής γι αυτήν ακριβώς την εικόνα. Οι μεσοπολεμικές φωτογραφίες και οι πληροφορίες από το βιβλίο “ΟΙ ΚΑΠΝΑΠΟΘΗΚΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ”, των Σ. Γκουβούση, Σπ. Ταβλίκου, University Studio Press, 2018 Και πρώτα η καπναποθήκη Χρήστου Τζαννίδη, δυο ενωμένα κτίρια, κτισμένα λίγο πριν τον πόλεμο (το 1937 και 1939 αντίστοιχα). Καραολή και Δημητρίου των Κυπρίων 17-19. Σύγχρονη λήψη. Ξαναχρησιμοποιούνται. Αμέσως μετά την καπναποθήκη Τζαννίδη μια κατοικία, μετά η οδός Βερναρδάκη και στην επόμενη γωνία μια ακόμη κατοικία στο σημερινό 23. Μετά αρχίζουν μια σειρά από καπναποθήκες. Η πρώτη, η χαμηλότερη από τις επόμενες, στο σημερινό 25 αταυτοποίητη προς το παρόν. Λίγο πιο πάνω στα νούμερα 27-29 η καπναποθήκη Ν. Ναξιάδη, κτίσμα του 1924. Σχέδιο της πρόσοψης από την καπναποθήκη Ναξιάδη. Πάντα από το βιβλίο “Οι καπναποθήκες της Θεσσαλονίκης” Νεκρολογία για τον καπνοβιομήχανο Ναξιάδη Μακεδονία 14-1-1928 Στη θέση της καπναποθήκης κτίστηκαν το 1967-68 δύο πολυώροφες οικοδομές κατοικιών. Αμέσως μετά, το πρώτο αριστερά στο σημερινό νούμερο 31 αναφέρεται ως καπναποθήκη Ιωάννη Ανανιάδη, με έτος ανέγερσης το 1925. Αλλά και στο 33 δεξιά, γωνία με Παπαζώλη, υπάρχει καπναποθήκη που δεν έχει ταυτοποιηθεί ακόμη. Αμέσως μετά αρχίζει η Γ. Παπαζώλη Στο ν. 1 της Παπαζώλη υπήρχε η καπναποθήκη Ιωάννου Σαμουηλίδη Φωτογραφία ακόμη δεν έχουμε, απλώς ένα σχέδιο και μια κάτοψη του ισογείου. Το οικόπεδο είναι ακανόνιστο και έτσι προσαρμόστηκε σ αυτό και το περίγραμμα του κτίσματος. Σήμερα στη θέση της κατεδαφισμένης καπναποθήκης βρίσκεται πολυκατοικία με έτος ανέγερσης το 1962. Εκεί που τελειώνει το 33 αμέσως αριστερά όπως είπαμε η Παπαζώλη, ενώ μπροστά μας η πλατεία Αντιγονιδών. Μπροστά μας αριστερά τα δυο κτίρια είναι διατηρητέα. Σήμερα Καραολή και Δημητρίου των Κυπρίων 35 και 35Α με 2 εισόδους τόσο στην πλατεία όσο και πιο πάνω επί της Καραολή. Όπως φαίνεται και στη σύγχρονη φωτογραφία στο αριστερό κτίσμα, στο ανατολικό του μισό έχουμε μια προσθήκη ορόφου. Προχωράμε πιο πάνω. Βρισκόμαστε στο ύψος της Ολύμπου και βλέπουμε τα σπίτια προς τα πάνω μέχρι την Αγ. Δημητρίου και δεξιά στο βάθος το Διοικητήριο. Το ίδιο και εδώ από την αεροφωτογραφία.

Από τη μικρή οδό Αντιόχου στην Άνω Πόλη δεν έχουμε πολύ παλιές φωτογραφίες – απ’ όσο ξέρουμε, έστω. Τα 80 μέτρα της αρκούν για να σου βγει η γλώσσα όταν την ανεβαίνεις ή να κουτρουβαλιαστείς κατεβαίνοντάς την. Όσοι φωτογράφιζαν την περιοχή, προτιμούσαν την Θεοφίλου (απ’ όπου αρχίζει) και ανηφόριζαν ή κατηφόριζαν τον άξονα της Επιμενίδου-Μπουμπουλίνας.

Από την Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1085406001949032

Η ανατολική πλευρά της διατηρήθηκε ανέπαφη μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’70. Από τα σπίτια που διακρίνουμε στη φωτογραφία του κ. Νίκου Γιαννακόπουλου, υπάρχει μόνο το τελευταίο δεξιά -έρημο από τη δεκαετία του ’90. Στα οθωμανικά χρόνια ανήκε στη συνοικία Σουλουτζά, που είχε κέντρο της το ομώνυμο τζαμί, τον Όσιο Δαυίδ, δηλαδή. Ο Β. Δημητριάδης, στον χάρτη του, ονοματίζει την αρχή της ως οδό Ιμάμη. Ίσως σε σχέση με το τέμενος που υπήρχε παραδίπλα στην Θεοφίλου και είδαμε τις προάλλες. Δεν την περιλαμβάνει όμως (ούτε ως Αντιόχου, ούτε ως Ιμάμ) σε κανένα από τα ίντεξ του.. Χωρίς όνομα στον χάρτη του είναι και η Χαβρίου που από τότε ένωνε την Αντιόχου με την Επιμενίδου. Τώρα, η Χαβρίου (όπου και ο άνθρωπος στη φωτογραφία) έχει φαρδύνει και φτάνει μέχρι την Φωτίου, τρώγοντας τον χώρο όπου βρίσκονταν τα σπιτάκια αριστερά. Το παράθυρο με το κουρτινάκι ανήκει στο σπίτι που υπάρχει ακόμα. Στο απόσπασμα από το βίντεο του γαλλικού στρατού, διακρίνουμε (με κόκκινο) τον δρόμο με το χαρακτηριστικό σπάσιμο που έκανε -και κάνει ακόμα. Ακριβώς κάτω από απ’ αυτή τη στροφούλα, δεκαετίες αργότερα, ο Σωκράτης Ιορδανίδης αποτύπωσε την πιτσιρικαρία να παίζει μπάλα. Στις εκποιήσεις των ανταλλάξιμων, η Αντιόχου εμφανίζεται μαζικά τον Δεκέμβριο του 1930. Το Αντιόχου 7, το συναντάμε λίγο αργότερα με ανεβασμένη τιμή. Από τις 90.000 στις 105.000. Αλλά σε ένα από αυτά (Αντιόχου 4) η διαφορά τιμής που βλέπουμε 1,5 χρόνο μετά, εντυπωσιάζει. Από τις 145.000 στις 43.000. Τυπογραφικό λάθος ή κάτι άλλο; Το 1932 πάντως, φαίνεται ότι οι τιμές έχουν πέσει συνολικά, καθώς και τα 151 τετραγωνικά του σπιτιού στην Αντιόχου 1 δίνονται για 68.000. Αυτό το τελευταίο, το 1931, είχε εμφανιστεί και στην εφημερίδα: Απατημένος σύζυγος του κέντρου της πόλης μεταμφιέζεται για να πιάσει την σύζυγό του στα πράσα. Η περιοχή έχει νυχτοφύλακα και αστυνομικό τμήμα με σκοπό, που παρατηρούν ότι περπατάει μάλλον άτσαλα, άσε που δεν φοράει τακούνια… Συλλαμβάνεται και παραπέμπεται, αλλά αθωώνεται «διότι δεν υπάρχει νόμος απαγορεύων την μεταμφίεσιν ανδρός εις γυναίκαν και τ’ ανάπαλιν».

Ένας Γερμανός ανεβαίνει στην ταράτσα στην Αλ. Σβώλου 1 και γυρνάει γύρω γύρω. Μοναδικό πανόραμα.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1086394515183514

Αυτή από το μπαλκόνι. Η Αχειροποίητος στο κέντρο της φωτογραφίας Προς την Παύλου Μελά. Στο βάθος δεξιά το μεγάλο κτίριο στη γωνία Παύλου Μελά 29 και Π. Π. Γερμανού 16. Αριστερά στο βάθος ο Λ. Πύργος. Και λίγο πιο δεξιά

Ανεβαίνοντας την παλιά Διοικητηρίου (Καραολή και Δημητρίου των Κυπρίων) στο νούμερο 11, γωνία με Γλάδστωνος, μια εντυπωσιακή διατηρητέα πολυκατοικία. Έργο του Max Rubens του 1927, σήμερα ξενοδοχείο, το Μέγαρον 11.

Συμμετείχε στο Open House του 2019

Το φωτογραφικό υλικό από την ιστοσελίδα https://megaron11.gr/

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1081371825685783

Μια φωτογραφία από το 1992, συμβολή του Νίκανδρου Καστανίδη

Κάρα στην παραλιακή, πλοία με σηκωμένα τα πανιά, φορτηγά, άνθρωποι. Δίπλα στην θάλασσα της πόλης, στην πλατεία της πόλης.

Ένα ηλιόλουστο χειμωνιάτικο πρωινό στην πλατεία Αριστοτέλους του 1941

Ένας άλλος κόσμος, ο ίδιος κόσμος.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1036723280150638

Θεοφίλου με Αγ. Σοφίας και Φωτίου. Το σημείο αυτό -όριο τριών συνοικιών κατά τα οθωμανικά χρόνια-δείχνει να προβλημάτισε αρκετά τον Β. Δημητριάδη στην Τοπογραφία του, και οι αναφορές για τις ονομασίες των δρόμων και του τεμένους που βρισκόταν εκεί δεν είναι ξεκάθαρες.

Από την Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1081943638961935

Στην στερεοσκοπική φωτογραφία βλέπουμε το τέμενος με τον μικρό μιναρέ του, κολλημένο στο κτίριο. Για την Θεσσαλονίκη, «φωτογραφικά» ξέρουμε άλλους δύο παρόμοιους μιναρέδες (στον Τεκέ της Πύλης στην Μελενίκου και στο Καπάνι). Αυτός της Θεοφίλου συνδυάζει χαρακτηριστικά κι από τους δύο. [Η φωτό έχει αναρτηθεί επεξεργασμένη και στις ΠΦΘ, όπου αναγνωρίστηκε από τον Αθ. Νικόπουλο] Λόγω του μικρού μεγέθους του, ο μιναρές ξεφεύγει από τις περισσότερες πανοραμικές φωτογραφίες, όπου ακόμα και αν διακρίνεται θυμίζει περισσότερο καμινάδα. Εμφανίζεται όμως πιο καθαρά στο απόσπασμα από μία κινηματογράφηση από αεροπλάνο της γαλλικής στρατιάς. Χωρίς τον μιναρέ πια, το κτίριο ως ανταλλάξιμο βγήκε σε δημοπρασία το 1929, με τον προσδιορισμό «τέμενος» στην αναγγελία. Για την ώρα, δεν βρήκαμε πότε και για πόσο ακριβώς πουλήθηκε τελικά. Ξέρουμε όμως ότι το κτίριο, με διάφορες μετατροπές, φωτογραφήθηκε από τον Ολλανδό Cas Oorthus στα 1957. [Αναγνώριση και τεκμηρίωση από τον Στάθη Ασλανίδη είχαμε δει εδώ: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/686796305143339 ] Από την άλλη μεριά, το ξαναβλέπουμε εδώ, σε φωτογραφία της δεκαετίας του ’60 [Ανάρτηση Σ. Πέτσα, ΠΦΘ] Το 1975, πάντως, είχε αντικατασταθεί από την πολυκατοικία που βλέπουμε και σήμερα. Με την περιοχή και κάποια άλλα -αριθμητικά και όχι μόνον- στοιχεία θα ασχοληθούμε και άλλοτε. Προς το παρόν, αποτυπώνουμε εδώ όσα εμφανίζει ο Β. Δημητριάδης στον χάρτη του.

Βήμα – βήμα η γραμμή του τραμ από Βαρδάρη στο Συντριβάνι. Η αναδιαμορφωμένη Νέα Εγνατία μετά την μεγάλη πυρκαγιά μέχρι την δεκαετία του 50.

Το ιππήλατο τραμ αρχίζει να λειτουργεί από τον Μάιο του 1893. Το ηλεκτροκίνητο από τον Απρίλιο του 1908. Η Εταιρεία Τροχιοδρόμων ενώθηκε με την Εταιρεία Ηλεκτροφωτισμού το 1910 για να δημιουργηθεί η Εταιρεία Τροχιοδρόμων και Ηλεκτροφωτισμού Θεσσαλονίκης.

1954 αποφασίστηκε η κατάργηση των σιδηροτροχιών στις οδούς Βασ. Γεωργίου και Όλγας (γραμμή τράμ Ντεπώ – Τσιμισκή). 21 Ιουλίου 1957 τα τελευταία δρομολόγια των γραμμών στην Εγνατία.

Από τον Δαυίδ Μπράβο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1080582429098056

Παλιά και Νέα Εγνατία. Εδώ συνυπάρχουν. Είναι η χαρακτηριστικότερη φωτογραφία για να αντιληφθούμε την νέα χάραξη της οδού μετά την πυρκαγιά.

Παλιά ήταν στενότερη, στραβή, χαμηλότερα από την σημερινή. Εκεί που είναι το τραμ βλέπουμε σπίτια στην αρχή της Παλιάς Εγνατίας. Η πλατεία του Βαρδάρη πριν το 1917 ήταν μικρότερη. Τα κτήρια δίπλα στο τραμ θα γκρεμιστούν για να μεγαλώσει η πλατεία. Πιό πίσω ορατη η διευρυμένη Νέα Εγνατία στο πλάτος που έχει και σήμερα. Ζιγκ-ζαγκ της γραμμής δεν υπήρχε σ αυτό το σημείο. Έγινε γιά να εξυπηρετήσει τις ιδιάζουσες ανάγκες της εποχής του νέου σχέδιου πόλης Το κτήριο δίπλα στο τραμ σημειωμένο πάνω στην παλιά Εγνατία. Η κάθετη οδός δίπλα του είναι η Παπαρρηγοπούλου που λόγω διεύρυνσης της πλατείας του Βαρδάρη ανέβηκε μεσοπολεμικά πιό ψηλά. Το Ξενοδοχείο “Τα Βαλκάνια” στην αρχή της οδού Ταντάλου. Ο φωτογράφος μπροστά στο Ξενοδοχείο “Βιέννη”. Το Ξενοδοχείο “Σέρραι” αριστερά, στην αρχή της οδού Ελένης Σβορώνου. Φύγαμε από την πλατεία του Βαρδάρη στην “Νέα” Εγνατία. Ξενοδοχείο “Βιέννη”, δεξιά του φωτογράφου. Από την Ίωνος Δραγούμη προς τον Βαρδάρη. Μπροστά μας το Δημαρχείο (Αύγουστος του 1926 ως το 1931). Είναι το Μέγαρο Βυζαντινής Στοάς που σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Max Rubens. Αργότερα εγκαταστάθηκε εδώ το ξενοδοχείο “Μεγάλη Βρετανία”. Σήμερα φιλοξενεί το Σύγχρονο Ωδείο. Δίπλα το ξενοδοχείο “Μινέρβα”. Και τα 2 κτήρια επιβιώνουν μέχρι σήμερα. 1926. Το Μέγαρο Βυζαντινής Στοάς νοικιάζεται γιά να στεγάσει το Δημαρχείο. Διασταύρωση Ίωνος Δραγούμη και Εγνατίας. Αριστερά το Μέγαρο Βυζαντινής Στοάς και αμέσως μετά το ξενοδοχείο “Μινέρβα” στην γωνία της Συγγρού. Από το ξενοδοχείο “Μινέρβα”, Εγνατίας 44 γωνία με Συγγρού, προς την Αντιγονιδών. Από την Βενιζέλου. Μπροστά μας το Αλκαζάρ και πρώτος κάθετος δρόμος η Δραγούμη. Από την Συγγρού απέναντι απο το “Μινέρβα” μέχρι την Λέοντος Σοφού (στο άνοιγμα). Συνεχίζουν τα κτήρια μέχρι τον Βαρδάρη. Λέοντος Σοφού γωνία με Εγνατία. Στέκι λούστρων. Το τότε ξενοδοχείο “ Παρθενών”. Σήμερα μετονομάστηκε σε “Καστοριά” Στάση Κολόμβου. Στέκι δεκάδων λούστρων με τα κασελάκια τους. Η ανεργία μεγάλη το επάγγελμα “ευδοκιμούσε”. Εγνατίας 22 με Λέοντος Σοφού. Απέναντι η ανατολική γωνία Εγνατίας με Αντιγονιδών. Εγνατίας 22 με Λέοντος Σοφού. Απέναντι, Εγνατία με Αντιγονιδών προς τον Βαρδάρη. Από την Λέοντος Σοφού προς το Αλκαζάρ . Πρώτη κάθετη δεξιά η Λέοντος Σοφού. Η Αντιγονιδών αριστερά. Ξενοδοχείο “Εμπορικόν”. Παραμένει στην θέση του, Συγγρού με Εγνατία γωνιά. Αριστερά στην Συγγρού το σημερινό ξενοδοχείο “ΚΙΝΙΣΣΙ”, τότε “ΜΟΝΤΕΡΝ”. Μετά την Αντιγονιδών, τα κτήρια μέχρι το Αλκαζάρ. Εγνατία με Ίωνος Δραγούμη. Δεξιά πάνω το ξενοδοχείο “Μέγας Αλέξανδρος”. Φωτογραφία από το Καραβάν Σαράι. Παρκάκι δίπλα στο Αλκαζάρ. Κάθετη οδός η Ίωνος Δραγούμη. Συνέχεια του κτηρίου αριστερά. Το θρυλικό παπούτσι του Καρύδα. Άσχετη χρονολογικά με το θέμα μας αλλά δεν άντεξα 🙂 Από Βενιζέλου. Εγνατία προς τον Βαρδάρη. Διασταύρωση Βενιζέλου Εγνατίας τέλη δεκαετίας του 1920. Στραβές γραμμές τραμ, όλα υπό διαμόρφωση. Απέναντι από το Αλκαζάρ (πρώην Τζαμί Χαμζά Μπέη) το ξενοδοχείο Σωσσίδη, γωνία με Βενιζέλου. Το Καραβάν Σαράι (πρώην Δημαρχείο) δεν είχε σηκώσει ακόμα ορόφους. Μπροστά στο Αλκαζάρ. Βενιζέλου προς τα κάτω μέχρι Μπεζεστένι και το Μέγαρο “Εργάς”. Από Εγνατία. Βενιζέλου προς την θάλασσα. Διασταυρωση της Βενιζέλου με Εγνατία προς Βαρδάρη. Διασταυρωση της Βενιζέλου με Εγνατία. Στάση τραμ 15. Διασταύρωση Βενιζέλου – Εγνατίας προς Πλατεία Αριστοτέλους. Το εργοτάξιο του Μετρό αριστερά 🙂 Το ξενοδοχείο Σωσσίδη απέναντι στην Βενιζέλου ... ίδια κατεύθυνση αλλά λίγο πιό πίσω από την αρχική. Τραμ την δεκαετία του 50. Πλατεία Αριστοτέλους. Πλατεία Δικαστηρίων προς Αγίας Σοφίας. Αριστοτέλους πρός Βενιζέλου. Δεκαετία του 50. Στην Εγνατία υπάρχουν ακόμα οι γραμμές και η διαχωριστική νησίδα εξυπηρέτησης επιβατών του τραμ. To 1957 καταργήθηκε. 6 Μαίου 1954 ξηλώθηκε η πρώτη γραμμή τράμ Ντεπώ – Τσιμισκή, από τον ίδιο τον Καραμανλή. 21 Ιουλίου 1957 τα τελευταία δρομολόγια των γραμμών στην Εγνατία. Πλατεία Αριστοτέλους. Από Εγνατία προς την θάλασσα. Απο Χαλκέων προς την οδό Αγίας Σοφίας. Η πλατεία Αριστοτέλους δεν είχε διαμορφωθεί όπως την ξέρουμε. Λείπει το τελευταίο κτήριο της αριστερής της πλευράς. Απέναντι από τα Λουτρά Παράδεισος. Στην Αριστοτέλους λείπουν ακόμα οι τελευταίες πινελιές της. Αριστερά η οδός Μπαλάνου. Η εκκλησία των Χαλκέων αριστερά. Αριστοτέλους. Λουτρά Παράδεισος. Το Μπέη Χαμάμ. Στάση 14. Μετά την πλατεία Αγίας Σοφίας. Πρώτο το Ξενοδοχείο Χαλκιδική με το καφενείο του. Πίσω από το τραμ το φαρμακείο Πεντζίκη. Το Μέγαρο Βαρβιτσιώτη στην γωνία της Εγνατίας με την οδό Πρασακάκη. Διατηρητέο υπάρχει και σήμερα. Συνέχεια της προηγούμενης. Το Μέγαρο Βαρβιτσιώτη στην γωνία της Εγνατίας με την οδό Πρασακάκη. Διατηρητέο υπάρχει και σήμερα. Επόμενη κάθετη οδός η Στεφάνου Τάττη. Στο βάθος η Πατριάρχου Ιωακείμ. Αγίας Σοφίας γωνία με Εγνατία. Πάρκο Μακεδονομάχων και οδός Πλάτωνος. Σπίτια που είδαμε στις 2 προηγούμενες φωτογραφίες στην γωνία Εγνατίας και Αγίας Σοφίας. Τέλος δεκαετίας του 1920. Γραμμές ζιγκ ζαγκ όπως και στις άλλες της ίδιας περιόδου. Τότε που διαμορφωνόταν η Νέα Εγνατία. Αριστερά το φαρμακείο Πεντζίκη στο ισόγειο του μέγαρου Βαρβιτσιώτη, Εγνατίας 114. Τραμ στην Καμάρα. Το Μέγαρο Νεδέλκου τρίτο στην σειρά. Ο φωτογράφος στην Πατριάρχου Ιωακείμ. Άλλη πόλη Παλιά και νέα ρυμοτομία υπό συνεχή διαμόρφωση. Η κίνηση της Εγνατίας ακόμα περνάει μέσα από την Καμάρα. Σκαλωμαρία. Το τραμ βγήκε έξω από την Καμάρα. Συντριβάνι. Εθνικής Αμύνης. Το τραμ το τελευταίο. Λίγο πριν το ξήλωμα.

6 Μαίου 1954 ξηλώθηκε η πρώτη γραμμή τράμ Ντεπώ – Τσιμισκή, που περνούσε από Βασ. Γεωργίου και Όλγας. Το 1957 καταργήθηκε και η γραμμή της Εγνατίας. 14 Απριλίου 1908 ξεκινούν να λειτουργούν τα ηλεκτροκίνητα τραμ. 1957, 49 χρόνια μετά, τέλος