Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη
Η Εγνατία της πυρκαγιάς, από ένα σημείο που δεν έχουμε πολλές λήψεις. Με το πράσινο βέλος το Grand Hotel.
Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=982337918922508&id=204212503401724
Από ένα κτίριο στην γωνία της Ναυμαχίας Λήμνου με Εγνατία η λήψη
Με κόκκινο βέλος το σημείο λήψης, με την κόκκινη γραμμή το κτίριο, του οποίου τα ερείπια φαίνονται σε πρώτο πλάνο στην αρχική. Άκρη δεξιά το Grand Hotel.
Σχολή Κωφαλάλων στη Θεσσαλονίκη στα πρώτα χρόνια του 20ού αι. Πρώτη αναφορά για την ανάγκη ίδρυσης σχολής «κωφαλάλων» γίνεται το 1896. (Βάζω τον όρο όπως επικρατούσε τότε – και για πολλές δεκαετίες μετά).
Από την Μάρα Νικοπούλου
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=969919523497681&id=204212503401724
«Ξέρουμε ότι ο Φουάντ Εφέντης, απόφοιτος της Σχολής Κωφαλάλων της Κων/λης και ο κ. Φαράτζι, απόφοιτος της Σχολής Κωφαλάλων του Παρισιού, πριν μερικούς μήνες απηύθυναν αίτημα προς την τοπικές αρχές για την ίδρυση σχολείου κωφαλάλων στην Θεσσαλονίκη.
Με τη σειρά τους, πολλοί ακόμα κωφάλαλοι της πόλης μας απηύθυναν το αίτημά τους υπέρ ενός τέτοιου σχεδίου. Ο Βαλής το προώθησε στο Υπουργείο Δημόσιας Εκπαίδευσης».
Τα χρόνια περνάνε και δεν υπάρχει κάτι νεότερο -υπάρχουν όμως αναφορές στην Έλεν Κέλερ, ήδη από το 1901. Δυο δημοσιεύματα του 1904 για δημιουργία Ιδρύματος στην Κων/λη με εντολή του Σουλτάνου μπερδεύουν λίγο τα πράγματα. Από αυτό του 1896, φαίνεται να υπάρχει ήδη Σχολή Κωφαλάλων στην Κων/λη. Το 1904, πάντως, ανακοινώνεται ότι θα ιδρυθεί Ίδρυμα/Σχολή Κωφαλάλων και Τυφλών και εξηγεί τον τρόπο χρηματοδότησης του έργου. Μπορεί η σχολή που αναφέρεται το 1896 να ήταν ιδιωτική και τώρα να ετοιμάζεται η πρώτη δημόσια. Όπως και να ‘χει, εμάς μας ενδιαφέρει η Θεσσαλονίκη, κι έτσι φτάνουμε στο 1905…
… με δύο σχετικά δημοσιεύματα.
«Κωφάλαλοι -Με εντολή του Σουλτάνου, στην πόλη μας θα ιδρυθεί σχολή για τυφλούς και κωφάλαλους. Θα χρηματοδοτηθεί με κράτηση 1% από τους μισθούς δημοσίων υπαλλήλων και στρατιωτικών. Ο Σουλτάνος θα δωρίσει το σημείο όπου θα χτιστεί αυτό το εξαιρετικό ίδρυμα. Δωρεές υπέρ αυτού του σπουδαίου φιλανθρωπικού έργου γίνονται επίσης δεκτές».
Δυο μήνες μετά, μία (δυστυχώς κακοσκαναρισμένη) ανακοίνωση: «Σχολή Κωφαλάλων- […] κινηματογραφική προβολή υπέρ της Σχολής Κωφαλάλων που θα ιδρυθεί στη Θεσσαλονίκη. Η αίθουσα […] για την περίσταση, στρώθηκε και φωτίστηκε. Η μπάντα της Σχολής Τεχνών και Επαγγελμάτων έπαιζε καθ’όλη τη διάρκεια της προβολής. Μεγάλο πλήθος στριμώχτηκε για να την παρακολουθήσει και να συμβάλλει σ’ αυτό το [αξιέπαινο;] έργο».
Κρατάμε μερικά στοιχεία: Ενώ στο πρώτο δημοσίευμα αναφέρεται και «τυφλών», η JdS στον τίτλο επιλέγει να γράψει μόνο το «Κωφάλαλων». Πιθανόν λόγω της σχέσης της με τους δυο διάσημους κωφάλαλους της καλής κοινωνίας της πόλης που είχαμε δει προηγουμένως -τον Φαράτζι και τον Φουάντ.
Στο δεύτερο δημοσίευμα, λείπει εντελώς οποιαδήποτε αναφορά στους τυφλούς.
Κρατάμε, όμως, και την παρουσία της μπάντας της Σχολής Τεχνών και Επαγγελμάτων -του Ισλαχανέ, δηλαδή, που θα εμφανιστεί και αργότερα.
Και περνάνε πάλι μερικά χρόνια, μέχρι τον Οκτώβρη του 1908 -μετά την επανάσταση των Νεότουρκων πια, σε μια Θεσσαλονίκη όπου επικρατεί μεγάλη κινητικότητα. Συμπληρώνουμε τις λεξούλες που λείπουν και διαβάζουμε:
«Σχολή Κωφαλάλων: Τα εγκαίνια της Σχολής Κωφαλάλων που ιδρύθηκε στην Θεσσαλονίκη υπό την [αιγίδα;] του Δημάρχου θα γίνουν στις 25 Οκτωβρίου [?]»
Στις επόμενες μέρες, δεν υπάρχει κάτι. Βασικά, δεν υπάρχει τίποτα μέχρι τον Αύγουστο του 1909:
«Δεν είναι παράξενο που οι Θεσσαλονικείς δεν έμαθαν ότι άνοιξε στην πόλη μας σχολή κωφαλάλων. Σ' αυτούς τους τελευταίους, με τη γνωστή ταπεινότητά τους, δεν αρέσει να λένε υψηλόφωνα τι κάνουν. Κάνουν τη δουλειά τους σιωπηλά.
Την έξυπνη ιδέα να δημιουργήσει σχολείο κωφαλάλων στην Θεσσαλονίκη την είχε ο εντιμότατος Φουάντ Εφέντης, γνωστός κωφάλαλος και κουνιάδος του Γενικού Εισαγγελέα Αλί Ριζά -τα δυο αντίθετα, όπως βλέπουμε.
Με την ενθάρρυνση του Μπαϊράμ Φεχμί μπέη, του διευθυντή του Ινταντιέ, ο Φουάντ Εφέντης συγκέντρωσε τους κωφάλαλους της πόλης μας σ’ ένα σπίτι στην γειτονιά του Ισλαχανέ και τους μαθαίνει γραφή και ανάγνωση. Η διδασκαλία -περίεργη όταν την βλέπεις- γίνεται τις πρωινές ώρες. Το απόγευμα, οι μαθητές πηγαίνουν να μάθουν τέχνη στα Εργαστήρια της Σχολής Τεχνών και Επαγγελμάτων.
Η Οθωμανική Επιτροπή Ενώσεως και Προόδου που δεν τσιγκουνεύεται να προσφέρει τη βοήθειά της σε εκπαιδευτικά έργα υποσχέθηκε να ενδιαφερθεί για το νέο σχολείο· θα ζητηθεί οικονομική στήριξη από το Διεύθυνση Δημόσιας Εκπαίδευσης και τον Δήμο
Ο Φουάντ Εφέντης θα φέρει τους μαθητές που είχε στην Σμύρνη και στην Κων/λη και θα δέχεται επίσης και μαθητές επί πληρωμή. Ευχόμαστε καλή επιτυχία σ’ αυτό το εγχείρημα που λειτουργεί χωρίς θόρυβο», ολοκληρώνει το άρθρο της με άλλη μια απόπειρα για χιούμορ η JdS.
Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, ότι το σχολείο που άνοιξε ΔΕΝ είναι αυτό που είχε αναγγείλει ο Σουλτάνος. Πρόκειται για ιδιωτική σχολή -του Φουάντ- και προφανώς δεν έχει λάβει ακόμα καμία σοβαρή υποστήριξη από την Πολιτεία ή τον Δήμο, παρά το γεγονός ότι ο Φουάντ είναι σόι με στέλεχος των Νεότουρκων. Μαθαίνουμε ότι ο Φουάντ στο μεταξύ είχε διδάξει στην Σμύρνη και στην Κων/λη και ότι το εδώ σχολείο του συνεργαζόταν (στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης προφανώς) με τα Εργαστήρια του Ισλαχανέ.
Τον Δεκέμβριο του 1909 δύο δημοσιεύματα ακόμα:
«Η σχολή κωφαλάλων λειτουργεί ήδη κανονικά στην πόλη μας. Οι γονείς των κωφαλάλων που θέλουν να στείλουν τα παιδιά τους σ’ αυτή την νέα σχολή, παρακαλούνται αν απευθυνθούν στην Διεύθυνση του ιδρύματος.
Για τους νεαρούς κωφάλαλους που είναι απασχολημένοι την μέρα οργανώνονται βραδινά τμήματα. Σύντομα θα φτιαχτεί και οικοτροφείο. Θυμίζουμε ότι οι κωφάλαλοι μαθητές φοράνε κόκκινη στολή για να ξεχωρίζουν από μακριά».
«Στο Θέατρου Κήπου» Η εκδήλωση που έγινε την Παρασκευή υπέρ της Σχολής Κωφαλάλων είχε μεγάλη επιτυχία. Τα έσοδα ανήλθαν στο ποσό των εκατό τουρκικών λιρών».
Τον Μάιο του 1910, μαθαίνουμε ότι «Η Επαγγελματική Σχολή Κωφαλάλων μετακόμισε στη Συνοικία των Εξοχών, κοντά στου Κερίμ Εφέντη. Εκτός από τουρκικά και γαλλικά, διδάσκεται υποδηματοποιϊα και ξυλουργική. Oι οικότροφοι πληρώνουν 30 και 25 λίρες ετησίως. Οι φτωχοί δεν πληρώνουν τίποτα». Το «επαγγελματική» στον τίτλο της σχολής αναφέρεται για πρώτη φορά. Επίσης, μάλλον στην νέα θέση λειτουργεί και το οικοτροφείο.
Δεν ξέρουμε τι απέγινε το σχολείο μετά το 1912, κι αν ο Φουάντ ξαναμετέφερε τους μαθητές του αλλού, πάντως εδώ δεν πρέπει να έγινε κάτι αντίστοιχο για να καλύψει το κενό. Με μια πρόχειρη ματιά, στον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο, η πρώτη σχολή κωφών λειτούργησε στην Σύρο από την Near East Relief το 1926-32. Το ’32 μεταφέρθηκε στην Αθήνα και τελικά συνενώθηκε με τον «Εθνικό Οίκο Κωφαλάλων Χ. & Ε. Σπηλιοπούλου» που είχε συσταθεί το 1907 αλλά τελικά ιδρύθηκε το …1937.
Χείμαρρος Αρσλάν. Έπαυλη Μοδιάνο. Οικία Βουδαλίκα. Οικία Χάιτμαν, αργότερα Γερμανικό Προξενείο. Γερμανική Σχολή. 2 άγνωστες κατοικίες. Ιστιοπλοϊκός Όμιλος Θεσσαλονίκης (ΙΟΘ). Στον πρώτο μεγάλο κόλπο της παλιάς δαντελωτής ακτογραμμής των εξοχών, στο μικρό της ακρωτήρι, βρήκαμε να στέκεται η οικία Χατζή Αγκιάχ, αργότερα Τορνιβούκα. Ήταν οι προσχώσεις – επιχωματώσεις του χείμαρρου “Κωνσταντινίδη” που τον δημιούργησαν.
Οι φυσικές προσχώσεις του δεύτερου μεγάλου κόλπου, του χείμαρρου Αρσλάν, ήταν ακόμα πιό εκτεταμένες. Από το ύψος της σημερινής 28ης Οκτωβρίου μέχρι την Ανδρεοπούλου δημιουργήθηκε έδαφος για πάνω από 10 κατοικίες. Μέσα σε αυτές η Έπαυλη Μοδιάνο, η Οικία Ιωάννη Βουδαλίκα, η Οικία Χάιτμαν (Γερμανικό Προξενείο), το Γκαίτε (παλιά γερμανικό γυμνάσιο), 2 άγνωστες κατοικίες, η Βίλα Μπενρουμπή. Θεωρητικά όλες οι εκτάσεις ανήκαν στην οικογένεια Αρσλάν αλλά οι ιδιοκτήτες πλην Μοδιάνο τις αγοράζουν από τους Ντε Μποτόν, Καράσσο και Χαμδή Βέη.
Έπαυλη του τραπεζίτη Ιακώβ Σαούλ Μοδιάνο. Το παλιό Κυβερνείο. Σε αρχιτεκτονικά σχέδια του γαλλοσπουδαγμένου γυιού του Ελί Μοδιάνο. Οικόπεδο έκτασης 1200 τ.μ. Πολλά τα στοιχεία Art Nouveau στα τέσσερα επίπεδα του κτηρίου. Κάθε επίπεδο περιέχει έναν μεγάλο κεντρικό οκταγωνικό χώρο, γύρω από τον οποίο αναπτύσσονται ασύμμετρα τα δωμάτια. Η ασυμμετρία προβάλλεται και στις όψεις, χαρακτηριστική της εκλεκτικιστικής διάθεσης. Το 1913 αγοράστηκε από τον Δήμο, αρχικά σαν Βασιλική κατοικία. Από το 1916 ήταν έδρα του Γενικού Διοικητή Μακεδονίας, αργότερα του Υπουργού Βόρειας Ελλάδας. Από το 1970 στεγάζει το Λαογραφικό Μουσείο.
Οικία Ιωάννη Βουδαλίκα. Ιταλός υπήκοος, σαπουνοποιός. Χαρακτηριστική η οξυκόρυφη στέγη. Κτίστηκε σίγουρα νωρίτερα από την Μοδιάνο (θεωρητικά κτίστηκαν και οι δύο το 1911). Η φωτογραφία που έχουμε αυτό δηλώνει. Αποκλείεται να μην βλέπαμε έστω και λίγο από την Μοδιάνο από όποια μεριά λήψης και αν τραβήχτηκε. Μετά τον θάνατο του Βουδαλίκα, 1919, το σπίτι άλλαξε ιδιοκτησία αρκετές φορές. Τελευταίος ιδιοκτήτης, από το 1953, ο Ιωάννης Καραπάνος. Πριν γκρεμιστεί φιλοξένησε για κάποιο διάστημα τα εκπαιδευτήρια Κοραή και τον Σύλλογο αποφοίτων του κολλέγιου Ανατόλια.
Γερμανική Σχολή. Από το 1929 στην Βασιλίσσης Όλγας 66. Με το τέλος του πολέμου το 1944 έκλεισε. Το κτίριο πέρασε σαν εχθρική περιουσία στο Ελληνικό Δημόσιο. Τότε εγκαταστάθηκε εκεί η Στρατιωτική Ιατρική Σχολή. Το 1962 οι Γερμανοί το ξαναγόρασαν και ανακαίνισαν τις κτιριακές του εγκαταστάσεις. Το 1996 η σχολή μεταφέρθηκε στην Θέρμη. Ινστιτούτο Γκαίτε από το 2001.
Οικία Χανς Χάιτμαν (1912). Από το 1932 στέγαζε το Γερμανικό Προξενείο που απέκτησε και την ιδιοκτησία του κτηρίου το 1937. Τότε μάλλον ανακατασκευάστηκε, συν ότι έχτισαν από πίσω κτήριο (ξενώνα?). Κανείς μέχρι σήμερα δεν έχει ασχοληθεί με αυτό το μεγαλούτσικο κτήριο. Το προξενείο και μέρος του ξενώνα βρίσκονται κάτω από την παραλιακή λεωφόρο στο ύψος της οδού Φίλιππου Νίκογλου από το 1960. Ακριβώς δίπλα από το Λαογραφικό.
Το κτήριο Χ δίπλα στο Γερμανικό προξενείο. Χτισμένο μετά το 1930, ίσως κοντά στην κατοχή (για να φιλοξενήσει ναζί αξιωματούχους ?). Πληροφορίες γιά το κτήριο δεν υπάρχουν.
Εντυπωσιακή κατοικία στην αρχή της οδού Ιταλίας (28ης Οκτωβρίου). Μπροστά στην θάλασσα, στην μύτη του ακρωτηρίου, είχε περίπου την θέση της Τορνιβούκα στον προηγούμενο κόλπο. Δεν υπάρχει καταγραμμένη ούτε μια λέξη γι αυτό το κτήριο.
Η σημερινή Κοσμά Αιτωλού ήταν ο μεγαλύτερος χείμαρρος της πόλης μέχρι την δεκαετία του '70. Η παραθαλάσσια σκάλα του Κεραμουργείου Αλλατίνη συνέδεε με σιδηροδρομικό συρμό το εργοστάσιο με την θάλασσα. Δίπλα στον χείμαρρο Αρσλάν ή Κυβερνείου. Οι φυσικές προσχώσεις προέκτειναν την γη γιά αρκετά μέτρα στην διάρκεια του προηγούμενου αιώνα. Οι προσχώσεις του λάκκου δεξιά ήταν και είναι (ότι έμεινε), οι εγκαταστάσεις του Ιστιοπλοϊκού Ομίλου Θεσσαλονίκης (ΙΟΘ)
Από τον Δαυίδ Μπράβο.
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=987451501744483&id=204212503401724
Γύρω στο 1930. Στην πρώτη γραμμή οι οικίες Χανς Χάιτμαν και Ιωάννη Βουδαλίκα (με την οξυκόρυφη στέγη). Μετά τον χείμαρρο του Ιστιοπλοϊκού Ομίλου.
Μοδιάνο (Λαογραφικό), Γερμανική Σχολή (Γκαίτε) στην συνέχεια. Στην αρχή της οδού Ιταλίας (28ης Οκτωβρίου), όμορφη άγνωστη κατοικία κατοπτεύει τον Θερμαικό. Διπλα στο αργότερα γερμανικό προξενειο (Χάιτμαν) δεν έχει κτιστεί το 2ο άγνωστο μακρόστενο κτήριο που θα δούμε στην συνέχεια. Στην θέση του βλέπουμε μιά μικρότερη κατασκευή.
Οικία Ιωάννη Βουδαλίκα. Χαρακτηριστική η οξυκόρυφη στέγη. Εντυπωσιακό το πως φαίνεται σαν το μοναδικό οίκημα σε μιά έρημη περιοχή. Πίσω της το Καραμπουρνάκι. Κτίστηκε σίγουρα νωρίτερα από την Μοδιάνο (θεωρητικά κτίστηκαν και οι δύο το 1911). Αποκλείεται να μην βλέπαμε έστω και λίγο από την Μοδιάνο από όποια μεριά λήψης και αν τραβήχτηκε. Μετά τον θάνατο του Βουδαλίκα, 1919, το σπίτι άλλαξε ιδιοκτησία αρκετές φορές. Τελευταίος ιδιοκτήτης, από το 1953, ο Ιωάννης Καραπάνος. Πριν γκρεμιστεί φιλοξένησε για κάποιο διάστημα τα εκπαιδευτήρια Κοραή και τον Σύλλογο Αποφοίτων του Κολλέγιου Ανατόλια.
Τα κτήρια που υπήρχαν το 1915 σημειωμένα. Από την έξω μεριά του χειμάρρου το σπίτι του προοδευτικού δήμαρχου Χαμδή Βέη.
Μπενρουμπή, Βουδαλίκα, Μοδιάνο και “Άγνωστη” στην θέση τους. Η Μοδιάνο επικάλυπτε και “έκρυβε” μέρος της Βουδαλίκα σαν απάντηση της προηγούμενης φωτογραφίας. Η Βουδαλίκα χτίστηκε νωρίτερα από την Μοδιάνο.
Μια πρώτη μορφή της οικίας Χανς Χάιτμαν. Από το 1932 Γερμανικό Προξενείο. Πίσω της η στέγη της οικίας Βουδαλίκα. Κέντρο η οικία Μοδιάνο, τότε Κυβερνείο. Σπίτια στην οδό Ιταλίας (28ης Οκτωβρίου) αριστερά. Πρώτο σπίτι το όμορφο αταύτιστο. Μπροστά στην θάλασσα, στην μύτη του ακρωτηρίου, είχε περίπου την θέση της Τορνιβούκα στον προηγούμενο κόλπο. Ταρσανάς και λουτρά δίπλα στην σιδηροδρομική σκάλα του πλινθοκεραμοποιείου Αλλατίνη. Φωτογραφία από το αρχείο του Pavlos Pastiadis
Οι δύο κόλποι. Στο βάθος η Τορνιβούκα. Οι προσχώσεις του λάκκου Κωνσταντινίδη δεν συγκρινόταν με αυτές του χείμαρρου Αρσλάν. Από το ύψος της σημερινής 28ης Οκτωβρίου μέχρι την Ανδρεοπούλου δημιουργήθηκε έδαφος για πάνω από 10 κατοικίες στον δεύτερο αυτό κόλπο. Έπαυλη Μοδιάνο, η Οικία Ιωάννη Βουδαλίκα, η Οικία Χάιτμαν, η Βίλα Μπενρουμπή, η “Άγνωστη” μερικές από αυτές.
Πλινθοκεραμοποιείο Αλλατίνη από την Γέφυρα του Χείμαρρου του Κυβερνείου στην Βασιλίσσης Όλγας. Είναι η σημερινή οδός Κοσμά του Αιτωλού. Παράλληλα του ρέματος υπήρχε σιδηροδρομική γραμμή εμπορευμάτων προς τον Θερμαικό.
Η κάτω μεριά της Γέφυρας του Χείμαρρου του Κυβερνείου-Αρσλάν στην Βασιλίσσης Όλγας. Έπαυλη Μπενρουμπή και από κάτω η Οικία Ιωάννη Βουδαλίκα με την επίσης οξυκόρυφη στέγη.
Χάρτης της περιοχής με την γραμμή του τραίνου σημειωμένη. Από το εργοστάσιο Αλλατίνη μέχρι τον σημερινό Ιστιοπλοϊκό Όμιλο. ΙΟΘ. Υπήρχε και οδός Μοδιάνο μετά την “Κοσμά Αιτωλού” προς την Ιταλίας.
Η οικία Χανς Χάιτμαν. Από το 1932 στέγαζε το Γερμανικό Προξενείο που απέκτησε και την ιδιοκτησία του κτηρίου το 1937. Ανακατασκευασμένη σε σχέση με προηγούμενη φωτογραφία. Πάνω δεξιά φαίνεται λίγο η Μοδιάνο. Αριστερά η Γερμανική Σχολή.
Οι εγκαταστάσεις του Ιστιοπλοϊκού Ομίλου Θεσσαλονίκης (ΙΟΘ) το 1958-59. Το άγνωστο μέχρι σήμερα μακρόστενο κτήριο μέσα στο οικόπεδο του γερμανικού προξενείου. Πρέπει να χτίστηκε 1935 με 1937. Πίσω από την Βουδαλίκα και μπροστά από την Μοδιάνο, στο ύψος της οδού Φίλιππου Νίκογλου ακριβώς.
Η παραλιακή Λεωφόρος έχει ήδη πάρει από κάτω της την Τορνιβούκα και οδεύει ολοταχώς προς το Γερμανικό Προξενείο που θα το καταβροχθίσει ολόκληρο. Το άγνωστο μακρόστενο κτήριο μέσα στο οικόπεδο του προξενείου το “έφαγε” λίγο η παραλιακή και πολύ η νέα οδός Φίλιππου Νίκογλου.
Η παραλιακή Λεωφόρος μετά την Τορνιβούκα βρίσκει μπροστά της το Γερμανικό Προξενείο. Καμμία τύχη. Το άγνωστο μακρόστενο κτήριο μέσα στο οικόπεδο του προξενείου θα γίνει η νέα οδός Φίλιππου Νίκογλου, δίπλα στο Λαογραφικό. Δεν ξέρουμε ποιούς σκοπούς εξυπηρετούσε, οπότε μιά έρευνα σε αρχεία δεν θα έβλαπτε.
Έπαυλη του τραπεζίτη Ιακώβ Σαούλ Μοδιάνο. Το παλιό Κυβερνείο. Σε αρχιτεκτονικά σχέδια του γυιού του Ελί Μοδιάνο. Η οδός Μοδιάνο μπροστά μας. Αχνοφαίνεται και το άγνωστο παραθαλάσσιο κτήριο στην Ιταλίας
Έπαυλη Ιακώβ Σαούλ Μοδιάνο. Κυβερνείο. Λαογραφικό Μουσείο.
Έπαυλη Μοδιάνο. Σε έκταση 1200 τ.μ. Αρχιτέκτονας ο Ελί Μοδιάνο.
Έπαυλη Μοδιάνο – Κυβερνείο. Το 1913 αγοράστηκε από τον Δήμο, αρχικά σαν βασιλική κατοικία.
Οδός Μοδιάνο, αργότερα Οδός Ανακτόρων.
Βασιλίσσης Όλγας. Το κιόσκι έξω από την Μοδιάνο.
Η σημερινή Κοσμά Αιτωλού ήταν ο μεγαλύτερος χείμαρρος της πόλης μέχρι την δεκαετία του '70. Η παραθαλάσσια σκάλα του Κεραμουργείου Αλλατίνη (δίπλα στο ρέμα) συνέδεε με σιδηροδρομικό συρμό το εργοστάσιο με τα πλοία μεταφοράς.
Γερμανική Σχολή. Από το 1929 στην Βασιλίσσης Όλγας 66.
Γερμανική Σχολή. Με το τέλος του πολέμου το 1944 έκλεισε. Το κτίριο πέρασε σαν εχθρική περιουσία στο Ελληνικό Δημόσιο. Τότε εγκαταστάθηκε εδώ η Στρατιωτική Ιατρική Σχολή.
Γερμανική Σχολή. Το 1962 οι Γερμανοί την ξαναγόρασαν και ανακαίνισαν τις κτιριακές τις εγκαταστάσεις. Το 1996 η σχολή μεταφέρθηκε στην Θέρμη. Ινστιτούτο Γκαίτε από το 2001.
“Εγκαταστάσεις” του Ιστιοπλοϊκού Ομίλου, ΙΟΘ. Μπροστά μας η Οικία Ιωάννη Βουδαλίκα. Πίσω της η Μοδιάνο. Ο δρόμος ανεβαίνει προς την Μπενρουμπή και την Βασ. Όλγας.
Οι εγκαταστάσεις του Ιστιοπλοϊκού Ομίλου όταν ακόμα έπιαναν ολόκληρο τον αριστερό βραχίονα απο τις προσχώσεις του ρέματος Αρσλάν. Φωτογραφημένες από την Σαλαμίνα.
Ιστιοπλοϊκός Όμιλος. Πίσω του το Γερμανικό Προξενείο. Λίγο πιό πάνω η Οικία Ιωάννη Βουδαλίκα. Πίσω από αυτήν το Λαογραφικό.
Ιστιοπλοϊκός Όμιλος. Η παραλιακή Λεωφόρος δεξιά, έχει περάσει ήδη πάνω από το Γερμανικό Προξενείο.
Η επιχωμάτωση της παραλίας προχωράει με τα “μπλόκια” στην θάλασσα. Η στέγη της Βουδαλίκα και το Γερμανικό προξενείο, είναι ορατά. Ορατό και το άγνωστο μακρόστενο κτήριο μέσα στο οικόπεδο του προξενείου.
Η πολυκατοικία που κτίζεται στην Παραλιακή ήταν κάποτε η οικία Ιωάννη Βουδαλίκα. Η οδός Κοσμά Αιτωλού.
Η κατάληξη. Λαογραφικό (Μοδιάνο) και Γερμανική Σχολή στην θέση τους. Ο ΙΟΘ έχει χάσει τα τρία τέταρτα του παλιού του χώρου. Στην Ιταλίας επιβίωσαν κάποια σπιτάκια γύρω από το Γκαίτε.
Τερατογεννήσεις. Μετά το Λαογραφικό έγινε το έλα να δεις. Μπαζωμένη θάλασσα έγινε οικοπεδάρα.
Η “Κοσμά Αιτωλού”. Αριστερά η “Οικία Ιωάννη Βουδαλίκα”. Δεξιά χτίστε τώρα που μπορείτε.
Η Παραλιακή Λεωφόρος έτοιμη. Μέχρι το Λαογραφικό (Μοδιάνο) και την νέα οδό Νίκογλου.
Η εντυπωσιακή κατοικία στην αρχή της οδού Ιταλίας (28ης Οκτωβρίου). Μπροστά στην θάλασσα, στην μύτη του ακρωτηρίου, είχε περίπου την θέση της Τορνιβούκα στον προηγούμενο κόλπο.
Για την Οικία Τορνιβούκα στον προηγούμενο κόλπο εδώ :
. Μετά τον χείμαρρο του Ιστιοπλοϊκού Ομίλου.
Μοδιάνο (Λαογραφικό), Γερμανική Σχολή (Γκαίτε) στην συνέχεια. Στην αρχή της οδού Ιταλίας (28ης Οκτωβρίου), όμορφη άγνωστη κατοικία κατοπτεύει τον Θερμαικό. Διπλα στο αργότερα γερμανικό προξενειο (Χάιτμαν) δεν έχει κτιστεί το 2ο άγνωστο μακρόστενο κτήριο που θα δούμε στην συνέχεια. Στην θέση του βλέπουμε μιά μικρότερη κατασκευή.
Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=986036691885964&id=204212503401724
Η Γειτονιά της Αλεξάνδρου Σβώλου διοργάνωσε αυτήν τη συναυλία πριν μερικές μέρες.
Εκτενές φωτορεπορτάζ εδώ:
https://parallaximag.gr/thessaloniki/to-magiko-finale-tis-chronias-sta-mpalkonia-tis-svolou
Η φωτογραφία από το φιλμάκι εδώ:
Η γωνία που μας ενδιαφέρει. Η συναυλία στο δεξιά γωνιακό, με το βέλος. Αλ. Σβώλου 7
Ανήκει πλέον στην διανοιχθείσα Αλεξ. Σβώλου (πρώην Κισσάβου, Πολωνίας, Πριγκ. Νικολάου), αλλά πριν την πυρκαγιά ήταν εκεί που έκανε την καμπύλη της η Εμμ. Μπαφάκη
Η εικόνα της περιοχής πριν την πυρκαγιά
Δεν υπέστη ζημιές από την πυρκαγιά το μέρος αυτό, αλλά ο επανασχεδιασμός της πόλης προέβλεψε δρόμο πίσω ακριβώς από το ιερό της Αγ. Σοφίας
Στην πράξη 474 του 1935 φαίνεται πώς ο σχεδιασμός της Κισσάβου εξαφάνισε τα παλιά κτίσματα
Η φωτογραφία περιέχεται στο βιβλίο του
Ευάγγελου Χεκίμογλου “Ο Νικόλαος Μάνος και ο Μεσοπόλεμος στη Θεσσαλονίκη”, φέρεται ως χρονολογία το 1931. Με το βέλος η μελλοντική Σκρα
Και εδώ η Σκρα σε απόσπασμα αεροφωτογραφίας των αρχών της δεκαετίας του 1930
Λίγο πριν την κατοχή ο δρόμος και τα τετράγωνα έχουν πάρει τη σημερινή μορφή τους.
Τα σημερινά κτίσματα στη γωνία υπάρχουν.
Σβώλου 5 και 7 αντίστοιχα.
Τέλη της δεκαετίας του 50 εκεί δεξιά διακρίνεται η πολυκατοικία στη Σβώλου 5, αυτή στο 7 για λίγο ξεφεύγει από τα όρια της λήψης.
Αναγνωρίστηκε από τον κ. Νικόπουλο, λήψη λίγο πάνω από την γωνία Αγάπης και Σκρά, με το κόκκινο βέλος η πολυκατοικία στην ΒΑ γωνία, με πράσινο βέλος το αδιέξοδο της οδού Αγάπης.
Η απέναντι γωνία Σβώλου 5. Μια όμορφη πολυκατοικία που διατηρήθηκε κι αυτή
Φωτεινά πρόσωπα, χαμόγελα και παιχνίδι. Οι φωτογραφίες γνωστές, αλλά εδώ χρησιμεύουν ως “βοήθημα αισιοδοξίας”. Με την ευχή το 2021 να είναι μια ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙA!
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=986585225164444&id=204212503401724
Φωτό: Oortheuys Cas, 1957 -Nederlands Fotomuseum, Rotterdam
Φωτό: Oortheuys Cas, 1957 -Nederlands Fotomuseum, Rotterdam
Η φωτό προέρχεται από την ομάδα Θεσσαλονίκη Φωτογραφίες-Αναμνήσεις Δεκαετίες 70-80-90 μέσω του Northmeteo.gr
Φωτό: Oortheuys Cas, 1957 -Nederlands Fotomuseum, Rotterdam
Φωτό: Oortheuys Cas, 1957 -Nederlands Fotomuseum, Rotterdam
Φέτος για τις γιορτές στολίζουμε καραβάκια ‘δια χειρός’ Joseph Pigassou και περιμένουμε να χαράξει...
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=982336135589353&id=204212503401724
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.121, στερεοσκοπική γυάλινη πλάκα.
photo stéréo Joseph Pigassou n°121
…Όπως περίμενε και ο ίδιος, στον ξύλινο μώλο μπροστά στο HT4.
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.117, στερεοσκοπική γυάλινη πλάκα.
photo stéréo Joseph Pigassou n°117
Βλέποντας πλεούμενα κάθε είδους στον κόλπο του Θερμαϊκού.
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.173, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ
, οι οποίες ήταν νεαρής ηλικίας κι αρκετές απ’ αυτές ανήλικες. Μετά το θάνατο του Βασίλειου Ι. Τουρπάλη, ανέλαβε το εργοστάσιο ο γιός του, Ιωάννης Β. Τουρπάλης, μέχρι το 1936. Στη συνέχεια η εταιρεία μετονομάστηκε “Μακεδονική Βιομηχανία Βάμβακος”.
Από τον Νίκανδρο Καστανίδη
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=984749255348041&id=204212503401724
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 19/12/1930, σελ. 4
Το εσωτερικό του νηματουργείου Β. Ι. Τουρπάλη
Μηχανές του νηματουργείου Β. Ι. Τουρπάλη
Βασίλειος Ι. Τουρπάλης (1872-1916)
Βασίλειος Ι. Τουρπάλης (1872-1916)
Τοπογραφικό σχέδιο του 1957
Αεροφωτογραφία του 1945
Ο συνοικισμός 151
Ιστορία του κτιρίου Χτίστηκε το 1924, στα οικόπεδα 9/4,5,11,12,13 της πυρικαύστου, με πολλές ιδιοκτήτες μεταξύ των οποίων και η Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με το ΥΠΠΟ αρχιτέκτονας ήταν ο Ανδρέας Ελευθεριώτης, ενώ σύμφωνα με το salonikajewisharchitecture αρχιτέκτονας ήταν ο Β. Βασιλειάδης και η Οικοδομική Εταιρεία Νέων Χωρών. Χαρακτηρίστηκε διατηρητέο το 1995, μόνο το κέλυφος της όψης της Ερμού.
Αρχιτεκτονικά στοιχεία Για τα οικόπεδα 4 και 5 του οικοδομικού τετραγώνου 9, ιδιοκτησίας της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, εκδόθηκε η υπ. αρ. 1209/24.7.1925 οικοδομική άδεια που αφορούσε διώροφο κτίριο, (μηχανικός Βασίλειος Βασιλειάδης). Στο ισόγειο διατάσσονταν οκτώ καταστήματα και είσοδος που οδηγούσε στον όροφο, όπου διαμορφώθηκαν εννέα γραφεία με διάδρομο επικοινωνίας στη νότια πλευρά τους. Ψευδοπαραστάδες με γεωμετρική διακόσμηση τόνισαν το διαχωρισμό της όψης σε εννιά (9) φατνώματα. Κάτω από την κορωνίδα και το γείσο του κτιρίου αναπτύχθηκε λιτή γεωμετρική ζώνη με φυτικά στοιχεία.
Το 1954 ο πολιτικός μηχανικός Λέανδρος Νάτσινας εκπόνησε τη μελέτη της Νέας Αγοράς στα οικόπεδα 11, 12 και 13 του ΟΤ9, και στο ελεύθερο τμήμα των οικοπέδων 4 και 5. Καταργήθηκαν τρία καταστήματα του αρχικού κτίσματος, ώστε να λειτουργήσουν ως είσοδοι στο εσωτερικό της αγοράς, η οποία οργανώθηκε εκατέρωθεν τριών εγκαρσίων αξόνων κατά το πρότυπο της Αγοράς Μοδιάνο. Στο ισόγειό της διαμορφώθηκαν εκατόν δώδεκα καταστήματα, μαζί με τα έξι του αρχικού πυρήνα. Τμήμα επί της οδού Βασιλέως Ηρακλείου αναπτύσσεται σε τρεις ορόφους.
Από τον Θόδωρο Νάτσινα
Η ανάρτηση αυτή συμπληρώνει τα όσα είχαμε πει εδώ: https://archive.saloni.ca/1480
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=975287829627517&id=204212503401724
Αναγνωρίζεται ως το στούντιο του Zepdji στο σκεπαστό της Βενιζέλου. Το σκηνικό πίσω δεν αφήνει αμφιβολία. Ακόμη μια απόδειξη ότι το διάσημο φωτογραφείο ήταν ενεργό στα χρόνια του μεγάλου πολέμου.
Μάλιστα ίσως είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε αυτό το κλασικό σκηνικό του Zepdji στα 1915-16, σύμφωνα με την ταμπελίτσα που κρατούν οι Γάλλοι στρατιώτες. Το έχουμε δει σε πολύ παλιές λήψεις, ήδη από την δεκαετία του 1880. Το φωτογραφείο του Paul Zepdji έπνεε τα λοίσθια. Κάποιες τελευταίες λήψεις είχαμε δει κι εδώ: https://archive.saloni.ca/202 Τα χαρτονένια πλαίσια στολισμένα με την φίρμα του είχαν αντικατασταθεί από ένα λιτό σφραγιδάκι στο πίσω μέρος της φωτογραφίας.
Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=982338525589114&id=204212503401724
Σκηνικό του δρόμου μέσα στο στούντιο.
Σκηνοθετημένη λήψη, που θυμίζει τις παλιές φωτογραφίες του Zepdji με τα επαγγέλματα. Αναλογική τοποθέτηση των αντρών σύμφωνα με το ύψος τους, συμμετρική προβολή ποδιών , το ποδήλατο και ο σκύλος φέρνουν την ατμόσφαιρα του δρόμου μέσα στο στούντιο.
Πιστός μέχρι τέλους στους δασκάλους του ο φωτογράφος.
Η διάσημη λήψη των εβραίων αχθοφόρων στο ίδιο στούντιο στο 24ο τεύχος του Autour du monde. Δεν βρήκα βέβαιη χρονολόγηση αυτού του τεύχους. Από το 1880 μέχρι το 1896, αλλά προσωπικά δεν έχω δει σίγουρη χρονολόγηση
Αντίθετα αυτή η λήψη έχει χρονικό όριο τον Αύγουστο του 1899. Η καρτ ποστάλ αυτή του Bader είναι από τις πρώτες που κυκλοφορούν με φωτογραφική λήψη και όχι με σχέδιο.
Από τον ίδιο αποστολέα και αυτή η καρτ ποστάλ του ίδιου εκδότη, με τις γυναίκες του Ασβεστοχωρίου.
Αύγουστος του 1899.
Η λήψη φυσικά είναι προγενέστερη. Εμφανίζεται και αυτή στο Autour du monde που είναι αφιερωμένο στην Μακεδονία.
Χρήση του ίδιου σκηνικού σε χρονολογημένη λήψη στα 1903
Με την ευκαιρία της πρώτης φωτογραφίας στην ανάρτηση, είναι η δεύτερη φορά που βλέπουμε τα όρια του ατελιέ του Zepdji. Η πρώτη ήταν σ αυτήν τη λήψη.
Χθες το πρωί (στις 5 ξημερώνοντας Χριστούγεννα) κάηκε σε μεγάλο βαθμό ό,τι απέμενε από τη βίλα Γεωργιάδη στην Αρετσού, απέναντι από το πρώην νοσοκομείο Παναγία. Και η είδηση https://www.voria.gr/article/thessaloniki-fotia-se-egkatalelimmeno-ktirio-sin-kalamaria?fbclid=IwAR3t0zyYtUmn5i-mG4uj8EG8cK4mEESJRmlXWe8YIExmq8WV4XpnwUsBu54 Μάλλον πήραν κάποιο δελτίο τύπου, δεν ήξεραν λεπτομέρειες.
Από τον Θόδωρο Νάτσινα
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=982938318862468&id=204212503401724
Η μητέρα μου στο εσωτερικό της βίλας Γεωργιάδη
Η πρόσοψη προς την Ν. Πλαστήρα
Η πλευρά προς τη θάλασσα
Πάλι προς τη θάλασσα
Κάποιοι έμεναν στο ισόγειο από τη μεριά της θάλασσας – γεμάτη η αυλή με διάφορα, μέχρι και μια ταμειακή.
Το τοιχάκι προς τη θάλασσα με τα σπασμένα γυαλιά για αποτροπή παραβιάσεων....
Το πάλαι ποτέ ...