Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Το Ολύμπια στην παραλία, οι ονομασίες του, οι χρήσεις του και οι καλλιτεχνικοί διευθυντές του.

Από το Σπύρο Αλευρόπουλο και τη Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=833282233828078&id=204212503401724

Η παλιότερη μορφή του Ολύμπια που γνωρίζουμε To Olympia υπάρχει από τα 1895 στις σελίδες του JdS με εκδηλώσεις χορού και αναφέρεται ως μπυραρία.

Από τις πρώτες ειδησεογραφικές αναφορές του, έχουμε περιγραφές χορών που διεξάγουν διάφοροι σύλλογοι στις αίθουσές του. Αριστερά ο χορός από την ιταλική αποικία της πόλης. Είναι αξιοσημείωτος ο πληθυντικός: salons de l' Olympia. Αυτη η ονομασία θα επαναφέρεται σχεδόν σ' όλα τα χρόνια λειτουργίας του. Επώνυμες παρουσίες, χορός, τραγούδι, χαρά, φαγητό το οποίο σερβίρεται στις μία το πρωί, το διαλύουν γύρω στις 5 το πρωί.

Μελαγχολικές τρυφερότητες της εποχής. Ο υπογραφόμενος γράφει σε μια δεσποινίδα που ήταν στο χορό. Ήταν παρούσα, την πρόσεχε, ήταν αφηρημένη. Ίσως το μυαλό της σε κάτι άγγλους αξιωματικούς, ιδίως σ' έναν με τον οποίο χαριεντιζόταν ένα βράδυ. Κάποια στιγμή, ο Sam που υπογράφει και παρουσιάζει τον εαυτό του ως λεβαντίνο, την προσκάλεσε να χορέψουν μερικές στροφές βάλς. Αυτή αρνήθηκε, ο Sam πληγώθηκε. Μα δεν καταλαβαίνει ότι μόνον άντρες σαν αυτόν είναι άξιοι εμπιστοσύνης για σοβαρή σχέση με επιθυμητή κατάληξη; Οι ναύτες έρχονται και φεύγουν.

Μπορεί βέβαια να ναι και επινοημένο, για να γεμίσει σελίδες η εφημερίδα. Οικογενειακός χορός μασκέ για το καρναβάλι. Οι μητέρες μπορούν να εμπιστευτούν τα παιδιά τους χωρίς κίνδυνο, αυστηρός έλεγχος στην είσοδο.

Φυσικά είχε επιτυχία. Να πούμε για την δ. C την κίτρινη μπαλαρίνα, την δ. S που ντύθηκε ανθισμένος κήπος, την δ. Β ντυμένη τσιγγάνα, τον κ. Bensussan ως Λουδοβίκο 14ο κλπ. Η εφημερίδα παροτρύνει τους ιδιοκτήτες να κάνουν καλύτερη διαφήμιση. Χθες το βράδυ παρά το καλό πρόγραμμα 15 έως 20 θεατές. Ποιος φταίει; η διεύθυνση που δεν το διαφημίζει. Αναφορά σε κινηματογράφο που λειτουργεί στο περίπτερο αριστερά. Κατά περίπτωση χρησιμοποιείται και για χορούς.

Ο Διονύσης Λάππος αναλαμβάνει καλλιτεχνικός Ο Διονύσης Λάππος αναλαμβάνει καλλιτεχνικός διευθυντής. Μετονομάζει το Olympia σε αυτό που λειτουργούσε την προηγούμενη επιχείρησή του: Orpheum. Το ανακοινώνει στις 15/9/1898 (παραλείπεται το όνομα προφανώς από λάθος). Για κάποιο διάστημα θα χρησιμοποιούνται και τα δύο ονόματα Olympia-Orpheum, σπάνια μόνο το δεύτερο. Αλλά το Olympia είναι πολύ ισχυρότερο στη συνείδηση του κοινού, και συνήθως χρησιμοποιείται μόνον αυτό, μέχρι την αποχώρηση του Λάππου από την διεύθυνση το 1904. Το παλιό Orpheum ονομάζεται πια Orpheum-Lyra. Σχετικά είχαμε μιλήσει εδώ: https://archive.saloni.ca/967

Ο Λάππος ήταν καλλιτεχνικός διευθυντής στο La Turquie το 1896, στο Orpheum μέχρι το 1898, στο Ολύμπια μετά μέχρι το 1904, ενδιάμεσα το 1903 αναλαμβάνει και το Chateau mon Bonheur, επανεμφανίζεται συνεργαζόμενος με τον Noah το 1907 (στο ζαχαροπλαστείο ο πρώτος, καλλιτεχνικός διευθυντής ο δεύτερος) 26/12/1898 Δεσποινίδες την Τετάρτη βράδυ θα τα σπάσουμε όλα, δεν θ αφήσουμε τίποτα όρθιο.Οι τοίχοι του Ολύμπια θα τρέμουν σαν τα φύλλα στον άνεμο Ο κ. Λάππος έχει προετοιμάσει το θερινό Orpheum (Ολύμπια) 30-1-1899 Ένας θίασος κάνει δρομολόγια με τη βάρκα ανάμεσα στο Ολύμπια και το Orpheum-Lyra. Μετά από κάποιες παραστάσεις στο Ολύμπια επιστρέφουν στο Orpheum (εννοώντας το Orpheum-Lyra. Είναι δύσκολο να ξεφύγεις από τις παραδοσιακές ονομασίες των κέντρων διασκέδασης). 30-3-1899 Το Ολύμπια και πάλι κινηματογράφος 12-4-1900 και πάλι κάποιες γκρίνιες σχετικά με την προσέλευση κόσμου στο Ολύμπια, παρόλο που ο κ. Λάππος είναι άνθρωπος με γούστο και με νεωτερικές ανησυχίες. Ταμπλό βιβάν στο Ολύμπια στα 1900. Καλλιτέχνες σε στατικές, εντυπωσιακές, κυρίως ενδυματολογικά, συνθέσεις. Συναντούμε τον όρο Σινεμα Λουμιέρ. Κινηματογράφος με ταινίες συγκεκριμένης προέλευσης. 12/12/1901 Συμβουλές στον Λάππο για τα συμβόλαια των καλλιτεχνών. Να μην ξεπερνούν τις 15 παραστάσεις. Ίσως μια έμμεση αναφορά για το ότι κάτι δεν πάει καλά με τις επιλογές του. 19/12/1901 Μια ακόμη αναφορά ως Olympia-Orpheum. Επιδείξεις στη δεξιοτεχνία ποδηλάτου. Τον Δεκέμβριο του 1902 από τον ελληνικό θίασο Νέα Σκηνή η Άλκηστη του Ευριπίδη. Θα ήταν ενδιαφέρον να δούμε σε παλιότερες εφημερίδες αν έχει προηγηθεί ανέβασμα άλλου αρχαίου δράματος στην πόλη. Οι καλοσυνηθισμένοι στα θεάματα συμπολίτες μας, κάθονται βαριεστημένα στα τραπέζια του Ολύμπια. Δεν έχει θεάματα αυτήν την εποχή. 27/3/1902 Aναφέρεται ως Olympia-Orpheon (sic) 12/2/1903 Πάνω από 500 άτομα στριμωγμένα. Έστω κι έτσι μαθαίνουμε τη χωρητικότητα του Ολύμπια Υπήρξαν κάποιες αμφιβολίες αν η ονομασία Olympia αναφερόταν πάντα στο γνωστό χώρο. Εδώ εντοπίζεται ως άμεσα γειτνιάζον στο Imperial. Η τελευταία επιτυχία του Λάππου ήταν να εξασφαλίσει τον Jo-Jo, τον άνθρωπο με την τριχοφυία στο πρόσωπο, τον άνθρωπο σκύλο, ο οποίος πέθανε μετά από μια σύντομη ασθένεια τον επόμενο μήνα στην πόλη μας. Η JdS την ημέρα του θανάτου είχε και τη νεκρολογία του. 12/9/1904 Αναφέρεται ότι καλλιτεχνικοί διευθυντές αναλαμβάνουν ο γνωστός Noah και ο Λεωνίδας. που διεύθυνε το παλιό Αλάμπρα. Ένα χρόνο αργότερα διευθυντής είναι ο Abramico, μαζί με τον Λεωνίδα. (Ο πρώτος είχε διατελέσει και διευθυντής του Imperial από 1899-1903. Μικρόσωμος και πολύ δραστήριος κατά την JdS). 5/3/1906 Στο Ολύμπια έχει εγκατασταθεί ένας κινηματογράφος τεράστιος, ο οποίος τον επόμενο μήνα αναφέρεται ως αμερικάνικος bioscope. Κάποια στιγμή εμφανίζεται ο Ρώμπαπας ως διευθυντής της μπρασερί Ολύμπια. Πρέπει να το ανέλαβε αυτός ο πολυπράγμων διευθυντής και ιδιοκτήτης του Splendid, μετά τους Λεωνίδα και Abramico. Στην ανακοίνωση της JdS 24/9/1908 αναφέρεται ότι ο υιος Μισραχή θα εγκαταστήσει έναν ηλεκτρικό κινηματογράφο Πατέ, που όμοιό του δεν έχουμε δει μέχρι τώρα στο Olympia. Εγκαταστάθηκε αυτός o νέος κινηματογράφος στο Ολύμπια. To 1909 το Ολύμπια ταυτίζεται με τις προβολές (των αδελφών) Πατέ. Δεν έχει κτιστεί ακόμη η Νέα Ισραηλιτική Λέσχη που θα φιλοξενήσει το Frères Pathé.

Το 1910 φιλοξενεί διαλέξεις και συνέδρια, ακόμη και της Νέας Λέσχης,που δεν έχει ακόμη τη δική της γνωστή έδρα Tο 1910 επίσης, η σχέση Ρώμπαπα Ολύμπια φαίνεται και από δω. Ο θερινός κινηματογράφος δίπλα στο Splendid, ονομάζεται Olympia-Splendid Περί τα τέλη του 1912 ο κινηματογράφος άλλαξε πρόσοψη. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις διαφημίσεις του 1913 αναφέρεται ως Μέγας Κινηματογράφος Ολύμπια. Από μία δικαστική υπόθεση μαθαίνουμε ότι ιδιοκτήτης του Ολύμπια εκείνη την εποχή είναι ο Σαλβατώρ Μπενσουσάν Μακεδονία 22/9/1912 Διαφήμιση στη Μακεδονία 9-4-1913 του Quo Vadis. Το έργο είχε πρωτοπροβληθεί στην Ουγγαρία τον Μάρτιο αλλά οι περισσότερες χώρες στην Ευρώπη και την Αμερική το πρόβαλαν τον Απρίλιο και το Μάιο του 1913. Ο συγχρονισμός εντυπωσιακός. https://www.imdb.com/title/tt0002445/releaseinfo?ref_=tt_ov_inf&fbclid=IwAR1aLGgG5BbN6MpryazbNakAOA5RKtwUNAs_d8CgmCHtjr_DHsVXddXDlBE Οι λήψεις από τον Auguste Léon χρονολογημένες 14/5/1913. Το Ολύμπια με αλλαγμένη την πρόσοψη. Την ίδια μέρα.

Από αυτή τη μέρα της λήψης της αυτοχρωμικής φωτογραφίας έχουμε σχεδόν το πλήρες πρόγραμμα των κέντρων ψυχαγωγίας σ' αυτό το κομμάτι της Νίκης. Στο Splendid τραγούδια ελληνικά και τούρκικα, δίπλα στον κήπο, στο θερινό Ολύμπια έργα και επίκαιρα. Και παραπέρα στο ισόγειο της Ν. Ισρ. Λέσχης έργα Πατέ. Προγράμματα από τον θερινό κινηματογράφο Olympia-Splendid. Δεξιά μάλιστα προσδιορίζεται ακριβώς και πού βρισκόταν. Στο αμφιθέατρο παραπλεύρως του Splendid. Είχαμε δει σχετικές φωτογραφίες στο αφιέρωμά μας για τον κήπο το Splendid εδώ: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=798552537301048&id=204212503401724&__tn__=-R Φωτογραφία με ημερομηνία λήψης: 21/9/1913 (ή 22/9). Ο δολοφονήσας άνθρωπος.

Από τη στιγμή που η Pathé είχε τη δική της αίθουσα στην πόλη, το Ολύμπια συνεργάστηκε με την Gaumont, όπως φαίνεται και από τη φωτογραφία. H εταιρεία Gaumont ήταν παλιότερη (1894) ακόμη και από την Pathé (1896) Νέα Αλήθεια 8/2/1914. Ο τρόπος που προωθείται η ταινία είναι αξιοσημείωτος Μακεδονία 5/1/1916 31/5/1916 η διαφήμιση έχει προχωρήσει αρκετά. Μέσω του ενδιαφέροντος που εκδηλώνει για την ασφαλή εγκυμοσύνη των γυναικών και την ασαφή απαγόρευση προς τα μικρά παιδιά, ο τίτλος είναι αρκετά θελκτικός για τους “τολμηρούς” θεατές που αρέσουν φιλμ αγωνίας ή και τρόμου (αναλογικά για την εποχή φυσικά). Μετά την πυρκαγιά η ονομασία του κινηματογράφου δεν χάθηκε. Μακεδονία 30/11/1917

Και πιο συγκεκριμένα στον κήπο του Λευκού Πύργου 21 Ιανουαρίου 1918 Νέα Αλήθεια

Αλλά και αργότερα ένας μάλλον πρόχειρα στημένος κινηματογράφος επί της Μοναστηρίου 85, σε οικογενειακό κέντρο-καφεζυθοπωλείο. Μακεδονία 24/5/1924

Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=830562100766758&id=204212503401724

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.174, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°174 sur film 35x55 NB Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1532 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1532 tirage papier

Πλησιάζοντας τον Μεβλεχανέ από τον χώρο του δυτικού νεκροταφείου, και διασχίζοντας τον διάδρομο που οδηγεί στα κελιά, τον εξώστη και τον τεκέ. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=830555497434085&id=204212503401724

Το συγκρότημα του Μεβλεχανέ.

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.391. Εκτύπωση σε σέπια photo Joseph Pigassou n°391 tirage papier sépia

Εκτυπωμένη βρέθηκε και στο αρχείο του Albarel.

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1535 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1535 tirage papier Και μάλιστα σε δύο αντίγραφα. Από κάτω σημειώνεται στα γαλλικά “Mosquée” Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1545 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1545 tirage papier

Ο παλιός τοίχος ξεχωρίζει το νεκροταφείο του τεκέ από τον διάδρομο που οδηγεί στο συγκρότημα.

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1484 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1484 tirage papier Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1502 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1502 tirage papier

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=822743861548582&id=204212503401724

Νοέμβριος 1912 και η Εταιρεία των Τραμ έχει εδώ και μερικά χρόνια θέσει σε λειτουργία το ηλεκτροκίνητο τραμ. Λίγες μέρες αφότου η Θεσσαλονίκη έχει περάσει στα χέρια των Ελλήνων, προκύπτει ένα άλλο πρόβλημα: ένα είδος «απεργίας». Πάλι μια εφημερίδα (αυτή τη φορά η «Νέα Αλήθεια») απευθύνεται στον Δήμαρχο και ζητά την παρέμβασή του -αν δεν αρκεί, να παρέμβει ο Νομάρχης, λέει. Ή κι ο στρατός, καθώς η «απεργία των τραμ άνευ λόγου είναι ως είδος στάσις κατά του καθεστώτος». Πάλι το πρόβλημα αφορά την γραμμή στην Εγνατία –«η οποία εξυπηρετεί κυρίως τας εμπορικάς, υπαλληλικάς και εργατικάς τάξεις». Στη διπλανή στήλη, με αφορμή μια «δικαιολογία» που δημοσιεύτηκε σε ξενόγλωσση εφημερίδας της πόλης (την οποία δεν κατονομάζει), παίρνουμε μια ακόμα ιδέα της Θεσσαλονίκης εκείνης της εποχής και του «έκτακτου» πληθυσμού της (ελληνικός και βουλγαρικός στρατός, πρόσφυγες, αιχμάλωτοι…) Τα τραμ είχαν Έλληνες, Βούλγαρους και Ισραηλίτες υπαλλήλους, σε κάποια φάση η Εταιρεία πιέστηκε να τους αντικαταστήσει με προστατευόμενους των Νεότουρκων, γιατί δεν έβαλαν αγγελία να ζητήσουν παραπάνω προσωπικό; Μπα, ο λόγος -σύμφωνα με την εφημερίδα- είναι ότι οι στρατιώτες δεν πλήρωναν, άσε που καταλάμβαναν και ολόκληρη την Α’ θέση. Η λύση δείχνει να βρέθηκε: θα μπει φρουρός σε κάθε στάση που θα απαγορεύει στους φαντάρους να πηγαίνουν στην Α’ θέση.

Το τεράστιο παλιό μουσουλμανικό νεκροταφείο που εκτεινόταν στα δυτικά έξω από τη Ληταία Πύλη. Οι φωτογραφίες της συλλογής Paul Albarel πρέπει να είναι επίσης βγαλμένες από συνάδελφό του που το διασχίζει σε κάποιον περίπατό του. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=826521664504135&id=204212503401724

To εντυπωσιακό χαμόγελο της γυναίκας που ποζάρει ακουμπισμένη στην ψηλή ταφόπλακα δίνει μια σουρεαλιστική αίσθηση. Λες και νίκησε τον θάνατο. Δεξιά, ένας από τους λίγους ψηλούς κορμούς δέντρων μοιάζει με παράξενο γλυπτό.

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1701 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1701 tirage papier Με φόντο τα δυτικά τείχη. Δεξιά ξεχωρίζει αχνά ο μιναρές στους Αγ. Αποστόλους και στη μέση, αριστερά από τα δυο κυπαρίσσια, ο τουρμπές έξω από την Ληταία Πύλη.

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1562 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1562 tirage papier Από λίγο πιο κοντά, με το κάδρο να πιάνει και λίγο πιο βόρεια. Στο πρώτο πλάνο, οι ταφόπλακες και οι κουτσουρεμένοι κορμοί μπερδεύονται. Πίσω από τη μάντρα στο βάθος, ξεχωρίζουν τα λευκά μάρμαρα ενός πιο φροντισμένου νεκροταφείου.

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1563 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1563 tirage papier Ζουμ της προηγούμενης φωτογραφίας, με μάντρες που διαχωρίζουν τους τομείς. Στη μέση, δυο πιο “πολυτελείς” τάφοι διατηρούνται κάπως καλύτερα. Ο φωτογράφος στρέφει τον φακό του πιο βόρεια.

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1564 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1564 tirage papier Κι εδώ πλησιάζει.

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1565 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1565 tirage papier Mια απόκοσμη αίσθηση σ' αυτήν την κοντινή φωτογραφία που θα μπορούσε να θεωρηθεί “αποτυχημένη” .

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1566 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1566 tirage papier

Στην Περαία, στο Φάληρο, κοντά στην Αλκυόνη επί αναψυχής γερμανών

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=816080405548261&id=204212503401724

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=816081068881528&id=204212503401724

Στα χρόνια της ιταλοτουρκικής κρίσης: Ανερριχήθησαν εις τον εξώστην, αφήρεσαν τον ιστόν της σημαίας, τον έρριψαν κάτω, τον εθριμμάτισεν ο ζητωκραυγάζων υπέρ του πολέμου δαιμονιωδώς και υβρίζων τα ιερά και όσια της εχθράς Δυνάμεως όχλος. Σε απόλυτη σύνδεση και τα δημοσιεύματα από τις 25 και 26 Σεπτεμβρίου 1912 (από Μακεδονία και Νέα Αλήθεια, αντίστοιχα) για την πυρκαγιά στο “Γαλλογερμανικόν Ξενοδοχείο Οικοτροφείο -Ιταλική Αστική Σχολή”. Από το απόκομμα δεξιά, συμπεραίνουμε ότι οι ζημιές ήταν μεγάλες. Δεν είναι ξεκάθαρο πάντως αν το ιταλικό σχολείο εξακολουθούσε να στεγάζεται εκεί ή λόγω του ιταλοτουρκικού πολέμου είχε αναστείλει τη λειτουργία του (ή και απλώς μετακομίσει). Το Γαλλογερμανικό Ξενοδοχείο, για το οποίο προς το παρόν δεν γνωρίζουμε τίποτα παραπάνω, είχε εγκαινιαστεί λίγους μήνες νωρίτερα, στις 30/6/1912. Με δεδομένο ότι κατά τη διάρκεια του ιταλοτουρκικού πολέμου, οι Γάλλοι και οι Γερμανοί της πόλης είχαν αναλάβει να προστατεύσουν τα ιταλικά συμφέροντα στην Θεσ/νίκη, πιθανόν να αφορούσε προσπάθεια “κάλυψης” του σχολείου. Το 1907 μάλλον το ίδιο κτίριο χρησιμοποιήθηκε ως δημοτικό.

Στη συλλογή του Albarel βρίσκεται και η φωτογραφία ενός λεμονατζή, ο οποίος εξυπηρετεί αυτούς που βρίσκονται μπροστά στο Ρωσικό ναυτικό πρακτορείο. Ανοίγοντας το πλάνο βλέπουμε και όλα τα κτίρια στη Ναυάρχου Βότση, στο λιμάνι. Μέχρι και την κατοχή. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=823407594815542&id=204212503401724

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1675 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1675 tirage papier Ρωσική Εταιρεία Ατμοπλοϊας και Εμπορίου. Την δεκαετία 1970 ήταν οίκος ανοχής.

Εν μέσω κορονοϊού, που απαγορεύει τον κλιματισμό στα ΜΜΜ, και πρόωρης εισβολής του καύσωνα, που θα τον καθιστούσε απαραίτητο, το εντελώς αντίθετο πρόβλημα στο ιππήλατο τραμ του 1904. Έπιασε ψόφος και τα οχήματα είναι ανοιχτά.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=822743014882000&id=204212503401724

Οκτώβριος 1904. Ανοικτή επιστολή που απευθύνεται στον Δήμαρχο και η Journal de Salonique “ως αμερόληπτη έχει καθήκον να δημοσιεύσει». «Εξοχότατε, ο λαός της Θεσσαλονίκης σάς αναγνωρίζει την αφιέρωσή σας στην έξυπνη διοίκηση των συμφερόντων του, σας χρωστάει την ανέγερση του μεγαλοπρεπούς νοσοκομείου που κατασκευάσατε και το είχε μεγάλη ανάγκη. [Σημ: Είμαστε λίγες μέρες μετά τα εγκαίνια του Δημοτικού Νοσοκομείου/νυν Άγιος Δημήτριος]. Η Εταιρεία των Τραμ, φοβούμενη ότι το νοσοκομείο δεν έχει αρκετούς ασθενείς, βάλθηκε να τους παρέχει -είμαστε πρόθυμοι να πιστέψουμε ότι το κάνει άθελά της. Τις τελευταίες μέρες, με τον απαίσιο καιρό και τις έντονες βροχοπτώσεις που αξιωθήκαμε, η Εταιρεία των Τραμ έβαλε στην κυκλοφορία ανοιχτά οχήματα. Έτσι, οι επιβάτες με 1-2 μεταλίκια, [Σημ: προφανώς διαφορετικές τιμές εισιτήριου, ανάλογα τη διαδρομή. Δεν ξέρω σε τι αντιστοιχεί], απέκτησαν συγχρόνως και γρίπη και βρογχίτιδες -σε τιμή ευκαιρίας! Το κοινό που διαμαρτυρόταν στους οδηγούς μάθαινε ότι τα κλειστά οχήματα βρίσκονται για επισκευή, πρέπει να βαφτούν ξανά και τα νέα χρώματα δεν έχουν έρθει ακόμα. Aπαντήσεις που δεν στέκουν. Ξέρουμε τις διοικητικές ικανότητες των κυρίων της Εταιρείας, και δεν θα θέλαμε κατά κανένα τρόπο να τους αδικήσουμε αποδεχόμενοι ότι μετά από 6 μήνες εκτός λειτουργίας τα οχήματα δεν έχουν ακόμα επισκευασθεί. Σημειώνουμε ότι τα ανοιχτά οχήματα κυκλοφορούν με κακοκαιρία στην γραμμή του Τσαρσί -αυτήν που χρησιμοποιούν περισσότερο οι λιγότερο ευνοημένοι από την τύχη και περισσότερο πιθανοί να γεμίζουν το νοσοκομείο. Εξοχότατε, η έγνοια που έχετε για τη δημόσια υγεία μάς οδηγεί να σας παρακαλέσουμε να πείτε στην Εταιρεία ότι είναι καιρός να εγκαινιάσει, σε όλες τις γραμμές, τις χειμερινές υπηρεσίες. Με την ευκαιρία, σας παρακαλούμε επίσης να τους συστήσετε στο μέλλον να πλένουν πιο συχνά τα οχήματα με άφθονο νερό, να αντικαθιστούνε τα πλακάκια όταν σπάνε, να καθαρίζουν και να απολυμαίνουν τα μαξιλάρια και τα κουρτινάκια και να διαφυλάσσουν την καλή φήμη της οθωμανικής εταιρείας. Είμαστε σίγουροι, Εξοχότατε, ότι θα πιστέψετε τα λόγια μας και δεν θα αναγκαστείτε σε μερικές μέρες να εγκαταλείψετε την άμαξά σας και να κυκλοφορήσετε με το τραμ προκειμένου να διαπιστώσετε μόνος σας την αλήθεια όσων σας μεταφέρουμε. Με εκτίμηση, Φίλοι του λαού»

Κάποιες παρατηρήσεις: Δήμαρχος τότε ήταν ο Χουλουσή Μπέης, με τον οποίο η JdS είχε εξαιρετικές σχέσεις και δεν έχανε ευκαιρία να τον αποθεώνει -να τον γλείφει, θα λέγαμε σήμερα. Ο τρόπος γραφής του κειμένου, όμως, μοιάζει ιδιαίτερα πολύ με άρθρα της εφημερίδας. Κατά πάσα πιθανότητα, συγγραφέας του ήταν κάποιος από τους συντάκτες της, αλλά καθότι παραήταν αιχμηρό θεώρησαν σκόπιμο να το περάσουν ως «επιστολή». Πέρα από την προφανή ειρωνεία και τα επίσης προφανή και διαχρονικά προβλήματα καθυστερήσεων με χαζές δικαιολογίες, καθαριότητας κλπ που επισημαίνει, αξίζει να παρατηρήσουμε δυο ακόμα σημεία: Βάζει ξεκάθαρα «ταξικά» το θέμα του σε ποια γραμμή επιλέχθηκε να κυκλοφορούν ακόμα τα ανοιχτά οχήματα. Και καρφώνει έμμεσα τον Δήμαρχο ότι δεν έχει ιδέα του πώς ζει ο κοσμάκης καθώς κυκλοφορεί με την πολυτελή άμαξά του. Πόσο διαφορετικά και πόσο ίδια παραμένουν κάποια πράγματα…

Στην φωτογραφία, ιππήλατο τραμ «κλειστού τύπου», στην επίμαχη γραμμή της Εγνατίας που εξυπηρετούσε το τσαρσί.