Saloni.ca Archive

Κόσμος, όλες οι ηλικίες, ακόμη κι οι μεγάλες, κυρίως οι νεότερες, στην παραδοσιακή βόλτα της παλιάς παραλίας. Πάνω στο πεζοδρόμιο και καταμεσής στο δρόμο. Αυτονόητα πράγματα για την πόλη μας. Ακόμη και όταν είχε κατοχή.

Κάτι, οτιδήποτε, λίγο αισιόδοξο. Χωρίς περιττούς συνωστισμούς. Μια μικρή καθημερινή επαφή, ένας αστεϊσμός απ' το τίποτα, ακόμη κι αν δεν μιλάμε την ίδια γλώσσα. Η διάθεση λίγο να πάρει χρώμα.

Ασπρόμαυρη στερεοσκοπική λήψη σε γυαλί του Gaston Chérau, μπροστά στο Λευκό Πύργο. Δεξιά, εκεί που σήμερα είναι το Κρατικό Θέατρο, το παράρτημα του Ταχυδρομείου, δεν έχει ακόμη κτιστεί το Πανελλήνιο, το καπνοπωλείο μιας γνωστής καρτ ποστάλ φαίνεται στο βάθος με τις τζαμαρίες του. Τέλη 1915 αρχές 1916.

Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα το κτίριο αυτό “popote” (καντίνα/λέσχη αξιωματικών), να είναι κοντά στο “Εvacuation Hospital”. Όπως μας ενημερώνει ο Bernard Maurice, ο ίδιος ο Albarel αναφέρει ότι τους είχε ζητηθεί η “λέσχη” να μην απέχει πάνω από 250 μέτρα από τον σταθμό και το νοσοκομείο. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1311 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1311 tirage papier Με πειραγμένο λίγο το κοντράστ το σπίτι αυτό μοιάζει παλύ με το φλεγόμενο.

ιδιοκτησίας Selami-zade Hulucι (η Helvacι) Bey (Δημητριάδης Οθωμανική Τοπογραφία, σ. 188). Μετά την απελευθέρωση κέντρο βουλγαρικών δραστηριοτήτων, φέρεται ως η έδρα του βουλγ. ταχυδρομείου καθώς και τόπος μαχών κατά την εκδίωξη των βουλγάρων από την πόλη. Σχετικά με την ιδιοκτησία του ξενοδοχείου εδώ: https://archive.saloni.ca/1307

Με τα ιππήλατα τραμ, πριν το 1907

Και η επιχρωματισμένη εκδοχή της κάρτας

JdS 5/7/1900 Αναγγελία προσεχούς εγκαινίασης: Εδώ και αρκετούς μήνες στον δρόμο του Βαρδάρη (στην δυτική Εγνατία δηλαδή) υψώνεται ένα κολοσσιαίων διαστάσεων κτίριο. Στην αρχή δεν ήταν σαφές για ποιο σκοπό προορίζονταν. Σήμερα όλοι το ξέρουν, είναι το Grand Hotel. Τα εγκαίνια θα γίνουν μεθαύριο το απόγευμα. Δεν θα αποκαλύψουμε λεπτομέρειες, οι επισκέπτες ας το ανακαλύψουν από μόνοι τους. Πολλοί όμως ρωτάνε. Πώς μπορεί να επιβιώσει ένα τέτοιο ξενοδοχείο; Μα με τις καλές τιμές. Δωμάτια από 5 έως 10 πιάστρα. Υπάρχει επίσης το εστιατόριο καθώς και το θέατρο στην τεράστια αυλή του. 38 δωμάτια είναι έτοιμα να φιλοξενήσουν τα γκρουπ αυτών που επισκέπτονται την πόλη.

Εδώ βλέποντας δυτικά, το ξενοδοχείο δεξιά

Κι εδώ το πρώτο δεξιά με την είσοδο των Ελλήνων στρατιωτών

Με την είσοδο των Βουλγάρων, μόλις διακρίνεται αριστερά το ξενοδοχείο

Πάλι η είσοδος των Βουλγάρων σε λήψη του Pail Zepdji μπροστά από το Grand Hotel.

Σε πρώτο πλάνο το ξενοδοχείο Αίγυπτος και μετά το Grand Hotel

Και η αντίστοιχη κάρτα του Varsano με την τεχνική επιμέλεια του John Leitmer

JdS 14/9/1905 Στο ξενοδοχείο αγώνες αγώνες ελληνορωμαϊκής πάλης. Τούρκος πεχλιβάνης απέναντι στον γάλλο πρωταθλητή.

Το αποτέλεσμα άγνωστο.

JdS 22/9/1900 Εκπλήξεις για τον προσεχή χειμώνα. Η αυλή του κολοσσιαίου οικοδομήματος θα μεταμορφωθεί σε χειμερινό τσίρκο. 25 άλογα και 60 καλλιτέχνες.

JdS 3/11/1904 Τέσσερα χρόνια μετά ακόμη χρησιμοποιεί τις εγκαταστάσεις του για παρόμοιες εκδηλώσεις.

Εφημερίδα Εμπρός 7/1/1916 Υπό την επήρεια του ζύθου κάποιοι σέρβοι στρατιώτες παρεκτράπηκαν. Κατηγόρησαν την Ελλάδα ότι δεν συμπαραστάθηκε όπως έπρεπε στη Σερβία όταν κινδύνευε. Τον χωροφύλακα που προσπάθησε να επιβάλει την τάξη ένας σέρβος τον εράπισε. Η συμπλοκή γενικεύτηκε με έλληνες στρατιώτες.

Απομεινάρια ψηλών τοίχων μετά την πυρκαγιά

Μακεδονία 11/10/1917 Καταρρέουν τμήματα του καμένου ξενοδοχείου, ζημιές στα ηλεκτροφόρα καλώδια.

Η εφημερίδα αναφέρεται με την ευκαιρία στον θάνατο ενός έλληνα, ενός εβραίου και ενός τούρκου από κατάρρευση τοίχων στην Αγ. Σοφίας και στην Τσιμισκή στις 8/10. Η πυρκαγιά δεν είχε θύματα. Τα καταρρέοντα ερείπια που άφησε πίσω της όμως σκότωσαν αρκετούς.

Προσωρινό “διαβατήριο” του 1923 από Θεσσαλονίκη για Κωνσταντινούπολη.” Οι πολιτικές και στρατιωτικές αρχές των Ελλήνων και των Συμμάχων παρακαλούνται να επιτρέψουν την ελεύθερη μετάβαση στην Κωνσταντινούπολη στους κ. Χουσεϊν[;;ογλου] Αχμέντ Φουάντ, 22 ετών και 2 μέλη της οικογένειάς του, οθωμανούς υπηκόους, τα θέματα των οποίων φροντίζει αυτό το Προξενείο. Παρακαλείσθε να διευκολύνετε την αναχώρησή του από την περιοχή και στην περίπτωση που χρειασθεί να του παρέχετε όλη τη νόμιμη βοήθεια. Θεσσαλονίκη 6 Οκτωβρίου 1923”. Εκδούσα αρχή είναι το “Βασιλικό Προξενείο της Ισπανίας” στην Θεσ/νίκη και από κάτω γράφει (αν το μεταφράζω σωστά) “επιφορτισμένο με τα οθωμανικά θέματα/συμφέροντα” Υποθέτω ότι πρόκειται για κάποιον διακανονισμό στα πλαίσια της Συνθήκης της Λωζάννης και της ανταλλαγής Πληθυσμών και η Ισπανία εμπλέκεται ως “ουδέτερη” χώρα.[Από τουρκική σελίδα δημοπρασιών]

Μια βδομάδα μετά τους Ρώσους, πάντα τον Αύγουστο του 1916 έρχονται και οι Ιταλοί και παρελαύνουν στην παραλία. Εδώ σε λήψεις από την συλλογή Albarel Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Στο ύψος του Όλυμπος Παλλάς, που μόλις φαίνεται δεξιά, και βλέποντας δυτικά προς την Max Harden, την Max Nordau και λίγο πιο πέρα.

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1455 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1455 tirage papier Λίγο ανατολικότερα από την Αγ. Νικολάου, όπως και οι επόμενες λήψεις. Πίσω από τα μαγαζιά αριστερά ήταν το ρώσικο μοναστήρι.

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1429 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1429 tirage papier Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1428 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1428 tirage papier Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1431 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1431 tirage papier Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1442 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1442 tirage papier Ιταλοί με τα ιδιαίτερα καπέλα τους στην προβλήτα του λιμανιού.

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1454 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1454 tirage papier Γάλλοι με Ρώσους πάντα στην προβλήτα του λιμανιού

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1447 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1447 tirage papier

Άφιξη Ρώσων. Στην πρώτη προβλήτα του λιμανιού Με τη σημαία τους Η παρέλασή τους λίγο ανατολικότερα από την πλ. Ελευθερίας Και αυτοί Ρώσοι, ο Adrian Wright πιθανολόγησε ότι η λήψη είναι του Οκτωβρίου 1916, η άφιξη της 4ης Ταξιαρχίας, στην αρχή της παραλιακής στην Κουντουριώτη.

Από τον Joseph Pigassou και την συλλογή του Albarel Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη Η Αγ. Γεωργίου όπως οδηγούσε τότε από την Εγνατία στην Ροτόντα. Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1504 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1504 tirage papier Η φιάλη έξω από την Ροτόντα. Αριστερά η είσοδος, η πρόχειρη τοποθέτηση μιας καμπάνας δείχνει την μετατροπή της σε ναό.

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.177, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°177 sur film 35x55 NB Μέσα στην Ροτόντα το εικονοστάσι με τον Άγιο Γεώργιο.

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1557 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1557 tirage papier

Παραμένουμε στην Διονυσίου, με μία κάρτα που μισοδείχνει κάποιο είδος παροχής νερού. Η χαμηλής ανάλυσης κάρτα δεν πιάνει ολόκληρο το σημείο (δεξιά), καθώς ο φωτογράφος εστίαζε στην φιγούρα που ανεβαίνει και τον βράχο της Βλατάδων πίσω. Όμως είναι φανερό ότι οι γυναίκες παίρνουν νερό από τον τοίχο του σπιτιού –διακρίνεται μάλιστα και το αυλάκι.

To σημείο από την αντίθετη πλευρά, σε μια φωτογραφία που τεκμηριώνει και την αναγνώριση του δρόμου που δείχνει η αρχική. Δυστυχώς η απόσταση δεν μας επιτρέπει να δούμε καθαρά τι υπάρχει στον τοίχο του σπιτιού.

Περιμένοντας να εμφανιστεί κάποια ακόμα φωτογραφία για να ξεκαθαρίσει το θέμα, σημειώνουμε ότι δεν είναι απίθανο να πρόκειται για νερό που πηγάζει από τον βράχο κάτω από το σπίτι, καθώς αυτό βρίσκεται στην ευθεία με το σημείο όπου ακόμα και σήμερα αναβλύζει νερό στα σκαλάκια της Δημοκρίτου και στα υπόγεια των γύρω σπιτιών (σημειωμένο με το βελάκι). Η βρύση που σημειώνει ο Β. Δημητριάδης στον χάρτη του είναι αυτή «των Γύφτων» που είδαμε τις προάλλες.

Το όνομά της προφανώς το πήρε από το οθωμανικό όνομα της οδού Διονυσίου (Κιπτιγιάν/των Γύφτων).

Ωστόσο, δεν είναι ξεκάθαρο ποιος αποκάλεσε έτσι τη βρύση και πώς έφτασε ως εμάς βαφτισμένη έτσι. Σίγουρα όχι ο Β. Δημητριάδης που αναφέρει απλώς: «Υπήρχε κι ένας άλλος λοξός δρόμος που ένωνε το δρόμο Manastir [Ηγουμένου] με το δρόμο Kemal Bey [άνω τμήμα Ακροπόλεως] και λεγόταν Κiptiyan (=Γύφτων) (Διονυσίου). Σ’ αυτόν υπήρχε μια βρύση, που σώζεται ακόμη» (σελ. 72) Παρόλο που πολύ λίγα μέτρα παραπάνω έχουμε δει πολυπληθείς ομάδες τσιγγάνων, είτε της κλασικής παρέας με τα τσιγγανόπουλα, είτε σε γλέντια -όπως αυτή που είδαμε πρόσφατα-, στις (λίγες) φωτογραφίες της ίδιας της βρύσης, δεν απαθανατίζεται κάτι τέτοιο. Εδώ, η πιο γνωστή της φωτογραφία. Αριστερά της ίσα που φαίνεται η κακοτράχαλη νυν οδός Ηρακλείου (τότε Διονυσίου, παλιότερα Κιπτιγιάν/Γύφτων). Το σχεδόν μονοπάτι που ανεβαίνει στα δεξιά είναι η οδός Δημοκρίτου.

Κι εδώ η πιο όμορφη: μια αυτοχρωμική του Leon Busy του 1918, από το Μουσείο Albert Kahn. Στη διδακτορική διατριβή της Ε. Γκαλά-Γεωργιλά (2015), η βρύση σημειώνεται στον χάρτη, χωρίς κωδική ονομασία, πάνω στη διαδρομή του κλάδου Η2Α (που με διάφορες διακλαδώσεις εκτεινόταν από την Βλατάδων ως τον Λ. Πύργο).

Η πίσω πλευρά της σε πανοραμική φωτογραφία του 1916, τραβηγμένη από ψηλότερα στη Δημοκρίτου. Τα σπίτια δεξιά είναι στο ανατολικό πεζοδρόμιο της Ηρακλείου, ανάμεσα στην Ηγουμένου (πάνω) και την Κάστορος (κάτω). [Αναρτήθηκε από Αθ. Νικόπουλο στις ΠΦΘ]

Αρκετά χρόνια μετά, κάπου στη δεκαετία του ’60, η εικόνα της βρύσης από γωνία Κάστορος με Ηρακλείου [ από ανάρτηση Χρ. Κηπουρα – ΠΦΘ]

Η Ηρακλείου από ψηλά, από την Ακροπόλεως, διακρίνεται αριστερά χαμηλά η πίσω όψη της βρύσης

H εικόνα της βρύσης την άνοιξη του 2014