Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη
Επιδιορθώσεις για κάθε μέγεθος και για κάθε πρόβλημα. Άλλα μέσα στη θάλασσα, άλλα τραβηγμένα στην στεριά, σε ψαράδικα και πολεμικά.
Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.106, στερεοσκοπική γυάλινη πλάκα.
photo stéréo Joseph Pigassou n°106
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.305, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ
photo Joseph Pigassou n°305 sur film 35x55 NB
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.581, στερεοσκοπική γυάλινη πλάκα
photo stéréo Joseph Pigassou n°581
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.213, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ
photo Joseph Pigassou n°213 sur film 35x55 NB
Λήψεις Pigassou ν. 051, 101, 197, 108, 103, συλλογή Albarel AD11- 1676, AD11- 1592H, AD11- 1690, AD11- 1496G Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.051, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ
photo Joseph Pigassou n°051 sur film 35x55 NB
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.101, στερεοσκοπική γυάλινη πλάκα
photo stéréo Joseph Pigassou n°101
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.197, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ
photo Joseph Pigassou n°197 sur film 35x55 NB
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.108, στερεοσκοπική γυάλινη πλάκα
photo stéréo Joseph Pigassou n°108
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1676
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1676 tirage papier
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.103, στερεοσκοπική γυάλινη πλάκα
photo stéréo Joseph Pigassou n°103
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1592H
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1592H tirage papier
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1690
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1690 tirage papier
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1496G
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1496G tirage papier
Η κρήνη στην γωνία Επταπυργίου με Παλαμίδου, σε λήψη που περιέχεται στην συλλογή Albarel.
Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη
Μάρα Νικοπούλου
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1705
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1705 tirage papier
Στην νοτιοανατολική γωνία Επταπυργίου με Παλαμίδου. Εδώ σε σύγκριση με την πρώτη (πιο μακρινή) φωτογραφία της βρύσης που είχαμε δει.
Kι εδώ άλλη μια κοντινή της βρύσης από την πλευρά της Παλαμίδου. Από άλμπουμ νοσοκόμων με φωτογραφίες του 1916. Αναρτήθηκε από τον κ. Γ. Σιδηρόπουλο στις ΠΦΘ και ταυτοποιήθηκε από τον κ. Α.Νικόπουλο.
Ο Β. Δημητριάδης στον χάρτη του σημειώνει βρύση στην απέναντι γωνία, την βορειοανατολική. Δεν ξέρω αν υπήρχε κάποτε και εκεί, αλλά η ύπαρξη αυτής είχε επιβεβαιωθεί και παλιότερα από το βίντεο για τα Γαλλικά στρατεύματα στη Θεσ/νίκη. Στο απόσπασμα από το 9'07'' του βίντεο, σημειώνεται με κόκκινο η γωνία λήψης της αρχικής, με πράσινο της καρτ-ποστάλ και με μπλε αυτής από Παλαμίδου.
Πριν το 1926. Βλέπουμε να κτίζεται η Λέσχη στο ν. 63
Την ίδια εποχή με την προηγούμενη.
Η Λέσχη έχει αποπερατωθεί αλλά τα τραμ εξακολουθούν να κυκλοφορούν στην παραλιακή. Απομακρύνθηκαν το 1927
Κατά το στρώσιμο της παραλιακής 1928-29
Και κατά την αποπεράτωση.
Περίπου το 1930
Γύρω στα 1933
1934 το Παλλάς έχει αντικατασταθεί.
σε λήψεις από τον Λευκό Πύργο.
Οι δυο δρόμοι μπροστά μας χωρίζονται από το μικρό σπιτάκι. Αριστερά η Ρωμανού, δεξιά η Φιλικής Εταιρείας
Δεξιά η Ρωμανού
Αριστερά η Φιλικής Εταιρείας και δεξιά η λεωφόρος Χαμιντιέ με τα πολυτελή σουλτανικά της, δηλ. η σημερινή Εθν. Αμύνης
Αχνά ξεχωρίζουν οι δυο δρόμοι αλλά δεν είναι και πολλές οι διαθέσιμες λήψεις αυτής της περιόδου από τον Λ. Πύργο που να κοιτάζουν προς αυτήν την κατεύθυνση.
Στον μεσοπόλεμο με σχηματισμένη την Παύλου Μελά και σχεδόν έτοιμο το πάρκο Τσιρογιάννη, είναι ευκολότερο μετά την απομάκρυνση των αποθηκών να ξεχωρίσουμε τα σπίτια που υπήρχαν. Στην ΝΔ γωνία της Ρωμανού το σπίτι θα αντικατασταθεί μεταπολεμικά από την πολυκατοικία του Ντορέ.
Και αυτή μεσοπολεμική δείχνει ως αεροφωτογραφία την συνολική κατάσταση στην περιοχή, λίγο πριν τον πόλεμο
Συλλογή Albarel AD11-1715 Άλλη μια κρήνη από τη συλλογή του P. Albarel, η οποία βρίσκει την θέση της στην Ηρακλείδου. Πιθανότατα η Acı Çeşme. Συσχέτιση και εντοπισμός από τη Μάρα Νικοπούλου. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη
Η βρύση στην Ηρακλείδου.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11-1715. photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1715 tirage papier
Αν και θαμπή, διακρίνονται κάποια χαρακτηριστικά σημάδια ώστε να την συσχετίσουμε με μια άλλη βρύση που είχε δημοσιεύσει ο Ηλίας Πετρόπουλος με έναν γενικό τίτλο «Κρήνη στην Άνω πόλη» και αναδημοσίευσε, πάλι χωρίς συγκεκριμένο εντοπισμό, ο κ. Αρτόπουλος στο βιβλίο του.
Εκτός από τις προφανείς ομοιότητες -αναθηματική πλάκα, τοιχοδομή και με «κεραμίδια» ανάμεσα στις πέτρες, μαρμάρινη λεκάνη-, υπάρχει επιπλέον το σκαλοπάτι (κίτρινο), κάποια μεγαλύτερα κενά στην δεξιά μεριά και η σχέση με τον τοίχο δεξιά (πορτοκαλί), άλλα μικρότερα σημάδια στην δεξιά πλευρά (τα δυο γαλάζια), σημάδι λοξά κάτω από την πλάκα (πράσινο) και μια «μικρή τρύπα» (κόκκινο).
Κάποια απ’ αυτά τα σημάδια είναι που μας επιτρέπουν να τοποθετήσουμε την κρήνη στον χώρο της: Βρισκόταν –και βρίσκεται ακόμα– στην οδό Ηρακλείδου.
Κι εδώ η βρύση της Ηρακλείδου στις μέρες μας –ενσωματωμένη πια σε μεσοπολεμικό σπίτι- σε δυο φωτογραφίες με χρονική απόσταση: Δεκέμβριος 2013, και Σεπτέμβριος 2019. Παρόλο που κάπου μέσα σ’ αυτά τα 6 χρόνια έχει περάσει κι ένα χέρι βάψιμο, κάποια σημαδάκια παραμένουν κοινά και στις δυο –αλλά αυτό που μας ενδιαφέρει είναι ότι είναι ίδια με αυτά των δύο παλιών. Φυσικά λείπει η αναθηματική πλάκα, λείπει και η μαρμάρινη λεκάνη. Λείπει και ο κρουνός στην τρύπα του οποίου έχουν μπει λουλούδια –σημειωμένη στην δεξιά φωτό με μαύρο- αλλά και έτσι ακόμα δείχνει ότι βρίσκεται στη «σωστή» θέση σε σχέση με αυτόν των παλιών φωτογραφιών.
Στην φωτογραφία από το βιβλίο του Hλία Πετρόπουλου, κατά πάσα πιθανότητα βλέπουμε το σπίτι που σημειώνεται στο παρακάτω απόσπασμα μιας φωτό με υψηλή ανάλυση [από ανάρτηση Β. Παπαδόπουλου, ΠΦΘ]. To μέγεθος, τα 6 «ανοίγματα» (παράθυρα-πόρτα) και ο προσανατολισμός δείχνουν να ταιριάζουν. Εννοείται, φυσικά, ότι το σπίτι που βλέπουμε σήμερα κολλητά αριστερά απ’ τη βρύση, αν και παλιό, είναι σαφώς μεταγενέστερο των αρχικών
Την τοποθέτηση της παλιάς κρήνης στην Ηρακλείδου επιβεβαίωσε και ο κ. Αρτόπουλος με μια τρίτη φωτογραφία της, (πάλι από το Η. Πετρόπουλος, La Présence ottomane à Salonique, Αθήνα 1980). Σ’ αυτήν φαίνεται και το κτίριο που βρισκόταν δεξιά της και παραπίσω ένα κυπαρίσσι.
Η κρήνη βρίσκεται στο τέλος της οδού Ευρυμέδοντος, της Acı Çeşme σύμφωνα με τον Β. Δημητριάδη. [Τοπογραφία της Θεσ/νίκης, σελ 107]. Παραδίπλα υπήρχε το τζαμί του Haci Mumin. Δεν είναι γνωστή η χρονολογία ίδρυσής του, ούτε ο ιδρυτής. Το 1835 υπήρχε, ενώ το 1906 ήταν κατεστραμμένο. Πιθανότατα, λοιπόν, αυτή ήταν η Aci Çeşme (η «Πικρή Βρύση», όπως την μεταφράζει ο Δημητριάδης). Ίσως όμως το «πικρή» να είχε τη έννοια της «θλίψης», της «πίκρας». Σημασία πάντως έχει ότι οι φωτογραφίες αυτές αποδεικνύουν ότι η βρύση ήταν σε λειτουργία, σίγουρα μέχρι τον Α’ΠΠ.
Δυο από τις λήψεις που χρησιμοποιήθηκαν στο χθεσινό πανόραμα με σημειωμένους τους δρόμους της παλιάς πόλης. Στο ύψος του τζαμιού της Λόντζα (Kadi Kemal / Lonca) και της πλ. Μοριχόβου.
Να επισημάνουμε ότι μέρος του πανοράματος αντιστοιχεί σε εποχή πριν
την ανέγερση του Στάιν. Σημειώνουμε στη σύγκριση τις διαφορές: Τροποποίηση στέγης στο 1, εμφάνιση κτίσματος στο 2 και φυσικά στο 3 το Στάιν.
Από την Ανδοκίδου και την Ιφικράτους αντίστοιχα.
Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη
Από την Ιφικράτους
Φωτογραφία ασπρόμαυρη σε χαρτί του Joseph Pigassou ν. 223 photo Joseph Pigassou n°223 tirage papier NB
Από την Ανδοκίδου μπροστά μας το Μεσούντ Χασάν. Πιθανόν λήψη Pigassou.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1474 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1474 tirage papier