Saloni.ca Archive

Πριν το 1926. Βλέπουμε να κτίζεται η Λέσχη στο ν. 63 Την ίδια εποχή με την προηγούμενη. Η Λέσχη έχει αποπερατωθεί αλλά τα τραμ εξακολουθούν να κυκλοφορούν στην παραλιακή. Απομακρύνθηκαν το 1927 Κατά το στρώσιμο της παραλιακής 1928-29 Και κατά την αποπεράτωση. Περίπου το 1930 Γύρω στα 1933 1934 το Παλλάς έχει αντικατασταθεί.

σε λήψεις από τον Λευκό Πύργο.

Οι δυο δρόμοι μπροστά μας χωρίζονται από το μικρό σπιτάκι. Αριστερά η Ρωμανού, δεξιά η Φιλικής Εταιρείας Δεξιά η Ρωμανού Αριστερά η Φιλικής Εταιρείας και δεξιά η λεωφόρος Χαμιντιέ με τα πολυτελή σουλτανικά της, δηλ. η σημερινή Εθν. Αμύνης Αχνά ξεχωρίζουν οι δυο δρόμοι αλλά δεν είναι και πολλές οι διαθέσιμες λήψεις αυτής της περιόδου από τον Λ. Πύργο που να κοιτάζουν προς αυτήν την κατεύθυνση. Στον μεσοπόλεμο με σχηματισμένη την Παύλου Μελά και σχεδόν έτοιμο το πάρκο Τσιρογιάννη, είναι ευκολότερο μετά την απομάκρυνση των αποθηκών να ξεχωρίσουμε τα σπίτια που υπήρχαν. Στην ΝΔ γωνία της Ρωμανού το σπίτι θα αντικατασταθεί μεταπολεμικά από την πολυκατοικία του Ντορέ. Και αυτή μεσοπολεμική δείχνει ως αεροφωτογραφία την συνολική κατάσταση στην περιοχή, λίγο πριν τον πόλεμο

Συλλογή Albarel AD11-1715 Άλλη μια κρήνη από τη συλλογή του P. Albarel, η οποία βρίσκει την θέση της στην Ηρακλείδου. Πιθανότατα η Acı Çeşme. Συσχέτιση και εντοπισμός από τη Μάρα Νικοπούλου. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Η βρύση στην Ηρακλείδου.

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11-1715. photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1715 tirage papier

Αν και θαμπή, διακρίνονται κάποια χαρακτηριστικά σημάδια ώστε να την συσχετίσουμε με μια άλλη βρύση που είχε δημοσιεύσει ο Ηλίας Πετρόπουλος με έναν γενικό τίτλο «Κρήνη στην Άνω πόλη» και αναδημοσίευσε, πάλι χωρίς συγκεκριμένο εντοπισμό, ο κ. Αρτόπουλος στο βιβλίο του. Εκτός από τις προφανείς ομοιότητες -αναθηματική πλάκα, τοιχοδομή και με «κεραμίδια» ανάμεσα στις πέτρες, μαρμάρινη λεκάνη-, υπάρχει επιπλέον το σκαλοπάτι (κίτρινο), κάποια μεγαλύτερα κενά στην δεξιά μεριά και η σχέση με τον τοίχο δεξιά (πορτοκαλί), άλλα μικρότερα σημάδια στην δεξιά πλευρά (τα δυο γαλάζια), σημάδι λοξά κάτω από την πλάκα (πράσινο) και μια «μικρή τρύπα» (κόκκινο). Κάποια απ’ αυτά τα σημάδια είναι που μας επιτρέπουν να τοποθετήσουμε την κρήνη στον χώρο της: Βρισκόταν –και βρίσκεται ακόμα– στην οδό Ηρακλείδου.

Κι εδώ η βρύση της Ηρακλείδου στις μέρες μας –ενσωματωμένη πια σε μεσοπολεμικό σπίτι- σε δυο φωτογραφίες με χρονική απόσταση: Δεκέμβριος 2013, και Σεπτέμβριος 2019. Παρόλο που κάπου μέσα σ’ αυτά τα 6 χρόνια έχει περάσει κι ένα χέρι βάψιμο, κάποια σημαδάκια παραμένουν κοινά και στις δυο –αλλά αυτό που μας ενδιαφέρει είναι ότι είναι ίδια με αυτά των δύο παλιών. Φυσικά λείπει η αναθηματική πλάκα, λείπει και η μαρμάρινη λεκάνη. Λείπει και ο κρουνός στην τρύπα του οποίου έχουν μπει λουλούδια –σημειωμένη στην δεξιά φωτό με μαύρο- αλλά και έτσι ακόμα δείχνει ότι βρίσκεται στη «σωστή» θέση σε σχέση με αυτόν των παλιών φωτογραφιών.

Στην φωτογραφία από το βιβλίο του Hλία Πετρόπουλου, κατά πάσα πιθανότητα βλέπουμε το σπίτι που σημειώνεται στο παρακάτω απόσπασμα μιας φωτό με υψηλή ανάλυση [από ανάρτηση Β. Παπαδόπουλου, ΠΦΘ]. To μέγεθος, τα 6 «ανοίγματα» (παράθυρα-πόρτα) και ο προσανατολισμός δείχνουν να ταιριάζουν. Εννοείται, φυσικά, ότι το σπίτι που βλέπουμε σήμερα κολλητά αριστερά απ’ τη βρύση, αν και παλιό, είναι σαφώς μεταγενέστερο των αρχικών

Την τοποθέτηση της παλιάς κρήνης στην Ηρακλείδου επιβεβαίωσε και ο κ. Αρτόπουλος με μια τρίτη φωτογραφία της, (πάλι από το Η. Πετρόπουλος, La Présence ottomane à Salonique, Αθήνα 1980). Σ’ αυτήν φαίνεται και το κτίριο που βρισκόταν δεξιά της και παραπίσω ένα κυπαρίσσι.

Η κρήνη βρίσκεται στο τέλος της οδού Ευρυμέδοντος, της Acı Çeşme σύμφωνα με τον Β. Δημητριάδη. [Τοπογραφία της Θεσ/νίκης, σελ 107]. Παραδίπλα υπήρχε το τζαμί του Haci Mumin. Δεν είναι γνωστή η χρονολογία ίδρυσής του, ούτε ο ιδρυτής. Το 1835 υπήρχε, ενώ το 1906 ήταν κατεστραμμένο. Πιθανότατα, λοιπόν, αυτή ήταν η Aci Çeşme (η «Πικρή Βρύση», όπως την μεταφράζει ο Δημητριάδης). Ίσως όμως το «πικρή» να είχε τη έννοια της «θλίψης», της «πίκρας». Σημασία πάντως έχει ότι οι φωτογραφίες αυτές αποδεικνύουν ότι η βρύση ήταν σε λειτουργία, σίγουρα μέχρι τον Α’ΠΠ.

Δυο από τις λήψεις που χρησιμοποιήθηκαν στο χθεσινό πανόραμα με σημειωμένους τους δρόμους της παλιάς πόλης. Στο ύψος του τζαμιού της Λόντζα (Kadi Kemal / Lonca) και της πλ. Μοριχόβου.

Να επισημάνουμε ότι μέρος του πανοράματος αντιστοιχεί σε εποχή πριν την ανέγερση του Στάιν. Σημειώνουμε στη σύγκριση τις διαφορές: Τροποποίηση στέγης στο 1, εμφάνιση κτίσματος στο 2 και φυσικά στο 3 το Στάιν.

Από την Ανδοκίδου και την Ιφικράτους αντίστοιχα.

Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Από την Ιφικράτους

Φωτογραφία ασπρόμαυρη σε χαρτί του Joseph Pigassou ν. 223 photo Joseph Pigassou n°223 tirage papier NB

Από την Ανδοκίδου μπροστά μας το Μεσούντ Χασάν. Πιθανόν λήψη Pigassou.

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1474 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1474 tirage papier

Στην επιστροφή του το καϊκι, χρησιμοποιεί κουπιά για να προσεγγίσει τον όρμο ανατολικά, τα πανιά που το έτρεξαν στα ανοιχτά σε λίγο θα μαζευτούν. Μια μέρα στο τέλος της. Και αυτή η εικόνα από το ίδιο σημείο με αρκετές άλλες όπως σημειώσαμε χθες, μπροστά στο κατάλυμα του Pigassou.

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.173, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°173 sur film 35x55 NB

Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Λήψη κατά πάσα πιθανότητα Pigassou. Περήφανος ο ασαφούς εθνικότητας κύριος κρατάει ένα δίχτυ που περιέχει απροσδιόριστα θαλασσινά. Μάλλον μπροστά στο HT4.

Πολλές οι αβεβαιότητες, το μόνο σίγουρο είναι ότι βρέθηκε στην συλλογή του Albarel.

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1589 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1589 tirage papier

Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Ίσως να είναι λήψη της στιγμής, ίσως πιο μελετημένη. Οι καρέκλες και η σιγουριά της στεριάς, η επικίνδυνη στα μάτια μας επιδεξιότητα του ναυτικού που εχει σκαρφαλώσει και καταπιάνεται με το ιστίο του. Ξεχωριστή φωτογραφία της συλλογής Albarel

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1588 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1588 tirage papier

Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Το καμπαναριό του Αγίου Μηνά άλλαξε θέση, το 1938. Το γιατί είναι ασαφές. Η κ. Θ. Μαντοπούλου-Παναγιωτοπούλου, σημείωσε στη διατριβή της “ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ (1839-1912). ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ-ΣΥΝΑΓΩΓΕΣ-ΤΖΑΜΙΑ” (ΑΠΘ, 1989, σελ. 97), ότι το 1938 κτίστηκε το νέο καμπαναριό του Αγίου Μηνά στη βορειο-δυτική πλευρά του, ενώ το παλιό ήταν στη νοτιο-δυτική. Το νέο καμπαναριό έγινε με σχέδια του αρχιτέκτονα Α. Ιωαννίδη. Αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχει μεγάλη απουσία ιστορικών φωτογραφιών του Αγίου Μηνά, που είναι λίγο αφύσικο. Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Το καμπαναριό σε κίτρινο κύκλο σήμερα ΒΔ του ναού.

Η ΝΔ θέση του πριν την πυρκαγιά.

Από τις υπόλοιπες παλιότερες φωτογραφίες του Αγ. Μηνά εδώ διακρίνεται δεξιά επί της Βασ. Ηρακλείου, λίγο πριν την Ίωνος Δραγούμη που την τέμνει μπροστά μας. Κατοχική.

Μέσα στον ναό, στα μέσα της δεκαετίας του 1930.

Και οι ιερείς στο προστώο έξω από το ναό πάλι τη δεκαετία του 1930.