Saloni.ca Archive

Κι από τις βαρκούλες, στα μεγάλα ιστιοφόρα που έδεναν στο λιμάνι και την Λ. Νίκης. Στη συγκεκριμένη βόλτα του θα πρέπει να κουβαλούσε 2 μηχανές,. Φωτογράφισε το κάδρο με τα ίδια καράβια σε γυάλινη πλάκα και φιλμ. Σα να πειραματίζεται με το μέσο, πώς αποτυπώνονται καλύτερα οι πτυχώσεις των πανιών. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.185, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°185 sur film 35x55 NB Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.582, στερεοσκοπική γυάλινη πλάκα photo stéréo Joseph Pigassou n°582

“Από τη δεξιά πλευρά της οδού [Κωνσταντίνου Παλαιολόγου (κι από τη Σβώλου προς Εγνατία)], δίπλα στη εκκλησία των Διαμαρτυρομένων, ήταν το λίγο ύποπτο ξενοδοχείο Απόλλων…” (Κ. Τομανάς: Δρόμοι και γειτονιές της Θεσσαλονίκης (2005), σελ. 211) Η πρώτη Ευαγγελική Εκκλησία της Θεσσαλονίκης κτίστηκε το 1865 στην Κωνσταντίνου Παλαιολόγου 6. Το 1926 έγινε η διεύρυνση της αίθουσας της Εκκλησίας και έτσι διπλασιάστηκε ο χώρος της. Το 1948 έγινε με νέα επέκταση της αίθουσας τριπλασιάσθηκε ο διαθέσιμος χώρος, όπου προστέθηκε ένα οίκημα για την κατοικία του ιερέα και αίθουσες δραστηριοτήτων. Στις αλλαγές αυτές και στη γενικότερη δυναμική της Εκκλησίας των Ευαγγελιστών Θεσσαλονίκης, το πρώτο μισό του 20ουαιώνα, έπαιξε ο τότε ιερέας της Αριστείδης Μιχιτσόπουλος (1873-1954). Το 1971 κτίστηκε το νέο κτιριακό συγκρότημα, με την Εκκλησία στην Παλαιών Πατρών Γερμανού 37 και τα γραφεία της στην Κωνσταντίνου Παλαιολόγου 6.

Μια άλλη εκδοχή Διαμαρτυρομένων στη Θεσσαλονίκη είναι η “Ελευθέρα Ευαγγελική Εκκλησία”, η οποία είναι ιστορικά συνδεμένη με την οικογένεια Κατσάρκα που ήρθε στη Θεσσαλονίκη από την Αδριανούπολη το 1914. Το 1931 λειτουργούσε σε μια νοικιαζόμενη αίθουσα στον 2ο όροφο του κτιρίου στην οδό Πάικου 4. Το 1968 μεταστεγάστηκε σε ιδιόκτητο χώρο στο ισόγειο της πολυκατοικίας στην Φλέμιγκ 42, όπου παρέμεινε με το 2008. Και το 2011 εγκαταστάθηκε στο νέο (ιδιόκτητο) κτίριο της εκκλησίας τους στην Ποσειδώνος 57 στην περιοχή του Φοίνικα.

Και μια τρίτη εκδοχή Διαμαρτυρομένων στη Θεσσαλονίκη είναι η “Ευαγγελική Εκκλησία Γερμανογλώσσων” που ιδρύθηκε το 1895 με αρχικό πυρήνα τους Γερμανούς, Αυστριακούς και Ελβετούς εργαζόμενους στο σιδηρόδρομο. Το 1900 άρχισε να λειτουργεί παρεκκλήσι της Γερμανικής Ευαγγελικής Κοινότητας, στην περιοχή Φράγκων, δίπλα στην κατοικία του τότε ιερέα της Willy Langhoff . Από το 1915 μέχρι το 1944 η αυτή εκκλησία πέρασε μια εποχή παρακμής, με περιόδους διακοπής λειτουργίας, υπολειτουργίας και ιδιόρρυθμων περιπτώσεων, όπως π.χ. στην κατοχή. Μετά το 1944 φιλοξενήθηκε από την Ελληνική Ευαγγελική Κοινότητα της Θεσσαλονίκης. Από το 1981 λειτουργεί ξανά η αντίστοιχη εκκλησία Θεσσαλονίκης ως αυτόνομη κοινότητα. Ένας χώρος συναντήσεων της “Ευαγγελικής Εκκλησίας Γερμανογλώσσων” υπάρχει στον πρώτο όροφο της πολυκατοικίας στην Παλαιών Πατρών Γερμανού 13.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Η Ευαγγελική Εκκλησία Θεσσαλονίκης στην Κωνσταντίνου Παλαιολόγου 6, τη δεκαετία του 1950 Το 2ο οίκημα της Ευαγγελικής Εκκλησίας Θεσσαλονίκης, τη δεκαετία 1950. Ήταν πίσω από την τότε Ευαγγελική Εκκλησία. Τοπογραφικό σχέδιο του 1952, όπου σημειώνεται με κόκκινο περίγραμμα η έκταση της Ευαγγελικής Εκκλησίας με τα δύο κτίσματά της Αεροφωτογραφία προπολεμική, όπου φαίνονται τα οικήματα της Ευαγγελικής Εκκλησίας (με κίτρινο περίγραμμα) και το “λίγο ύποπτο ξενοδοχείο Απόλλων” (με πράσινο βελάκι)

[Η αεροφωτογραφία είναι από σχόλιο του David Bravos, στις ΠΦΘ, στις 12-6-2014] Ευαγγελική Εκκλησία σήμερα, στην Παλαιών Πατρών Γερμανού 37 Τα γραφεία της Ευαγγελικής Εκκλησίας, σήμερα, στην Κωνσταντίνου Παλαιολόγου 6 Ελευθέρα Ευαγγελική Εκκλησία, σήμερα, στον Φοίνικα

Πάλι ανατολικά, μπροστά από το HT4, περίπου από το ίδιο σημείο, τα καράβια μένουν ίδια σχεδόν ακίνητα, ο Pigassou αλλάζει θέση για να εντάξει στο κάδρο και έναν συμπατριώτη του. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.040, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°040 sur film 35x55 NB Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.304, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°304 sur film 35x55 NB

Βράχος και καράβι στ' ανοιχτά, σούρουπο, μια βαρκούλα με πανί περνάει από μπροστά του. Ο Pigassou φωτογραφίζει από το ίδιο σημείο και η ηρεμία των στιγμών αποτυπώνεται στο φιλμ. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.034, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°034 sur film 35x55 NB

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.035, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°035 sur film 35x55 NB

O Ζοζέφ Πιγκασού είχε παππού καπετάνιο. Δεν κληρονόμησε το πλοίο του -τού έμεινε μόνον ένα μοντέλο του που το κράτησε για πάντα. Κληρονόμησε όμως την αγάπη για τη θάλασσα. Σ’ όλες τις περιόδους της ζωής του, στις φωτογραφίες ή τις ακουαρέλες του συναντάμε ως κύριο ή δευτερεύον θέμα βαρκούλες, ιστιοφόρα, πλοία... Σαν αυτό το «καρυδότσουφλο» που μετά βίας χωράει τον ψαρά. Ο Pigassou φωτογραφίζει από την ξύλινη προβλήτα μπροστά από το νοσοκομείο HT4, στην Γραβιάς, αγαπημένο του μέρος για παρατήρηση.

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.249, ασπρόμαυρη μονή γυάλινη πλάκα, 6,5Χ9 εκ. Photo Joseph Pigassou n°249 sur plaque mono 65x90 NB

Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Όσο υπηρετούσε στη Θεσσαλονίκη κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο γάλλος γιατρός Ζοζέφ Πιγκασού [Joseph Pigassou, 1878-1961] τράβηξε πάνω από 217 φωτογραφίες. Οι περισσότερες δεν είχαν εκτυπωθεί ποτέ και ανακαλύφθηκαν πριν μερικά χρόνια σ’ ένα μπαούλο από τον εγγονό του, Bernard Maurice, που άρχισε να τις αναρτά στις ΠΦΘ. Τις συζητούσαμε, προσπαθούσαμε να εντοπίσουμε τα σημεία λήψης, και κάθε φωτογραφία μάς έφερνε πιο κοντά στην εικόνα αλλά και την ατμόσφαιρα της πόλης έναν αιώνα πριν. Τελικά, 73 από τις φωτογραφίες παρουσιάστηκαν στην έκθεση «Ιστορίες του δρόμου. Θεσσαλονίκη 1916, στα βήματα του Πιγκασού» την άνοιξη του 2016.

Προκειμένου να υπάρχουν όσο το δυνατόν πιο οργανωμένες και προσβάσιμες, η ΘΧΠ προχωράει στην δημιουργία ενός χάρτη-αφιέρωμα στον Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη με τον (διορθωμένο, όπου χρειάστηκε) εντοπισμό τους ή την απλή παράθεση για όσες από αυτές δεν έχουν τοποθετηθεί. Οι φωτογραφίες παρουσιάζονται χωρίς καμία επεξεργασία, εκτός από το logo αναφοράς.

Για μια πληρέστερη εικόνα, ο χάρτης θα συμπεριλάβει –με διαφορετική σήμανση– και φωτογραφίες από την Συλλογή του Πωλ Αλμπαρέλ [ Paul Albarel, 1873-1929]. Ο Πιγκασού γνωρίστηκε με τον επίσης γιατρό και συντοπίτη του Πωλ Αλμπαρέλ στη Θεσσαλονίκη. Έγιναν φίλοι, αργότερα συγγενείς εξ αγχιστείας, και οι δύο οικογένειες συνέχισαν να βλέπονται μετά τον πόλεμο. O Αλμπαρέλ δεν φωτογράφιζε ο ίδιος. Δημιούργησε όμως μια συλλογή φωτογραφιών της πόλης από εξορμήσεις που έκανε με τον Πιγκασού ή/και άλλους. Κάποιες από αυτές είναι σίγουρα εκτυπώσεις φωτογραφιών του Πιγκασού καθώς τα πρωτότυπα αρνητικά ή γυάλινες πλάκες τους βρέθηκαν στο ίδιο μπαούλο. Για κάποιες άλλες, δεν βρέθηκαν τα πρωτότυπα. Τα θέματά τους, όμως, αλλά κυρίως το «βλέμμα» τους μάς οδηγούν στην πολύ βάσιμη υπόθεση ότι είναι τραβηγμένες από τον Πιγκασού. Η συλλογή Αλμπαρέλ και τα πρωτότυπα φιλμ και πλάκες των φωτογραφιών του Πιγκασού βρίσκονται πια στην Médiathèque du Grand Narbonne, τόπου καταγωγής και των δύο.

Φωτογραφίες από άλλα μέρη που επισκέφτηκε ή έζησε αλλά και όλες οι πληροφορίες για τη ζωή και το πολυσχιδές έργο του Ζοζέφ Πιγκασού (που εκτός από φωτογράφος, υπήρξε ζωγράφος, μελετητής της αρχαίας ελληνικής και λατινικής γραμματείας και μεταφραστής) βρίσκονται στο https://joseph-pigassou.blog4ever.com/

Bernard Maurice + “Θεσσαλονίκη Χαμένη Πόλη”

Για να ολοκληρωθεί το ξεκαθάρισμα στον εντοπισμό και την ονοματολογία των θεάτρων σ αυτό το ύψος της παραλιακής (σημερινή Μοργκεντάου με Καλλάρη), θα πρέπει κάπως να εξηγηθεί ποιο στο καλό είναι αυτό το εντυπωσιακό κτίσμα με τις κωνικές απολήξεις. Σίγουρα ακόμη ένα θέατρο/κέντρο διασκέδασης, αλλά ποιο; Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο Θα πρέπει να αναφέρεται μέχρι κάποια στιγμή και μετά να εξαφανίζεται απ την JdS. Αυτό λοιπόν το κέντρο, κατά την γνώμη μου δεν μπορεί να είναι άλλο από το Orpheum-Lyra. Πραγματικά εμφανίζεται το 1898 και σταματούν οι αναφορές το 1899. Μ αυτήν την οπτική ας διαβάσουμε τα παρακάτω αποσπάσματα από το JdS:

22/9/1898 Απευθυνόμαστε στην δεκτική προσοχή των δημοτικών υπαλλήλων σχετικά με τους δρομάκους που βρίσκονται πίσω από το Orpheum, το Sporting Club και το ταπεινό Jupiter. Αυτές οι μικρές διαβάσεις είναι συνεχώς σε μια κατάσταση απωθητικής βρωμιάς εξαιτίας της διοχέτευσης των νερών της κουζίνας που χύνουν χωρίς να ενδιαφέρονται για την υγιεινή. Τα νερά αυτά έχουν διαμορφώσει ένα είδος έλους, χωρίς κενένα ίχνος γραφικότητας, ιδιαίτερα στο δρόμο που πάει γύρω από το Orpheum. Είναι καιρός να καθαρίσουμε αυτο το ρυάκι και να προειδοποιήσουμε τους γύρω ιδιοκτήτες

12/12/1898 Ανάμεσα στο Sporting Club και το Orpheum-Lyra υπάρχει ένας δρομάκος που δεν έχει ακόμα όνομα, ίσως γιατί η αιώνια λάσπη που τον καλύπτει είναι ακατανόμαστη. Βδομάδες έχει να βρέξει, από πού έρχεται τότε αυτή η παχιά λάσπη πρασινωπή και αηδιαστική που δίνει σ αυτόν τον δρόμο μια όψη ινδικού τέλματος; Ας αφήσουμε την λύση οτους στοχασμούς των δημοτικών υπαλλήλων που είναι επιφορτισμένοι με την υπηρεσία των δρόμων JdS 19-12-1898 Προφανώς η καθαριότητα δεν είναι ένας από τους παράγοντες της δημόσιας υγιεινης. Για το δημόσιο συμφέρον έχουμε επιστήσει την προσοχή στους δημοτικούς συμβούλους ως προς την κατάσταση της απεχθούς βρωμιάς του δρομάκου που χωρίζει το Orpheum-Lyra απ το Sporting Club. Μια βρωμερή λάσπη μονιμα απλώνεται μόνιμα, ένας βούρκος με πράσινες αντανακλάσεις και σκιές παλιού μπρούντζου που θα προξενούσαν χαρά σε έναν ζωγράφο τοπίων. Μια, δυο τρεις φορές. Θα κάνει κανείς τίποτα να καθαρίσει το μέρος; Είναι πραγματικά ντροπιαστικό για έναν δρόμο που είναι τόσο κοντά στην παραλία, να είναι αντικείμενο σχολίων από τους ξένους. Τοποθετώ πρόχειρα στην αεροφωτογραφία το κτίσμα που θεωρώ ως το Orpheum-Lyra με μπλε, σημειώνοντας με κίτρινο τον περίφημο βρώμικο δρόμο που ενώνει (χωρίζει, στα αποσπάσματα που διαβάσαμε) από πίσω Sporting Club, Jupiter και Orpheum-Lyra. Στις 24/4/1899 αναφέρεται ως όμορφο κτίσμα (θυμίζω ότι το Jupiter είχε χαρακτηριστεί ως ταπεινό) που είναι στην ακροθαλασσιά.

Το 1913 στην μεταφορά του δολοφονηθέντος Γεωργίου στο λιμάνι, το οικόπεδο που φιλοξενούσε το θέατρο είναι κενό. Το 1909 ξανασυναντούμε το Orpheum (σκέτο) αλλά αυτή τη φορά ως μπυραρία στο ισόγειο του Splendid Palace. Το Orpheum-Lyra προ πολλού έχει εξαφανιστεί από την όψη της πόλης.

Ποια είναι αυτή η Αλάμπρα, για την οποία μιλάει η φωτογραφία της Γαλλικής Αεροναυτικής Υπηρεσίας μετά την πυρκαγιά; Είδαμε χθες https://archive.saloni.ca/965 ότι Αλάμπρα κάποια χρονιά μετά το 1908, στο χώρο που το τοποθετεί ο Γουγούσης, δεν υπάρχει. Έχει αντικατασταθεί από τον κινηματογράφο Παλάς. Αλλά η αναφορά στο Αλάμπρα της Γαλλικής φωτο είναι αβάσιμη; Το όνομα Αλάμπρα συνοδευόταν από έναν μύθο στα τέλη του 19ου αιώνα. Είχε μείνει στη μνήμη των κατοίκων της πόλης το όνομα και η διαφορά που έκανε στη διασκέδασή τους, παρά την παρακμή των τελευταίων χρόνων. Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο Μετά την πυρκαγιά η κατάσταση των ερειπίων. Η αντιστοίχιση από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Αριστερά σημειώνεται το Odeon (Jupiter) και δεξιά η Αλάμπρα.

Αλλά για ποια Αλάμπρα πρόκειται;

Στην Μακεδονία, στις 15/6/1913 υπάρχει η εξής αναφορά: “Νέο κατάστημα” το οποίο κατηγορήθηκε ως “κέντρον άσεμνον”. Η διεύθυνσις της Αλάμπρα αποκρούει τις κατηγορίες. Καθ' εσπέραν συρρέει η καλλιτέρα κοινωνία της πόλεώς μας και πολλοί αξιωματικοί και μάλιστα εκ των ανωτέρων.

Αυτά κατά τον διευθυντή αρκούν για να απαντήσει στα δημοσιεύματα της εφημερίδας Εμπρός περί δημοσίας αιδούς. Η ποιότητα των πελατών (δηλ. η κοινωνική τους θέση) εγγυάται και την ποιότητα του θεάματος. Τον Μάρτιο του 1913 δίπλα στο Odeon (πρώην Jupiter) δεν φαίνεται να υπάρχει τίποτα Για να ξαναέλθουμε στο αρχικό ερώτημα: Η φωτογραφία της Γαλλικής Αεροναυτικής Υπηρεσίας επομένως είναι ψευδεπίγραφη; Αν δούμε όμως την αεροφωτογραφία του 1916, εμφανίζεται ένα μακρόστενο κτίριο παράλληλα με το Odeon. (Jupiter). Αυτό πρέπει να κτίστηκε ανάμεσα στον Μάρτιο του 1913 (που δεν υπάρχει) και τον Ιούνιο του ίδιου έτους (επιστολή διευθυντή Αλάμπρα). Ήταν όμως το Αλάμπρα; Ένα απόσπασμα από λήψη του Gaston Cherau, τέλη 1915, αρχές 1916. Πάνω από το τραμ, οι ιστοί που βλέπουμε ανήκουν στο Odeon. Δίπλα του όμως και ανατολικότερα βλέπουμε και ένα άλλο ισόγειο κτίσμα. Μεγενθύνοντας το κομμάτι που μας ενδιαφέρει, σχεδόν διαβάζεται το (Α)ΛΑΜΠ(ΡΑ), ΜΠΑ(Ρ), εκτός κι αν μπορεί να διαβαστεί κι αλλιώς. Πρόκειται σαφώς για νεότερο κτίσμα και δεν είναι φυσικά το περίφημο παλιό θέατρο/καφενείο. Εδώ μέσα λοιπόν τα “άσεμνα θεάματα” παρουσία της “καλλιτέρας κοινωνίας” της πόλης. Και εδώ από μπροστά. Αν ήταν ευκρινέστερη η λήψη ίσως διαβαζόταν το Αλάμπρα σε ξένη γραφή. Πάντως επιβεβαιώνεται το Αλάμπρα της Γαλλικής φωτογραφίας. Χρήση ενός γνωστού ονόματος στα νέα δεδομένα της πόλης. Ο,τι απέμεινε από το Αλάμπρα

Μετά την πυρκαγιά το Αλάμπρα ξανααναφέρεται, τουλάχιστον στις χρήσεις που το συνηθίσαμε (έχουμε την χρήση του ονόματος και αλλού) Το Αλάμπρα ήταν brand name για κείνη την εποχή. Είναι ενδεχόμενο το ερείπιο δίπλα στο Odeon κάπως να συντηρήθηκε και να συνέχισε τις εργασίες του. Τα σχετικά αποκόμματα αμέσως μετά την πυρκαγιά: Από την Μακεδονία: 16/6/1918 δροσόλουστο θεατράκι 13/11/1918 διευθυντής ο Φίλιππος Παπασταυριανός 26/10/1918 Καφενείον Αλάμπρα Νίκης 62 (προφανώς τυπογραφικό λάθος, εκτός κι αν το λειτουργούσαν σε εξέδρα μέσα στην θάλασσα 🙂 ) 25/6/1920 κινηματογράφος στην ταράτσα του καφενείου Αλάμπρα. Κάποια στιγμή το 1924 λειτούργησε ως καμπαρέ (ασαφές το πού πάλι), αλλά έκλεισε. Μακεδονία 31/11/1927 Σίγουρα όμως στα 1927 το Αλάμπρα λειτουργεί στο γνωστό μας Σκαίτιγκ στην Εθν. Αμύνης. Εδώ στον κίτρινο κύκλο Από το αφιέρωμα στον χώρο εδώ: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=288294201660220&id=204212503401724

17/4/1927 Ιβάν ο Τρομερός. 13/5/1928 Το κινηματοθέατρο χώρος δημοπρασιών (Εθν. Αμύνης 2) 4/1/1929 Σχολή Χορού (πρώην Σκαίτιγκ) 8/2/1929 Ντάνσιγκ 1/7/1929 πυγμαχικοί αγώνες που τους παρακολουθούν υπερχίλιοι θεατές

Στα 1929 το Αλάμπρα μετωνομάζεται σε Εθνικόν που θα φέρει, όπως διαφημίζεται “ομιλούσας ταινίας”. Ως κινηματογράφος πριν ονομαστεί Αλάμπρα, ο χώρος είχε λειτουργήσει ως Ίλιον.

Το Εθνικόν κάνει έναρξη με το έργο “Κύκνειον Άσμα”. Ίσως το κύκνειο άσμα του Αλάμπρα.

Πού ήταν το περίφημο καφωδείο Αλάμπρα (Alhambra); Ας το τοποθετήσουμε στη σωστή του θέση, με τη βοήθεια ενός κειμένου του Γουγούση και των διαθέσιμων φωτογραφιών και εφημερίδων. Στα σχόλια ένα ποιηματάκι που δημοσιεύτηκε στην JdS για τις γάτες της Αλάμπρα, που φαίνεται να είχαν τη δική τους ιστορία στο χώρο. Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο Η επικρατούσα άποψη είναι ότι η Αλάμπρα ήταν το εντυπωσιακό κτίσμα, λίγο παραμέσα από την ευθεία των άλλων κτιρίων, με τους κωνικούς πυργίσκους στα δυο άκρα του. Η άποψη αυτή για την θέση της Αλάμπρα νομίζω ότι έχει πηγή αυτήν την φωτογραφία της Γαλλικής Αεροναυτικής Υπηρεσίας. Δείχνει ένα σημείο δίπλα στο καμμένο Jupiter (Odeon) και το ονομάζει Αλάμπρα. Αλλά η Αλάμπρα, στη μορφή τουλάχιστον που έχει προταθεί, δεν υπάρχει εκείνη την περίοδο εκεί. Από ένα απόλυτα περιγραφικό και επομένως κατατοπιστικό κείμενο του Χρ. Γουγούση τον Οκτώβριο του 1927 θα επιχειρήσουμε να δείξουμε το πού ήταν η Αλάμπρα:

Μακεδονία 24/10/1927 συνοπτικά:

Το 1878 κατά σειρά κτίζονται το καφενείο Αίγυπτος που το εκμεταλλεύεται ο θείος του Κων/νος Βουλγαράκης, το “αμέσως συνεχόμενον” Αλάμπρα, μετά υπάρχει ένας δρόμος και μετά το καφενείο-οίκημα Μπακλέα. Η Αλάμπρα άφησε εποχή γιατί δεν ηταν απλώς καφενείο. Το είχε αγοράσει ένας Φιλίπποβιτς αλλά το εκμεταλλεύτηκε ένας έξυπνος επιχειρηματίας, ο Καρπούζας, που έφερε μια Ισπανίδα τραγουδίστρια, η οποία ξετρέλανε τους συμπολίτες μας με την ελιά της στο μάγουλο, που ήταν και ψεύτικη. Απ αυτά που αναφέρει ξέρουμε τουλάχιστον 2 καφενεία σίγουρα. Το καφενείο Αίγυπτος που εκμεταλλευόταν ο θείος του Γουγούση, Κωνσταντίνος Βουλγαράκης. Τα νούμερα που εικονίζονται αναφέρονται πάντα στην σημερινή αρίθμηση της Νίκης. Και το ζυθεστιατόριο Αμερική (αριστερά). Το Αίγυπτος γίνεται Moulin Rouge στα χρόνια των συμμάχων (εδώ δεξιά) Με βάση λοιπόν το κείμενο του Γουγούση εδώ τα μαγαζιά της παραλιακής με τα ονόματά τους κατά σειρά και από αριστερά: Αϊναλή καφέ (κατόπιν Αμερική), καφενείο Αίγυπτος εδώ ως ισόγειο, αμέσως μετά την Βλαχάκη, το καφωδείο Αλάμπρα, η Χειμάρας και τέλος το καφενείο και σπίτι του Μπακλέα.

Στη θέση του Αλάμπρα θα κτιστεί μετά το 1908 το κίνημα Παλάς Η χωροθέτηση σχετικά με το καφενείο του Μπακλέα επιβεβαιώνεται και από τον Τομανά “Δρόμοι και Γειτονιές της Θεσσαλονίκης”, σ. 76. Το Αίγυπτος αριστερά, στην τελική του μορφή, και δίπλα του ο χώρος του Αλάμπρα. Χρονολογημένη το 1895 (κτίζεται η οικία Μακρή), ο κήπος του Αλάμπρα σε πλήρη άνθιση Οι διαθέσιμες αναφορές σχετικά με την Αλάμπρα:

23/3/1899 το ένδοξο παρελθόν της Αλάμπρα. Νέοι διευθυντές.

6/4/1899 το αγόρασαν οι ιδιοκτήτες του Jupiter. Οι κύριοι Bennahmias και Levy.

9/12/1899 Για καιρό η Αλάμπρα προκαλούσε θλίψη. Κανείς δεν πατούσε πόδι. Μιλάνε για κακή τύχη, για κακό μάτι, για φαντάσματα...Το καλοκαίρι ο Abramico νοίκιασε το κτίσμα, ανέβασε στον κήπο μια παράσταση με τραγουδίστριες. Στον καθαρό αέρα, στην άκροθαλασσιά, ένα υπέροχο πανόραμα να αναπαύονται τα μάτια. Δεν εβρισκες θέση να καθίσεις... Από το Αίγυπτος (το οποίο μόλις θα έχει υψωθεί ως διώροφο) βλέπουμε τον κήπο της Αλάμπρα, και έπειτα το σπίτι του Μπακλέα.

22/3/1903 Περνάει στα χέρια του κ. Λεωνίδα Στεφανίδη

13/8/1903 Στην ανάκριση των βούλγαρων βομβιστών αναφέρεται και η τοποθέτηση βόμβας στο Αλάμπρα. 1905 η επέκταση της παραλίας, το Αλάμπρα υπάρχει περιφραγμένο. Ο κήπος του, που τόσο συχνά και εγκωμιαστικά αναφέρεται στην JdS είναι χαρακτηριστικός σε σχέση με όλα τα υπόλοιπα μαγαζιά της εποχής στην λεωφόρο Νίκης. Αριστερά το Αλάμπρα, κατά την επέκταση της παραλίας το 1905 JdS 13/09/1906

Κάθε βράδυ πλήθος στην Αλάμπρα. Συνωστίζονται στον κήπο για να θαυμάσουν τους αρτίστες του ελληνικού δραματικού θιάσου. Ώρες ευχάριστες με το συγκινητικό θέαμα. Θερμό χειροκρότημα στις σημαντικές στιγμές. Μπροστά στον κήπο της Αλάμπρα

4/7/1907 Στον κήπο της Αλάμπρα ένα ευχάριστο βραδινό...

18/6/1908 Ατύχημα στο ύψος της Αλάμπρα.

Τον Αύγουστο του 1908 εμφανίζεται το ποίημα για τις γάτες του Αλάμπρα και έκτοτε τίποτα στην JdS.

Λογικά από τότε και έπειτα κτίζεται το κίνημα Παλάς στο δυτικό μισό του οικοπέδου, ενώ στο ανατολικό λίγο αργότερα θα οικοδομηθεί το τριώροφο με τα έρκερ.

Θυμίζω ότι έχουμε τεύχη μέχρι το 1910. Η αναζήτηση, επισημαίνω, δεν ήταν εξαντλητική. Μόνον όσα έβγαλε ως αποτελέσματα. Πριν την ηλεκτροδότηση. Το οικόπεδο της Αλάμπρα Ηλεκτροκινούμενο τραμ στο ύψος της Αλάμπρα. Λήψη από τοπριν το 1908, γιατί δεν έχει κτιστεί ακόμη ο κινηματογράφος Παλλάς. Στη θέση του Αλάμπρα κτίζεται μετά το 1908 το κίνημα Παλάς. Ένα κτίριο τόσο σε αρχιτεκτονική όσο και σε χρήση αντάξιο της εποχής. Αυτό όμως δεν ήταν το τέλος του Αλάμπρα.

Στα χρόνια ιδιοκτησίας του Λεωνίδα Στεφανίδη γράφτηκε αυτό το ποίημα για τις γάτες της Αλάμπρα, τις γάτες της κυρίας Στεφανίδη. Οι γάτες της Αλάμπρα Χοντρές και λιπαρές, σαν τους πασάδες που πάχαινε το παλιό το καθεστώς είναι οι γάτες της Αλάμπρα, για τις οποίες φτιάχνω τα στιχάκια Πόσες να ναι; Κανείς δεν ξέρει τρεις, τέσσερις...επτά, οκτώ ίσως κι όλες αυτές οι γάτες η μοναδική έγνοια που γνώρισαν ήταν η γέννησή τους Μεταξένιες σαν αυτές της Αγκύρας φίλες τρυφηλών συνηθειών το κυνήγι των ποντικιών να μην χρειαστεί να το συνηθίσουν Τους σερβίρουν τα μικρά τους γεύματα τις ώρες τις προγραμματισμένες του εστιατορίου τα στομαχάκια τους δεν χωνεύουν παρά μόνο φιλετάκια κι όταν κουραστούν απ το φαί κοιμούνται κοντά στην κυρία του Λεωνίδα χωρίς να ενοχλούνται απ το πρόγραμμα Κι αν δεν έχουν δει παραστάσεις! Βαρέθηκαν τις τραγουδίστριες απ το φάλτσο στα τραγούδια τους κι απ των χορευτριών τις γάμπες Περιφρονητικά τα βλέμματα τους για τους πιο διάσημους ακροβάτες γιατί, αν και πιο δυνατοί απ αυτές, πέφτουν πάντα με τα πόδια τους Γι αυτές, όλοι οι Ucellini δεν αξίζουν όσο ένα τρυφερό σπουργίτι που πεσε απ την φωλιά του νόστιμο να το μασήσεις, χωρίς κανέναν δισταγμό Το θέαμα τις αφήνει αδιάφορες μπροστά στους Stavil, τους Delmarre μένουνε χωρίς μιλιά βλασφημώντας αυτήν την φασαρία Αλλά, παρ ολα όσα είπαμε μισοανοίγουν έστω και μετά βίας ένα μάτι όταν ο Visconti κάνει τον δικό του σαματά στη σκηνή Αυτό που τις ενοχλεί, κάπου κει αργά είναι οι σαμπάνιες που πληρώνουν στις κυρίες, γιατί ο θόρυβος απ τους φελλούς τις ξυπνάει Αν ήξεραν πως νέοι και γέροι “φτύνουν” τόσο εύκολα τέτοια ποσά για τα όμορφα τα μάτια Θε μου! πόσο θα γελούσαν με τους ανθρώπους. Αλλά κανείς δεν θα τους το μάθει Και σ αυτόν τον επι γής παράδεισο της Αλάμπρα κοιμούνται, λικνιζόμενες απ την ορχήστρα Johan de la Brebaume

Μέρος του σημερινού Νίκης 65, και βασικά το πλάτος της σημερινής Μοργκεντάου καταλάμβανε το θέατρο Jupiter. Παραθέτουμε κάποια στοιχεία σχετικά με το Jupiter (και μετέπειτα Odeon) συμπληρωματικά με τα όσα είχε αναφέρει ο Δαυίδ Μπράβος στο αφιέρωμά του, με αφορμή απόσπασμα ημερολογίου του δρ. Αλμπαρέλ εδώ: https://archive.saloni.ca/69

Κατασκευή (ή τροποποίηση) και αλλαγές στον χρόνο Για την κατάσταση που επικρατούσε πίσω από την βιτρίνα του δρόμου της παραλίας

JdS 22/9/1898 “Απευθυνόμαστε στην δεκτική προσοχή των δημοτικών υπαλλήλων σχετικά με τους δρομάκους που βρίσκονται πίσω από το Orpheum, το Sporting Club και το ταπεινό Jupiter. Αυτές οι μικρές διαβάσεις είναι συνεχώς σε μια κατάσταση απωθητικής βρωμιάς εξαιτίας της διοχέτευσης των νερών της κουζίνας που χύνουν χωρίς να ενδιαφέρονται για την υγιεινή. Τα νερά αυτά έχουν διαμορφώσει ένα είδος έλους, χωρίς κενένα ίχνος γραφικότητας, ιδιαίτερα στο δρόμο που πάει γύρω από το Orpheum. Είναι καιρός να καθαρίσουμε αυτο το ρυάκι και να προειδοποιήσουμε τους γύρω ιδιοκτήτες”

Για το Orpheum θα μιλήσουμε προσεχώς 15/1/1900 Ένας από τους συμπαθητικους ανθρώπους του club πρότεινε να νοικιάσουμε την σάλα του Jupiter, που γειτνιάζει στους χωρους συζήτησης του Sporting Club, του οποίου απλώς θα αρκούσε να γκρεμίσουμε έναν τοίχο.... 28/10/1908 To Jupiter πλέον έχει γίνει κινηματοθέατρο, με τακτικές προβολές. Στο τέλος και μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: Ειδικό ωράριο προβολών για Τουρκάλες κάθε Τετάρτη και Παρασκευή πρωί

16/3/1909 Ονομάζεται πρώην θέατρο Jupiter, διαφημίζεται ομιλών κινηματογράφος Και το τέλος.

5/10/1909 Φωτιά καταστρέφει το Jupiter Το κτίσμα που το διαδέχεται είναι το Odeon, το οποίο βλέπουμε εδώ, το 1913 Ο Δαυίδ Μπράβος στο αφιέρωμα για το θέατρο είχε εντοπίσει και αυτήν την φωτογραφία, όπου διακρίνεται στην ταμπέλα “ΘΕΑΤΡΟΝ ΒΑΡΙΕΤΕ ΩΔΕΙΟΝ” Τα ερείπια του Odeon μετά την πυρκαγιά