Οδός Ποτίδαιας σε αναγνώριση Στάθη Ασλανίδη. Αντιγράφουμε το παλιό σχόλιό του: Στο βίντεο (2.42) η κα Δαμιανίδη μας ταξιδεύει στην άγνωστη για πολλούς Θεσσαλονικείς οδό Ποτίδαιας που ξεκινά ως κάθετος της Ακροπόλεως, συνεχίζει παράλληλα και ανατολικά ως στενωπός, απρόσβατη σε κάποιο τμήμα της με το αυτοκίνητο, καταλήγοντας κάτω από τον Πύργο του Τριγωνίου. Ο περίπατος αποζημιώνει αυτούς που αγαπούν το πανόραμα της πόλης, αλλά και τους λάτρεις του μεταφυσικού αφού τέμνεται κάθετα με την κατάληξη της οδού Μαύρης Πέτρας που ουκ ολίγα έχουν γραφτεί.
5. Οδός Ποτίδαιας
Και μια έγχρωμη λήψη του 1982 από τον Γιαννακόπουλο Νίκο.
Η καταστροφική πυρκαγιά επέβαλε την ριζική αναμόρφωση του παραλιακού μετώπου των κτηρίων από την πλ. Ελευθερίας μέχρι την πλατεία Αριστοτέλους. Έστω κι αν επέζησαν σαν κουφάρια κάποια για λίγα χρόνια, στο τέλος υπέκυψαν στην ανάγκη να κτιστούν καινούρια, οικονομικά πιο προσοδοφόρα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το Splendid που ανακατασκευάστηκε, ξεχάστηκε και το κτίσμα πήρε την όψη και έμεινε στην μνήμη της πόλης ως το λαμπρό Μεντιτερανέ.
Όλα; Κι όμως όχι. Το κτήριο της Messageries Maritimes που το είδαμε κι αυτό να καίγεται χθες, επιβίωσε μέχρι την δεκαετία του 1960, όπως παρατήρησε ο Βαγγέλης Καβάλα σε μια σχετική συζήτηση.
Σήμερα παρουσιάζονται λήψεις ενδιάμεσες, από τον μεσοπόλεμο και μετά δηλαδή, που δείχνουν την πορεία του κτίσματος στον χρόνο της πόλης, μέχρι την δεκαετία του τέλους του.
Ανέβηκε από Αθ. Νικόπουλο στις ΠΦΘ, πηγή Europeana, ως επιβεβαίωση της υπόθεσης του Βαγγέλη Καβάλα ότι το Μεντιτερανέ κτίστηκε τροποποιώντας τον σκελετό του Splendid (φαίνονται οι σκαλωσιές πίσω από το περίπτερο). Χρονολογημένη στα 1924, το απομεινάρι του σινε Olympia υπάρχει ακόμα. Σε πλαίσιο το κτήριο που μας ενδιαφέρει.
Χρονογημένη στα 1928, το ξενοδοχείο Όλυμπος-Νάουσα στην πλατεία, υπό κατεδάφιση, το εστιατόριο Όλυμπος-Νάουσα έχει ήδη κτιστεί (1926) στην θέση του σινε Ολύμπια και μέρους του Ιμπέριαλ.
Συνύπαρξη παλιών και νέων κτηρίων. Παλιό Κρυστάλ και Messageries, εστιατόριο Όλυμπος-Νάουσα και Μεντιτερανέ. μετά το 1926 επομένως, και υπάρχει ακόμη το μαυριτανικό κιόσκι στην αποβάθρα
Ένωση δύο καρτών Λυκίδη, που ενώνει τις δυο πλατείες Ελευθερίας και Αριστοτέλους.
Επί της Μητροπόλεως κτήριο της Ιονικής τράπεχας (1929) δίνει ένα κατώτατο χρονικό όριο. Το κιόσκι στην αποβάθρα δεν υπάρχει.
Τέλη δεκαετίας 30
Ακολουθούν κάποιες κατοχικές.
Αμέσως μετά την απελευθέρωση.
Αρχές δεκαετίας του 50 αναρτημένη από Βαγγέλη Χρόνη στις ΠΦΘ
Από την αναρτημένη στην ΑΘ, δεκαετία 50
Έγχρωμη του 1958 από τον Russ Glasson
Μέσα δεκαετίας του 60 μια από τις τελευταίες απεικονίσεις του.
Συνεχίζουμε την παρουσίαση σπιτιών από το βίντεο της Άννας Δαμιανίδη
Σειρά έχουν σήμερα σπίτια από την οδό Μωρεάς.
Η αναγνώριση από την Μάρα Νικοπούλου.
3. Μωρεάς 14, εκεί που «σκάει» η Αιόλου, διατηρητέο που κατοικείται. Το δεύτερο της φωτογραφίας, Μωρεάς 12 με Κόδρου, κατεδαφίστηκε γύρω στα 2012-13 ως επικίνδυνο. Παρόλο που εξωτερικά έδειχνε σε πολύ καλύτερη κατάσταση από αυτό της επόμενης φωτογραφίας..
4. ... στην Μωρεάς 8.
Το 2015 που κυκλοφόρησε το βίντεο, όλοι πιστεύαμε ότι μετράει μέρες. Ευτυχώς, αποκαταστάθηκε –αν και, κατά την άποψή μου, με κάτι περίεργες χρωματικές επιλογές- και έγινε boutique ξενοδοχείο.
Στις αρχές της Λαγκαδά, γωνία με Μοναστηρίου το ξενοδοχείο Κωνσταντινούπολις, ένα ακόμη κτήριο και μετά παράγκες. Σε μια απ' αυτές Englich (sic) Bar.
Από τον Θεόδ. Νάτσινα
Για το ξενοδοχείο Κωνσταντινούπολις εκείνου του καιρού εδώ, όπου και προστέθηκε η λήψη αυτή:
https://archive.saloni.ca/484
To 2015 η κ. Άννα Δαμιανίδη ανέβασε στο κανάλι της στο youtube ένα βίντεο με φωτογραφίες που είχε βγάλει όταν ήταν φοιτήτρια στη Θεσσαλονίκη σε μια προσπάθεια καταγραφής κτιρίων της πόλης. Είχε έρθει το 1971, αλλά τα συνθήματα στους τοίχους μαρτυρούν ότι μερικές από τις φωτογραφίες του βίντεο πρέπει να είναι τραβηγμένες μετά το 1974. Το βίντεο έγινε αμέσως viral στις σχετικές σελίδες και ομάδες και κατά καιρούς ξαναεμφανίζεται. Τότε (27 Νοεμβρίου 2015), η Μάρα Νικοπούλου είχε ανεβάσει ένα άλμπουμ στις ΠΦΘ με «διευθύνσεις» αρκετών από τα κτίρια αυτά. Αργότερα, αναγνωρίστηκαν και άλλα, είτε στις ΠΦΘ είτε εδώ στην ΘΧΠ.
Αρχίζουμε να τα παρουσιάζουμε εδώ για να προστεθούν στον χάρτη της Κοινότητας.
Στην οδό Αχιλλέως.
1. Οδός Αχιλλέως 5 από την Απ. Παύλου προς τα ανατολικά. Το ψηλό σπίτι στα αριστερά είναι διατηρητέο, αλλά δεν κατοικείται –τουλάχιστον, όχι μέχρι πρόσφατα
2. Από την Απ. Παύλου 41 προς την Αχιλλέως, όπου δεύτερο στη σειρά διακρίνουμε τον όροφο από το σπίτι που φαινόταν στην προηγούμενη φωτογραφία.
Απ' όλα τα πολυτελή κτήρια που κτίστηκαν στο μέτωπο της παραλίας ανάμεσα στην πλ. Ελευθερίας και Κισσάβου (Κομνηνών) στις αρχές του 20ου αιώνα, το μόνο που διατηρείται μέχρι σήμερα είναι αυτό που στέγασε το εστιατόριο Όλυμπος-Νάουσα από το 1926.
Πήρε τη θέση του κινηματογράφου Ολύμπια καθώς και του δυτικού κτίσματος του ξενοδοχ. Ιμπέριαλ (το ανατολικό όπως είδαμε είχε μείνει άδειο οικόπεδο και αργότερα έγινε κινηματογράφος πριν κτιστεί).
Αφιέρωμα σχετικά με την ίδρυση του εστιατορίου εδώ από τον Δαυίδ Μπράβο:
https://archive.saloni.ca/318
Φωτογραφίες που δείχνουν την πορεία και αυτού του κτηρίου στον χρόνο της πόλης ακολουθούν.
Στον μεσοπόλεμο
Από συνένωση δύο καρτών σε λήψεις Λυκίδη.
Η ανατολική πλευρά του εμφανής, όσο ήταν το διπλανό οικόπεδο κενό.
Εδώ αριστερά επίσης κατά τον μεσοπόλεμο.
Μεσοπόλεμος.
Ακολουθούν λήψεις κατά την κατοχή.
Η οδός Ολύμπου, που υπήρχε δίπλα στο σινε Ολύμπια πριν την πυρκαγιά, φαίνεται καθαρά εδώ ότι έκλεισε από ένα ισόγειο μαγαζί ανάμεσα στα δυο κτήρια.
Ο κινηματογράφος Ολύμπια (cinema Olympia), δίπλα στο ξενοδοχείο Ιμπέριαλ που είδαμε χθες. Γωνία Ολύμπου και Νίκης, κτίζεται μετά το 1911
Παλιότερα θέατρο ποικιλιών, με την συνεργασία του ηθοποιού-θεατρώνη Πλούταρχου Ιμπροχώρη και του φωτογράφου Jean Leitmair μετατρέπεται σε πολυφωτογραφημένο κινηματογράφο στα χρόνια των συμμάχων.
Η παρακάτω στροφή είναι ενδεικτική για το πώς έβλεπαν τους σαλονικιώτικους κινηματογράφους οι επισκέπτες στρατιώτες :
Γύρω από τα σινεμά
Γεμάτο αφίσες που τις σκίζουν τα σκυλιά
«Βγάζουν μάτι» με κάτι γαλλικά αλλιώτικα... Σαλονικιώτικα (δις)
(μετάφραση Σ. Σερέφα)
Près des cinématographes
Des affich’s qu’arros’nt les chiens
Brillent par leur orthographe
De Saloniciens (bis)
Από το ποίημα του André d'Ivry
Salonique-Saloniciens
(περιέχεται στο βιβλίο του Σάκη Σερέφα “Αλλόγλωσσα ποιήματα για τη Θεσσαλονίκη”, σ.48)
Κυρίαρχη γλώσσα τα γαλλικά, αλλά οι ρεκλάμες επίσης στα αγγλικά, στα ελληνικά και στα σερβικά. Όλοι ευπρόσδεκτοι.
Η κηδεία έχει περάσει μπροστά απ τα θεάματα του Olympia, το κουρείο του Τσιτσικλή στο Ιμπέριαλ και είναι στο ύψος του Splendid στο ισόγειο του οποίου φιγουράρει η ρεκλάμα για γαλλικό μπαρ και το όνομα της Ιβονν Μπονέτ
O Σαράιγ περνά μπροστά από το Ολύμπια
Εδώ το δεύτερο κτίσμα από τα δεξιά, στην προγενέστερη μορφή του, όταν ακόμη λειτουργούσε μάλλον σαν θέατρο
Το κίνημα Ολύμπια παρόν και στην αυτοχρωμική του Kahn
Παραστάσεις και για σχολεία. Αναφέρεται ως σινεμά προπαγάνδας για τους μαθητές των γαλλικών σχολείων.
Η ουρά των μαθητών για το σινεμά συνεχίζει και μπροστά από το δυτικότερο επιβλητικό κτήριο της ναυτιλιακής εταιρείας Messageries Maritimes
Από την πλαϊνή είσοδο της Ολύμπου
Και ό,τι απέμεινε από την πυρκαγιά.
Το ξενοδοχείο Ιμπέριαλ, δίπλα και ανατολικά του κινηματογράφου Ολύμπια, έκανε εγκαίνια το 1892 από τον Τρακάλη.
Είναι ασαφές αν εξαρχής στεγαζόταν και στα δύο κτήρια των φωτογραφιών.
Πρώτος διευθυντής ο Ιμπεξή Εφέντης, μετά από μεταβιβάσεις ιδιοκτησίας καταλήγει, σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Οδηγό Επιχειρήσεων του 1915, στον Τζιώμου. Το 1917 καταστρέφεται από την πυρκαγιά. (Στοιχεία από το βιβλίο του Αλέξ. Γρηγορίου “Χάνια Πανδοχεία Ξενοδοχεία της Θεσ/νίκης 1875-1917”
Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο
Ανάμεσα στο κινηματογράφο Ολύμπια και το ξενοδοχείο Splendid το ξενοδοχείο Ιμπέριαλ. Γωνία Νίκης με Κισσάβου (νυν Κομνηνών)
Η κλασική φωτογραφία του Joseph Pigassou
Ενώ κτίζεται το ανατολικό κτίριο στη γωνία με Κισσάβου
Διαφήμιση του ξενοδοχείου στην JdS 10/2/1898
Ύπέροχη θέα προς τον Όλυμπο
Φωτογραφία του 1902, καφενείο κάτω από το ξενοδοχείο, ανάρτηση από Αθ. Νικόπουλο στις ΠΦΘ
Σε πρώτο πλάνο το πολυτελές ξενοδοχείο Splendid, δυτικότερα το Imperial.
To 1906, κάτω από το Ιμπεριάλ στεγάζεται το κατάστημα “Λούβρο-Υιοί Μουσταφα Ιμπραήμ”. Στις διαφημίσεις αναφέρουν ότι έχουν εγκατασταθεί εκεί προσωρινά μέχρι να μεταφερθούν σε τρεις περίπου μήνες στην Σαμπρή Πασά. Τελικά, μένουν εκεί περίπου έναν χρόνο όπως αναφέρουν σε διαφήμισή τους στα τέλη Δεκέμβρη του 1906, όταν πια έχουν μεταφερθεί στο νέο κατάστημα της Σαμπρή.
Δωμάτια χρησιμεύουν ως έδρα επαγγελματιών. Εδώ ένας μηχανικός δέχεται και συμβουλεύει επιχειρηματίες
Ο κινηματογράφος Olympia και δίπλα του το Imperial
Στο ισόγειο του ξενοδοχείου το 1911 το καφενείο Ευρώπη διευθύνεται από τον δραστηριότατο και ρέκτη κ. Καλύβα.
Μακεδονία 14-8-1911
Κι εδώ αριστερά το Imperial
Το ξενοδοχείο μετά την πυρκαγιά.
Από κοντά η καμένη είσοδος με τα άνισα γράμματα HOTEL
Κάτω από ξενοδοχείο Ιμπέριαλ έδρευε και το κουρείο του Ιωάν. Τσιτσικλή που είχαμε δει και εντοπίσει εδώ:
https://archive.saloni.ca/893
Διεθνής βράβευση του κουρείου για τις βαφές του.
Ένα ερώτημα είναι τι γυρεύει στις κολόνες του διπλανού Splendid η αναγραφή των στοιχείων του κουρείου. Επέκταση επιχείρησης;
Εδώ αριστερά διακρίνεται επίσης η επιγραφή στο ισόγειο του καμένου Splendid σε ανάρτηση του του Zacharias Semertzidis στις ΠΦΘ
Η δυτική πλευρά του καμένου Imperial σε λήψη από το μέγαρο Stein.