3. Με αφορμή αυτές, λίγες μέρες μετά, ο κ. Αθ. Νικόπουλος έφτιαξε ένα “άλμπουμ-βόλτα” στην ευρύτερη περιοχή, που με τη σειρά του έδωσε το έναυσμα για να τοποθετήσει η Μάρα Νικοπούλου στη Νικομάχου και αυτή την (τότε) αναζητούμενη φωτό.
4. To ίδιο σπίτι εμφανίστηκε πρόσφατα και σε μια φωτό με πιο ανοιχτό πλάνο σε ανάρτηση του Αθ. Νικόπουλου στις ΠΦΘ.
Ανήκει, κατά δήλωσή του, στη συλλογή του Danos Parasidis, όπως διευκρίνισε σε σχετική ανάρτηση των ΠΦΘ.
[Από τη διατριβή “Αστικοποίηση και χώροι κοινωνικού αποκλεισμού: εγκαταστάσεις κατοίκησης στην περιφέρεια της Θεσσαλονίκης, 1980-2000” της Χριστοδούλου, Χαρίκλειας Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΑΠΘ, 2008, σελ. 232]
Τρεις φωτογραφίες ενός εβραϊκού γάμου, όπως γράφει στο άλμπουμ, από το ίδιο σημείο στην Ευζώνων. Ο στύλος τηλεγραφίας/τηλεφωνίας δεν ήταν ό,τι πιο συνηθισμένο στην πόλη περί το 1918. Δικαιολογείται όμως η ύπαρξή του, διότι απέναντι βρισκόταν το σπίτι του δημάρχου Οσμάν Σαϊτ, όπως είχαμε δει και σε μια παλαιότερη ταύτισή μας για το σπίτι του Σαϊτ.
Η σπανιότητα αυτού του στύλου διευκόλυνε (και εδώ) την συσχέτιση.
Δύο τοπογραφικές κατανομές των θρησκευτικών κοινοτήτων (Μουσουλμάνων, Ορθόδοξων Χριστιανών, Εβραίων) στη Θεσσαλονίκη: του 1525 και των αρχών του 20ου αιώνα.
Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.
Από τη διατριβή “1840-1912 YILLARI ARASINDA İZMİR VE SELANİK’TEKİ KENTSEL VE MİMARİ DEĞİŞİM” [“Αστική και αρχιτεκτονική μεταμόρφωση στη Σμύρνη και τη Θεσσαλονίκη μεταξύ 1840-1912”] της Ceylan İrem GENÇER (Τεχνικό Πανεπιστήμιο Κωνσταντινούπολης, 2012), σελ. 337, 338. Οι δημογραφικές πληροφορίες προέρχονται, σύμφωνα με τη συγγραφέα, από τον Β. Δημητριάδη και η αναπαράστασή τους έγινε στο χάρτη της Θεσσαλονίκης του Wernieski, του 1882.
Φωτογραφική ανάδειξη του βόρειου τμήματος των τειχών από τον πύργο του Ανδρόνικου Λαπαρδά (Π12) ως το Eski Delik (Παλαιό Ρήγμα).
Από τον Ευστάθιο Ασλανίδη.
Η αρίθμηση των πύργων αναγράφεται σύμφωνα με το σχεδιάγραμμα που βρίσκεται στη μελέτη της Μελίνας Παϊσίδου και του Αλέξανδρου Χατζηιωαννίδη “Αρχαιολογικές παρατηρήσεις στα βόρεια τείχη”. Η ανάρτηση διεκδικεί μια γνωριμία με δρόμους που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστοί και με πύργους που δεν κατάφεραν να επιβιώσουν.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Το κομμάτι που εξετάζουμε στον χάρτη του Δημητριάδη.
Τα σημεία λήψης και η φορά των λήψεων σύμφωνα με την αρίθμηση που τις συνοδεύει.
Για την συμπλήρωση του χάρτη μας, ένα σπίτι στα όρια της φωτιάς. H φωτογραφία αναρτήθηκε από τον Αθανάσιο Νικόπουλο (18/3/15, ΠΦΘ) με την λεζάντα της που έλεγε απλώς «Συνοικία Μπουρμαλί Τζαμί» και ταυτίστηκε από την Μάρα Νικοπούλου.
Βοήθησε η παρατήρηση του κ. Θεόδωρου Φουρναράκου ότι η τότε Αντιγονιδών (καταργημένη πια και δυτικότερα της σημερινής) λεγόταν οδός Μπουρμαλί. Η αεροφωτογραφία που ακολουθεί οδήγησε και στην ανακάλυψη του σπιτιού.
Σε κίτρινο κύκλο το Μπουρμαλί, σε κόκκινο κύκλο το σπίτι της πρώτης φωτογραφίας.
Τα στενέματα των ήδη στενών δρόμων της παλιάς πόλης δημιουργούσαν γραφικότητες που οι επισκέπτες δεν έχαναν την ευκαιρία να φωτογραφίσουν. Η πρόταση για τον δρόμο της έγχρωμης φωτογραφίας του Bαγγέλη Καβάλα έγινε από τον Leo Dri.
Βρισκόμαστε στην παλιά Φιλίππου που ήταν λίγο πιο πάνω από την σημερινή. Ο Ευστάθιος Ασλανίδης αναγνώρισε ότι το ίδιο σημείο δείχνουν τρεις ακόμα φωτογραφίες που είχαν συσχετιστεί παλιότερα μεταξύ τους (από τη Μάρα Νικοπούλου και τον Αποστόλο Βρεφίδη), και έτσι καθόρισε και την κάθετο που βλέπουμε δεξιά στην φωτό ως Ιουλιανού. Αργότερα βρέθηκε άλλη μία κατοχική φωτογραφία και σήμερα έρχεται να προστεθεί μια έκτη από τη δεκαετία του ’50. Όλες κοιτάζουν δυτικά.
1. Συλλογή Βαγγέλη Καβάλα του 1955 περίπου, και αναγνώριση του Leo Dri, με αναφορά στην πολυκατοικία στο βάθος (Αγ. Σοφίας 49)
2
3. Η νεοεμφανιζόμενη φωτογραφία, κι αυτή αρχής δεκαετίας 50
4. Κατοχική
5. Κατοχική
Η συσχέτιση έγινε με βάση την ταύτιση που είχε κάνει στις ΠΦΘ ο Leo Dri στη χρωματιστή φωτογραφία του Βαγγέλη Καβάλα του1955. Εδώ φαίνονται τα σημεία συσχέτισης.
Για την συμπλήρωση του διαδραστικού χάρτη με την εικόνα της πόλης, «συμμαζεύουμε» το υλικό μας (αναρτήσεις και αναγνωρίσεις σημείων) από την εποχή που κάποιοι από εμάς δραστηριοποιούνταν έντονα σε άλλες ομάδες (ΠΦΘ, Α.Θ.). Δεν είναι απαραίτητο να ακολουθείται αλφαβητική σειρά σώνει και καλά, αλλά ας ξεκινήσουμε με κάτι που αρχίζει από ‘Α’ : Την οδό Αθηνάς. Εδώ, στην συμβολή της με την Ηροδότου. Η φωτογραφία από την συλλογή του κ. Ηλιάδη, αναρτήθηκε στις ΠΦΘ από τον κ. Καββαδά στις 17 Μαϊου 2016 και αναγνωρίστηκε την επόμενη μέρα με τις «αποδείξεις» που ακολουθούν.
Η αναγνώριση και η παρουσίαση από την Μάρα Νικοπούλου
Σε σύγκριση με το διάγραμμα του 1931. Ο φωτογράφος στέκεται στην Αθηνάς με πλάτη στην Κλεισθένους και μέτωπο προς τη ΒΑ γωνία της Αθηνάς με Ηροδότου (το σπίτι με τον φεγγίτη και το καφασωτό). Στο σπίτι με τον φεγγίτη φαίνεται σαν να υπάρχει βρύση (τέρμα δεξιά, επί της Αθηνάς), πράγμα παράξενο με δεδομένο ότι εκεί έχουμε βρύση και στη ΒΔ γωνία της Αθηνάς με Ηροδότου -σημειωμένη μάλιστα και στο διάγραμμα του '31.
Το σημείο επιβεβαιώνεται και από ένα κοντινό πλάνο του φεγγίτη που τράβηξε ο Σωκράτης Ιορδανίδης και φαίνεται και ταμπέλα με την οδό. [από το αρχείο Σ. Ιορδανίδη στο ΜΦΘ]
Πηγαίνοντας πίσω στα οθωμανικά χρόνια και στην Τοπογραφία του Β. Δημητριάδη, μαθαίνουμε ότι η Αθηνάς σ’ εκείνο το σημείο λεγόταν Dort Yol Agsi (=στόμιο των τεσσάρων δρόμων) [σελ 340].. Ο λόγος προφανής όπως βλέπουμε στις δύο πια φωτογραφίες από την αντίθετη κατεύθυνση που αποτυπώνουν το τζαμί Αχμέτ Σούμπασι και τον σχετικά χαμηλό μιναρέ του.
Η πρώτη είναι η γνωστή φωτογραφία του Ζοζέφ Πιγκασού που είχε αναρτήσει ο Bernard Maurice στις ΠΘΦ, στις 11 Μαϊου 1914. Μάλιστα, η υποδειγματική διαδικασία για την αναγνώρισή της (αποκλεισμός αρχικών υποθέσεων, χαρτογραφική συσχέτιση από τον κ. Αθανάσιο Νικόπουλο, επιβεβαίωση με φωτογραφικά στοιχεία από τους κ. Μιχάλη Λαζαρίδη και Βύρωνα Παπαδόπουλο) είχε αναρτηθεί και σε ειδικό ταμπλώ στην έκθεση με τις φωτογραφίες του Ζ. Πιγκασού το 2016.
Η δεύτερη, μια κάρτα από το Delcampe, αναρτήθηκε για πρώτη φορά από τον Στάθη Ασλανίδη στην συζήτηση της αρχικής –(ανάρτηση του κ. Καββαδά, ΠΦΘ 2016) – και μεταξύ άλλων μας δείχνει ότι στην συμβολή των οδών παλαιάς Αρριανού (νυν Λάζου Εξάρχη) και Αθηνάς υπήρχε μπακαλικάκι ήδη από τις αρχές του 20ου αιώνα.
Για να συμπληρωθεί η εικόνα, δανειζόμαστε μια φωτογραφία από την εξαιρετική συλλογή του κ. Πλάτωνα Κλεανθίδη που δείχνει το σπίτι στη ΒΔ γωνία Αθηνάς με Ηροδότου το 1982 – μια δεκαετία πριν γκρεμιστεί, δηλαδή. [αρχική ανάρτηση στις ΠΦΘ, 14/6/18]
Πρώτος μήνας κατοχής, 14/5/1941 στην Καλαμαριά, προσωρινή στρατοπέδευση και στάθμευση τεθωρακισμένων.
Στο βάθος πίσω από το τανκ αριστερά και δίπλα στην θάλασσα, το εντυπωσιακό κτίριο είναι η βίλα Γραμματικάκη, Θεμιστοκλή Σοφούλη με Καπετάν Γκόνη περίπου.
Η επόμενη φωτογραφία τρεις μέρες νωρίτερα, 11 Μαϊου, μέρα Κυριακή, βόλτα στον Λευκό Πύργο.
Το πίσω μέρος της φωτογραφίας
Από πιο κοντά, σε κόκκινο πλαίσιο από εμάς η βίλα
Το πίσω μέρος της φωτογραφίας