Saloni.ca Archive

του Γιώργου Κωτσίδη

Ο Γιώργος Κωτσίδης το έψαχνε μέρες, το βρήκε, μας το παρουσιάζει, θυμάται και αναρωτιέται: ΔΕΛΤΙΟΝ ΕΚΘΕΤΟΥ 27ης ΔΕΘ

“Το βρήκα μόλις σήμερα Κυριακή πρωί την τελευταία μέρα της 83ης Έκθεσης. Πρόκειται για το ¨ ΔΕΛΤΙΟΝ ΕΚΘΕΤΟΥ ¨ με την φωτογραφία μου που το 1962 χρησιμοποιούσα για την είσοδό μου στην 27η ΔΕΘ , μια και εργαζόμουν 2 – 23 /9/1962 στο περίπτερο της εταιρείας BARCO AE. Βέβαια εκθέτης ήταν η BARCO AE αλλά φαίνεται έτσι εμφάνιζαν τους εργαζόμενους τους οι εκθέτες. Εγώ όπως όλοι οι νέοι της εποχής μου στις τελευταίες τάξεις του τότε Γυμνασίου , σημερινού λυκείου , ή και στα πρώτα χρόνια μετά , μέχρι να καταλήξουν σε κάποια ποιο μόνιμη δουλειά εργαζόταν στην έκθεση. Ήταν δε πολύ μεγάλη χαρά και τιμή να έχεις αυτό το προνόμιο. Ήσουν κι εσύ κάτι στο σπουδαίο σ αυτό πανηγύρι της πόλης σου . Έκανες πολλές γνωριμίες νέων φίλων αγοριών και κοριτσιών ακόμη και πιθανών μελλοντικών εργοδοτών σου. Όλοι οι νέοι της εποχής μου και ίσως και μέχρι σήμερα αυτό να συμβαίνει , έκαναν τα πρώτα τους βήματα στην αγορά εργασίας εκεί στην Έκθεση. Λίγο πριν την έναρξη της έκανα κι εγώ την σχετική αίτηση και προσλήφθηκα. Περίμενα ίσως να εργαστώ στις εισόδους με τα εισιτήρια η κάπου εκεί ώστε να βοηθούσα κι εγώ την παλιοπαρέα εξασφαλίζοντάς τους δωρεάν είσοδο , όπως έκαναν οι προηγούμενοι από μένα. Είχα βλέπεις υποχρέωση να συνεχίσω κι εγώ την παράδοση. Δυστυχώς οι θέσεις αυτές είχαν καλυφθεί και μου ζήτησαν να εργαστώ σε ιδιώτη εκθέτη. Φυσικά δεν είχα αντίρρηση , δεν μπορούσα να κάνω κι αλλιώς. Έτσι βρέθηκα στο περίπτερο της BARCO . Ψάχνοντας γι αυτήν σήμερα βρήκα το ¨ (ΥΠΟ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ) ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΤΑΞΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ BARCO Α.Ε. ¨ Ίσως να είναι η ίδια εταιρία … Τότε κατασκεύαζε με υπέροχα σχέδια πολύχρωμα υφάσματα για ρούχα κυρίως γυναικεία , που σαν τόπια ήταν όμορφα απλωμένα στο περίπτερο. Μου έκαναν μια ενημέρωση για το τι ακριβώς έπρεπε να κάνω και αφού οργάνωσαν το περίπτερο , έφυγαν. Έμεινα μόνος για λίγες μέρες , μεγαλείο, ένοιωθα τουλάχιστον σαν διευθυντής του εργοστασίου . Δυστυχώς κράτησε πολύ λίγο , μέχρι ένα πρωινό που φάνηκε μια πανέμορφη δίμετρη μελαχρινή κοπέλα . – Ήρθα να εργαστώ εδώ μου λέει , είμαι μανεκέν , θα προβάρω τα έτοιμα φορέματα.

Φάνηκαν αργότερα και μερικοί υπάλληλοι της εταιρίας με έτοιμα ραμμένα φορέματα που θα φορούσε η κοπέλα κάνοντας εκεί μια μίνι πασαρέλα. Ενθουσιάστηκα , βοηθούσα κι εγώ την κοπέλα σε ότι μου ζητούσε , στο κουβάλημα των φουστανιών , στο ντύσιμο της , στην παρουσίασή της. Έριχνα και καμιά κλεφτή ματιά στα αποδυτήρια όταν προετοιμαζόταν. Τέτοια δουλειά δεν την φανταζόμουν . Ξέχασα και την ιδανική μέχρι τότε για μένα στις εισόδους της Έκθεσης και έπεσα με τα μούτρα στην νέα μου δουλειά. Το πήρε χαμπάρι και η παρέα και δεν ξεκολλούσε από το περίπτερο , με κρυφοκοίταζε από μακριά σκασμένη από ζήλια. – Τυχερέ μου φώναζαν … Και ήμουν πράγματι τυχερός , να έχεις δίπλα σου αυτόν τον άγγελο τι καλύτερο. Οι μέρες πέρασαν γίναμε καλοί φίλοι με την κοπέλα , που δυστυχώς δεν θυμάμαι ούτε τα όνομά της και την έχασα με την λήξη της ΔΕΘ χωρίς να συμβεί τίποτε ρομαντικόν , έμεινε μόνο η ανάμνησή της. Πως τα φέρνει όμως η τύχη. Σχεδόν πέντε χρόνια μετά στην Μυτιλήνη μόνος εγώ νεοδιορισμένος μετά διαγωνισμό υπάλληλος , εναγωνίως έψαχνα να προσαρμοστώ στην νέα μου πόλη. Ήταν η πρώτη φορά που ζούσα μακριά από την Θεσσαλονίκη κι η Μυτιλήνη τότε ήταν διήμερα ταξίδι με τραίνο και πλοίο. Σαν να βρισκόμουν μετανάστης στο εξωτερικό . Αεροπλάνα υπήρχαν τα Ντακότα των 24 θέσεων της Ολυμπιακής , αλλά οι τιμές απλησίαστες κι αυτό μέσω Αθηνών , απελπισία. Κι εκεί στις μαύρες μου ένα βραδάκι στην ¨βόλτα ¨ στον παραλιακό δρόμο του λιμανιού , όπου γινόταν το κλασικό της επαρχίας νυφοπάζαρο , την είδα. Ήταν εκείνο το δίμετρο πανέμορφο μελαχρινό κορίτσι της Έκθεσης. Την γνώρισα αμέσως , την φώναξα με τόνομά της , γύρισε. – Τι γυρεύεις μανεκέν εσύ , εδώ στην επαρχία ?

• Δεν είμαι πλέον μανεκέν , σπούδασα ραδιοτηλεγραφητής , προσλήφθηκα στην πολιτική αεροπορία και εργάζομαι στον πύργο ελέγχου του αεροδρομίου της Μυτιλήνης .

Δεν μπορούσα να φανταστώ μεγαλύτερη τύχη . Δεν πρόλαβα να καλά καλά να φτάσω και η τύχη μούφεξε . Ήταν μια πανέμορφη , υπέροχη κοπέλα , κάναμε καλή παρέα , περάσαμε αξέχαστες μέρες , έσκασαν οι συνάδελφοί μου της δουλειάς να με βλέπουν να κυκλοφορώ μαζί της . Όλα αυτά έγιναν χωρίς να διανοηθώ όμως να την ακουμπήσω , μια και το πρώτο Σαββατοκύριακο έφτασε με την Ολυμπιακή ένα δίμετρο παλικάρι που μου το σύστησε .. -Το αγόρι μου … Που να βρίσκεται άραγε εκείνο το όμορφο κορίτσι τόσα χρόνια μετά εκείνη την γνωριμία μας στην 27η ΔΕΘ του 1962 …”

Σήμερα θα βλεπε την Παύλου Μελά. Το 1916 βλέπει το νοσοκομείο Γκουραμπά σε πρώτο πλάνο και την πυκνή πόλη. Η παλιότερη λήψη αμέσως μετά την πυρκαγιά με την νεοανοιγμένη την Παύλου Μελά. Δεξιά της αδιαμόρφωτα πεζοδρόμια. Μετά τις 6 Μαρτίου 1927, με την αλλαγή πορείας του τραμ. Φαίνεται καθαρά το διάζωμα με φανοστάτες ανάμεσα στις δυο γραμμές του τραμ (όπως και στην Εγνατία). Το κτίριο Παύλου Μελά 10 δίπλα στα μετέπειτα Ηλύσια, σε φάση κατασκευής... ..και εδώ σε φάση αποπεράτωσης με την εσοχή στον τελευταίο όροφο. Πριν το 1930. Τα διπλανά του, Π. Μελά 12 και 14, έργα του Μαξ Ρούμπενς σύμφωνα με πληροφορίες του Christos Diafas στις ΠΦΘ, κατασκευάστηκαν το 1933 και 1930 αντίστοιχα. Λεπτομερεια της προηγούμενης φωτο με το λουτρό της Αγιας Σοφιας ακομα στη θεση του, χαμηλά δεξιά. Στις 20/4/1931 άρχισαν να το γκρεμίζουν.

Οι παράγκες από την πλατεία Τσιρογιάννη έχουν φύγει, τα όρια του πάρκου αχνά, ίσα να περιλαμβάνουν τα δένδρα. Το σινε Ηλύσια κάνει την εμφάνισή του. Από το 1930 και μετά επομένως. Από το βιβλίο του Καλεμκερή “Οι τροχιόδρομοι Θεσσαλονίκης, Βόλου και Καρλοβασίων Σάμου” 6/10/1930 γνωστοποιείται ότι στα τέλη του Οκτωβρίου θα αρχίσει την λειτουργία του.

Το κέντρο διασκέδασης “Μποέμ”Νικηφόρου Φωκά 3, ακόμα υπάρχει. (δείτε στην σημείωση την σχετική ανάρτηση του Νίκανδρου Καστανίδη: https://archive.saloni.ca/426) Επίσης κάποια πραγματολογικά στοιχεία που διαβάζουμε από τον Τομανά “Δρόμοι και γειτονιές”. Δεξιά από το Μποέμ, γωνία Φωκά με Παύλου Μελά, το ριγωτό σπίτι ήταν του Μίλτου Ζαφειρόπουλου, γενικού διοικητή Θράκης. Αγοράζεται από την οικογένεια του Μιχ. Παπαδόπουλου, του δημάρχου της πόλης. Στον όροφο νοίκιαζε, όταν μετακόμισε από την Μελενίκου, ο καραγκιοζοπαίκτης Χαρίλαος. Απέναντι, απ την άλλη μεριά της Παύλου Μελά και λίγο πιο πάνω, προς το Ηλύσια, το άσπρο σπίτι με τον όροφο ήταν το σπίτι “9”, “υψηλού επιπέδου, πολυτελέστατα επιπλωμένο και με ωραία κορίτσια”. Διευθύντρια η εβραία Ρικούλα Πιο συμμαζεμένο το πάρκο. Το σπίτι με τις εργασίες ίσως να εκμεταλλεύεται την περίσταση και να φτιάχνει χώρο για καφενείο. Τα σπίτια δεξιά αρχίζουν να αντικαθίστανται. Οι κατοικίες του μεσοπολέμου αλλάζουν το τοπίο. Το νεόκτιστο στη γωνία με Νικηφ. Φωκά, Παύλου Μελά 2, του ιατρού Σπετσιώτη, ακολουθεί πλέον στην κατασκευή του την φορά του δρόμου. Γενική άποψη του τοπίου. Το σπίτι με τις εργασίες, Τσιρογιάννη 3, δίνει τη θέση του σε πενταόροφη. Λίγο πριν την κατοχή, φυτεύονται δενδρα εκατέρωθεν του δρόμου, στην άκρη του πάρκου Τσιρογιάννη ο πλάτανος πλαισιώνεται από μικρά δέντρα.

'Οταν περνούσες και τις εξοχές έφτανες στην Αρετσού. Στα 1950. Και λίγο πιο δυτικά. Φωτογραφία από το ΙΑΠΕ με ένδειξη ότι ανήκει στη συλλογή Δ. Τελλίδη και ημερομηνία 1950. Θα μπορούσε να είναι και παλιότερη; Σήμερα αυτή η παραλία δεν έχει ίχνος αμουδιάς, έστω και αυτής της σχετικά φτωχής, έχει μετατραπεί σε χωματόδρομο όπου κυκλοφορούν αυτοκίνητα.

Η πλατεία Ελευθερίας ήταν προνομιακός χώρος για την επίδειξη πειθαρχίας και δύναμης των ξένων, φιλικών και εχθρικών, στρατευμάτων στους δυο πολέμους. Πειθαρχία στον συγχρονισμό, στις παρελάσεις, στο παιάνισμα ύμνων και εμβατηρίων από στρατιωτικές μουσικές μπάντες. Δύναμη με την επίδειξη όπλων και αποφασιστικότητας. (Αλλά και χυδαιότητες πάνω σε ανθρώπους, αναλογιζόμενοι το μαύρο Σάββατο). Εδώ, στην διάρκεια της Κατοχής, εκδηλώσεις και τελετές των Γερμανών, με διάφορες αφορμές. Εγκατάσταση της Φρουράς, επιθεωρήσεις, παρασημοφορήσεις επ ανδραγαθία κλπ. Σε κάποιες γωνίες υπάρχει χώρος και για κάποιους πολίτες. Η πλατεία όμως ανήκει στον επικυρίαρχο στρατό.

Από την συλλογή Μήτου

ή αλλιώς στον Πράσινο Στύλο Από φωτογραφικό άλμπουμ του 1894 που δημοπρατείται, ο Ευστάθιος Ασλανίδης αναγνωρίζει σ΄ένα κλισέ την κρήνη της Αχειροποιήτου. Μέχρι τώρα γνωρίζαμε μόνον το εσωτερικό της, το οποίο είχε φωτογραφίσει ο Orest Tafrali. Η φωτογραφία του Tafrali αναδημοσιεύεται στην διδακτορική διατριβή του Κ. Θ.Ράπτη “Αχειροποίητος Θεσσαλονίκης-αρχιτεκτονική και γλυπτός διάκοσμος”, ΑΠΘ, 2016,τόμος 1ος, σελ.167 καθώς και στο βιβλίο του Ιωάννη Αρτόπουλου “Οι κρήνες της Θεσσαλονίκης αφηγούνται” (2016) σ.172-3, όπου περιγράφονται τα ανάγλυφα που βρίσκονταν στην όψη της. Το παράδοξο είναι ότι γνωρίζουμε και αυτόν που την κατέστρεψε...

Η λήψη με την κρήνη δυτικά του τουρμπέ της Αχειροποιήτου. Αγ. Σοφίας και Παπαγωργίου, στα 1894

Η όψη της κρήνης Περιέχεται στο “Αχειροποίητος Θεσσαλονίκης-αρχιτεκτονική και γλυπτός διάκοσμος”, διδακτορική διατριβή του Κ. Θ.Ράπτη, ΑΠΘ, 2016,τόμος 1ος, σελ.167

Αριστερά, δυτικά του τουρμπέ, φαίνεται το τμήμα στο οποίο ανήκε η κρήνη και είναι κατεστραμμένο (και όχι μόνο αυτό). Πίσω διακρίνεται ο ναός της Αχειροποιήτου. Μπροστά μας η Παπαγεωργίου.

Κατά μήκος της Παπαγεωργίου στην γνωστή λήψη του Fred Boissonnas

“... την κρήνη κατέστρεψα εγώ το 1912....” γράφει ο Χρ. Γουγούσης, στην Μακεδονία 31/10/1927

Προφανώς αυτή είναι η βρύση την οποία χρησιμοποιεί στην αγγελία για την νέα της έδρα η διπλωματούχος μοδίστρα Τερέζ Εμκέ, τον Νοέμβριο του 1906. Η ‘περιγραφή’ πάντως έχει κάποια περίεργα στοιχεία. « [ ... ] ανάμεσα στον δρόμο του Αγίου Αθανασίου και του Αγ.Νικολάου Εσκί Τζουμά (πράσινοι στύλοι) κοντά στην κρήνη νούμερο 9 [ ... ]» Όπως είναι εκφρασμένο, το νούμερο 9 παραπέμπει στην κρήνη – κάτι που δεν γνωρίζουμε αν ισχύει καθώς δεν ξέρουμε καμία άλλη αναφορά για αριθμημένες κρήνες εκείνη την εποχή. Φαίνεται ότι κάτι χάθηκε στη μετάφραση προς τα γαλλικά γιατί εδώ και ο Άγιος Νικόλαος δείχνει να ταυτίζεται με το Εσκί Τζουμά [Αχειροποίητο]. Μάλλον, όμως, έτσι ορίζει την οδό Πτολεμαίων. Όπως και να ‘χει σημασία έχει η αναφορά «πράσινοι στύλοι» μαζί με την κρήνη και την γειτονιά της Αχειροποίητου”.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Σήμερα, αρκετοί θεσσαλονικείς, ιδιαίτερα οι κάτοικοι της Χαριλάου, γνωρίζουν το δρόμο “Γυμνασιάρχου Δημητρίου Στεφάνου”, που είναι δίπλα στην πλατεία Σταμάτη Καραμανλή στην Παπαναστασίου. Δύσκολα, όμως, θα βρεθεί κάποιος να γνωρίζει κάτι από τον Δημήτριο Στεφάνου. Ήταν ένας αξιόλογος εκπαιδευτικός που υπηρέτησε αρκετά χρόνια σε σχολεία της Θεσσαλονίκης. Γεννήθηκε το 1865, στη Ραιδεστό της Ανατολικής Θράκης. Σπούδασε στη Θεολογική Σχολή Χάλκης και χειροτονήθηκε διάκονος. Φαίνεται, όμως, ότι είχε κλίση προς τα Μαθηματικά κι όχι στη Θεολογία κι έτσι αποσχηματίστηκε και πήγε στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας, όπου σπούδασε Μαθηματικά. Στα χρόνια του Μακεδονικού Αγώνα, συμμετείχε σ’ αυτόν και υπηρέτησε στο Τραμπάντζειο Γυμνάσιο της Σιάτιστας και στο Γυμνάσιο του Τσοτυλίου. Το 1908 ανέλαβε τη διεύθυνση του Μαράσλειου Εμπορικού Λυκείου Θεσσαλονίκης που δημιούργησε ο ιερομόναχος Στέφ, Νούκας (1836-1931). Αργότερα διετέλεσε διευθυντής της Εμπορικής Σχολής του Γαλατά της Κωνσταντινούπολης και στην Αμπέτειο Σχολή του Καΐρου. Το 1912 ήταν ήδη διευθυντής του Παπάφειου Ορφανοτροφείου. Και το 1924, ιδρύθηκε το Πρακτικό Λύκειο Θεσσαλονίκης με δικές του προσπάθειες, όπου ανέλαβε τη θέση του Λυκειάρχη μέχρι το 1929. Στις αρχές της δεκαετίας του 1930 συνέχιζε το εκπαιδευτικό του έργο ως διευθυντής των ιδιωτικών εκπαιδευτηρίων του Λεωνίδα Ζαχαριάδου στη Θεσσαλονίκη. Απεβίωσε το 1935.

Η οδός Γυμνασιάρχου Δημητρίου Στεφάνου στη Χαριλάου Aspa Papaioannou Λίγο πάνω απ΄τη Σπευσίππου, επί της Γ.Δ. Στεφάνου βρίσκονταν η πατρική μου κατοικία! Η Φωτογραφία δείχνει την οδό, προς την Αναξιμάνδρου στα τέλη της δεκαετίας του 1950. Η οδός Γυμνασιάρχου Δημητρίου Στεφάνου στη Χαριλάου Μαθητές και καθηγητές του Πρακτικού Λυκείου Θεσσαλονίκης, το 1928. Με μεγάλη πιθανότητα, στο κέντρο εικονίζεται ο γυμνασιάρχης Δημήτριος Στεφάνου.

Αξίζει να σημειωθεί μια μαρτυρία ενός μαθητή του την περίοδο εκείνη, του Γεωργίου Κ. Ωραιόπουλου (1913-2013). “Ο Δημήτριος Στεφάνου ήταν αυστηρός μαθηματικός, αλλά δίκαιος και ευγενής, από την Ανδριανούπολη (;;) της Θράκης.”

[Η φωτογραφία είναι από το βιβλίο “Η Εξώτειχος Ανατολική Θεσσαλονίκη”, των Ν. Χόρμπου και Α. Καραθανάση, εκδ. Κυριακίδη, 2018, σελ. 155] Το Τραμπάντζειο Γυμνάσιο Σιάτιστας, όπου δίδαξε ο Δημ. Στεφάνου, στις αρχές του 20ου αιώνα. Το Μαράσλειο Εμπορικό Λύκειο Θεσσαλονίκης, στην αρχή του 20ου αιώνα Πιθανότατα, το τριώροφο που στέγασε το Πρακτικό Λύκειο Θεσσαλονίκης, στην οδό Παρασκευοπούλου, απέναντι από το Πατέ, την περίοδο 1928-1929. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ,16/9/1932, σελ.3

Η ΕΚΘΕΣΗ ΟΠΩΣ ΤΗΝ ΘΥΜΑΜΑΙ ... Από τον Γιώργο Κωτσίδη

Για τα παιδιά της δικής μου γενιάς η Έκθεση ήταν κάτι ξεχωριστό. Μετά τους δυο μεγάλους πολέμους έφτασε η στιγμή, εξαγγέλθηκε η επανέναρξή της . Πολύ μικροί ακόμη με ανυπομονησία περιμέναμε να δούμε το θαύμα όπως η παιδική φαντασία μας έπλαθε . Και το θαύμα έγινε πραγματικότητα ... Έκπληκτα τα μάτια μας αντίκρισαν τα πράματα και τα θάματα που έφερε μαζί της. Μπροστά στην σημερινή ήταν φυσικά πολύ πολύ λιγότερο εντυπωσιακή . Όμως την δεκαετία του 50 τα πράγματα ήταν εντελώς διαφορετικά. Η Θεσσαλονίκη δεν ήταν αυτή που ξέρουμε. Μια μικρή πόλη στην επαρχία κι ας την έλεγαν συμπρωτεύουσα με καμιά 200 χιλιάδες κατοίκους και ελάχιστα αυτοκίνητα. Πολυκατοικίες δεν υπήρχαν, δεν είχε ξεκινήσει η περίφημη ανοικοδόμηση που διέλυσε στην κυριολεξία την ομορφιά της με την λεωφόρο των Εξοχών στις δόξες της. Όλα τα παλιά αρχοντικά με τους τεράστιους κήπους πλάι στον Θερμαϊκό και τις βαρκούλες των ιδιοκτητών δεμένες στις ατομικές ξύλινες σκάλες τους. Το μπάζωμα κι αυτό δεν είχε αρχίσει ακόμη κι η Θεσσαλονίκη μοσχοβολούσε τα απογεύματα από το ιώδιο που η αύρα της θάλασσας έφερνε παρέα με την μπουκαδούρα . Τα τραμ στρίγκλιζαν στις ράγες τους μεταφέροντας τους επιβάτες της πάνω γραμμής με το χαρτόνι μπροστά που έγραφε ¨ ΕΚΘΕΣΙΣ ¨. Ο κόσμος δειλά δειλά άρχισε να την επισκέπτεται μη ξέροντας τι θα δει και με ενθουσιασμό αργότερα κατέκλυζε κάθε βράδυ την φωτεινή πολιτεία των 22 ημερών. Διψασμένοι για κάτι καινούργιο οι Θεσσαλονικείς την λάτρεψαν . Σεπτέμβρης ίσον Έκθεσις έλεγαν ... Τεράστια μοντέρνα περίπτερα, εκθέματα καταπληκτικά, χιλιάδες επισκέπτες, φώτα, λούνα Πάρκ, ακροβατικά, πυροτεχνήματα , μαύρη μπύρα, παζάρι κόσμος , κόσμος και παιδιά, κυρίως παιδιά. Τι ευτυχία, τι χαρά, τι γλέντι για τα παιδιά . Ήμασταν τυχεροί γιατί μέναμε πολύ κοντά στην Αγία Τριάδα, δυο στάσεις δρόμο . Έτσι η παλιοπαρέα δεν είχε πρόβλημα κάθε μέρα και τις 22 μέρες από το πρωί ποδαρόδρομο και στην Έκθεση . Το πρόβλημα εισόδου με το δυσβάσταχτο για το μικρό χαρτζιλίκι μας κόστος το είχαμε λύσει. Εφευρίσκαμε χίλιους τρόπους να μπαίνουμε τζάμπα . Θα χρειαζόταν σελίδες για να τους περιγράψω. Στην αρχή κλαψουρίζοντας παρακαλούσαμε τον υπάλληλο να μας αφήσει να μπούμε δωρεάν, Άλλες φορές κολλούσαμε σε ένα επισκέπτη και μπαίναμε μαζί του στο ένα δόντι του τουρνικέ παριστάνοντας το παιδί του κι άλλες φορές βρίσκαμε κανένα γνωστό που εργαζόταν προσωρινά τις 22 μέρες και έβαζε με δόξα και τιμή όλη την παρέα από την μεγάλη πόρτα της εξόδου παρακάμπτοντας τα τουρνικέ . Αν όλα αυτά τα κόλπα δεν έπιαναν βάζαμε μπροστά τα μεγάλα μέσα, Δηλαδή στην μεγάλη διπλή πόρτα της εξόδου όταν χρειαζόταν να ανοίξει για λίγο κάναμε ηρωικά γιουρούσια και πιτσιρικάδες όπως ήμασταν γινόμασταν καπνός και άντε να μας πιάσουν. Αν τολμούσαν να μας κυνηγήσουν εύρισκε ευκαιρία η υπόλοιπη τσακαλοπαρέα να μπει ανέτως . Το τελευταίο αποκούμπι αν όλα αυτά τα κόλπα δεν έπιαναν ήταν τα σίδερα, δηλαδή τα κάγκελα που την εποχή εκείνη ήταν ψηλά 2 μέτρα με κατακόρυφα σίδερα διαμέτρου 2 εκατοστών περίπου επάνω σε ένα μικρό τοιχάκι ενός μ. περίπου . Οι δυνατότεροι από εμάς σαν μασίστες τα έπιαναν με τα δυό τους χέρια και σιγά σιγά τα άνοιγαν . Ο κανόνας για να περάσεις μέσα στην Έκθεση ήταν, πέρασε μέσα το κεφάλι. ήσουν μέσα στον παράδεισο . Ένας ένας οι πιτσιρικάδες έμπαιναν από το λυγισμένο κάγκελο. Όταν μας έπαιρναν χαμπάρι οι φύλακες ήταν ήδη αργά, η παρέα είχε εξασφαλίσει ήδη την δωρεάν είσοδο. Έτρεχαν γρήγορα γρήγορα και τα ίσιωναν μέχρι την επόμενη παρέα πιτσιρικάδων που την είχε στημένη παραπέρα. Όταν μπαίναμε μέσα στο παράδεισό μας ευτυχισμένοι επιδιδόμασταν σε πολλές ευγενείς δραστηριότητες. Πρώτα περνούσαμε από όλα τα περίπτερα κυριολεκτικά τα ξεσκονίζαμε . Ξέραμε τα πάντα για όλα. Έπειτα άρχιζε το μάζεμα των προσπέκτους που ήταν ίσως η μεγαλύτερη απόλαυσή μας. Έπρεπε να τα έχουμε όλα κι αν κανένα μας έλειπε έπρεπε κατεπειγόντως την επόμενη φορά να το αποκτήσουμε. Τα σπίτια γέμιζαν βουνά χαρτιά οι μαμάδες φώναζαν κι εμείς απειλούσαμε, μη τα αγγίζετε. Το Λούνα Πάρκ, τα πυροτεχνήματα, τα ακροβατικά κι αργότερα τα φεστιβάλ τραγουδιού και κινηματογράφου μας έκαναν να ξημεροβραδιαζόμαστε . Κάποτε οι 22 μέρες τέλειωναν. Μας έπιανε κατάθλιψη. Η παρηγοριά μας πλέον ήταν τα έντυπα που για μήνες ταχτοποιούσαμε και παίζαμε μ αυτά ό,τι μπορούσε κανείς να φανταστεί . Τα σχολιά άρχιζαν οι μαμάδες με το καλό η με το κακό μας έστρωναν στην δουλειά μέχρι την επόμενη έκθεση σε ένα χρόνο και με μας να διηγούμαστε τα κατορθώματά μας στις άλλες παρέες κοκορευόμενοι για τις καλύτερες δικές μας επιδόσεις στο τζάμπα και στα έντυπα ... Κι η Έκθεση μεγάλωνε, μαζί με την Θεσσαλονίκη κι εμάς . Αύριο το πρωί τελευταία Κυριακή θα επισκεφτώ για ακόμη μια φορά την Έκθεση, μας έγινε συνήθεια πλέον. Κάτι όμως μέσα μου βαθιά νοσταλγικά με τρώει σαν σαράκι σαν και μου λέει με όση δύναμη έχει, εμπρός τρέχα μη κολώνεις άνοιξε ένα κάγκελο με τα χέρια σου , βάλε μέσα το κεφάλι σου κι αν χωράει, μετά μη φοβάσαι δώσε μιά ώθηση δυνατά και τρύπωσε μέσα τζάμπα στον παράδεισό σου, στην Έκθεση ... ...Η παλιά είσοδος της από την ΧΑΝΘ με τους δύο πύργους της και το τραμ να περνά ακριβώς από μπροστά της ...

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Το φαρμακείο Πεντζίκη είναι ένα πολύ γνωστό ιστορικό κατάστημα της Θεσσαλονίκης του 20ου αιώνα. Αυτό πρωτοάνοιξε μαζί με φαρμακαποθήκη το 1887, από τον Γαβριήλ Ν. Πεντζίκη, στην Εγνατία κοντά στη διασταύρωσή της με την Αγία Σοφίας. Ο Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, το 1868. Σπούδασε Φαρμακευτική στην Κωνσταντινούπολη και μετά τις σπουδές του επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη. Μετά το άνοιγμα του φαρμακείου του, το 1887, παντρεύτηκε, γύρω στο 1900, τη δασκάλα Μαίρη Gebauer (1879-1858), κόρη του καθηγητή των Γερμανικών στο Διδασκαλείο Θεσσαλονίκης, Adolf Gebauer, και τις Ελένης Ν. Ιωαννίδου. Την περίοδο 1901-1908 γεννήθηκαν τα παιδιά του: Χρυσούλα (1901), Ελενίτσα, Κλειώ και Νίκος (1908). Το Μάιο του 1910 ίδρυσε το “Χημικό και Μικροβιολογικό Εργαστήριο”, το οποίο λειτούργησε υπό τη διεύθυνση του χημικού, Δημήτριου Πελτέκη, στην οδό Χαμιδιέ (σημ. Εθνικής Αμύνης), πάνω από το φαρμακείο “Ερυθρός Σταυρός” του Δ. Πελτέκη. Το Μάρτιο του 1912, εκλέχθηκε στις κοινοτικές εκλογές και συμμετείχε σε διάφορες επιτροπές της Ελληνικής Κοινότητας. Και το 1914, εκλέχθηκε πρόεδρος του νεοϊδρυομένου, τότε, “Φαρμακευτικού Συνδέσμου”. Η οικογένεια του Γαβριήλ Ν. Πεντζίκη διέμενε, αρχικά, στην Εγνατία, σε διαμέρισμα πάνω από το φαρμακείο τους κι από το 1911 στην ιδιόκτητη βίλα τους στη οδό Μαυροκαρδάτου (τότε Σαρνώ) στην αρχή της Ανθέων.

Το φαρμακείο Πεντζίκη, στην Εγνατίας 112 (σημ. 106), την περίοδο του μεσοπολέμου

Επιστολόχαρτο του φαρμακείου Γαβριήλ Ν. Πεντζίκη

Γαβριήλ Ν. Πεντζίκης, το 1885

Μαίρη Gebauer-Πεντζίκη, η σύζυγος του Γαβριήλ

Η οικογένεια Γαβριήλ Ν. Πεντζίκη, με τα δύο μόνο παιδιά της, το 1926)

Τα παιδιά της οικογένειας Γαβριήλ Ν. Πεντζίκη: από δεξιά, η Χρυσούλα Αργυριάδου-Ζωή Καρέλλη), η Ελενίτσα (Δώδου), η Κλειώ (Αμαρίλιο) κι ο Νίκος Η φωτογραφία είναι του 1915 περίπου

Διαφήμιση στη “Νέα Αλήθεια” του 1910

[Αναρτήθηκε από τον κ. Γιάννη Κουμποτή, στις ΠΦΘ, στις 26-3-2015]

Η βίλα της οικογένειας Γαβριήλ Ν. Πεντζίκη, στην οδό Μαυροκορδάτου 3. Κτίστηκε το 1911 και το 1932 πουλήθηκε με πλειστηριασμό στον Ηλία Μερτζάν Βέλιτς, κατεδαφίστηκε γύρω στο 1970

Η βίλα της οικογένειας Γαβριήλ Ν. Πεντζίκη [Αναρτήθηκε από κα “Georgia Dimitriadou-Tavlaridou”, στην ΑΘ, στις 24-11-2017]

Η πρώην βίλα της οικογένειας Γαβριήλ Ν. Πεντζίκη, γύρω στο 1968 [Φωτογραφία του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη]

Η βίλα της οικογένειας Γαβριήλ Ν. Πεντζίκη, το 1916 [Αναρτήθηκε από τον κ. “Bernard Maurice”, στις ΠΦΘ, στις 1-8-2018]

Η σημερινή θέση όπου παλιότερα ήταν η βίλα της οικογένειας Γαβριήλ Πεντζίκη

Η φωτογραφία, γνωστή από προχθές, μας δείχνει στο βάθος το κατάστημα των αδελφών Βούρκα στην (τότε) Τσιμισκή 11, σημερινή Αγίου Μηνά. Ο φωτογράφος βρίσκεται στην οδό Συναγωγής κοιτάζοντας τον βορρά και την οδό Τσιμισκή. Η τεκμηρίωση από τον Ευστάθιο Ασλανίδη

Επί της οδού Συναγωγής, λίγο πριν την Τσιμισκή που την τέμνει κάθετα. Η συσχέτιση με την σημερινή Αγ. Μηνά 11 Μακεδονία, 12 Ιανουαρίου 1919.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. [Περιέχονται στο βιβλίο “Συμβολή στην έρευνα για την οικονομική και κοινωνική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης”, του Α. Δάγκα, Θεσσαλονίκη, 1998]

Η είσοδος της 1ης ΔΕΘ Το κιόσκι της κεραμοποιίας Αλλατίνη, όπου διακρίνεται κι ο Νικόλαος Γερμανός Το περίπτερο ποτών και τροφίμων των Σιών, Μπεζά και Ρεβάχ Το περίπτερο του αδαμαντοπωλείο του Σ. Μπουρλά, που αντιπροσώπευε και τα ωρολόγια ΩΜΕΓΑ Το περίπτερο των υιών Χαΐμ Ρ. ντε Μποτόν, που αντιπροσώπευαν και τα ωρολόγια Zenith Το περίπτερο του Ιωσήφ Ναχαμά που αντιπροσώπευε τα χρηματοκιβώτια Fichet