Δυο λήψεις του Gaston Chérau (1915 ή αρχές του 16), από στερεοσκοπικές γυάλινες αρνητικές πλάκες, πίσω από την Αχειροποίητο, σε αντίθετη κατεύθυνση η μία από την άλλη.
Πίσω από το ιερό της Αχειροποιήτου. Αριστερά ο μιναρες του Σουλεϊμάν, δεξιά ο Αγ. Νικόλαος ο Τρανός.
H δεύτερη λήψη του Gaston Chérau από το ίδιο σπίτι προς τη μεριά της Ροτόντας και του Αγ. Παντελεήμονα (οι μιναρέδες αριστερά και δεξιά αντίστοιχα)
Το ψηλό σπίτι από το οποίο έγιναν οι λήψεις, έτσι όπως φαινόταν από τον μιναρέ της Αγ. Σοφίας το 1917, πριν την πυρκαγιά.
Οι κερκίδες στο πρώτο γήπεδο του ΠΑΟΚ στο συντριβάνι,
όπως τις θυμάται ο Γιώργος Κωτσίδης
“Το γήπεδο το θυμάμαι έτσι όπως φαίνεται στην φωτογραφία με τους πανύψηλους τοίχους που το περιέβαλλαν .
Κερκίδες υπήρχαν μόνο από τις δυό πλευρές κι αυτές λιγοστές .
Από το συντριβάνι ξεκινούσε ένας πολύ στενός δρόμος που κατέληγε στο νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ που νομίζω λεγόταν Νοσοκομείων .
Κάποια στιγμή τον καταργήσαν, ένα έμπειρο μάτι όμως μπορεί να τον διακρίνει, υπάρχει ακόμη σαν πεζόδρομος πλέον και διασχίζει διαγώνια τα παρτέρια του ΑΠΘ .
Αυτόν τον δρόμο τον θυμάμαι γεμάτο κόσμο να περπατά πηγαίνοντας στο ΑΧΕΠΑ να μάθει τα νεώτερα για τον Λαμπράκη που ψυχορραγούσε .
Κολλητά στον ασφαλτοστρωμένο αυτό στενό δρόμο χωρις καν πεζοδρόμιο, ήταν ο πανύψηλος τοίχος του γηπέδου .
Εκεί υπήρχε μιά κερκίδα, που κερκίδα δεν ήταν .
Είχαν κτίσει τοίχους με τούβλα ανά 3-4 μέτρα κάθετα στο γήπεδο κι εκεί επάνω καλούπωσαν οπλισμένο σκυρόδεμα διαστάσεων περίπου 60 Χ 10 εκατοστών σε όλο το μήκος και καθόταν επάνω τους κι ένα από κάτω παρόμοιο που πατούσαν κι ήταν και κάθισμα για τους από κάτω .
Το σκυρόδεμα κακοφτιαγμένο και σε πολλά του σημεία γυμνό φαίνονταν τα σκουριασμένα σίδερα του οπλισμού του .
Από κάτω από αυτές τις επικίνδυνες ανασφαλείς κερκίδες το χάος .
Άνετα μπορούσες να χωθείς από κάτω και να πέσεις κι ό,τι ήθελε προκύψει .
Ο τοίχος από την πλευρά του δρόμου που υπήρχαν αυτές οι επικίνδυνες κερκίδες ήταν περίπου 4-5 μέτρα ύψους κι ήταν κακοφτιαγμένος και θεόστραβος μάλλον νύχτα τον φτιάξανε .
Από την πλευρά αυτή υπήρχε είσοδος με διπλή σιδερένια πόρτα καλυμμένη από μαύρη λαμαρίνα.
Από εκεί έμπαιναν όσοι είχαν εισιτήριο γι αυτήν την κερκίδα .
Η κύρια είσοδος ήταν στην γωνία του κόρνερ στο Συντριβάνι .
Όσοι άτυχοι δεν κατάφερναν να μπούν κανονικά είχαν τον δικό τους τρόπο να το κάνουν .
Ήταν κυρίως ένστολοι στρατιώτες από την επαρχία, ένας από αυτούς κατάφερνε να ανέβει στον τοίχο με την βοήθεια των άλλων στρατιωτών ανεβαίνοντας πλάτη πλάτη κι αφού τον βοηθούσαν τραβώντας τον από πάνω κι οι θεατές που υπήρχαν στο γήπεδο .
Αν ανέβαινε ένας, ανέβαιναν κι οι υπόλοιποι φαντάροι .
Έδεναν τις ζώνες τους πόρπη πόρπη , όσοι τις θυμούνται ξέρουν ότι το δέσιμό τους ήταν ισχυρότατο , κι ένας ένας χρησιμοποιώντας τις δεμένες ζώνες για σχοινί αναρρίχησης ανέβαιναν όλοι .
Ήταν τόσο μεγάλη η λαχτάρα τους να να δουν τα ινδάλματα της εποχής τον Κουιρουκίδη , τον Λέανδρο κι άλλους και ρίσκαραν τα πάντα. Οι φύλακες του γηπέδου κάνανε τα στραβά μάτια
– Ασ' τους φαντάροι είναι, έλεγαν ...
Οι υπόλοιποι όμως, κυρίως εμείς τα πιτσιρίκια που τους παρακολουθούσαμε από κάτω, τους παρακαλούσαμε κλαψουρίζοντας και μας ανέβαζαν κι εμάς με τον ίδιο τρόπο .
Εγώ Παοκτσής δεν ήμουν αλλά μ' έπαιρνε ο πρώτος ξάδελφός μου ο Γιώργος μαζί του και μ' ανέβαζε έτσι κι εμένα έτσι από τον τοίχο .
Πάντα προσπαθούσε να με κάνει Παοκτσή με κάτι τέτοια , αλλά δυστυχώς δεν τα κατάφερε .
Στην ετοιμόρροπη αυτή κερκίδα ανέβαινα κι εγώ χωρίς να φοβάμαι.
Νομίζω κάποτε κατέρρευσε από τον πολύ κόσμο σε κάποιο ντέρμπι και δεν ξαναχρησιμοποιήθηκε ....”
Το δρομάκι στο πλάι του γηπέδου του ΠΑΟΚ που εδώ φαίνεται να περνά δίπλα από την Αγία Φωτεινή, τα νεκροταφεία και μέςα από χωράφια ...
Μια φωτογραφία από την συλλογή του Paul Albarel, από το Αλκαζάρ προς νότο, οι δυο δρόμοι που ξεχωρίζουν οδεύοντας προς την θάλασσα είναι η Μεγ. Αλεξάνδρου, και δυτικότερα η Συγγρού (μετά Τραπεζών και κατόπιν Β. Ουγκώ), που περνάει σχεδόν δίπλα από την καθολική εκκλησία.
Αρ. φωτ. AD11028Dv0761460
Λήψη προς δυτικά. Ο μιναρές στο κέντρο περίπου είναι του Γιουσούφ Πασά στην Λέοντος Σοφού και στα αριστερά είναι των Αγ. Αποστόλων.
ΒΔ μετά την πυρκαγιά. Ο δρόμος μπροστά μας είναι η Χαμζά μπεη που οδηγεί ίσια επάνω μπροστά στο Διοικητήριο
Προς βορρά. Το Διοικητήριο και κατά σειρά οι μιναρέδες από αριστερά του Σαατλί τζαμί, πίσω απ' το Διοικητήριο του Σαλί τεκέ, μετά του Μουσταφά στην Κασσάνδρου, στο βάθος του Τσιναρλί, και πιο δεξιά του ΠΙσμανιγιέ, μπροστά και του Πρ. Ηλία πίσω.
ΒΑ μετά την πυρκαγιά. Ο μικρός μιναρές μπροστά μας του Καντί και πίσω του του Φετχιέ και αριστερότερά του ο μεγαλύτερος του Αγ. Δημητρίου.
Χάρτης της ευρύτερης περιοχής των κοιμητηρίων της Ευαγγελίστριας από το ψηφιοποιημένο διαδικτυακά βιβλίο του P. Perdrizet “ Inscriptions de Salonique “, 1905, της βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου του Illinois.
Επί της Εγνατίας, λίγο πριν την Ατταλιδών τότε (σήμερα ανάμεσα Αντιγονιδών και Συγγρού). Στην γωνία ακριβώς με την Ατταλιδών αριστερά, το ζυθεστιατόριον “Νέος Κόσμος” και μακρύτερα πάντα αριστερά ο μιναρές του Αλκαζάρ (1916-17).
Επί της Εγνατίας, λίγο πριν την Ατταλιδών.
Εγνατία με Ατταλιδών
Ακριβώς στην γωνία με Ατταλιδών, αριστερά ο “Νέος Κόσμος”
Εγνατία με Ατταλιδών
ΤΟ ΛΙΜΑΝΑΚΙ
Ένα μικρό αφήγημα από τον Γιώργος Κωτσίδης, για ένα γεγονός, όπως ακριβώς το έζησε ο ίδιος.
Το λιμανάκι όπως το λέγαμε εμείς ή ο 'λιμένας' όπως τον γράφουν παλιοί χάρτες, ήταν το λιμανάκι των παιδικών μας χρόνων .
Ήταν γεμάτο βάρκες ερασιτεχνών και επαγγελματιών ψαράδων και μικρών καϊκιών .
Υπήρχε ένας μικρός λιμενοβραχίονας από μικρά μπλόκια μπετόν, όχι τα τεράστια που έφεραν μετά όταν άρχισε το μεγάλο μπάζωμα .
Επάνω στον μικρό αυτό λιμενοβραχίονα ήταν δεμένα τα δύο πολεμικά που με τις μηχανές τους σε ρόλο ηλεκτρογεννήτριας ενίσχυαν το ηλεκτρικό δίκτυο της Ανατολικής Θεσσαλονίκης μια και το υπάρχον εργοστάσιο δεν επαρκούσε .
Όταν το 1957 ανέλαβε τον ηλεκτροφωτισμό της χώρας και της Θεσσαλονίκης η ΔΕΗ ,
συνδέθηκε η πόλη με το εθνικό δίκτυο και έτσι το εργοστάσιο έκλεισε, κατεδαφίστηκε και τα πολεμικά ρυμουλκήθηκαν και άφησαν τον λιμενοβραχίονα άδειο.
Τότε συνέβη ένα γεγονός που το θυμάμαι πολύ έντονα .
Όλοι σε εκείνη την γειτονιά και λόγω πραγματικής ανάγκης, ήμασταν λίγο πολύ ερασιτέχνες ψαράδες .
Υπήρχε πάρα πολύ ψάρι στον Θερμαϊκό και στο λιμανάκι πάρα πολλά κεφαλόπουλα που συνηθίζουν να ζούνε κοντά στα λιμάνια .
Ο ελλιμενισμός των μεγάλων πολεμικών πλοίων που για χρόνια ήταν ακίνητα εκεί, ήταν ένα θαυμάσιο μέρος για να κάνουν φωλιές .
Αναστατώθηκαν τότε με την μετακίνησή τους τόσο πολύ, ώστε έντρομα πηδούσαν έξω από το νερό κατά χιλιάδες .
Εκείνη η μέρα ήταν η τυχερή μέρα όσων ερασιτεχνών ή επαγγελματιών ψαράδων έτυχε να βρίσκονται εκεί .
Δεν χρειαζόταν πετονιές με δόλωμα αλλά μόνο απόχες,
ακόμη και με τα χέρια μάζευαν τα κεφαλόπουλα .
Σωστό πανηγύρι ...
Μετά μερικά χρόνια ήρθε το μεγάλο μπάζωμα και φυσικά τέτοιες εικόνες δεν θα ξαναδούμε στην πόλη .
Το μπάζωμα και το τσιμέντο νέκρωσε τα πάντα.
Δυο φωτογραφίες που αναρτήθηκαν στις ΠΦΘ με αρκετά χρόνια διαφορά, αλλά πιθανόν να τραβήχτηκαν την ίδια μέρα. Σημειώνονται τα ίδια πρόσωπα.
Πίσω τους ο δρόμος που στρίβει και ανεβαίνει είναι η Διονυσίου.
Δύο φωτογραφίες της ΥΦΑΝΕΤ, του 1924 περίπου.και στοιχεία για τον Αθ. Μακρή
σε παρουσίαση και σχόλια από τον Νίκανδρο Κασατανίδη.
[Από το βιβλίο “Πανελλήνιον Λεύκωμα Εθνικής Εκατονταετηρίδος 1821-1921”,Τομ. Β, μέρος 2ο, 1925, σελ. 228]
Η καταγωγή του Αθ. Μακρή δεν ήταν η Σιάτιστα, αλλά το Σελίτση του νομού Καζάνης. Πήγε στο γυμνάσιο της Σιάτιστας και στη συνέχεια έμαθε γαλλικά και γερμανικά στη Θεσσαλονίκη. [βλ. “Πανελλήνιον Λεύκωμα Εθνικής Εκατονταετηρίδος 1821-1921”,Τομ. Β, μέρος 2ο, 1925, σελ. 227]
Αξιοσημείωτη μάλιστα είναι η διασύνδεση του Αθ. Μακρή με τους μεγαλοβιομήχανους της Αθήνας, Επαμεινώνδα Χαρίλαο και Ν. Κανελλόπουλο. Με τον Επ. Χαρίλαο μάλιστα είχε στενότερη συνεργασία στην Οικοδομική του Εταιρεία και στα Ψυγεία Θεσσαλονίκης, όπου ο Αθ. Μακρής ήταν μέτοχος και σύμβουλος τους.
Διαφαίνεται έτσι ότι η οικονομική και επιχειρηματική ανέλιξη του Αθ. Μακρή είχε ως αρχικό “καταλύτη” την οικογένεια Βαμβακά, στηρίζονταν ευνοϊκά από το πολιτικό περιβάλλον των Φιλελευθέρων (δηλ. των βενιζελικών) και διαπλέκονταν οικονομικά με ισχυρότατους οικονομικούς παράγοντες (μάλλον βενιζελικών, τότε, αποχρώσεων), όπως του Επ. Χαρίλαου και του Ν. Κανελλόπουλου.
Νέα βιογραφικά στοιχεία του Αθ. Μακρή: ήταν υποψήφιος με τον Βενιζέλο στην Κοζάνη, το 1920. [βλ.“Εκλογικές αναμετρήσεις στην Κοζάνη την περίοδο του Εθνικού Διχασμού 1915-1920-κόμματα, υποψήφιοι και εκλογικές συμπεριφορές”, Πρακτικά Β' Συνεδρίου Τοπικής Ιστορίας, Κοζάνη, 2014, σελ. 465]
Στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα υπήρχε αίθουσα πατινάζ στη Θεσσαλονίκη ονόματι ΣΚΑΙΤΙΝΓΚ στην Εθνικής Αμύνης. Οι πληροφορίες φαίνεται ότι κυρίως προέρχονται από τον Τομανά, ο οποίος δίνει δύο μάλλον διαφορετικές περιγραφές για το σημείο όπου βρισκόταν. Στο βιβλίο του για το θέατρο το τοποθετεί στο τριγωνάκι μεταξύ ΕΜΣ και Αριστοτέλειο ενώ στο βιβλίο για τους δρόμους λίγο πιο πάνω, μεταξύ δύο εστιατορίων όπου “ήταν ένας φαρδύς διάδρομος, που οδηγούσε στην είσοδο του θεάτρου Σκαίτιγκ.” Την κατασκευή την τοποθετεί στο 1903 και περιγράφει ένα επεισόδιο στο θέατρο του 1910.Οι αναφορές στο διαδίκτυο αναπαράγουν τις αντιφάσεις των γραπτών Τομανά.
Στην πρώτη φωτογραφία (Πρίσμα, ΠΦΘ) φαίνεται ένας διάδρομος που να οδηγεί σε ένα κτίριο στη δεκαετία του 20, αλλά στη δεύτερη φωτογραφία (Μπράβος, ΠΦΘ) από το 1916 δεν φαίνεται διάδρομος ή κτίριο στο σημείο αυτό.
Μια παρουσίαση με την συνεργασία Νίκανδρου Καστανίδη, Θεόδωρου Νάτσινα, Δαυίδ Μπράβου.
Στο κίτρινο πλαίσιο είναι το Σκαιτινγκ όπως το περιγράφει ο Σταμπουλής: τσιμεντένια πίστα και κερκίδες τριγύρω.
Ο Τομανάς στο βιβλίο του “Πλατείες της Θεσσαλονίκης”(1997), σελ. 10 δίνει ένα σχεδιάγραμμα της υπό συζήτηση περιοχής, το οποίο βοηθάει λίγο στην τοποθέτηση της εισόδο του Σκαίτινγκ.
Κι ο Σταμπουλής δίνει τη δική του περιγραφή:
Απόσπασμα από μια άλλη αεροφωτογραφία φαίνεται να συμπληρώνει (ή να μπερδεύει) την εξέλιξη του Σκαιτινγκ. Μοιάζει σαν το “πρώτο” Σκαιτινγκ στην αεροφωτογραφία να κτίστηκε ή απλά να έγινε κλειστό και να διαμορφώθηκε ένας δεύτερος υπαίθριος χώρος με κερκίδες ή στέγαστρα τριγύρω που θα μπορούσε να είναι για πατινάζ/θέατρα/πολιτικές συγκεντρώσεις κλπ. Ακριβώς δίπλα στο κτίριο των δικαστηρίων, εκεί που στην 1η αεροφωτογραφία εμφανίζεται ένα κενό οικόπεδο.
1924 και μπιλιαρδάδικο
Το 1925 μετονομάστηκε σε “Ιλιον” και ήταν πλέον κινηματογράφος.
1926 ονομάστηκε “Αλάμπρα”, όνομα αίθουσας κινηματογράφου και βαριετέ που υπήρχε από Τουρκοκρατίας. Το πρώην Σκαίτιγκ άλλαξε εν ολίγοις πολλά ονόματα.
Το 1928 η “Αλάμπρα” έγινε και σχολή χορού