Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Φροντιστήριο “Ευκλείδης”.

Ένα αφιέρωμα από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=294352111054429&id=204212503401724

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950, ένα από τα διάσημα Φροντιστήρια της Θεσσαλονίκης, για τις Εισαγωγικές Εξετάσεις των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, ήταν ο “Ευκλείδης”. Οι ρίζες του ξεκινούν με το Φροντιστήριο “Επιστήμη” το 1939, το οποίο μετονομάστηκε “Ευκλείδης” στην περίοδο της Κατοχής. Βασικοί παράγοντες του ήταν ο Ιορδάνης Στεργίου, ο Εμμανουήλ Οικονομίδης κι ο Κώστας Τομανάς. Τότε, στην Κατοχή, στεγαζόταν στην Βασ. Σοφίας ( σημ. Εθνική Αμύνης) 10 γωνία με Τσιμισκή, στην οικία Κότσιανου. Αργότερα μετακινήθηκε λίγο πιο πάνω στην Βασ. Σοφίας 24, μετά στη Βασ. Σοφίας 40 και γύρω στο 1959 στην Κων/νου Μελενίκου 11 (σημ. 9).

Διαφήμιση στο περιοδικό “Ξεκίνημα”, το καλοκαίρι του 1944. [Πηγή: Κ. Τομανά, “Τα Σχολεία της Θεσσαλονίκης” Νησίδες,1997, σελ. 93] [Πηγή: Ιστορικό Αρχείο Φροντιστών] [Πηγή: Ιστορικό Αρχείο Φροντιστών] Εγνατία με Βασ. Σοφίας (σημ. Εθνικής Αμύνης), γύρω στο 1960. Διαφήμιση του Φροντιστηρίου “Ευκλείδης” Απέναντι από το παλιό κτίριο της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ

Οι απαρχές της κτιριακής διεύρυνσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1937-1941).

-Το 1937 η Ισραηλινή Κοινότητα παραχώρησε στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ένα μικρό τμήμα των νεκροταφείων τους, στην πλευρά που γειτνίαζε με την Ευαγγελίστρια. -Το 1938 το Υπουργείο Παιδείας ανέθεσε στον Νικόλαο Μητσάκη (1899-1941) την αρχιτεκτονική μελέτη για την κατασκευή της Δασολογικής Σχολής, της Γεωπονικής Σχολής, της Φυσικομαθηματικής Σχολής και του Χημείου, βορειο-ανατολικά του υπάρχοντος, τότε, κτιρίου του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. -Το 1939 Θεμελιώνεται το κτίριο της Φυσικομαθηματικής Σχολής, όπως και το κτίριο της Γεωπονικής Σχολής, το οποίο μάλιστα άρχισε να κτίζεται. -Το 1940-41 ο Ελληνο-Ιταλικός πόλεμος και στη συνέχεια ο Ελληνο-Γερμανικός πόλεμος, ήταν η αιτία να σταματήσουν όλα τα προγραμματισμένα έργα του Πανεπιστημίου. -Με τη Γερμανική κατοχή της Θεσσαλονίκης λεηλατήθηκαν από τους κατακτητές όλα τα υλικά των οικοδομικών έργων που είχαν αρχίσει πριν την έναρξη του πολέμου. Και σταμάτησαν όλες οι οικοδομικές δραστηριότητες. -Το 1952 άρχισε η αποπεράτωση της Γεωπονοδασολογικής Σχολής. -Το 1953 άρχισε η ανέγερση του Χημείου -Το 1954 εγκαινιάζεται το κτίριο της Γεωπονοδασολογικής Σχολής και θεμελιώνεται το Μετεωροσκοπείο. -Το 1956 άρχισε να λειτουργεί το κτίριο του Χημείου και το Μετεωροσκοπείο -Το 1957 ξεκίνησε η ανέγερση της Φυσικομαθηματικής Σχολής και της Κτηνιατρικής -Το 1958 θεμελιώθηκε το Αστεροσκοπείο. -Το 1961 άρχισε να λειτουργεί το κτίριο της Φυσικομαθηματικής Σχολής. Τα εγκαίνιά της έγιναν το 1962. -Το 1962 ολοκληρώθηκε και το κτίριο του Αστεροσκοπείου.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=294357207720586&id=204212503401724

Ο χώρος γύρο από το γήπεδο του Ηρακλη, το 1916

Πώς ήταν ο χώρος εκεί που αργότερα έγινε η πρώτη κτιριακή διεύρυνση του Πανεπιστημίου, το 1917

Οι οικοδομικές εργασίες για το κτίριο της Γεωπονικής είχαν αρχίσει, το 1939

Το σχέδιο της πρώτης κτιριακής διεύρυνσης του Παν. Θεσσαλονίκης, όπως παρουσιάζεται στο βιβλίο του Β. Κυριαζόπουλου “Τα Πενήντα Χρόνια του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1926-1976” (σελ. 102)

Σχέδιο του Ν. Μητσάκη για τη πρώτη κτιριακή διεύρυνση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης_1938

Σχέδιο του Ν. Μητσάκη για την πρόσοψη της Φυσικομαθηματικής Σχολής και της Γεωπονικής Σχολής κατά την πρώτη κτιριακή διεύρυνση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης,1938

Οι οικοδομικές εργασίες για το κτίριο της Γεωπονικής προχωρούσαν και η θεμελίωση του κτιρίου της Φυσικομαθηματικής έγινε, το 1939

Τα έργα για το κτίριο της Γεωπονικής Σχολής, το 1939

Η οικοδόμηση της Γεωπονικής Σχολής συνεχίζεται

Ο σκελετός του κτιρίου της Γεωπονικής Σχολής προχώρησε αρκετά και τα έργα για το κτίριο της Φυσικομαθηματικής μόλις άρχισε, το 1940

Ο σκελετός του κτιρίου της Γεωπονικής Σχολής από μπροστά, το 1940

Ο σκελετός του κτιρίου της Γεωπονικής Σχολής από πίσω, το 1940

Αρχιτεκτονικά σχεδια του Ν. Μητσάκη για το κτίριο της Γεωπονικής Σχολής, 1938

Αρχιτεκτονικά σχεδια του Ν. Μητσάκη για το κτίριο της Γεωπονικής Σχολής, 1938

Αρχιτεκτονικά σχεδια του Ν. Μητσάκη για το κτίριο της Γεωπονικής Σχολής, 1938

Το κτίριο της Γεωπονοδασολογική ολοκληρωμένο και το κτήριο του Χημείου σε εξέλιξη, το 1955

Η κτιριακή κατάσταση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στις αρχές της δεκαετίας του 1950

Το κτίριο της Φυσικομαθηματικής σε εξέλιξη, το 1959

Αρχιτεκτονικά σχεδια του Ν. Μητσάκη για το κτίριο της Φυσικομαθηματικής Σχολής, 1938.

Αρχιτεκτονικά σχεδια του Ν. Μητσάκη για το κτίριο της Φυσικομαθηματικής Σχολής, 1938.

Αρχιτεκτονικά σχεδια του Ν. Μητσάκη για το κτίριο της Φυσικομαθηματικής Σχολής, 1938.

Οι κτιριακές εγκαταστάσεις του ΑΠΘ, το 1962

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=295611260928514&id=204212503401724

Φωτογραφία του Marcel Bolotte Ο φωτογράφος επί της Σακελλαρίου

Κατεβαίνοντας την Βύζαντος, αριστερά διακρίνεται ο θόλος της βρύσης. Από δημοπρασία.

Από λίγο πιο μακριά και πάντα επί της Βύζαντος κοιτάζοντας προς την βρύση.

Η μοναδική καρτ ποστάλ που δείχνει την βρύση.

Απρίλιος 1916 επί της Άθωνος. Ο κορμός του πλατάνου δεσπόζει εντυπωσιακός δίπλα στην βρύση. Κατά πάσα πιθανότητα λήψη από τον Γαλλικό φωτογραφικό τομέα

Το σπίτι αριστερά υπαρχει ακόμα στη γωνία Δ. Πολιορκητού με Αλ. Παπαδοπούλου. Λίγο πιο πάνω ο μιναρές του Τσιναρλί.

Αναγνώριση από την Μάρα Νικοπούλου.

Facebook: https://www.facebook.com/204212503401724/photos/a.211295696026738.1073741826.204212503401724/294806894342284/?type=3&theater

Από ένα ημερολόγιο του 2007 σε κείμενα Σερέφα και φωτογραφίες από τη συλλογή Γιακουμή και με τίτλο “Ξένοι στη Θεσσαλονίκη του Μεγάλου Πολέμου 1915-1918” εκδόσεις Μεταίχμιο

Η αντίθετη όψη όπως την βλέπουμε στη φωτό του Joseph Pigassou.

Facebook: https://www.facebook.com/204212503401724/photos/a.211295696026738.1073741826.204212503401724/294280391061601/?type=3&theater

Η Φωτογραφία από την έκθεση “Θεσσαλονίκης εμπόριον 1870-1970” στο πολιτιστικό της Τράπεζας Πειραιώς. Στη λεζάντα έγραφε ότι είναι η Εδέσσης. Είναι η μόνη φωτογραφία που εντόπισε ο Θεόδωρος Νάτσινας με λάθος στην έκθεση και εξηγεί:

Είναι η πλατεία Χρηματιστηρίου, κοιτώντας νότια. Δηλαδή ο φωτογράφος είναι στην Ερμού και κοιτάει προς Φράγκων, Βασ. Ηρακλείου. Δεξιά η Ουγκώ. Το κτίριο φάτσα πρέπει να είναι το Αλλατίνι Χαν και η πόρτα οδηγούσε σε εσωτερική αυλή με την αντίστοιχη έξοδο στην άλλη πλευρά να βγάζει στην πάροδο Εδέσσης. Το κτίριο αυτό μάλλον παρουσιάζεται για πρώτη φορά.

Η φωτογραφία είναι της συλλογής Λαπούρτα και πρέπει να είναι τραβηγμένη την ίδια στιγμή με την άλλη φωτογραφία από την έκθεση που φαίνεται λίγο η στοά Μαλακοπής και αναγνωρίστηκε εδώ: https://archive.saloni.ca/259 (στα σχόλια και μια συνένωση φωτογραφιών εκείνου του κομματιού) Μάλιστα τα φτυάρια είναι στην ίδια θέση στο κράσπεδο!

Στο φύλλο της Μακεδονίας της 19η Ιανουαρίου 1916 αναφέρεται το χάνι Πασάζ Οριεντάλ στη γωνία Φράγκων με Βίκτωρος Ουγκώ. Ήταν η δυτική γωνία ή αναφέρεται στο Αλλατίνι Χαν επισημαίνοντας τη δίοδο, Πασάζ Οριεντάλ. Ενδιαφέρον είναι ότι το ίδιο κτίριο στέγαζε στο ισόγειό του το “πρώην” αυστριακό ταχυδρομείο.

Η φωτογραφία είναι του 1931. Όμως μαζί με την κατοχική της πλατείας Χρηματιστηρίου (εδώ: https://archive.saloni.ca/2 έχουμε μια ευρεία γωνία θέασης της περιοχής

Με αφορμή μια φωτογράφιση της τέμπερας του Γούναρη που απεικονίζει την οικία Πετρίδη από τον Georgios Miltiadi Perdikellis, μια παρουσίαση του αξιόλογου αυτού σπιτιού από άλλες φωτογραφίες του.

Και όπως φαινόταν όλη η περιοχή του το 1916 στην αεροφωτό από το βιβλίο της Α. Γερόλυμπου, Το χρονικό της μεγάλης πυρκαγιάς. Στα όρια της ζώνης με τις αποθήκες και τα εργοστάσια από τη μια, αλλά και μιας χτισμένης συνοικίας βόρεια της Αναγεννήσεως. Χαρακτηριστικό είναι ότι η Ταντάλου είχε να επιδείξει στη μία άκρη τη βίλα Πετρίδη και στην γωνία με Μοναστηρίου το εξίσου εντυπωσιακό κτίριο του Φαρμακείου Ζωγράφου.

Το ακριβές σημείο της φωτογραφίας ο Δαυίδ Μπράβος το αναγνωρίζει στην αεροφωτογραφία που την συνοδεύει: Πρέπει να είναι απέναντι από την τότε ψαραγορά (γι αυτό περιμένουν με τα καλάθια), στο ύψος της πλατείας του σημερινού πάρκου της ΧΑΝΘ.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=294301867726120&id=204212503401724

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Γενικός Πρόξενος της Ελλάδος στη Θεσσαλονίκη, την περίοδο 1866-1881. Ήταν αυτός που επισήμανε ότι οι Βουλγαρο-Τουρκικές επιθέσεις κατά των Ελλήνων Αρχιερέων της Μακεδονίας ήταν επιθέσεις ενάντια του Ελληνισμού της Μακεδονίας και η Ελληνική Κυβέρνηση είχε καθήκον να εξετάσει κάθε μέσον για την αντιμετώπιση του μέγιστου αυτού κινδύνου.

Στην έρευνα για το καπέλο του μιναρέ της Λόντζας, παρατηρήσαμε κάτι «περίεργο» στις τέσσερις φωτογραφίες από το άλμπουμ της Τ. von Bayern [«Städte- und Landschaftsbilder aus Griechenland, Türkei und Rumänien aus dem Jahre 1883», αρχείο MDZ] που αναρτήθηκαν στο στο “Liza's Photographic Archive of Greece – Φωτογραφικά άλμπουμ της Ελλάδας” και στις ΠΦΘ. Τα “καπέλα” λείπουν σε αρκετούς μιναρέδες και μας οδηγούν στην υπόθεση -προς διερεύνηση- ότι εκείνη την εποχή ίσως είχε βγει κάποια απόφαση για συντήρηση των τζαμιών.

Από την Μάρα Νικοπούλου

Μαζί με της Λόντζας, εμφανίζεται ασκεπής και ο μιναρές της Αγ. Σοφίας. ΚΑΙ το Πισμανιγέ. Κατά πάσα πιθανότητα ΚΑΙ το Αλατζά Ιμαρέτ. Μαζί με τους Αγ. Αποστόλους (φωτό ακολουθεί) βλέπουμε σίγουρα 4 –και ίσως 5– τζαμιά χωρίς καπέλο. Σεισμός μεγάλος δεν αναφέρεται ανάμεσα στο 1863, δηλαδή τη φωτό Σέκελυ όπου οι μιναρέδες εμφανίζονται με τα καπέλα τους, και το 1869, δηλ. το αργότερο που μπορεί να έχει βγει η φωτογραφία σύμφωνα με τον Αθ. Νικόπουλο στις ΠΦΘ. Τους Άγ. Απόστολους τους έχουμε δει με το μυτερό καπέλο (Σέκελυ, 1863), κι έπειτα με το χαμηλό σκουφάκι (Zepdji 1873, S+B 1889 κλπ). Εδώ είναι εντελώς ξεσκέπαστος. Στη φωτό των Αμπντουλάχ δίνει την αίσθηση ότι έχει το χαμηλό σκουφάκι, και γι’ αυτό είχαμε πει ότι σίγουρα η φωτό είναι μεταγενέστερη, έστω και μία μέρα, από αυτή του Σέκελυ. Αν πράγματι έχει (και με δεδομένο ότι στην φωτό των Αφών Αμπντουλάχ οι άλλοι μιναρέδες, που εδώ φαίνονται χωρίς, επίσης έχουν) τότε το 4πτυχο του άλμπουμ της von Bayern πρέπει να τοποθετηθεί πριν απ' τη φωτό των Αμπντουλάχ, δηλαδή πριν το 1867 -το άνω 'όριο' για τους Αμπντουλάχ. Και μάλιστα αρκετά πριν για να προλάβουν να τελειώσουν οι εργασίες σε όλους. Αν στη φωτό Αμντουλάχ (σε μεγαλύτερη ανάλυση) φανεί ότι και εκεί είναι χωρίς κάποια κάλυψη, τότε παραμένει άγνωστο ποια απ' τις δυο προηγείται. Το σίγουρο είναι ότι η φωτό Σέκελυ κρατάει ακόμα τα σκήπτρα της παλαιότερης φωτό. Προς το παρόν, τουλάχιστον.

Σχετικά με το καπέλο στον μιναρέ του τζαμιού Kadi Kemal ή τζαμί της Λόντζας (Ολ. Διαμαντή και Ζαφειράκη τότε, Β. Ουγκώ και Πολυτεχνείου σήμερα).

Από την Μάρα Νικοπούλου

Από την πανοραμική λήψη του Gaston Chérau πίσω από την Αχειροποίητο, προς τα δυτικά διακρίνουμε αριστερά, στην μεγέθυνση, τον μιναρέ στο τζαμί. Το αν είχε ή δεν είχε καπέλο ο μιναρές από το 1863 -φωτό Zsekely- μέχρι την κατεδάφισή του ήταν ασαφές και έχει συζητηθεί αρκετά. Από την λήψη αυτήν διαπιστώνεται ότι τουλάχιστον για κάποιο διάστημα είχε. Στη σειρά των φωτογραφιών επιχειρείται να προσδιοριστεί η περίοδος στην διάρκεια της οποίας ο μιναρές της Λόντζας είχε καπέλο. Το συμπέρασμα από την παρουσίαση είναι ότι ο μιναρές πρέπει να έφερε καπέλο από το 1873 μέχρι τουλάχιστον το 1915.

Επίσης για μια γραπτή μαρτυρία για την ύπαρξη καπέλου στον μιναρέ εδώ: https://archive.saloni.ca/324 Σε μεγέθυνση το τμήμα της φωτογραφίας που μας ενδιαφέρει με τις σχετικές επεξηγήσεις. Λήψη του 1915 ή στις αρχές του 1916. Ολόκληρη η φωτογραφία πάλι απ όπου το απόσπασμα της προηγούμενης. Το σημείο λήψης δεξιά, με μπλε το Σουλεϊμάν, με κίτρινο η καθολική εκκλησία και με πράσινο η Λόντζα. Όπως παρατέθηκε στις ΠΦΘ από τον κ. Επαμεινώνδα, ο μιναρές χωρίς καπέλο, στη φωτογραφία του Zsekely (1863) Από το πανόραμα που σχηματίζουν οι 4 φωτογραφίες από το άλμπουμ «Städte- und Landschaftsbilder aus Griechenland, Türkei und Rumänien aus dem Jahre 1883» της πριγκίπισσας Therese Charlotte Marianne Auguste von Bayern (1850-1925) που εντοπίστηκε στο αρχείο του MDZ (Münchener DigitalisierungsZentrum) του Μονάχου και αναρτήθηκε στο Liza's Photographic Archive of Greece – Φωτογραφικά άλμπουμ της Ελλάδας και στις ΠΦΘ. Σ αυτήν τη μεγέθυνση βλέπουμε τη Λοντζα χωρίς καπέλο. Το 1873, στο πανόραμα του P. Zepdji (από την Συλλογή Γ. Δέλλιου, ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ, Θεσσαλονίκη) -το επωνομαζόμενο Sayce- στον κατάλογο της έκθεσης “Το τέλος της παλιάς μας πόλης”, ο μιναρές της Loncas σημειώνεται με τον αριθμό 77. Απ' όσο διακρίνουμε και στην μεγέθυνση που παραθέτουμε, ο μιναρές φαίνεται να έχει καπέλο. Και εδώ από το ίδιο πανόραμα (Zepdji 1873), από διαφορετική, ιδιωτική, πηγή, σε μεγέθυνση Η καρτ ποστάλ που τον φέρει με καπέλο. Λήψη 1903-1910. Απόσπασμα από φωτογραφία του 1910 αναρτημένη από τον Λιουμπομίρ Γιουρούκοφ (Любомир Юруков). Ο μιναρές με καπέλο. Απόσπασμα από μια φωτογραφία της συλλογής του Paul Albarel, από τον μιναρέ του Αλκαζάρ προς νότο (Αρ. φωτ. AD11028Dv0761460), όπου διακρίνεται ο μιναρές κολοβός. Λήψη ανάμεσα 1916 και Ιούνιο 1917 Από το βιβλίο της Αλ. Γερόλυμπου “Το Χρονικό της Μεγάλης Πυρκαγιάς”, η λήψη του 1917, όμως πριν την πυρκαγιά, με τον μιναρέ χωρίς το καπέλο. Από ανάρτηση του Αλέξη Αθάνατου στις ΠΦΘ κολοβός ο μιναρές, μετά την πυρκαγιά. Μετά την πυρκαγιά, μια κοντινή λήψη.