Saloni.ca Archive

Ο Πωλ Αλμπαρέλ στις 6 Μαρτίου του 1916, έγραφε στο ημερολόγιό του:

”...Κι η βροχή συνεχίζεται. Φτάνουμε στην πλατεία Ελευθερίας, στην αρχή της Βενιζέλου. Αρχικά τη βρίσκουμε απαίσια και πρόκειται να σταματήσουμε στο μεγάλο καφέ Φλόκα. Καθόμαστε σε μια γωνιά, πίσω απ' το τζάμι και παρακολουθούμε το πηγαινέλα του κόσμου. Είναι πολύ ενδιαφέρον. Μερικές κυρίες, για να θαυμάσουμε τις ωραίες γάμπες τους, ανασηκώνουν τα φουστάνια τους ως το γόνατο –αρκετά ευχάριστο θέαμα. Κακόμοιροι στρατιώτες, παπί απ' τη βροχή, αφήνουν ρυάκια νερού στο δρόμο τους. Οι Άγγλοι με χακί αδιάβροχα και βρεγμένα κασκέτα γιατί δεν φοράνε κουκούλα. Οι εφημεριδοπώλες σκεπάζουν όσο καλύτερα μπορούν τις εφημερίδες τους, αλλά τελικά αυτές που πουλάνε είναι κουρελιασμένες. Ένας περαστικός σκύλος στάζει νερά. Τα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν πιτσιλάν βρωμόνερα που διακοσμούν με κίτρινους λεκέδες τα φορέματα και τα κοστούμια των περαστικών. Παρακολουθούμε το θέαμα κουβεντιάζοντας για σχεδόν 5 ώρες, και μετά πηγαίνουμε να δειπνήσουμε. ... Κι η βροχή συνεχίζεται.” (Μετάφραση Μάρα Νικοπούλου).

Ευχαριστούμε τον Bernard Maurice για την παραχώρησή του. Paul Albarel le 9 mars 1916 : “... Et la pluie tombe toujours. Arrives sur la place de Liberte, au fond de la grande rue Venizelos, nous commencons par la trouver mauvaise et nous allons nous enfermer dans le grand cafe Floca. Nous nous installons dans un coin, derriere la glace et nous assistons au va-et-vient des gens. C'est tres interessant. Certaines dames, pour faire admirer leurs jolis mollets, se retroussent jusqu'aux genoux, c'est un spectacle assez agreable. De pauvres soldats, mouilles comme des canards, passent ruisselants d'eau. Les anglais, en caoutchouc kaki, se mouillent consciencieusement la casquette car ils ne portent pas de capuchon. Les vendeurs de journaux abritent leur papier du mieux qu'ils peuvent, mais ils ne vendent le plus souvent qu'un chiffon informe. Un chien passe faisant eau par chaque poils. Les autos circulent, faisant jaillir de partout une gerbe d'eau sale qui vient agrementer de taches jaunatres les robes ou les complets des passants. Nous contemplons ce spectacle tout en causant et nous arrivons ainsi jusqu'a pres de 5 heures, apres quoi nous allons diner... Et la pluie tombe toujours.”

Ευχαριστούμε ακόμη μια φορά τον Bernard Maurice.

Το Φλόκα στη φωτογραφία το ισόγειο δεξιά στη γωνία, ανεβαίνοντας την πλ. Ελευθερίας από την παραλία αριστερά. Φωτογραφία του Edgar Turner από την σελίδα που είναι αφιερωμένη σ αυτόν Και πάλι εδώ δεξιά το Φλόκα.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Η πρώτη γυναίκα οδοντίατρος στη Θεσσαλονίκη και το δημοσίευμα στη “Νέα Αλήθεια”, 15-9-1914. Αξίζει να σημειωθεί ότι το “Οδοντιατρικό Σχολείο του Εθνικού Πανεπιστημίου” άρχισε να λειτουργεί το 1916. Προϋπήρχαν, ωστόσο, δύο ιδιωτικά Οδοντιατρικά Σχολεία στην Αθήνα από το 1893, του Καρακατσάνη και του Δέρβη.

Λίγα είναι γνωστά, μέχρι τώρα, για τη Σμαράγδα Χατζηβασιλείου. Σπούδασε Οδοντιατρική στο Παρίσι και καταγόταν, κατά πάσα πιθανότητα, από τη Σμύρνη.

Το κτήριο της “Βιομηχανικής Σχολής”. Ιδιοκτησία της Μητρόπολης απέναντι.Το 1939 θα μεταφερθούν εδώ τα εκπαιδευτήρια Βαλαγιάννη. Οδός 4ης Αυγούστου, δηλαδή η οδός Αγίας Σοφίας επί Μεταξά. Οι εφημερίδες γράφουν για εργατικό ατύχημα στις 5 Ιουνίου 1938.

Από τον Δαυίδ Μπράβο.

Τα εκπαιδευτήρια Βαλαγιάννη δεξιά, και πιο κάτω, γωνία με παραλία το Φρουραρχείο (Feldkommandantur) επί κατοχής.. Στο πρωτοσέλιδο της εφημερίδας “Φως”

Φωτογραφία του Χρήστου Καββαδά αναρτημένη στις ΠΦΘ, με τη σημείωση : «Μια ανάμνηση με συντροφευμένους τους καθηγητές και τις μαθήτριες της ΣΤ’ Τάξεως π.τ. [παλαιού τύπου;] των Εκπαιδευτηρίων Βαλαγιάννη. Σχολική χρονιά 1943-44. Ιούλης 1944». Το εν λόγω κτίριο ολοκληρωμένο, σε φωτογραφία μετά την κατοχή, τη δεκαετία του 1940 [Από το βιβλίο “Θεσσαλονίκη 1912-2012. Η Αρχιτεκτονική μιας εκατονταετίας”, του Β. Κολώνα, University Studio Press, 2012, σελ. 140]

Η μητροπολιτική συναγωγή Μπεθ Σαούλ, δημιούργημα του Ποζέλι, λίγο πάνω από τη Β. Όλγας, λίγο δυτικότερα από την Καλλιδοπούλου, (εκεί περίπου που η Σααδή Λεβή κάνει γωνία με τον εαυτό της είναι το σπίτι δεξιά). Λίγο καιρό αργότερα, το 1943, θα ανατιναχτεί από τους Γερμανούς.

(1830-1909)

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Πρόκειται για τον διευθυντή και κύριο μέτοχο της μεγάλης γαλλικής κατασκευαστικής εταιρείας Régie générale des chemins de fer et des travaux publics [Γενική Εταιρεία Σιδηροδρομικών και Δημοσίων Έργων]. Γεννήθηκε στην Πάτρα και ήταν γιος του Ζακυνθινού αριστοκράτη Γεωργίου Βιτάλη (1776-1854), ο οποίος είχε βενετσιάνικη καταγωγή. Είχε σπουδάσει στην Ecole Centrale des Arts et Manufactures [Κεντρική Σχολή των Τεχνών και των Βιοτεχνιών] και ειδικεύτηκε στους σιδηροδρόμους και τα λιμάνια. Ίδρυσε αρκετές εταιρείες κατασκευών με κυριότερη τη Γενική Εταιρεία Σιδηροδρομικών και Δημοσίων Έργων και στα πλαίσια αυτά ανέλαβε αρκετά μεγάλα έργα στην Ευρώπη τη Μέση Ανατολή και την Ασία. Μεταξύ των έργων αυτών ήταν και η σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης Μοναστηρίου, που πραγματοποιήθηκε το χρονικό διάστημα 1891-1894. Για το σκοπό αυτό ίδρυσε την Societe de Construction de Chemin de Fer Ottomane Salonique a Monastir [Εταιρεία Κατασκευής των Οθωμανικών Σιδηροδρόμων Θεσσαλονίκης Μοναστηρίου].

Αξίζει να σημειωθεί ότι στα εργοτάξια, για τη γραμμή Θεσσαλονίκης-Μοναστηρίου, δούλεψαν γύρω στους 6.000 εργάτες, ειδικοί τεχνίτες και μηχανικοί, εκ των οποίων η μεγάλη πλειοψηφία ήταν Ιταλοί, αλλά και Αυστριακοί, Γερμανοί, Ελβετοί, Σέρβοι, όπως και Ρώσοι. Η ελονοσία, όμως, δημιούργησε μεγάλα προβλήματα μαζικών ασθενειών και θανάτων. Γι’ αυτό η Ιταλική κυβέρνηση ζήτησε από τους Ιταλούς εργαζόμενους να απομακρυνθούν από την περιοχή.

Το έργο ολοκληρώθηκε μέσα στα χρονικά όρια που είχαν συμφωνηθεί. Η πρώτη αμαξοστοιχία ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη για Μοναστήρι στις 15 Ιουνίου 1894.

Ο Φιλίπ-Σπυρίδων Βιτάλης απεβίωσε στο Παρίσι στις 30 Δεκεμβρίου 1909.

Ο κόμης Φιλίπ-Σπυρίδων Βιτάλης Η πρώτη αμαξοστοιχία από τη Θεσσαλονίκη για Μοναστήρι, στις 15 Ιουνίου 1894

Μια καρτ ποστάλ επιγράφεται “Ιδιωτική χειρουργική κλινική του δρ. Michel Christovich” μια αυλή με συντριβάνι και αγάλματα, κόσμο να περιμένει και ένα μεγάλο διώροφο σπίτι. Αυτό το σπίτι έψαξε να βρει η Μάρα Νικοπούλου όχι για τα αγάλματα της αυλής, αλλά αυτά της βεράντας, τα οποία φαίνονται ίδια στις φωτό του 1889 και στην “ιταλική” του 1916/17.

Το μόνο που αλλάζει είναι το μπροστινό κτίριο –που στη δεξιά φωτό είναι το γνωστό μας πια Μεταγωγών- και είναι αυτό ακριβώς που μας 'τοποθετεί” τη βεράντα με τα αγάλματα στην Χριστοπούλου με παλιά Φιλίππου. Το σημειο επιβεβαιώνεται και με το σχόλιο του κ. Αρτόπουλου στις ΠΦΘ ότι πρόκειται για την κατοικία του βυζαντινολόγου Π. Παπαγεωργίου και την παράθεση του παρακάτω αποσπάσματος από το βιβλίο του “Οι κρήνες της Θεσ/νίκης αφηγούνται”: “Η κατοικία όπου έμενε ο Π. Παπαγεωργίου, όπως αναφέραμε ήδη, βρισκόταν στη Διασταύρωση των οδών Φιλίππου και Χριστοπούλου, απέναντι από το διατηρούμενο ακόμη κτήριο της αστυνομίας, του πρώην Μεταγωγών. Για το σπίτι του Παπαγεωργίου ο Τομανάς γράφει ότι… είχε μεγάλο κήπο με δίχρωμα χαλίκια που σχημάτιζαν παραστάσεις. Μετά από τον πρόωρο θάνατο του Παπαγεωργίου το 1914, το σπίτι του το αγόρασε ο ιατρός Χρίστοβιτς και όταν πέθανε κι αυτός το σπίτι πουλήθηκε από τη χήρα του. Το 1926 εγκαταστάθηκε σ’ αυτό η Εμπορική σχολή... Σημαντική είναι η αναφορά του Τομανά που περιγράφει ότι οι μαθητές της σχολής κατέστρεψαν ανάμεσα στα άλλα τους σταλακτίτες του σιντριβανιού και τα αγάλματα που το κοσμούσαν, περιγραφή που απεικονίζει ακριβώς ότι και η πιο πάνω φωτογραφία. Μπορούμε λοιπόν να συμπεράνουμε ότι η φωτογραφία δείχνει την αυλή της κατοικίας του μεγάλου εκείνου Θεσσαλονικέως φιλολόγου και βυζαντινολόγου, του Π. Παπαγεωργίου.”

Από την Μάρα Νικοπούλου

Η φωτογραφία με την κλινική Χρίστοβιτς υπάρχει στο βιβλίο “Επιχειρηματικοί Τόποι της Θεσσαλονίκης στις αρχές του εικοστού αιώνα. Πρωτότυπο φωτογραφικό υλικό από τη συλλογή Αγγελου Γ. Παπαϊωάννου” με επιμέλεια Ε. Χεκίμογλου,(έκδ. University Studio Press, 2001), σελ. 67, όπου σημειώνεται ότι ο Χρίστοβιτς εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1890. Πιο αναλυτικός και με πολύ καλή τεκμηρίωση είναι ο κ. Γερ. Πεντόγαλος στο βιβλίο του “Γιατροί της Θεσσαλονίκης 1800-1912” (έκδ. University Studio Press, 2010), όπου σημειώνει ότι “τον Οκτώβριο του 1888 εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη στη συνοικία του Αγίου Αθανασίου, όπου δέχεται αρρώστους στο σπίτι του και εξετάζει δωρεάν τους φτωχούς.” (σελ. 314) κι ότι “το 1898 έχει ιδρύσει στο σπίτι του…Κλινική χειρουργική..” (σελ. 316).

Επίσης από σχόλιο του κ. Αρτόπουλου “Η φωτ/α έχει δημοσιευθεί στο βιβλίο του Γ. Μέγα “Θεσσαλονίκη 1896” όπου ο συγγραφέας αναφέρει ένα ιατρικό περιστατικό για τον ιατρό Μ. Χρίστοβιτς, τη χρονολογία αυτή.

Σε κάθε περίπτωση ο Χρίστοβιτς αναφέρεται από την Αγγ. Μεταλλινού ότι ξεκίνησε να εργάζεται στη Θεσ/κη από το 1890. Ο Π. Παπαγεωργίου αναφέρεται πως πέθανε το 1914 στην Αθήνα. Επομένως η φωτ/α μάλλον είναι μεταγενέστερη του 1896 και ο Γ. Μέγας την τοποθέτησε ως αναφορά για την κλινική του. Η φωτ/α πρέπει να είναι μετά το 1912”. Δεν είναι απίθανο να ίδρυσε μεν κλινική νωρίτερα και να την μετακόμισε ή να την “επέκτεινε” αργότερα και στου Παπαγεωργίου. Ο Παπαγεωργίου φέρεται να μετακόμισε οριστικά στην Αθήνα το 1910. Όπως και να'χει, έχουμε δυο πράγματα σιγουρα : α) η επιχρωματισμένη δείχνει κάποιου είδους κλινική, β) τη θέση του κτιρίου

Από επισήμανση επίσης του Γ.Ι. Θεοχαρίδη, στα “Μακεδονικά”, ΕΜΣ, 1964, “Όταν ο Π. Παπαγεωργίου επέστρεψε από τη Μυτιλήνη το 1899, είχε πουληθεί το πατρικό του σπίτι της οδού Φιλίππου και ο Παπαγεωργίου έμεινε με ενοίκιο στην οικία Λιόντα, απέναντι από την είσοδο της Αχειροποιήτου, εκεί όπου σήμερα είναι πλατεία.

Μια φωτογραφική αναδρομή από τον Δαυίδ Μπράβο.

Από την πρώτη ΔΕΘ του 1926 μέχρι την 14η του 1939. Στο Πεδίο του Άρεως, όταν η κεντρική είσοδος ήταν η προέκταση της οδού Έδισον. 15η ΔΕΘ (1940) μεταφέρθηκε απέναντι από την ΧΑΝΘ. 16η διοργάνωση, 1951.

Η επαγγελματική κάρτα του Ελί Μοδιάνο, η πρώτη εφαρμογή του οπλισμένου σκυροδέματος στη Θεσσαλονίκη και οι εμπλεκόμενοι μηχανικοί. Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Από την επαγγελματική του κάρτα φαίνεται ότι ο Ελί Μοδιάνο ήταν ένας διαπιστευμένος εργολήπτης μηχανικός για τη Θεσσαλονίκη του Τεχνικού Γραφείου του Hennebique [Bureau Technique de Beton Arme de Francois Hennebique].

Το Γραφείο του François Hennebique συνδέθηκε με μια σειρά κατασκευαστικών έργων της Θεσσαλονίκης μέσω της Γαλλικής Εταιρείας Societe Anonyme Ottomane du Port de Salonique του Edmond Bartissol (1841-1916), ο οποίος είχε αναλάβει με την εταιρεία του, από το 1896, τη διαχείριση και των τεχνικών έργων του λιμένος και της προκυμαίας της Θεσσαλονίκης .

Το 1905, οι Οθωμανικές αρχές απαίτησαν την κατασκευή έργων στο λιμάνι και την προκυμαία. Δύο απ’ αυτά ήταν η κατασκευή σιλό και νέου τελωνείου. Τα έργα αυτά δεν ήταν κατασκευαστικά εύκολα κι ο Bartissol τα ανέθεσε στο Τεχνικό Γραφείο του Hennebique, και τα ανέλαβε αναθέτοντας τη στατική μελέτη στον Γάλλο μηχανικό Andre George, του συγκεκριμένου γραφείου και τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό ανέλαβε ο αρχιτέκτονας της Κωνσταντινούπολης Alexandre Vallaury. Την εργολαβία αυτών των έργων κέρδισε, στον αντίστοιχο μειοδοτικό διαγωνισμό, ο Ελί Μοδιάνο.

Το κτίριο του Τελωνείου (του Επιβατικού Σταθμού, όπως ονομάζεται σήμερα) θεμελιώθηκε τον Αύγουστο του 1910 από τον τότε υπουργό οικονομικών των Νεότουρκων Μεχμέτ Τζαβίντ μπέη. Η κατασκευή του ολοκληρώθηκε το 1912.

Ο Francois-Benjamin-Joseph Hennebique (1842–1921) ήταν ένας οικοδόμος-εργοδηγός κι αυτοδίδακτος μηχανικός που επινόησε το 1892 την τεχνική της στερέωσης των σιδηρών οπλισμών των δοκών, όπως και τη μέθοδο θεμελίωσης με χυτούς πυλώνες υψηλής αντοχής από τσιμέντο, τις οποίες κατοχύρωσε με διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Έτσι βελτίωσε σημαντικά την τεχνική του οπλισμένου σκυροδέματος, του μπετόν αρμέ. Αυτές οι ευρεσιτεχνίες του έδωσαν τη δυνατότητα να δημιουργήσει μια πολύ πετυχημένη κατασκευαστική εταιρεία, με γραφεία και διαπιστευμένους συνεργάτες σε πολλά μέρη του κόσμου. Ο Edmond Bartissol γεννήθηκε στο Portel-des-Corbienes, στα σύνορα Γαλλίας – Ισπανίας, από οικογένεια οικοδόμων με Καταλανική καταγωγή. Αυτοδίδακτος στα τεχνικά έργα κατάφερε μέσα σε δύο δεκαετίες να αναδειχθεί σε σημαντικό εργολάβο δημοσίων έργων, επιχειρηματία, βιομήχανο, γαιοκτήμονα, μεγαλοϊδιοκτήτη ακινήτων, δήμαρχο της Fleury-Merogis και βουλευτή των Ανατολικών Πυρηναίων. Κατασκευή σιλό στο λιμάνι Θεσσαλονίκης Το Τελωνείο Θεσσαλονίκης Ο Alexander Vallaury γεννήθηκε το 1850 στην Κωνσταντινούπολη από οικογένεια λεβαντίνων, πιθανότατα Γαλλικής καταγωγής. Σπούδασε στο Παρίσι στην École nationale supérieure des Beaux-Arts, την περίοδο 1869-1878. Το 1882 διορίστηκε καθηγητής στη νεοϊδρυθείσα Σχολή Καλών Τεχνών της Κωνσταντινούπολης, όπου δίδαξε Αρχιτεκτονική για 25 χρόνια. Απεβίωσε το 1921. Στη φωτογραφία είναι ο δεύτερος από αριστέρα στην πρώτη σειρά των καθημένων. Ο Μεχμέτ Τζαβίντ μπέη [Mehmed Cavid Bey ] γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1875 από οικογένεια εμπόρων ντονμέδων. Σπούδασε οικονομικά στη Κωνσταντινούπολη κι όταν επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη εργάστηκε αρχικά ως τραπεζικός υπάλληλος κι στη συνέχεια ως εκπαιδευτικός. Συνδέθηκε με το κίνημα των Νεοτούρκων και το 1908 εκλέχθηκε βουλευτής Θεσσαλονίκης. Το 1909 έγινε υπουργός οικονομικών. Τη δεκαετία του 1920 ήρθε σε πολίτική αντίθεση με τον Κεμάλ και κατηγορήθηκε για συμμετοχή σε ομάδα για τη δολοφονία του, δικάστηκε και καταδικάστηκε σε απαγχονισμό, που έγινε το 1926. Ο Ελί Μοδιάνο γεννήθηκε το 1881 στο Πατερνό της Σικελίας. Πατέρας του ήταν ο Γιακό Μοδιάνο και παππούς του ο Σαούλ Μοδιάνο. Σπούδασε στο Παρίσι στην Ecole Centrale και αφού γύρισε στη Θεσσαλονίκη, δημιούργησε το Τεχνικό Γραφείο Entreprise Generale du Batiment et Travaux Publics και ανέλαβε τις μελέτες και την εργολαβία πολλών δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων. Στην ανοικοδόμηση της Θεσσαλονίκης μετά την πυρκαγιά του 1917 έπαιξε ένα δραστήριο ρόλο, ήταν μάλιστα συνεργάτης του Emest Hebrard στη διαμόρφωση του νέου πολεοδομικού σχεδίου της πόλης. Απεβίωσε το 1968. Κατασκευή σιλό στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, με εργολήπτη τον Ελί Μοδιάνο. Πιθανότατα να είναι αυτός με το μαύρο κουστούμι στη μέση της φωτογραφίας. Επιφανείς Εβραίοι της Θεσσαλονίκης στη νεκρώσιμη πομπή του Γεωργίου Α’, στη Βασ. Όλγας, το 1913. Πιθανότατα ένας απ’ αυτούς να ήταν ο Γιακό Μοδιάνο, πατέρας του Ελί Μοδιάνο.

Αύγουστος 1932, και ο Δαυίδ Μπράβος μας γνωστοποιεί την κοσμο (και τροχο) συρροή μπροστά από το Εμπορικό Επιμελητήριο, Τσιμισκή 29, για το “Αυτοκινητιστικόν Συνέδριον”. Η Αλιάνς απέναντι διατηρεί την μορφή που ξέρουμε προ πυρκαγιάς, με ενοικιαζόμενα καταστήματα στην πρόσοψη της. Απέναντι, η πίσω πλευρά της Αλλιανς –στο σημείο της μετέπειτα στοάς Χιρς

Από την ιστοσελίδα του ξενοδοχείου

1932

1932 – η είσοδος και το ταμείο. Δεξιά η είσοδος των ανδρών. Υποθέτω η είσοδος των γυναικών αριστερά. 1932 Το 1932 το κτίριο των λουτρών. 1964 1964 1964 – βυτίο για μεταφορά θαλάσσιου νερού από τη θάλασσα στο λουτρό. Μετά το 1964, πλέον και το ξενοδοχείο