Οι πλανόδιοι κρεοπώλες που έχουν αποτυπωθεί σε φωτογραφίες, περιέργως πώς, περιορίζονται στο κέντρο. Από τις πέντε γνωστές φωτό τους, οι 4 είναι στην Εγνατία -μπορεί και η πέμπτη. Με αφορμή μία έκτη ‘εμφάνιση’ πλανόδιου που είδαμε πρόσφατα, τις συμμαζεύουμε.
Μάρα Νικοπούλου
Facebook:
https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02H8xGEWJreTabdg7XCofHmTkqboygHAsB3JUXotDnhnJJ4YuAbrtLDP4BXvStnfJJl
Η πιο παλιά από τις φωτογραφίες με πλανόδιους κρεοπώλες είναι αυτή του Zepdji, απόσπασμα της οποίας βλέπουμε εδώ. Μεταξύ 1890-1893, όπως καταλαβαίνουμε από ολόκληρη την εικόνα…
…που κυκλοφόρησε και σε κάρτα στην σειρά των 64 επιχρωματισμένων των Naar-Hananel.
Παρά το μπογιάτισμα, καταλαβαίνουμε ότι τα ανάγλυφα της Καμάρας, που έχει πρόσφατα επισκευαστεί (1890), είναι ακόμα σε εξαιρετική κατάσταση. Το ιππήλατο τραμ (1893) δεν έχει ξεκινήσει, αλλιώς θα βλέπαμε τις ράγες του στο σημείο που ποζάρουν δυο κινητά ‘κρεοπωλεία’ και μαζί τους άλλοι μαγαζάτορες της περιοχής. [Ολόκληρη την σειρά των επιχρωματισμένων φωτογραφιών την είχαμε δει εδώ:
https://www.facebook.com/media/set/?set=a.272779329878374&type=3
Πιθανόν το ίδιο άλογο και σ’ αυτήν την φωτό, όπου τέρμα αριστερά βλέπουμε και ένα πιο ‘κανονικό’ χασάπικο. Ίσως τον προμηθευτή τους.
Πρόκειται για φωτό των Underwood & Underwood και σύμφωνα με την πηγή (Βιβλιοθήκη του Κονγκρέσου) κυκλοφόρησε το 1903
Προχωρώντας στον χρόνο (υπάρχουν πια οι ράγες του τραμ) και στην Εγνατία. Ο φορτωμένος Ψαρρής και το αφεντικό του βρίσκονται λίγο πιο ανατολικά από την Αγ. Σοφίας.
Κατά μήκος της διαδρομής του τραμ, αλλά σε άγνωστο σημείο, πριν το 1906 που εκδόθηκε το The Balkan Trail, ο Frederick Moore μάς δίνει πιο καθαρή εικόνα της πραμάτειας. Και περιγράφει όσα δεν βλέπουμε:
«Πρέπει να ξυπνήσεις νωρίς για να δεις και τα κεφάλια των αρνιών, γιατί είναι σπουδαία λιχουδιά κι είναι τα πρώτα που εξαφανίζονται– κι όταν ψήνονται, η απεριόριστη χαρά που νιώθει ο ντόπιος σπάζοντας το κρανίο και ξεδιαλέγοντας τα νόστιμα μεζεδάκια είναι άκρως αηδιαστική. Και τα εντόσθια εκτιμώνται εξίσου. Τα τρώνε όπως οι Ιταλοί τρώνε τα μακαρόνια τους».
Ένα στιγμιότυπο στην Εγνατία με Ατταλιδών, τον Σεπτέμβριο του 1908, διαψεύδει κάπως τον Μουρ, καθώς στην τάβλα του πλανόδιου που βρίσκεται στην γωνία με την τότε Ατταλιδών βλέπουμε κεφαλάκι παρόλο που είναι απόγευμα όπως δείχνουν οι σκιές. {απόσπασμα από τη φωτό του MAHJ που είδαμε πρόσφατα εδώ https://www.facebook.com/photo/?fbid=804253048416002&set=a.465862328921744]
Ο Μουρ πάντως, στην δεύτερη φωτογραφία του με το ίδιο θέμα, μάλλον πέτυχε συκωταριά. Η φωτό κυκλοφορεί με χρονολόγηση 1916. Απ’ όσο ξέρω, το σημείο δεν έχει αναγνωριστε
Οι φωτό με τους πλανόδιους κρεοπώλες ενέπνευσαν τον Ντίνο Παπασπύρου που έφτιαξε μία σύνθεση από δύο (το άλογο της φωτό του Μουρ, με τον χασάπη της επιχρωματισμένης κάρτας) και τους μετέφερε σε μιαν άλλη ‘σύνθεση’: στην Άνω Πόλη με φόντο που παραπέμπει στο γνωστό κτίριο με το μπακάλικο στην συμβολή Ανδοκίδου-Ιφικράτους.