Τα σχέδια του Νέου Σιδηροδρομικού Σταθμού, το 1936 και η προτεινόμενη νέα ρυμοτομική αλλαγή της περιοχής. Το πώς τελικά χτίστηκε και επεκτάθηκε ο Ν. Σ. Σταθμός στις φωτογραφίες που ακολουθούν.
[Από το αρχείο του Ν. Μητσάκη].
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον εδώ έχει η ιδέα να επεκταθεί το τραμ ώστε να εξυπηρετεί τον ΝΣΣ αλλά και να πάει πιο δυτικά στην Μοναστηρίου. Επίσης να ενωθεί με τις γραμμές αυτές επέκταση της γραμμής της Τσιμισκή.
Δημοσίευμα σε εφημερίδα (άγνωστη ποια), πιθανότατα το 1937
Από τα παλιά κελιά των μοναχών της Μονής Βλατάδων οι εικόνες είναι λίγες. Τρεις φωτογραφίες, δύο αποτυπώσεις. Οι πρώτες τέσσερις 1915-17, από Γάλλους (και η καρτ ποστάλ πιθανότατα).
Ένας λοχίας, ο Louis Sarrou, έστελνε ακουαρέλες στη μητέρα του από την πόλη που υπηρετούσε..Το σημείωμα που συνόδευε αυτήν φέρει ημερομηνία 14/4/1916.
Αυτό που απεικονίζεται εδώ για πρώτη φορά είναι η τότε βόρεια πύλη της Μονής που έβγαινε στην Επταπυργίου.
Από το βιβλίο που επιμελήθηκε ο Jean-Paul Fontanon
“FRANCE ORIENT, aquarelles de guerre pour une maman...”, έκδοση 2012
Από ανάρτηση του κ. Θ. Σέρβου ΠΦτΘ με παραπομπή σε ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, 8η ΕΚΔΟΣΗ, ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ ΜΟΛΧΟ 1970. Στο βάθος αριστερά τα κελιά.
Σε προηγούμενη ανάρτηση (4/12/17 εδώ: https://archive.saloni.ca/297) είχαμε μιλήσει για τον μιναρέ του τζαμιού της Λόντζας και το καπέλο του.
Στη Journal de Salonique της 7ης Ιουλίου 1902, βρίσκουμε και μια γραπτή μαρτυρία για την ύπαρξη καπέλου στον μιναρέ της Λόντζας. Στα πλαίσια του ρεπορτάζ για τον σεισμό που είχε γίνει δυο μέρες πριν, και με τον τίτλο “ένα φαινόμενο” η εφημερίδα γράφει : «Από την ένταση του σεισμού του Σαββάτου, η κορφή του μιναρέ της Λόντζας, που βρίσκεται στην Ιστιρά, μετακινήθηκε και έγειρε προς τη μία πλευρά. Ο χτεσινοβραδινός αέρας την γύρισε πάλι, έτσι που σήμερα η κλίση είναι ελάχιστα αισθητή. Σ’ αυτό το φαινόμενο, υπάρχει ίσως μια ένδειξη για να καθοριστεί η διεύθυνση των σεισμικών δονήσεων που μας έκαναν να περάσουμε πολύ δυσάρεστες στιγμές». Ο σεισμός στον οποίο αναφέρεται ήταν 6.6 ρίχτερ, με επίκεντρο την Άσσυρο (http://www.meteoclub.gr/themata/arxeio/961-seismicevents1900).
Νικόλαος Κεσσανλής : καθηγητής της ιχνογραφίας στο Β΄ Γυμνάσιο κι ο πρώτος αγιογράφος της εκκλησίας του Γρηγορίου Παλαμά.
Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.
Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1859.Αποφοίτητσα από τη Μεγάλη του Γένους Σχολή και στη συνέχεια από τη Σχολή Καλών Τεχνών της Ρώμης. Εργάστηκε αρκετά χρόνια στη Γαλλία και την Ιταλία. Επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολή και διορίστηκε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή. Το 1911 τον κάλεσε ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Ιωακείμ Σγουρός (1864-1912) για την αγιογράφηση της νέας εκκλησίας του Γρηγορίου Παλαμά, την οποία ολοκλήρωσε το 1912. Το 1913 επέστρεψε στη Κωνσταντινούπολη, αλλά οι Τούρκοι τον έδιωξαν εξαιτίας του πίνακα που ζωγράφισε με τον απαγχονισμό του Γρηγορίου Ε΄. Έτσι γύρισε στη Θεσσαλονίκη, όπου διορίστηκε καθηγητής των τεχνικών στο Β’ Γυμνάσιο. Απεβίωσε το 1931.
Κατασκευάστηκε το 1925-26, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ζακ Μοσσέ. Στους 2 ορόφους του στέγαζε τα γραφεία των “Ηνωμένων Ζυθοποιίων”, στο ισόγειο ζυθοπωλείο – δοκιμαστήριο. Η εταιρεία “Ηνωμένα Ζυθοποιία Όλυμπος – Νάουσα” ήταν αποτέλεσμα συγχώνευσης (1920) των ζυθοποιίων Όλυμπος (Φερνάντεζ και Mισραχή, ίδρυση 1892, μέτοχος αρχικά και ο Μωύς Αλλατίνι) και Νάουσα (των αδελφών Γεωργιάδη, ίδρυση 1912). Η ΦΙΞ μόλις το 1928 κατάφερε μετά από άγριο ανταγωνισμό και πόλεμο τιμών να την αφομοιώσει. Τον Μάρτιο του 1926 εγκαινιάζεται το εστιατόριο “ζυθοπωλείον” “Όλυμπος Νάουσα”. Οι 4 συνιδιοκτήτες ήταν οι Tσελίδης, Eμμανουηλίδης, Γεωργακόπουλος και Σφήκας. Άφησε εποχή γιά τους καλοφαγάδες. Εβδομήντα χρόνια σήμα κατατεθέν της “γκουρμέ” πόλης. Αναξιοποίητο από το 1994.
Διατηρητέα είναι τόσο η όψη, όσο και η χρήση του αλλά βάσει της οικοδομικής άδειας που εκδόθηκε το 2009, προβλέπεται η προσθήκη ακόμη τεσσάρων ορόφων όπως και η δημιουργία υπογείου.
Η οριστική απόκτηση του ακινήτου έγινε πριν λίγες μέρες από την κοινή εταιρεία της Grivalia Hospitality S.A. και της Μακεδονικά Ξενοδοχεία Α.Ε (Όμιλος Τορνιβούκα). Προβλέπεται η μετατροπή του σε boutique ξενοδοχείο με εστιατόριο-α. Έναρξη λειτουργίας στις αρχές του 2019. Για να δούμε.
Εγκαίνια του ζυθοπωλείου “Όλυμπος Νάουσα”. 6 Μαρτίου του 1926.
Γιώργος Κατσάγγελος Όλυμπος – Νάουσα, 1992
Φωτογραφία (1993-94) του Άρι Γεωργίου από το ομώνυμο με το ρεστοράν βιβλίο του 2003
Για το κτίριο αρχικά εκδίδονται δυο οικοδομικές άδειες. Μια στο όνομα των Σακιτούδη – Λεών σε σχέδια Μ. Ρούμπενς στα πρότυπα μια διώροφης αστικής κατοικίας το 1923 (αριστερά) και μια στο όνομα του Λ. Γιουδά σε σχέδια Ζακ Μοσέ, μεγάρου πολλαπλών χρήσεων, αυτό δηλαδή που τελικά χτίστηκε.
Από τον Γιώργο Κωτσίδη, με αφορμή μια φωτογραφία που ανέβασε η Αικατερίνη Θ. Κουμλίδου)
Βλέποντας την φωτογραφία του Κρατικού Θεάτρου που ανέβασε η Κατερίνα, θυμήθηκα ένα κειμενάκι που έγραψα παλιότερα για μια μίνι περιπέτεια που έζησα πολλά πολλά χρόνια πριν ...
Ήμασταν παιδιά , μας έτρωγε η περιέργεια , τι στο καλό υπήρχε εκεί μέσα στο θέατρο που ετοίμαζαν και για χρόνια ήταν γιαπί …
…. Μπροστά στο κτίριο είχε μερικά παλιά κτίσματα με στέγες από κεραμίδια που χρησιμοποιούσαν σαν βοηθητικά της κατασκευής που κράτησε αρκετά χρόνια και εμπόδιζαν την πρόσβαση στο εργοτάξιο .
Κολλητά επάνω τους κάρφωσαν και την περίφραξη που κύκλωσε το τεράστιο κτίριο .
Τα κτίσματα αυτά κατεδαφίστηκαν μαζί μ´ αυτήν μετά την αποπεράτωση του θεάτρου .
Στην θέση τους δημιουργήθηκε η μικρή πλατεία , πεζοδρόμιο , μπροστά στο ΚΘΒΕ και ανέπνευσε ο χώρος και ανακουφίστηκαν οι περίοικοι ,μια και από την καθυστερημένη χρηματοδότηση του έργου άρχισαν να ενοχλούνται και να γκρινιάζουν όλοι οι Θεσσαλονικείς και με το δίκιο τους , συγκρίνοντάς το με τα έργα της πρωτευούσης που κατασκεύαζαν και ανακατασκεύαζαν τότε τις κεντρικές πλατείες κάθε τρις και λίγο για ψύλου πήδημα .
Τα λιγοστά χρήματα που φαίνεται έστελναν για το έργο , δεν επαρκούσαν και κάποια στιγμή κατάργησαν ακόμη και την φύλαξη του σχεδόν εγκαταλελειμμένου εργοταξίου που για πολλά χρόνια έμεινε ´´ καρά γιαπί ´´ , δηλαδή στην φάση του τελειώματος των εργασιών του μπετόν , σε αναμονή του χτισίματος της τοιχοποιίας με τούβλα .
Έτσι ευκαιρίας δοθείσης αφού ανοίχτηκαν αρκετές τρύπες στην περίφραξη το ´´καρά γιαπί ´´ παρεδόθη προς χρήσιν σε διάφορους περίεργους τύπους την νύχτα και στην διάθεση για περιπέτεια και ανακαλύψεις αγνώστων χώρων , της πιτσιρικαρίας που σύχναζε εκεί δίπλα στο ´´ παιδικό ´´ της ΧΑΝΘ .
Οι περίοικοι άρχισαν να ανησυχούν και ήταν πραγματικό πρόβλημα για την πόλη .
Οι υποσχέσεις που δίνονταν κάθε Σεπτέμβρη στην έκθεση κατά την διάρκεια των εγκαινίων από τον εκάστοτε πρωθυπουργό γρήγορα ξεχνιόταν και το κακό διαιωνίζονταν .
Τότε η διαολεμένη περιέργεια η δική μου και της τσακαλοπαρέας της γειτονιάς , μας έκανε να αγνοήσουμε απαγορεύσεις και κανόνες .
Τρύπωσα λοιπόν κι εγώ μια μέρα από ένα άνοιγμα του φράκτη παρέα με εμπειρότερους εμού που τόχαν ξανακάνει , να δούμε επί τέλους το περίφημο θέατρο που κατάντησε της ´´ Θεσσαλονίκης το γιοφύρι ´´ .
Μέσα επικρατούσε εγκατάλειψη .
Εργαλεία υλικά παρατημένα και λεηλατημένα .
Ο δικός μας στόχος ήταν βέβαια άλλος , θέλαμε να μπούμε μέσα στο εσωτερικό του κτιρίου να δούμε τους περίφημους εξώστες που ήταν ακόμη στα μπετά .
Μέσα επειδή το κτίριο δεν ήταν προορισμένο για κατοικία άλλα για θέατρο , τα ανοίγματα ήταν περιορισμένα και ιδιαίτερα στην κεντρική αίθουσα επικρατούσε σκοτάδι μέρα μεσημέρι .
Βρήκαμε εύκολα το κλιμακοστάσιο και μεγάλη προσοχή , γιατί παντού είχε παγίδες και κάποια στιγμή οι τρύπες των ασανσέρ βρέθηκαν απροειδοποίητα μπροστά μας .
Ανεβήκαμε στον Α ´ εξώστη πλησιάσαμε στην άκρη του όπου φυσικά δεν υπήρχε περίφραξη , ψιλοτρομάξαμε αλλά το θέαμα ήταν εκπληκτικό , μέσα στο μισοσκόταδο πρόβαλε όλο το τεράστιο θέατρο εντυπωσιακό .
– Σκέψου πως θα φαίνεται από ψηλά από τον Γ ´ εξώστη είπαμε όλοι με ένα στόμα και τρέξαμε σαν αφηνιασμένοι στην σκάλα , προσέχοντας αυτή τη φορά την τρύπα του ασανσέρ που έχασκε αφύλακτη .
Παρακάμψαμε τον Β ´ και γραμμή για τον Γ ´ .
Εκεί το σκοτάδι ήταν πυκνότερο και μπήκαμε σιγά σιγά γιατί δεν καλοβλέπαμε προσέχοντας στο πάτωμα μη πατήσουμε κανένα σκουριασμένο καρφί .
Σέρνοντας από φόβο μη τυχόν και γλιστρήσουμε και βρεθούμε στο κενό φτάσαμε σχεδόν στην άκρη .
Ακόμη νοιώθω την ανατριχίλα , το άδειασμα από αίμα στις γάμπες μου όταν πλησίασα στην άκρη του πατώματος από μπετόν του Γ ´ εξώστη .
Εκεί σταθήκαμε χωρίς καμιά προφύλαξη , εμπρός ο τοίχος που υπάρχει σήμερα ακόμη δεν είχε κτιστεί και στο γλιστερό από τριμμένο μπετόν δάπεδο έπρεπε να σταθούμε σχεδόν ξαπλωμένοι .
Βέβαια η θέα ήταν εκπληκτική δεν είχαμε ξαναδεί τέτοιο πράγμα .
Η τεράστια σκηνή του θεάτρου χανόταν στο σκοτεινό βάθος ,
η πλατεία απλωνόταν τεράστια κι αυτή ,
κάτω κατακόρυφα σχεδόν εξείχαν οι δύο εξώστες κι εμείς ξαπλωμένοι σκύψαμε να τους δούμε καλύτερα μια και στεκόμασταν στην άκρη κι ο κίνδυνος ήταν άμεσος .
Τρέμοντας από φόβο μη γλιστρήσουμε , αφού θαυμάσαμε για αρκετή ώρα το πρωτόφαντο για μας θέαμα , γυρίσαμε πίσω με τον ίδιο τρόπο δηλαδή σέρνοντας σιγά σιγά και πάλι .
Είδαμε επί τέλους αυτό για το οποίο αγνοήσαμε όλους τους κανόνες και κανονισμούς κυρίως της ασφάλειας .
Ικανοποιήσαμε την διαολεμένη περιέργεια της ηλικίας μας , μια κι ο κίνδυνος να συμβεί κάποιο δυστύχημα ήταν άμεσος .
Η επιστροφή μας ήταν εύκολη , ξέραμε πλέον τα μονοπάτια .
Μετά από εμάς τους πρωτοπόρους της γειτονιάς , ακολούθησαν κι άλλοι παρασυρμένοι από τις διηγήσεις μας ευτυχώς χωρίς ατύχημα ...
Από ημερολόγιο του 2007 σε κείμενα Σερέφα και φωτογραφίες από τη συλλογή Γιακουμή και με τίτλο “Ξένοι στη Θεσσαλονίκη του Μεγάλου Πολέμου 1915-1918” εκδόσεις Μεταίχμιο
Σε σύγκριση με ένα απόσπασμα από την γνωστή φωτογραφία του Joseph Pigassou.
