Saloni.ca Archive

Ο αρχειομαρξισμός αναγνωρίστηκε από τον Τρότσκι ως η διάδοχη κατάσταση του Σπάρτακου το 1930. Σύμφωνα με την πολιτική του Τρότσκι προσπάθησε να δράσει περισσότερο ως αριστερή αντιπολίτευση στο ΚΚΕ παρά ως αυτόνομο κόμμα. Τα χρόνια ακμής αυτής της οργάνωσης ήταν τα τέλη δεκαετίας του 1920 και αρχές της δεκαετίας του 1930. Οι συμπλοκές αρχειομαρξιστών με κομμουνιστές και αστυνομία συχνά πυκνά απασχολούσαν τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων. Στο εργατικό κέντρο, στις συνελεύσεις των συνδικάτων, σε κινηματογράφους, στους δρόμους, σχεδόν παντού.

Διασπάσεις επί διασπάσεων, και φυσικά η σύγκρουση με το ΚΚΕ, έκαναν τους τροτσκιστές να χάσουν την όποια απήχηση είχαν γνωρίσει τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας.

Μια υπόθεση που αφορά τον αρχειομαρξισμό στην πόλη μας πρωταγωνίστησε στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων αρχές του 1931.

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1078499772639655

16-1-1931 ένα “κόκκινο” σχολείο ανακαλύφτηκε από την αστυνομία στα προσφυγικά της Αγ. Φωτεινής. Συνελήφθησαν εργάτες, μαθητές και μαθήτριες, ανάμεσά τους και μια 16χρονη, η Άννα Κότση.

Την επόμενη μέρα φωτογραφία από τις μαθήτριες και ένα άρθρο του Γιάννη Σαμαρά που αναλαμβάνει να συστήσει στους αναγνώστες τις διαφορές ανάμεσα σε κομμουνιστές και αρχειομαρξιστές. Οι αρχειομαρξιστές είχαν αυτοσυστηθεί όταν κατέβηκαν στις τελευταίες εκλογές με πενιχρά αποτελέσματα, όπως γράφει το άρθρο.

Στις 18-1-1931 γνωστοποιείται ότι καταδικάστηκαν 5 εργάτες και τις 3 μαθήτριες. Η 'Αννα Κότση απουσιάζει. Οδηγούνται στις φυλακές. 21-1-1931 οι αρχειομαρξιστές είναι ένας δημόσιος κίνδυνος, φοβερότερος από τον κομμουνιστικό. 24-1-1931 η Μακεδονία υιοθετεί τα επιχειρήματα της υπεράσπισης στο πρωτοσέλιδό της. Θεωρεί ότι η παραπομπή και καταδίκη των κατηγορουμένων με το ιδιώνυμο του Βενιζέλου (νόμος 4229/25-7-1929) ασκήθηκαν σε υπερβολικό βαθμό. Το βασικό τους επιχείρημα ήταν ότι για να στοιχειοθετηθεί το αδίκημα έπρεπε τα τελεσθέντα να έχουν γίνει σε δημόσιο χώρο. Το δικαστήριο δέχτηκε ότι η οικία, παρ' όλο ιδιωτική, λειτουργούσε σαν ιδιωτικό σχολείο, επομένως ήταν δημόσιος χώρος. Στις 18-2-1931 εκδικάζεται η έφεση που ασκήθηκε 19-2-1931 Οι ποινές δεν μειώθηκαν αισθητά. Ιδιαίτερος λόγος έγινε για τα κρεβάτια μέσα στο σπίτι. Πώς μπορεί να αποδειχτεί ότι ήταν δημόσιος χώρος ή σχολείο με κρεβάτια μέσα; Η απάντηση απλή. Ήθελαν να ξεγελάσουν τις Αρχές. Ο εισαγγελέας στις ερωτήσεις του επέμενε για την χρήση των κρεβατιών. Έγινε και λόγος περί πορνείας, για το Διδασκαλείο του Κουντουρά στο οποίο φοιτούσε η Δελή, μια από τις μαθήτριες, για τις πεποιθήσεις τους περί ανατροπής του υφιστάμενου καθεστώτος. Η πρωτόδικη ποινή μειώθηκε κάπως. Τρεις μήνες φυλακή σε όλους Σχολεία παρόμοια ξεφύτρωσαν και σε άλλα μέρη της πόλης. Στο Ντεπώ, Βαρώνου Χιρς, στα χωράφια της Πυλαίας.

Μαρία Μαυρουδή, γέννημα θρέμμα της Θεσσαλονίκης, τώρα καθηγήτρια Βυζαντινής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϋ, στην Καλιφόρνια. Έζησε τα παιδικά της χρόνια στην πλατεία Ναυαρίνου, αποφοίτησε από το “Ανατόλια” το 1985, πήρε πτυχίο από το Τμήμα Φιλολογίας του ΑΠΘ το 1992, διδακτορικό από το Harvard το 1998 και στη συνέχεια στο διδακτικό-επιστημονικό προσωπικό του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϋ.

Οι απόψεις της για τα αρχαιολογικά ευρήματα της Βενιζέλου είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες. Στο προχθεσινό φύλλο της Καθημερινής (31-7-2021) αναπτύσσει την άποψή της για το συγκεκριμένο θέμα με μια ιδεολογικο-πολιτική (όχι κομματική) σκοπιά και με τίτλο “ Τα ευρήματα του μετρό Θεσσαλονίκης και η κρίση του εθνικού κράτους”. Αξίζει να διαβαστεί το σχετικό άρθρο, βλ. https://www.kathimerini.gr/.../ta-eyrimata-toy-metro.../ και να παρακολουθηθεί το βίντεο της για τα “αρχαία της Βενιζέλου”, του 2020,

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1121096331713332

Η Μαρία Μαυρουδή, το 2020

Η Μαρία Μαυρουδή, το 1985

Ένα από τα πρόσφατα βιβλία της (2020)

κατά την κατοχή.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1090540374768928

Μια κάρτα που ίσως δεν έχουμε δώσει την δέουσα σημασία. Μας δίνει μια πολύ καλή εικόνα για τις κατοίκους της εποχής. Η μπροστά με μαντήλι (όχι απαραιτητα μουσουλμάνα), η μεσαία με ευρωπαϊκά ρούχα και παρασόλι, ακόμα πιο πίσω μία γυναίκα με την χαρακτηριστική εβραϊκή φορεσιά -η διπλανή της -κι αυτή με ομπρέλα- δεν ξεχωρίζει καλά.

Η πόλη στα 1908-10 όχι πιο μετά, αν κρίνουμε από τη διαμόρφωση του χώρου και το πόσο έχουν μεγαλώσει τα φυτά από τα εγκαίνια (1904 ) για τα οποία δείτε εδώ: https://archive.saloni.ca/466

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1119930471829918

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/295963804226593

Στο βιβλίο “Αριστοτέλειον Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, 1926-1960”, που επιμελήθηκε ο Βασ. Κυριαζόπουλος, υπάρχει μια φωτογραφία από την πανεπιστημιούπολη του ΑΠΘ. Απεικονίζεται μια μικρή βόλτα μέσα στον πανεπιστημιακό χώρο. Ο Δαυίδ Μπράβος εντοπίζει το σημείο.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1102580366898262

Η φωτογραφία από το βιβλίο

Η πανεπιστημιούπολη αναπτύσσεται, καινούρια κτήρια εμφανίζονται, αλλά τα προφσφυγικά της Αγ. Φωτεινής διακρίνονται στο βάθος

Αν κάνουμε την απαραίτητη μεγένθυση εντοπίζουμε ακριβώς το σημείο, με βάση το σπιτάκι της Αγ. Φωτεινής.

Και ο χώρος σήμερα

Η συνοικία της Αγίας Φωτεινής πάνω από την έκθεση μέχρι το Αστεροσκοπείο. Αριστερά το παλιό γήπεδο του ΠΑΟΚ. Σήμερα όλα μέσα στην Πανεπιστημιούπολη.

Έντυπα του κολλεγίου Ανατόλια στη Θεσσαλονίκη Τα πρώτα τεύχη του 1930, η επετηρίδα του έτους 1959

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/447924569030515

Απεικόνιση του σχολείου που θα κατασκευαστεί στο Πανόραμα. Το σχολείο βρίσκεται ακόμα στη Χαριλάου, όπως είδαμε και στο αφιέρωμά μας: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=418847501938222&id=204212503401724&__tn__=-R Και όπως κατασκευάστηκε (από την σελίδα του σχολείου) Το τεύχος 4-5 (Απρίλιος-Μάιος 1930) του πρώτου έτους κυκλοφορίας Στο εξώφυλλο φωτογραφία του σχολείου στην Μερζιφούντα, νοτιοανατολικά της Σαμψούντας, όπου πρωτολειτούργησε το σχολείο και μετακόμισε στην Ελλάδα, όταν οι Τούρκοι το έκλεισαν το 1921. Φωτογραφία από το σχολείο στην Μερζιφούντα, από την el.wikipedia Το τεύχος 1 (Φθινόπωρο 1930) του δεύτερου έτους κυκλοφορίας Ο βασιλιάς Γεώργιος και οι καθηγητές του σχολείου τον πρώτο χρόνο λειτουργίας του στο Πανόραμα Επετηρίδα του έτους 1959 Εισαγωγικό κείμενο του προέδρου του Ανατόλια.

Το κολλέγιο Ανατόλια είναι το πνευματικό σας σπίτι. Οι καθηγητές Κάποιες από τις μαθήτριες Η ομάδα μπάσκετ Εκδηλώσεις του σχολείου κατά το έτος 1958-59

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1117137748775857

Ο Γεννάδιος κι ο Carl C. Compton, πρόεδρος του Ανατόλια, γύρω στο 1950.

Ο Γεννάδιος (1868-1951) ήταν μητροπολίτης Θεσσαλονίκης από το 1912 μέχρι το 1951. Ο Carl C. Compton (1890-1982) ήταν στο διδακτικό προσωπικό του Ανατόλια από το 1924 και πρόεδρος του από το 1950 μέχρι το 1958.

Έχει επισημανθεί ότι ο Γεννάδιος βοήθησε το 1926-7 την αμερικανική επιτροπή του Ανατόλια στην αγορά του αγροτεμαχίου στο Αρσακλί, όπου δημιουργήθηκε το σημερινό Κολέγιο Ανατόλια.

“Thessaloniki Bishop Gennadius intervened on Anatolia’s behalf to secure a critical parcel of land during the period when properties were being acquired for the new campus on behalf of an “undisclosed buyer” in order to keep costs down.” Τα αγροτεμάχια στο Αρσακλί, περιφραγμένα, που αγοράστηκαν από την επιτροπή του Ανατόλια, το 1926-27 Η αυλόπορτα του κτήματος “Ανατόλια” στο Αρσακλί, το1928. Από τους τρεις της φωτογραφίας ο ένας είναι ο τότε πρόεδρος του Ανατόλια, Dr. George E. White (1861-1946) Οι οικοδομικές εργασίες ξεκίνησαν το 1928 Το πρώτο οικοδομικό συγκρότημα του Ανατόλια, το 1933-1934

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1090512964771669

Για την βρύση των γυναικών πριν το 1920 είχαμε κάνει ένα σχετικό αφιέρωμα εδώ: https://archive.saloni.ca/1112 Η κατοχική αυτή φωτογραφία δείχνει την χρήση της 25 χρόνια αργότερα

Μετά την πυρκαγιά ο φωτογράφος δεν εστιάζει στα ερείπια. Τα καράβια πιάνουν στην Νίκης, οι αχθοφόροι στο πόστο τους, η θάλασσα τα δικά της. Η πόλη δίπλα στην θάλασσα συνεχίζει την ζωή της.

(Δεξιά η πολυκατοικία που φιλοξενούσε τον κιν/φο Πατέ και πιο πέρα το κολοβωμένο ξενοδοχείο Σπλέντιτ).

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1115635828926049