Saloni.ca Archive

Ισόγειο με όροφο που βγάζει σε παράθυρα στις αρχές του 1920 επιζεί με σταδιακές μετατροπές που ναι μεν αλλοίωσαν την αρχική του φυσιογνωμία, χωρίς όμως να καταστρέψουν το κτίριο. Από τις όμορφες πολυκατοικίες σε περίοπτη θέση στην Εγνατία. Διατηρητέο από το 2016

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1091716911317941

Ανάρτηση Χρήστου Κηπουρά λίγο μετά το 1926 (το κόκκινο σπίτι στο βάθος έχει κτιστεί) Λίγο αργότερα. Ανάρτηση από το οικογ. αρχείο του Γιάννη Χουλιάρα, έτος λήψης 1928. Πάλι δεξιά το ισόγειο οινομαγειρείο, οι πινακίδες δείχνουν εκμετάλλευση των χώρων του ορόφου

Μετά τις 2/3/1926 που η εφημερίδα Μακεδονία από την Βασ. Ηρακλείου έχει μεταφερθεί στο μέγαρο Πεντζίκη Εγνατίας 112 (τότε, σήμερα 106). Πάντα ισόγειο η ΝΔ γωνία στο κεντρικό σταυροδρόμι Αρχές 1930 το πάρκο Μακεδονομάχων στο νότιο τμήμα του έχει διαμορφωθεί με τον κήπο του και το συντριβάνι του Λίγο αργότερα στα μέσα της δεκαετίας μάλλον, με τον κήπο μπροστά μας, έχουν προστεθεί 2 όροφοι στο βασικό μέρος του κτιρίου ενώ ένας ακόμη πιο ψηλα στο γωνιακό τμήμα του. Ενδιαφέρουσα η ποικιλία στην πρόσοψη της πολυκατοικίας πια, με 3 διαφορετικές μορφές. Την ίδια εποχή Η κατοχή το βρίσκει στην ίδια κατάσταση Περί το 1955, σύμφωνα με πληροφορίες μιας ενοίκου η οποία είχε αγοράσει ένα από τα νεότευκτα διαμερίσματα, απέκτησε 3 ακόμη ορόφους και ακόμη έναν στην ταράτσα σε εσοχή. Προτιμήθηκαν ευκολίες σε σχέση με τις εκλεκτικιστικές ιδιαιτερότητες του μεσοπολέμου.. Στο ισόγειο ήταν ένα ζαχαροπλστείο ΦΛΟΚΑ από το 1950 μέχρι το 1970 Μαζί με τις αλλαγές εξαφανίζονται και τα δέντρα στην Εγνατία.

Φωτογραφία από το οικογενειακό αρχείο της Χρυσούλας Αθανασίου: “Αγ. Σοφίας 43 Α και Εγνατία γωνία. Μέγαρον Οικονόμου γράφει η επιγραφή. Το κουρειο στο ισόγειο το είχε ο παππούς και ο πατέρας μας από πριν τον πόλεμο. Η φωτογραφία αν θυμόμαστε καλά είναι τραβηγμένη το 1985 λίγο πριν το αφήσει ο πατέρας μας για να βγει μετά από λίγα χρόνια στη σύνταξη” Παιδάκι, πύραυλοι και αστραφτερές πολυκατοικίες. Η Ελλάδα του 60 Και περνάμε στις πιο σύγχρονες Σύμφωνα με σχόλια του Γιώργου Θεοδοσιάδη, “…η φωτο. πρέπει να είναι πριν το 1965 (δεν υπάρχουν κεραίες TV στις ταράτσες) και τα ΤΑΞΙ στην πιάτσα, στο καφενείο γωνία με Εγνατία στην άνοδο Αγ. Σοφίας είναι πολύχρωμα, τα μπλε με λευκό ουρανό, είναι μεταγενέστερα.. και ο Τηλ. Θάλαμος αριστερά, Εγνατία η Αγ Σοφίας πλάι στο περίπτερο είναι με τσιμεντόπλακες για (ηχομόνωση), και λειτουργούσε με κέρμα του ΟΤΕ που το αγόραζες από το περίπτερο.., Ο ίδιος δούλευε από το 1961-1966 και μετά το 1970 ως το 72 Εγνατίας 102...” Συνοπτικά οι φάσεις που πέρασε η πολυκατοικία Εγνατίας 102 και Αγ. Σοφίας 43

1954-κτίζεται το Περίπτερο των Εθνών της ΔΕΘ (αυτό που σήμερα γνωρίζουμε ως Περίπτερο Νο 6)

Το Περίπτερο αυτό έχει σημαδέψει την ιστορική μνήμη των θεσσαλονικέων με τη μαύρη μπύρα που έπιναν στο αναψυκτήριο-ρεστοράν του Φλόκα, στην νότια πλευρά της ταράτσας του συγκεκριμένου κτιρίου.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1091639701325662

Η μακέτα του κτιρίου του περιπτέρου των Εθνών κτίστηκε σε σχέδια του αρχιτέκτονα Δ. Τριποδάκη, τα οποία κέρδισαν το Α’ βραβείο μεταξύ 32 σχετικών μελετών που υποβλήθηκαν στον αντίστοιχο διαγωνισμό ο οποίος είχε προκηρυχθεί στα τέλη του 1953. Το τοπογραφικό σχεδιάγραμμα της ΔΕΘ με το προβλεπόμενο κτίριο του περιπτέρου των Εθνών, 1954 Άρχισε να κτίζεται το καλοκαίρι του 1954 Καλοκαίρι του 1954 Καλοκαίρι του 1954 Αρχές Σεπτεμβρίου του 1954 Φθινόπωρο του 1954 Φθινόπωρο του 1954 Φθινόπωρο του 1954 Φθινόπωρο του 1954 Η ταράτσα του κτιρίου, 1954 Η ταράτσα του κτιρίου, 1954 Λίγο αργότερα, με το αναψυκτήριο του Φλόκα στην ταράτσα του 1963 1962 2021

Αυτήν την αγορά την είχαμε δει στο αφιέρωμά μας με φωτιγραφίες κυρίως της δεκαετίας του 50, εδώ: https://archive.saloni.ca/1487

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1091636834659282

To Σέιχ-Σου και τα πρώτα Tρεις ΧΙΛΙΑδες Δέντρα Πριν τον 20ο αιώνα, η Θεσσαλονίκη -όπως και οι περισσότερες ελληνικές πόλεις- δεν είχαν να επιδείξουν περιαστικά δάση. Λογικό. Όταν όλη η οικοδομική δραστηριότητα αλλά και η καθημερινή ζωή στηρίζεται στην ξυλεία, δύσκολα βρίσκεις κάτι παραπάνω από ραδίκι…- κι αυτά μόνον αν τα έχουν αφήσει τα κατσίκια, δηλαδή.

Για χρόνια, η Journal de Salonique πιέζει για την ανάγκη πράσινου στην πόλη γενικότερα, και για την δημιουργία δάσους ειδικότερα. Για διάφορους λόγους: αισθητικούς, ψυχαγωγικούς αλλά και ιατρικούς.

Πέρα απ’ αυτό, μας προσφέρει και συγκεκριμένα στοιχεία (αριθμούς και είδη) για τα πρώτα δέντρα που φυτεύονται.

Από την Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1089944531495179

Στο απόσπασμα της πανοραμικής του Zepdji από το 1873, τα δέντρα εκτός τειχών είναι… 3. Άντε να υπήρχαν ακόμα και μερικά που κρύβονται από το κάδρο μέσα στις ρεματιές. Η εικόνα απόλυτα ταιριαστή με όσα γράφονται στην επιστολή της Λαίδης Στράνγκφορντ που δημοσιεύτηκε στην «Τhe Star» το 1884 με τίτλο «Θεσσαλονίκη, παρελθόν και παρόν». «Από καλλιτεχνική αλλά και ιστορική άποψη, η Θεσσαλονίκη αξίζει να την επισκεφτείς. Η πόλη υψώνεται πάνω από το νερό στο σχήμα ενός ανοιχτού Α, με τα γραφικά τείχη να ενώνονται στην κορφή σε ένα παλιό φρούριο. Τα τείχη τώρα κατεδαφίζονται σταδιακά -η πόλη ωφελείται, αλλά σε μεγάλο βαθμό χάνει την ομορφιά της. […] Τέτοια γραφικά και ενδιαφέροντα στοιχεία βλέπει ο επισκέπτης της Θεσσαλονίκης σε κάθε γωνιά της, και αντισταθμίζουν την κάπως αποκαρδιωτική εικόνα του ξερού τοπίου γύρω από την πόλη. Ωστόσο, υπάρχουν άφθονοι κήποι και άλση και χαριτωμένες επαύλεις στα προάστια, και κανένα βλέμμα δεν κουράζεται από την υπέροχη εικόνα του Ολύμπου που υψώνεται μεγαλόπρεπος και σχεδόν πάντα χιονοσκέπαστος, στα νοτιοδυτικά της πόλης, με τα γαλάζια νερά του Αιγαίου στο ενδιάμεσο», καταλήγει η Λαίδη Στράνγκφορντ. Τρεις δεκαετίες αργότερα, η κατάσταση στον χώρο που τώρα ξέρουμε ως Σέιχ-Σου δεν έχει αλλάξει. Έχουν πληθύνει όμως οι φωνές για πράσινο, κάτι που ανακινείται ακόμα πιο έντονα με αφορμή τα λουτρά του Σέδες -ένα από τα «μεγάλα έργα» της εποχής που σπρώχνει η JdS- και την ανάγκη για δεντροφύτευση εκεί. Σε άρθρο με τίτλο «Λουτρά Σέδες-Συμπεράσματα», τον Αύγουστο του 1903, ο Νταούτ Λεβύ γράφει μεταξύ άλλων σχετικά με την χρηματοδότηση του έργου: «Αυτή η ομάδα, την οποία θα φροντίσουμε, εν ανάγκη, να συγκροτήσουμε, με μοναδικό σκοπό να υπηρετήσει την χώρα γενικά και την πόλη μας ειδικότερα, θα αναλάβει επίσης το κόστος της αναδάσωσης γύρω από το Σέδες». Στις παρυφές της πόλης πάντως, η φωτογραφία του Baubin από το νεόκτιστο Νοσοκομείο Χαμιδιέ (νυν Αγ. Δημήτριο), λίγους μήνες αργότερα, δείχνει κάποια δεντράκια κατά μήκος της μάντρας του νεκροταφείου της Ευαγγελίστριας και πίσω από το νοσοκομείο. Πάλι τον Αύγουστο του 1903, ο συνεργάτης της JdS “Mars” έχει επιστρέψει από μεγάλο ταξίδι στην Ευρώπη (Αυστρία, Ελβετία, Γαλλία, Αγγλία, Βέλγιο, Γερμανία, Βαλκανικές χώρες). «Σε όλες τις πόλεις -μεγάλες, μεσαίες ή μικρές- το πρώτο πράγμα που μου χτυπάει στο μάτι και στα μάτια όλου του κόσμου είναι το πράσινο, οι δεντροστοιχίες κατά μήκος των μεγάλων δρόμων, οι δημόσιοι κήποι, οι πλατείες, τα πάρκα. Ρώτησα έναν γιατρό γιατί το πρώτο μέλημα όλων των Δήμων ήταν το φύτεμα. Η απάντηση ήταν ότι το πράσινο είναι συνώνυμο της υγιεινής […]» «[…] Δεν θα σας μιλήσω για τις πολύ μεγάλες πόλεις όπου υπάρχουν τόσα δέντρα όσοι και κάτοικοι, τόσοι δημόσιοι κήποι όσα και καφενεία, τόσες πλατείες όσες και μπυραρίες […] Δεν υπάρχει τρόπος, σκέφτομαι, να κάνουμε το ίδιο και στην Θεσσαλονίκη; Δεν θα γινόταν να προσφέρουμε στην πόλη μας πλατείες και δημόσιους κήπους; Να φυτέψουμε κάποια δέντρα κατά μήκος των βασικών μας δρόμων; […]» Το προχωράει: αντί να κάθονται στα καφέ με ρακές και μπύρες θα βγαίνανε στα πάρκα… ‘Νους υγιής εν σώματι υγιεί’… και τότε θα μπορούσαν να κάνουν και χρήσιμα πράγματα για την πόλη. Τέλος πάντων, η κατακλείδα είναι ότι ξέρει ότι η εφημερίδα ασχολείται με το Σέδες, αλλά το Σέδες, η αναδάσωση στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης και η δεντροφύτευση στην πόλης είναι τρία θέματα αλληλένδετα και συμπληρωματικά. 9-11-1903: Έργα δημοσίου συμφέροντος: Ενόσω στη Θεσσαλονίκη τα μεγάλα εγχειρήματα (διαπλάτυνση της παραλιακής, κατασκευή κεντρικού σταθμού, τελωνείο, αναδάσωση κλπ) κοιμούνται, πιο μέσα στα βιλαέτια τα δημόσια έργα συνεχίζονται χωρίς διακοπή. 9-4-1904: Ο συνεργάτης μας «Μηχανικός Χ» στα άρθρα του φώναζε ότι πρέπει να δημιουργηθεί λίγη σκιά, να φυτευτούν κάποια δέντρα, να αναδασωθούν τα περίχωρα της πόλης και πολλοί Σερραίοι γέλασαν και τον οικτίραν. Όσο φειδωλή είναι η φύση στη Θεσσαλονίκη, τόσο πλούσια είναι στις Σέρρες. Τον Σεπτέμβρη 1905 σε άρθρο εγκώμιο για τον Χουλουσή μπέη, αναφέρεται ότι ασχολείται με τα σπουδαία θέματα που απασχόλησαν και τους προκαθήμενους: υπόνομοι, αναδάσωση, δημόσια πάρκα κλπ… Λίγους μήνες νωρίτερα, τον Μάιο, έγραφαν: Θέλουμε να ελπίζουμε ότι οι Αρχές που ασχολούνται με την υγεία και την ευημερία του πληθυσμού, θα λάβουν σοβαρά υπόψιν τους το σημαντικό θέμα της αναδάσωσης και ότι σε λίγα χρόνια θα μας δοθεί η ευκαιρία να δούμε καταπράσινα δάση να απλώνονται με ένα χαρούμενο και αναζωογονητικό πράσινο στα έρημα και άγονα παράλια που τα χτυπάνε τα ασημένια κύματα του κόλπου μας. Ενώ τον Οκτώβριο 1905 μαθαίνουμε ότι «άτομα καλών προθέσεων προσπαθούν να κάνουν τον αξιότιμο δήμαρχο να κατανοήσει τα αμέτρητα πλεονεκτήματα υγείας που θα έχει η πόλη της Θεσσαλονίκης εάν αναδασωθούν συστηματικά οι λόφοι που εκτείνονται από το Νοσοκομείο Χαμιδιέ έως τον Χορτιάτη» Στη φωτογραφία από τα εγκαίνια του Νοσοκομείου Χαμιδιέ (Σεπτέμβριος 1904) βλέπουμε φυλλωμένα τα δεντράκια στο Νεκροταφείο των Αρμενίων και στο πλάι του νοσοκομείου: Αν όχι όλα, σίγουρα κάποια απ’ αυτά ήταν αείλανθοι, οι λεγόμενες βρωμοκαρυδιές, που τότε θεωρούνταν αγαπημένα καλλωπιστικά δέντρα. Σήμερα αντιμετωπίζονται ως εισβολείς. Όπως και να ’χει, όμως, με διάρκεια ζωής γύρω στα 50 χρόνια, δεν πρέπει να επιζεί πια κανένα. Στη JdS, οι πιέσεις για δενδροφύτευση των περιχώρων -και συγκεκριμένα για το Σέιχ Σου- συνεχίζονται με αντίστοιχα κείμενα. Μέχρι που τον Φεβρουάριο-Μάρτιο του 1908, έχουμε άρθρα με πιο συγκεκριμένα στοιχεία. Αξίζει να τα δούμε λίγο πιο αναλυτικά: 17-2-1908: ΔΕΝΤΡΑ: Ο εντιμότατος Νεσίμπ μπέη, Διευθυντής Γεωργίας του βιλαετίου, αναπτύσσει έντονη δράση για να εξασφαλίσει την επιτυχία των φυτώριων που δημιουργήθηκαν στην άκρη του Σέιχ-Σου όπου έχουν φυτευτεί σχεδόν 3000 δέντρα.

20-2-1908: Μια επιτροπή του Δήμου με επικεφαλής τον εντιμότατο Αχμέτ Καπαντζή εφέντη και τον Νεσίμπ μπέη μετέβη χτες στο Σέιχ Σου όπου έλαβε χώρα η τελετή τοποθέτησης θεμελίου λίθου μιας πελώριας δεξαμενής που θα τροφοδοτεί με νερό τα φυτώρια που δημιουργήθηκαν στην περιοχή. Η αναδάσωση του Σέιχ Σου, το σχέδιο της οποίας έχει ήδη αποφασιστεί, θα πηγαίνει ακτινωτά προς το Νοσοκομείο Χαμιδιέ και σύντομα θα γίνει μια εξαίσια θέση περιπάτου. Από διάφορα σημεία της πόλης και του προαστίου θα οδηγεί προς τα εκεί ένας αμαξιτός δρόμος.

Δεν ξέρω πού βρισκόταν αυτή η δεξαμενή, αλλά ίσως κάποιοι/ες που έχουν περπατήσει αρκετά το Σέιχ Σου να μπορούν να μας πούνε με ακρίβεια 2-3-1908: Έχουμε ήδη πει πολλές φορές στους αναγνώστες μας για τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι Αρχές και ο Δήμος για να στολίσουν την πόλη και τα περίχωρα με καταπράσινα σημεία. Μιλήσαμε επίσης για τις απόπειρες αναδάσωσης που κάνει ο εντιμότατος Νεσίμπ μπέης στους λόφους του Σέιχ Σου. Την περασμένη Παρασκευή, μαζί με κάποιους φίλους ανεβήκαμε στον λόφο που σύντομα θα γίνει ιερός για τους Θεσσαλονικείς. Σε τρεις-τέσσερεις κορφές που συγκλίνουν όλες προς το Σέιχ Σου έχουν φυτευτεί 3020 δέντρα: 1400 πεύκα, 660 κυπαρίσσια, 350 ακακίες, 350 μουριές, 200 κεφαλονίτικα έλατα, 100 σφενδάμια και 40 τούγιες. Η ποικιλομορφία των ειδών ανταποκρίνεται στον τύπο του εδάφους των λόφων που είναι άλλοτε αργιλώδες, άλλοτε βραχώδες και άλλοτε σχιστολιθικό. Τα δέντρα φυτεύτηκαν με απόσταση 6 μέτρων μεταξύ τους και έτσι καλύπτουν μια αρκετά μεγάλη έκταση. Δυο μεγάλες δεξαμενές θα συλλέγουν τα νερά και θα τα διανέμουν στις φυτείες. Θα υπάρχουν κιόσκια προορισμένα για τις τουρκάλες κυρίες και εγκαταστάσεις με όλες τις ανέσεις. Απ’ ολες τις κορφές ανακαλύπτουμε μια πανοραμική θέα του Κόλπου αλλά και της πόλης και της Συνοικίας των Εξοχών, που πάει να γίνει μεγάλη όσο και η ίδια η πόλη. Να προσθέσουμε επίσης ότι ο αέρας σ’ αυτή την περιοχή είναι ό,τι πιο υγιεινό θα μπορούσαμε να φανταστούμε και καταλαβαίνουμε την σημασία που θα αποκτήσει το Σέιχ Σου όταν η αναδάσωση -που ξεκίνησε υπό τόσο ευτυχείς συγκυρίες- είναι πια γεγονός. Eάν αυτές οι δοκιμές επιτύχουν, όπως ελπίζουμε, και αν συγκεντρωθεί η απαραίτητη βοήθεια, σε λιγότερο από 10 χρόνια ο Νεσίμπ μπέη έχει αναλάβει να καλύψει όλους τους λόφους σπό το Νοσοκομείο Χαμιδιέ μέχρι την κορυφή του Χορτιάτη και από το Σέιχ Σου ως τη θάλασσα. Μέσα από τις τεράστιες νεκροπόλεις που σήμερα είναι ξερές και τότε θα γίνουν ένα πελώριος χώρος ανάπαυσης καλλυμένος με δέντρα, στην σκιά των οποίων θα μπορούν οι ζωντανοί να έρχονται να πενθούν τους πεθαμένους τους. Το σχέδιο είναι μεγαλεπίβολο. Θα μπαίναμε στον πειρασμό να το αποκαλέσουμε μη ρεαλιστικό, εάν δεν το στήριζαν οι υψηλότερες Αρχές της πόλης, που έχουν βάλει στόχο την ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης και την εξυγίανσή της με κάθε κόστος. ‘Ηρθε επίσης η ώρα να σχηματιστεί η ομάδα φίλων των δέντρων, για την οποία έχουμε μιλήσει αρκετές φορές, αντίστοιχη με αυτές που υπάρχουν σε όλες της πόλεις του κόσμου που αγαπάνε το πράσινο. Σε επόμενο φύλλο θα μιλήσουμε για τον τρόπο σύστασης της ομάδας και για τη βοήθεια που θα μας είναι απαραίτητη», καταλήγει το κείμενο.

Μερικές παρατηρήσεις: Βλέπουμε ότι στην ουσία γίνονται δοκιμές για να δούνε και ποια δέντρα είναι τα πιο κατάλληλα. Προσθέτοντας τα επί μέρους δέντρα, ο αριθμός βγαίνει λίγο μεγαλύτερος από τα 3020 που αναφέρει στην αρχή. Ακριβή σημεία γι’ αυτά τα τρία-τέσσερα υψώματα δεν δίνει, λογικά όμως πρέπει να ήταν αυτά γύρω από την κρήνη – λιγο δυτικότερα απ’ το Θέατρο Δάσους, ας πούμε. Τα Χίλια Δέντρα ήταν Τρεις Χιλιάδες Δέντρα… Στοιχεία για τους Φίλους των Δέντρων και την εξέλιξη του πειράματος θα δούμε άλλοτε. Όπως και να ‘χει, στην αεροφωτογραφία του 1918 δεν φαίνεται να έχει ευδοκιμήσει όσο επιθυμούσαν. Μόνα ορατά «μεγαλούτσικα» δέντρα, αυτά στα νεκροταφεία, στους Κήπους του Πασά και γύρω απ’ την Κρήνη του Σεϊχη -αυτό καθαυτό το Σέιχ Σου, δηλαδή.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1082545112235121

Στην κατοχική αεροφωτογραφία ένας μεγάλος άσπρος όγκος ανάμεσα στα χαμηλά σπίτια της Αγ. Δημητρίου. Η καπναποθήκη ξεχώριζε τότε. Άγνωστο το πότε κτίστηκε Για πολλά χρόνια παρέμεινε εγκαταλειμμένο και φυσικά ανεκμετάλλευτο. Μέχρι το 2008. Εδώ η καπναποθήκη το 1992 σε λήψη Νίκανδρου Καστανίδη Τότε ορίστηκε ως χώρος εμπορικής εκμετάλλευσης και συγκεκριμένα ως πολυκατοικία διαμερισμάτων προορισμένων για την στέγαση φοιτητών, ενώ το υπόγειο, το ισόγειο και ο πρώτος του όροφος φιλοξενούν εμπορικό κατάστημα

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1089943488161950

Αυτή η φωτογραφία του 1943 είναι η έκτη που έχουμε από το ίδιο σημείο! Μέχρι μια στιγμή, απλώς τις συσχετίζαμε μεταξύ τους. Μετά την αναγνώριση και τεκμηρίωση του δρόμου από τον Στάθη Ασλανίδη, απέκτησαν και τη θέση τους στο χάρτη: Παλιά Φιλίππου, λίγο δυτικότερα από την Ιουλιανού.

Οι υπόλοιπες και η αναγνώριση εδώ: https://archive.saloni.ca/849

Υπάρχει τέτοιο θέατρο;;

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1088721601617472

Μια επισήμανση στη σελ. 78 του βιβλίου “Αριστοτέλειον Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1912-1960” με επιμέλεια του Β. Κυριαζόπουλου Σε ποια θέση μπορεί να είχε προγραμματιστεί η δημιουργία τέτοιου θεάτρου;;

Τη συγκεκριμένη θέση υποδεικνύει ο Β. Κυριαζόπουλος (σε δημοσίευση του στο ΤΕΕ, το 1971) σ’ ένα πολεοδομικό σχεδιάγραμμα για το ΑΠθ του 1970. Ήταν δίπλα στο κολυμβητήριο, από τη δυτική του πλευρά. Όπως γνωρίζουμε τέτοιο θέατρο δεν υπάρχει σήμερα. Πιθανότατα οι αρχαιολόγοι του μέλλοντος να ανακαλύψουν τον θεμέλιο λίθο κάπου μεταξύ κολυμβητηρίου και Τελόγλειου. Ωστόσο, λίγο πιο δυτικά, μετά το Τελόγλειο, υπάρχει σήμερα ένα μικρό αμφιθεατράκι. Είναι όμως αυτό το φοιτητικό υπαίθριο θέατρο, λίγο μετατοπισμένο από την αρχική του θεμελίωση;; ή κάποιο άλλο, τυχαίο, αμφιθεατράκι; Το αμφιθεατράκι στο πάρκο δυτικά του Τελόγλειου, απέναντι από το κτίριο της Γεωπονικής και Δασολογικής Σχολής Το ίδιο αμφιθεατράκι Η θέση του υπαίθριου θεάτρου στο πολεοδομικό σχεδιασμό του ΑΠΘ, το 1960 [Από σχεδιάγραμμα του βιβλίου “Αριστοτέλειον Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, 1926-1960”, επιμ. Βασ. Κυριαζόπουλου, 1960, σελ. 40-41]

Κατά συνέπεια η θέση του θεμέλιου λίθου του τότε προγραμματισμένου υπαίθριου θεάτρου βρίσκεται, σήμερα, στο προαύλιο του Τελόγλειου Ιδρύματος.

Από τις πρώτες διασωζόμενες φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης υπάρχουν αρκετές από την περιοχή του χείμαρρου του Διαολορέματος (Seytan Deresi).

Άλλες ονομασίες του, χείμαρρος Στρατοπέδου, η Λύτρα, ή Δόξης, ή Καυταντζόγλου, ή Ηλεκτρικής Εταιρείας, ή σκέτο ο Λάκκος. Δίπλα στο πεδίο του Άρεως. Το “διαολόρεμα” περνούσε από την σημερινή οδό Γκύζη έκανε μιά μικρή στροφή και κατέληγε στην αρχή της οδού Ριάδη. Πρώτη επιχωμάτωση της παραλίας σε αυτό το σημείο το 1889. Προσθέτηκαν αρκετές δεκάδες μέτρα νέας γης απο τον Λευκό Πύργο μέχρι τον λάκκο.

Πρώτη γνωστή φωτογραφία της πόλης αυτή του Σέκελυ,1863, από το Μπέχτσιναρ. Περίπου της ίδιας εποχής των Σέυς και Ρουμπελαίν. Εκεί κοντά (1865) και οι δύο φωτογραφίες με το παραθαλάσσιο τείχος. Κάποιες άλλες χρήσιμες ημερομηνίες : Το περιτείχισμα του Λευκού Πύργου γκρεμίστηκε το 1911-1912. Η λεωφόρος Χαμιδιέ (οδός Εθνικής Αμύνης) χαράκτηκε το 1891.

Από τον Δαυίδ Μπράβο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1086666411822991

Λεωφόρος των Εξοχών. Πριν από την μεγάλη πυρκαγιά του 1890. Κυκλοφόρησε πρόσφατα από τοπικό οίκο δημοπρασιών.΄

ΔΕΝ είναι αντιπαράθεση ή κόντρα. Απλά, ορισμένοι “διαχειριστές” λανσάρουν ΝΕΟ οικόσημο “ιδιοκτησίας” μέσω “επεξεργασίας” ή “πρώτης δημοσίευσης”, μιάς ΠΑΝΤΑ δανεικής φωτογραφίας. Αυτό το κουσούρι ορισμένων, πως τους ανήκουν τα δανεικά, δεν τρώγεται. “Ψηφιακή επεξεργασία” είναι αστείος όρος. Αν προσθέσεις λίγο κοντράστ κι αυτό ψηφιακή επεξεργασία λέγεται, άρα μετά η οποιαδήποτε φωτογραφία ανήκει σαυτόν που την “βελτίωσε”? Δεν ξεκινήσαμε έτσι και ΔΕΝ δείχνει ανιδιοτέλεια. Τα γράφω “προς γνώσιν”, ως προς την “συμμόρφωσιν” θα δείξει. Μακάρι να συμμορφωθούν πάντως. Χρονικά νωρίτερα από την πρώτη. Μετά την πυρκαγιά του 1890. Μπροστα στις σκηνές το Ζυθοπωλείο “Μικρός Κήπος”. Πίσω από τον “Μικρό Κήπο” καταφύγιο πυρόπληκτων μετά την επόμενη μεγάλη πυρκαγιά του 1917. Από το διαολόρεμα. 1890. Σκηνές πυρόπληκτων της τότε Μεγάλης Πυρκαγιάς. Θέα η Ανατολίτικη πόλη. Η πρώτη φωτογραφία σε πλήρες μέγεθος. Δεξιά το Ζυθοπωλείο “Μικρός Κήπος” Ζυθοπωλείο “Μικρός Κήπος”. Από την δεκαετία του 1930 στον ίδιο χώρο λειτούργησε το κέντρο “Αρζεντίνα”. Συνέχισε και σαν θερινός κινηματογράφος μέχρι τα 70ς. Αριστερά του κτίστηκε το σημερινό κτήριο της Εφορείας των Προσκόπων. Στο βάθος φαίνεται ο Λάκκος και η συνοικία της Αγίας Τριάδας. Δεξιά το Οθωμανικό στρατόπεδο. Νοσοκομείο πιό πίσω. Σε πρώτο πλάνο απεικόνιση του Οθωμανικού Στρατοπέδου. Στρατώνας τεραστίων διαστάσεων. Αργότερα θα κτιστεί εδώ το Γ΄ Σώμα Στρατού.

Χαρακτικό του Αββά Χαμάρ. Abbé Hamard (Pierre-Julien) 1847-1918 Ο Οθωμανικός στρατώνας. Συνένωση 2 καρτ-ποστάλ. Ο χείμαρρος Seytan Deresi. Δεξιά οι στρατώνες. 1900. Ρυμοτομικό του 1900 όπου φαίνεται η επιχωμάτωση που έγινε μετά το 1889 μέχρι το 1899. Οι ιδιοκτησίες της περιοχής. Η επιχωματωση πρόσθεσε περίπου 70 μέτρα νέας γης. Άρχισε το 1889 και συνέχισε μέχρι το 1899. Η λεωφόρος Χαμιδιέ (οδός Εθνικής Αμύνης) είχε κτιστεί μετά το 1892. Κάπου κοντα στο 1895 η φωτογραφία. Το ιππήλατο τραμ ξεκίνησε το 1896. Πιό κοντα στην ακρογιαλιά και στην “Εθνικής Αμύνης”. 1875. Στην αρχική, αριστερά βλέπουμε το ίδιο σπίτι μετά το γκρέμισμα του παραθαλάσσιου τείχους. Εδώ, το 1865 περίπου, μέσα στο τείχος. Αριστερά κάτω από την Τούμπα φαίνεται μέρος του παλιού Τούρκικου Στρατοπέδου. Πιό ψηλά πίσω από τον Λευκό Πύργο το Νοσοκομείο. Ο κόλπος του Λευκού Πύργου μέχρι το Πανουκλόσπιτο. 1875 Κοντά στο ακρογιάλι. Στην μέση προς τα δεξιά ο ναός της Αγίας Σοφίας, τζαμί τότε. Γκραβούρα από το περιοδικό The Graphic της 18 Μαίου 1878. Το νοσοκομείο της “British National Aid Society”

Νωρίτερα μάλλον στέγαζε το “Πανουκλόσπιτο”, το πρώτο “Απολυμαντήριο . Περιοχή της παλιάς Ηλεκτρικής Εταιρείας. Το κτήμα ανήκε στην Ελληνική Κοινότητα από παλιά. Από το “Πανουκλόσπιτο” μέχρι την Ροτόντα. Το τείχος κάτω από την Εγνατία δεν είχε ακόμα γκρεμιστεί. Από τα Κάστρα, ίσως η παλιότερη φωτογραφία των Εξοχών. Πάνω αριστερά οι Οθωμανικοί στρατώνες. Παραθαλάσσια, οι “Εξοχές” αγνώριστες. Πανοραμική φωτογραφία του Zepdji. Τα τείχη κάτω από την Εγνατία ακόμα δεν έχουν κατεδαφιστεί. Η παλιά Φιλοσοφική κτίστηκε το 1888, εδώ δεν υπάρχει. Πάνω από την Ροτόντα δίπλα στα τείχη φαίνεται το Ισλαχανέ που ξεκίνησε να λειτουργεί το 1874. 1878-80 πάνω κάτω η χρονολογία. Έτσι ήταν η σημερινή οδός Βασ. Γεωργίου πριν την πρώτη επιχωμάτωση. Βαδίζοντας από το Διαολόρεμα προς “Παρασκευοπούλου”

Η Διοικητηρίου (σήμερα Καραολή και Δημητρίου των Κυπρίων) ανεβαίνοντας από την ανατολική πλευρά

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1082350182254614

Στο ν. 16 η καπναποθήκη Βασίλογλου. Ανεγέρθηκε το 1939, άλλαξε εντελώς χαρακτήρα από το 1977 και μετά. Στο ισόγειο λειτουργεί υποκατάστημα τράπεζας, ενώ στους ορόφους φιλοξενούντα βιοτεχνικές επιχειρήσεις. Από το βιβλίο «Οι καπναποθήκες της Θεσσαλονίκης»

Το κτίριο σήμερα Ανεβαίνοντας πιο πάνω δεξιά άγνωστη καπναποθήκη μάλλον, στο ν. 18 και πιο πάνω στο ν. 20 η καπναποθήκη Βασιλικού. Δεν σώζεται καμία από αυτές. Στο ν. 18, σύμφωνα με έρευνα της κ. Ανναρέτας Τουλουμτζίδου επιβεβαιώνεται η ύπαρξη καπναποθήκης. Κτίστηκε το 1929 και ήταν ιδιοκτησίας Στεργίου Βασιλικού και αυτό εξηγεί την όμοια πρόσοψη που είχε με την καπναποθήκη Ιωάννη Βασιλικού επί της Διοικητηρίου 20. Η καπναποθήκη Βασιλικού στο ν. 20. Στο βιβλίο “Οι καπναποθήκες της Θεσσαλονίκης” περιέχεται μόνο το σχέδιο του ισογείου και η τομή του. Κτίστηκε το 1924. Στο βάθος το ψηλό λευκό κτίριο είναι η καπναποθήκη Βασίλογλου, ενώ πιο μπροστά της η καπναποθήκη Βασιλικού (το ενδιάμεσο κτίριο κρύβεται). Είμαστε λίγο πάνω από την Σελευκιδών πρώτο αριστερά το δατηρητέο στο ν. 24 που το είχαμε δει εδώ: https://archive.saloni.ca/1658 Ακόμη πιο πάνω, στην πλατεία Αντιγονιδών δεξιά το σπίτι που βλέπει στην πλατεία είναι στο ν. 32, (εκεί που βρέθηκε ο αρχαίος ναός) ενώ το διπλανό του είναι το πρώτο της Κώστα Κρυστάλλη Λίγο πιο πάνω το διατηρητέο στο ν. 36 σήμερα Και από την λήψη στη γωνία με Ολύμπου μια κλεφτή ματιά στο γωνιακό ν. 43

Βλέποντας την πρώτη φωτογραφία δύσκολα κάποιος ανυποψίαστος θα μιλούσε για Θεσσαλονίκη. Κάποια άλλη μεγαλούπολη ίσως, κυβερνητικά κτίρια, πλατιές λεωφόρους, υποδειγματική αρχιτεκτονική διαδοχή στα κτίρια. Μια ανηφόρα που μοιάζει να καταλήγει σε κάποιο κτίσμα εξίσου εντυπωσιακό ίσως, άλλωστε η Διοικητηρίου κατέληγε στο Διοικητήριο.

Η βιομηχανική Θεσσαλονίκη του μεσοπολέμου είχε αναμφίβολα καλόγουστη αισθητική. Και χρήματα φυσικά να επενδύσει σε ένα μόλις ρυμοτομημένο, σχεδόν απόλυτα ελαφρυμένο από βάρη έδαφος. Προλεταριάτο επίσης στην πόλη υπήρχε άφθονο να δουλέψει σ αυτά τα τεράστια καπνεργοστάσια/καπναποθήκες.

Ο μεταπόλεμος δημιούργησε καινούργιες ανάγκες, η αστική συσσώρευση άρχισε να γίνεται ασφυκτική, οι ευκολίες (ή μάλλον οι διευκολύνσεις) και οι προχειρότητες ήταν δεδομένες, η αλλοίωση του χαρακτήρα της πόλης έγινε με ελαφριά καρδιά.

Αν κρίνω από τις μνήμες μου, από την βαριά μυρωδιά περνώντας έξω από την Αυστροελληνική της Βασ. Ηρακλείου, μπορώ να υποψιαστώ το τι αισθανόταν κανείς περπατώντας σ' αυτήν την Διοικητηρίου.

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1081931355629830

Ο σχολιασμός της εισαγωγής γι αυτήν ακριβώς την εικόνα. Οι μεσοπολεμικές φωτογραφίες και οι πληροφορίες από το βιβλίο “ΟΙ ΚΑΠΝΑΠΟΘΗΚΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ”, των Σ. Γκουβούση, Σπ. Ταβλίκου, University Studio Press, 2018 Και πρώτα η καπναποθήκη Χρήστου Τζαννίδη, δυο ενωμένα κτίρια, κτισμένα λίγο πριν τον πόλεμο (το 1937 και 1939 αντίστοιχα). Καραολή και Δημητρίου των Κυπρίων 17-19. Σύγχρονη λήψη. Ξαναχρησιμοποιούνται. Αμέσως μετά την καπναποθήκη Τζαννίδη μια κατοικία, μετά η οδός Βερναρδάκη και στην επόμενη γωνία μια ακόμη κατοικία στο σημερινό 23. Μετά αρχίζουν μια σειρά από καπναποθήκες. Η πρώτη, η χαμηλότερη από τις επόμενες, στο σημερινό 25 αταυτοποίητη προς το παρόν. Λίγο πιο πάνω στα νούμερα 27-29 η καπναποθήκη Ν. Ναξιάδη, κτίσμα του 1924. Σχέδιο της πρόσοψης από την καπναποθήκη Ναξιάδη. Πάντα από το βιβλίο “Οι καπναποθήκες της Θεσσαλονίκης” Νεκρολογία για τον καπνοβιομήχανο Ναξιάδη Μακεδονία 14-1-1928 Στη θέση της καπναποθήκης κτίστηκαν το 1967-68 δύο πολυώροφες οικοδομές κατοικιών. Αμέσως μετά, το πρώτο αριστερά στο σημερινό νούμερο 31 αναφέρεται ως καπναποθήκη Ιωάννη Ανανιάδη, με έτος ανέγερσης το 1925. Αλλά και στο 33 δεξιά, γωνία με Παπαζώλη, υπάρχει καπναποθήκη που δεν έχει ταυτοποιηθεί ακόμη. Αμέσως μετά αρχίζει η Γ. Παπαζώλη Στο ν. 1 της Παπαζώλη υπήρχε η καπναποθήκη Ιωάννου Σαμουηλίδη Φωτογραφία ακόμη δεν έχουμε, απλώς ένα σχέδιο και μια κάτοψη του ισογείου. Το οικόπεδο είναι ακανόνιστο και έτσι προσαρμόστηκε σ αυτό και το περίγραμμα του κτίσματος. Σήμερα στη θέση της κατεδαφισμένης καπναποθήκης βρίσκεται πολυκατοικία με έτος ανέγερσης το 1962. Εκεί που τελειώνει το 33 αμέσως αριστερά όπως είπαμε η Παπαζώλη, ενώ μπροστά μας η πλατεία Αντιγονιδών. Μπροστά μας αριστερά τα δυο κτίρια είναι διατηρητέα. Σήμερα Καραολή και Δημητρίου των Κυπρίων 35 και 35Α με 2 εισόδους τόσο στην πλατεία όσο και πιο πάνω επί της Καραολή. Όπως φαίνεται και στη σύγχρονη φωτογραφία στο αριστερό κτίσμα, στο ανατολικό του μισό έχουμε μια προσθήκη ορόφου. Προχωράμε πιο πάνω. Βρισκόμαστε στο ύψος της Ολύμπου και βλέπουμε τα σπίτια προς τα πάνω μέχρι την Αγ. Δημητρίου και δεξιά στο βάθος το Διοικητήριο. Το ίδιο και εδώ από την αεροφωτογραφία.