Saloni.ca Archive

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=858592014630433

[](https://zzz.zaclys.com/download.php?z=2&doc_id=6699053) Έρχεται να προστεθεί και σε άλλες λήψεις αυτής περίπου της περιόδου που είχαμε αναρτήσει εδώ https://archive.saloni.ca/254

Ο Γιώργος Πολυχρονιάδης συνεχίζει με φωτογραφίες του οικογενειακού του αρχείου να μας ξεναγεί στη γειτονιά του. Στο τετράγωνο που έζησε ο Αριγκόνι

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=856640248158943

Φωτογραφία που δείχνει τη Νονά μου στα κάγκελα που τέλειωνε η αυλή και βλέπει προς Σαλαμίνα ο φακός (Εκεί που τελειώνουν τα κάγκελα σήμερα ειναι η οδός Καλλιδοπούλου). Τραβηγμενη απ' τη θάλασσα και φαίνεται στο βάθος η Βασ.Γεωργίου, μ' ένα θείο μας και τα 2 αδέρφια μου. Πίσω απ' το λοξό πεύκο ήταν το γκαράζ του Μοσκώφ Αυτή είναι τραβηγμένη απ τη Βασ. Γεωργίου προς τη θάλασσα με τον πατέρα μου και την αδελφή μου Και στην τελευταια εγω στα καγκελα μπαινοντας στο στενο της αυλης.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=856636944825940

Στην Πέτρα, καλοκαιρινός πρωινός ήλιος στα πρόσωπα των κοριτσιών. Φωτογραφία του Αχειλά, με τη θηλυκή τσακαλοπαρέα από τη γειτονιά της Αγ.Τριάδας να ναι στημένη δίπλα στα διαμερίσματα Αριγκόνι, στη γωνία Μπιζανίου με παραλία, εκεί που ο φωτογράφος έκανε τις εξωτερικές του λήψεις. Δεύτερη από δεξιά όπως βλέπουμε εμείς, με τα πουά, η αδελφή του Γιώργου Πολυχρονιάδη (η φωτογραφία από το οικογενειακό του αρχείο).

Οι δίδυμες οικίες Εστέρ ντε Μποτόν (1907), και τα διαμερίσματα Αριγκόνι (1908, από το 1929 σε άλλη χρήση), κατασκευασμένα όλα από τον Πιέρο Αριγκόνι. Η καθεμία από τις οικίες Μποτόν είχε 16 δωμάτια, τρεις κουζίνες και δυο λουτρά. Από το 1915 και μετά αλλάζουν ιδιοκτησιακό καθεστώς, αφού η Εστέρ ντε Μποτόν μετακομίζει στην Κωνσταντινούπολη. Κατεδαφίστηκαν κι αυτές στα μέσα της δεκαετίας του 1960. Από παλιά ανάμεσά τους υπήρχε μια δίοδος για τα θαλάσσια λουτρά γυναικών της Δημαρχίας, ένας παράδρομος. (πληροφορίες από το βιβλίο του Βασ. Κολώνα “Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών, εικονογραφια της συνοικίας των εξοχών”.)

O Γιώργος Κωτσίδης ενώνει τις μνήμες του με αυτές του Δημήτρη Κωτσίδη και του Γιώργου Πολυχρονιάδη για την γειτονιά των παιδικών τους χρόνων και τις μοιράζονται μαζί μας.. Στις πρώτες φωτογραφίες φαίνεται πεντακάθαρα η είσοδος του παράδρομου. Υπήρχε μια βαριά σιδερένια πόρτα εμπρός που ένωνε τα κάγκελα των περιφράξεων των διδύμων με περίτεχνα σχέδια, που οδηγούσε σε δρόμο πλακόστρωτο ίσως και μαρμάρινο κάτι σαν σημερινή πρασιά . Φαίνεται καθαρά ο λόγος που τους δόθηκε το όνομα τα δίδυμα. Ο παράδρομος δεν ήταν προσβάσιμος σε αυτοκίνητα, γιατί είχε δύο σκαλάκια με χοντρό λευκό μάρμαρο εμπρός. ένα πλατύσκαλο ενός μέτρου περίπου και μετά πάλι σκαλιά λευκά μαρμάρινα όπου άρχιζε ο παράδρομος, με μικρή κλίση προς τη θάλασσα . Ο παράδρομος αυτός περνούσε κατόπιν ανάμεσα στο κτίριο με τα διαμερίσματα Αριγκόνι αριστερά και ενός άκτιστου οικοπέδου δεξιά. Τα διαμερίσματα Αριγκόνι, με μέτωπο στη θάλασσα και τη Μπιζανίου, είχαν είσοδο στο πλάι, σ αυτό το άχτιστο οικόπεδο, όπου υπήρχε ένα καταφύγιο από πολύ ισχυρό μπετόν αρμέ, που η έξοδός του ήταν εμφανής, Εκεί, στα διαμερίσματα Αριγκόνι έμενε και ο Σερμαν, ο Σταύρος ο χοντρός, που πουλούσε σπόρια έξω απ το Φάληρο. Την εποχή που χτίστηκαν τα διαμερίσματα υπήρχαν ελάχιστα αυτοκίνητα, αλλά και πάλι το τετραώροφο στην θάλασσα είχε πρόβλημα πρόσβασης . Ο Γιώργος Κωτσίδης είναι βέβαιος ότι η κεντρική του είσοδος ήταν στον παράδρομο, γιατί είχε μπει μέσα στο κτίριο από εκεί, πηγαίνοντας σε συμμαθητή του στο δημοτικό που έμενε εκεί, Θυμάται λίγα πράματα δυστυχώς αλλά του είχε προκαλέσει εντύπωση η ποιότητα κατασκευής, που ήταν εφάμιλλη των αρχοντικών της γειτονιάς . Στην είσοδο 2-3 σκαλιά λευκού μαρμάρου πάχους 3-4 εκατοστών, με κυκλικά τελειώματα στις άκρες . Είσοδος εφάμιλλη των αρχοντικών, ξύλινη πανύψηλη . Από τη Μπιζανίου τώρα, και στη γωνία δεξιά κατεβαίνοντας στο ανατολικό Μποτόν, υπήρχαν τα λουτρά ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΣ. Θαλάσσια θερμά θειούχα Αλκαλικά έγραφαν οι ταμπέλες .Είχε μιά σωλήνα και έπαιρναν νερό θαλασσινό και έκαναν θαλασσινό μπανάκι . Απέναντι δεξιά ήταν η Εφορία τότε και πίσω σου το μπακάλικο και μανάβικο του Ζαχάρογλου, ένα. αυθαιρετο κτισμα, το οποίο όταν γκρεμίστηκε, μετακόμισε στην Αετοράχης. Απέναντι επίσης έμενε ο συμμαθητής του Γ. Κωτσίδη, Πέτρος Χρηστίδης, στο σπίτι του οποίου, πίσω στο ημιυπόγειο υπήρχε μια βρύση με καταπληκτικό νερό του Χορτιάτη. Όλη η γειτονιά έπαιρνε από εκεί, θαρρείς πως ήταν θαυματουργό.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=857301581426143

Με βέλος η αρχή από το δρομάκι που οδηγούσε στη θάλασσα.

Από το βιβλίο του Βασ. Κολώνα “Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών, εικονογραφια της συνοικίας των εξοχών” Ο Γερμανός στρατιώτης στρίβει στο δρομάκι ανάμεσα στις δίδυμες Μποτόν, κατευθυνόμενος στην παραλία Τα κτίρια και οι δρόμοι για τους οποίους γίνεται λόγος. Όλα κτίσματα Αριγκόνι. Στο ανώγειο του ανατολικού από τις δίδυμες λειτουργούσαν τα θερμά λουτρά Αγίας Τριάδος Η Μπιζανίου αριστερά κατηφορίζει στη θάλασσα και στο βάθος το κτίριο με τα διαμερίσματα Αριγκόνι.

Από το βιβλίο του Βασ. Κολώνα “Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών, εικονογραφια της συνοικίας των εξοχών” .... θειούχα Αλκαλικά έγραφαν οι ταμπέλες... ...μια βαριά σιδερένια πόρτα εμπρός που ένωνε τα κάγκελα των περιφράξεων των διδύμων με περίτεχνα σχέδια, που οδηγούσε σε δρόμο πλακόστρωτο.....

Από το βιβλίο του Βασ. Κολώνα “Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών, εικονογραφια της συνοικίας των εξοχών” Η οικογένεια Μπενβενίστε από ανάρτηση Βασίλη Σεραφίδη στις ΠΦΘ στο μπαλκόνι της δυτικής οικίας Μποτόν, με τις διπλές κολώνες που διέτρεχαν όλο το ύψος του μπαλκονιού. Τα διαμερίσματα Αριγκόνι. Γ. Κωτσίδης: Η οδός Μπιζανίου κατέληγε στην θάλασσα σε ένα τοίχο ύψους 1,20 μ. περίπου χωρίς πρόσβαση στην θάλασσα που βρισκόταν χαμηλά 2-3 μ. περίπου . . Πιο μπροστά, αριστερά κατεβαίνοντας, ένα διώροφο στην συνέχεια η αυλή του και μετά ακριβώς ένας ελεύθερος χώρος με πρόσβαση στην θάλασσα, όπως φαίνεται και από τον κύριο που αγναντεύει. . Εκεί υπήρχε μια παλιά εγκατάσταση με τον σκουριασμένο γερανό που φαίνεται στην φωτογραφία (ο διπλός γάντζος) για να κατεβάζουν βάρκες μια και στο σημείο εκείνο η θάλασσα ήταν χαμηλά . Η βάση του γερανού ήταν ένα μπλοκ από μπετόν όπου ο Αχειλάς φωτογράφιζε τους πελάτες του κι από τις δύο πλευρές, η Πέτρα όπως την ονόμαζαν. Η πιο αντιπροσωπευτική ίσως φωτογραφία του κτιρίου με τα διαμερίσματα Αριγκόνι από την πλευρά της Μπιζανίου, Σεπτέμβριος 1976 από το αρχείο του Θόδωρου Νάτσινα,

Το σπίτι του Αριγκόνι, κτισμένο το 1897 επί της Βασ. Γεωργίου 34, ζωντανεύει από την αφήγηση του αγαπημένου συνθέτη και τραγουδιστή, Γιώργου Πολυχρονιάδη, Γέννημα θρέμμα όχι μόνο της πόλης μας αλλά και αυτού του ίδιου του σπιτιού.

“Το σπίτι που έμενα ήταν και η τελευταία κατοικία του Πιέρο Αριγκόνι. Εκεί δολοφονήθηκε προσπαθώντας ν' αντιμετωπίσει έναν κλέφτη που εισέβαλε το 1940. Για την ιστορία, η κόρη του, η Αμίνα είχε ερωτευθεί και παντρεύτηκε τον γνωστό τότε καπνέμπορο Ηρακλή Μοσκώφ.Ο Αριγκόνι δηλαδή ήταν ο παπούς του ιστορικού Κωστή Μοσκώφ, που ήταν ο γιος του Ηρακλη! Επειδή ο Ηρακλής Μοσκώφ ήταν εξαδελφος της μητέρας μου, όταν κληρόνομησε το συγκεκριμένο σπίτι ,παραχώρησε έναντι μικρού ενοικίου τρία δωμάτια του 2ου ορόφου στην οικογένειά μου στα τέλη της δεκαετίας 1940.

Γεννήθηκα εκεί το 1951 κι έζησα μέχρι το 1964, που δυστυχώς δόθηκε αντιπαροχή. Ο κάθε όροφος είχε συνολικά 6 τεράστια δωμάτια, ένα μεγάλο χωλ, την κουζίνα και το μπάνιο φυσικά. Το ισόγειο και ο 2ος όροφος είχαν διαμορφωθεί σε τρία διαμερίσματα προς εκμετάλλευση. Θα πρέπει να συμπληρώσω τονίζοντας τον αλτρουισμό του Ηρ.Μοσκωφ, ο οποίος παραχώρησε σε άλλες τρεις συγγενικές του οικογένειες κατά διαστήματα τα διαμερίσματα που ανέφερα. Στον πρώτο όροφο έμενε τα τελευταία χρόνια ο Ν. Χατζηκων/νου με τη δική του οικογένεια, προσωπικός σωφέρ της οικογένειας των Μοσκώφ. Στο πίσω μέρος της αυλής υπήρχε γκαράζ το οποίο φιλοξενούσε τα 3 πανάκριβα τότε αυτοκίνητά του (Oldsmobil, Humber και Ford). Ο Ηρακλής Μοσκώφ ήταν παράλληλα και πρόξενος της Σουηδίας.Στον ίδιο όροφο μ' εμένα έμενε και ένας απ' τους δύο γνωστούς φωτογράφους της περιοχής ο Αχειλάς. Στον τελευταίο πολύ ωραίο όροφο με τα αετώματα έμενε η οικογένεια του Φιλώτα Αγγελίδη. Περιέργως για ένα τόσο μεγάλο σπίτι δεν υπήρχε τζάκι σε κανένα όροφο! Τα σαλόνια ήταν τόσο μεγάλα που όταν κάποια φορά άδειαζε κανένα, έκανα ποδήλατο γύρω γύρω!!!! Είχε επίσης ένα ανεξάρτητο κλιμακοστάσιο με σκάλα που οδηγούσε σε μια μικρή ταράτσα με επάλξεις όπως οι παλιοί πύργοι.Το χρώμα του κτιρίου ηταν σκούρο γκρι και γύρω απ' τα παράθυρα και κεραμίδια κόκκινα. Ήταν απ τα ομορφότερα στην Βασ. Γεωργίου.

Και βέβαια στη γωνία με Μπιζανίου υπήρχε το αυθαίρετο μπακαλομανάβικο του Θωμά Ζαχάρογλου. Τ' άλλα δύο σπίτια μετά τη Μπιζανίου επί της Βασ. Γεωργίου (τα δίδυμα) είχαν γίνει επίσης απ' τον Αριγκόνι. Στο πρώτο ήταν στο ισόγειο τα λουτρά Αγ.Τριαδος του επιχειρηματία Κωτόπουλου και στο δεύτερο τα γραφεία της Βασιλικής Πρόνοιας. Και μετά από αυτά το ουζερί του κ.Διαμαντή!!!! Λυπάμαι που όσο κι αν έψαξα δεν μπόρεσα να βρω φωτογραφίες απ' το εσωτερικό του σπιτού μου. Η κατεδάφισή του ήταν ένα ακόμα έγκλημα απ' τα τόσα που έγιναν στην πόλη μας τοτε!!!”

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=855525648270403

Από τον Γ. Κωτσίδη: Η κατοικία Αριγκόνι σε πρώτο πλάνο και οι δίδυμες Μποτόν στο βάθος, κατασκευές και αυτές Αριγκόνι. Ο Αριγκόνι έχτισε τέσσερα σπίτια στην περιοχή . Τα δύο σχεδόν όμοια που τα ονομάζαμε τα δίδυμα στο βάθος, με όψη στην Β. Γεωργίου και το ένα στην γωνία με την Μπιζανίου . Υπήρχε ένας παράδρομος που ξεκινούσε από την Βασ. Γεωργίου, περνούσε ανάμεσα στις δίδυμες και κατέληγε στην θάλασσα .

Από το βιβλίο του Βασ. Κολώνα, “Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών, εικονογραφια της συνοικίας των εξοχών”. Η φωτογραφία ανήκει στη συλλογή Γ. Μέγα. Από τον Γ. Κωτσίδη: Θυμάμαι την αυλή στο πλάι όπου και το φωτογραφείο του Αχειλά . Οικογενειακώς πηγαίναμε στο φωτογραφείο του και έχω από μικρός , Έβγαζε φωτογραφικές μέσα στο στούντιο και έξω στην αυλή στο μπετονένιο πεζούλι δίπλα στην θάλασσα με φόντο το μικρό λιμανάκι της Ευζώνων

Η δυτική όψη της κατοικίας Αριγκόνι με το τεράστιο πεύκο μπροστά του. πάλι από το βιβλίο του Βασ. Κολώνα, και συλλογή Γ. Μέγα. Η ανατολική και η εμπρόσθια όψη της κατοικίας Αριγκόνι. Στο βάθος το σπίτι του Αριγκόνι με το παρακολούθημά του και τις χαρακτηριστικές επάλξεις. Φωτογραφία του 1916 από το IWM.

Τουριστικός οδηγός της Θεσσαλονίκης του 1959, στη γαλλόφωνη εκδοχή του. Από το Ελσίνκι και τον Φινλανδό αρχιτέκτονα που τον είχε πάρει κατά την επίσκεψή του για κάποιο συνέδριο ( ; ) φτάνει σ’ εμάς μέσω της Anna Manna. Τους ευχαριστούμε και τους δυο!

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=822741724882129

Tον χάρτη (με μερικές βραχύβιες ονομασίες οδών) τον είχαμε ξαναδεί.

Στη σελίδα με την ιστορία της πόλης, διαβάζουμε ότι «η σύγχρονη Θεσσαλονίκη με την υπέροχη παραλιακή της, τις πελώριες λεωφόρους της, τα μεγάλα κτίρια, τα κομψά καταστήματα και τα πολιτιστικά ιδρύματα (Πανεπιστήμιο, ΕΜΣ, Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου, Ωραίο, Κρατική Ορχήστρα) δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από τις άλλες μεγάλες πόλεις της Ευρώπης». Ο Φινλανδός αρχιτέκτονας -προφανώς καπνιστής- σημειώνει τα «Καρέλια» και σχεδιάζει το σήμα του «Άσσου». Ίσως για να συνεννοείται πιο εύκολα στα περίπτερα Όπως μας λέει η Anna Manna μόνο τυχαίο δεν είναι ότι ο κυρ Πένττι σημειώνει εδώ “Καρέλια”. Σ´όλους τους Φινλανδούς κάνει εντύπωση αυτό το όνομα ελληνικων τσιγαρων. Ο ίδιος γεννήθηκε στην πόλη Βιμπόργκ της Καρελίας (σήμερα στην Ρωσία). Από τα ξενοδοχεία όλο και κάτι έχει μείνει. Από τα εστιατόρια, ταβέρνες, μπαρ… μάλλον κανένα. Στους κινηματογράφους έχουμε 2 που επέζησαν. Στα θέατρα, 1. Στις γραμμές των λεωφορείων, ενδιαφέρον έχουν οι διάφορες αφετηρίες. Στα ταξί, η σημαία έπεφτε με 5 δραχμές. Τα γνωστά καραβάκια μπροστά στο Παλλάς κόστιζαν 3 δραχμές για την Αρετσού και 5 για Περαία, Μπαχτσέ, Αγ. Τριάδα. Τις Κυριακές τα δρομολόγια ήταν συχνότερα. Ενδιαφέρουσες και οι πόλεις με τις οποίες συνδεόταν αεροπορικά η Θεσσαλονίκη. Ο οδηγός ενημερώνει και για καταστήματα λαϊκής τέχνης, αλλά και για φωτογραφεία (μαζεμένα όλα στην Τσιμισκή (Μ.Αλεξάνδρου) και τη Βενιζέλου. Στα ιδρύματα αναφέρονται και κάνα-δυο που δεν είναι εύκολα κατανοητό σε ποιο αντιστοιχούν) Π.χ. αυτό το “lyceum Club” πάνω από το Όλυμπος-Νάουσσα.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=819337661889202

Μια δολοφονία στην οδό Δημαρχίας τον Μάιο του 1912. Άπνους ένας τοκογλύφος εν μέση οδώ. Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο και τη Μάρα Νικοπούλου

Νέα Αλήθεια 4/5/1912 Η είδηση της δολοφονίας

Αποτρόπαιο και τολμηρό κακούργημα. Ο τοκιστής [δηλαδή τοκογλύφος] Αντώνιος Ζαρούχας με το μεγαλύτερο γιο του κατηφόριζε από το Διοικητηριο και διερχόταν την οδό Δημαρχίας. Κάποιος με λευκά και μ ένα μαντήλι στο πρόσωπο χωρίς να πει τίποτα του κάρφωσε μια μαχαιριά στο στήθος κι έφυγε. Ο Ζαρούχας έπεσε άπνους.Ο γιος έβαλε τον πατέρα σε μια άμαξα και τον πήγε στο σπίτι τους, δίπλα στο ξενοδοχείο Κολόμπο. 5/5/1912 Μακεδονία Ο δολοφόνος ασύλληπτος, μαθητές Γυμνασίου και αντιπρόσωποι της Ελληνικής Κοινότητας στην κηδεία του. Αμέσως άρχισαν οι έρευνες. Οι ανακρίσεις επικεντρώνονται στους γιους. Και στον συνοδεύοντα αλλά και στον μικρότερο. Αυτόν μάλιστα τον κράτησαν μέχρι προχωρημένη ώρα, άγνωστο για ποιο λόγο. Νέα Αλήθεια 6/5/1912 Ποιος όμως ήταν αυτός ο Ζαρούχας; Αγάπησε το χρήμα, το καλλιέργησε, το πολλαπλασίασε, το αποθήκευσε, το επεσώρευσε. Το όνομά του μάλιστα ήταν παροιμιώδες. Ζαρούκας, με όλα τα ανέκδοτα που συνόδευαν τον βίο του. Καταγόμενος από την Βέροια, ήθελε να έρχεται εδώ χωρίς να κινδυνεύει από τους ληστές. Μεταμφιεζόταν σε αγωγιάτη, ακόμη και μέσα σε βαρέλι γύψου ταξίδεψε.Στο τρένο ταξίδευε πάντα στην τρίτη θέση ελλείψει τέταρτης. Δεν άλλαζε ρούχα. Συνδρομητής της εφημερίδας ζήτησε έκπτωση και όταν δεν την πήρε την πλήρωνε πάντα με το νόμισμα που ήξερε ότι θα έχανε την αξία του. Αγόρασε την οικία Πέμμα (Σερέφα) στην παραλία και την πλήρωσε τοις μετρητοίς. Ακόμη και ο τραπεζίτης Μοδιάνο τον κάλεσε. Πήγε γιατί νόμιζε ότι θα αγόραζε από αυτόν τη Σιτέ Σαούλ. Όταν του έκλεψαν 2000 λίρες, αποκάλυψε ότι τόσοι ήταν οι τόκοι που έβγαζε μέσα σε ένα χρόνο. Όταν του ζητούσε η εκκλησία λεφτά, παρέπεμπε τους παπάδες στους πλούσιους. Αυτός, έλεγε, είναι φτωχός άνθρωπος. Νέα Αλήθεια 8/5/1912 Στο σπίτι του βρέθηκαν ένα παλιό κρεβάτι, ένα παλιό στρώμα, ένα ακόμη πιο παλιό πάπλωμα.Δίπλα στο παλιό μαξιλάρι ένα φέσι λερωμένο, και μέσα σε ένα χαρτί τυλιγμένες μερικές ελιές. Ένα τρισάθλιο δωμάτιο. Μέσα όμως στο χρηματοκιβώτιό του βρέθηκαν 10.000 λίρες. Και 400 χαρτιά με υποθηκεύσεις που υπρεβαίνουν τις 100.000 λίρες. Λέγεται ότι είχε και καταθέσεις.

Νέα Αλήθεια 11/5/1912

Σαν μνημόσυνο τα παιδιά του δωρίζουν λίρες στα σχολεία και στην εκκλησία στην ιδιαίτερή τους πατρίδα την Βέροια. Νέα Αλήθεια 23/5/1912 Δυο βδομάδες μετά την δολοφονία σημαντικές εξελίξεις. Προφυλακίζονται ο μικρότερος γιος Βασίλειος, ο πεθερός του γιου Σαρόπουλος και 3 Ισραηλίτες. Η Μακεδονία την ίδια μέρα είχε περισσότερες πληροφορίες, αναπαράγοντας (ως παραδοξολογήματα) πληροφορίες της Γενή Ασρ, της τουρκόφωνης εφημερίδας της πόλης μας. Γίνεται αναφορά για μεγάλα χρέη του μικρότερου γιου και του πεθερού του, καθώς και για διένεξη ανάμεσα σ αυτόν και το θύμα-πατέρα του. Νέα Αλήθεια 27/5/1912 Συλλαμβάνεται ένας εβραίος αραμπατζής ως δολοφόνος που πληρώθηκε για να εκτελέσει το συμβόλαιο θανάτου. Δήλωσε ότι πληρώθηκε από τον Μουσιόν Μπενρουμπή για να προβεί στο έγκλημα. Ο τελευταίος το αρνείται. Μακεδονία 30/5/1912 Η εφημερίδα πανηγυρίζει την επιτυχία της αστυνομίας για την διαλεύκανση της δολοφονίας. Παρομοιάζει την ευφυία που επέδειξε με τις ικανότητες του Κόναν Ντόυλ και τον ήρωά του τον Σέρλοκ Χολμς (ο οποίος ήταν αρκετά επίκαιρος εκείνη την εποχή μια και δημοσιεύονταν σε συνέχειες οι περιπέτειές του στις εφημερίδες) Νέα Αλήθεια 1/6/1912 Η Νέα Αλήθεια είναι λίγο πιο συγκρατημένη σχετικά με τα αποτελέσματα των ερευνών.

Μακεδονία 5/7/1912 Λίγο αργότερα και η Μακεδονία κρατάει αποστάσεις. Και φτάνουμε στη δίκη 5 Σεπτεμβρίου 1912. Πλήθος περιέργων να δουν από κοντά τον γιο και τον πεθερό που φέρονται ως ηθικοί αυτουργοί της δολοφονίας. Ανάμεσα στους δικαστές, ως γραμματέας ο Χικμέτ μπέης, πατέρας του ποιητή Ναζίμ.

Ως δολοφόνος κατηγορείται ο Γιακό Κανλή ( ο αραμπατζής που φέρεται ότι πλήρωσε ο Μπενρουμπή). Εντύπωση προκαλεί η προσεγμένη παρουσία του κατηγορούμενου Βασιλάκη Ζαρούχα. Φρεσκοξυρισμένος, σαρκωδέστερος από πριν, με ηράκλεια νώτα. Καταθέτει ένας υποδηματοποιός ως αυτόπτης μάρτυρας, αλλά δεν αναγνωρίζει τον Γιακό ως δολοφόνο. Μετά καταθέτει ένας οδηγός τραμ ο Κώτσιος Νταής, Παναγιώτου τον λέγανε τον άνθρωπο αλλά του έμεινε το προσωνύμιο νταής γιατί, κατά την εφημερίδα, ήταν νταής (!).Υπάρχει κώλυμα να ορκιστεί, γιατί έχει καταδικαστεί στο παρελθόν.Αυτός λοιπόν καταθέτει ότι ο αρχιαστυνόμος Βεφήκ εφέντης τον απείλησε προκειμένου να υποδείξει ψευδώς κάποιους από τους κατηγορούμενους ως ηθικούς αυτουργούς και χρηματοδότες της δολοφονίας. Ότι στην αρχή ζήτησαν απ αυτόν να γίνει ο δολοφόνος ή τουλάχιστον να υποδείξει κάποιον να δολοφονήσει τον Ζαρούχα.Τώρα, ενώπιον του δικαστηρίου τα αναιρεί όλα, διότι ό,τι είναι γραμμένο ας το πάθει, μια φορά ψέματα δε λέει. Εμφανίζεται και ένας τραπεζίτης ο οποίος καταθέτει για τον αξιέπαινο χαρακτήρα του Βασιλάκη Ζαρούχα.Δανειζόταν μεν πάνω από τις δυνάμεις του, αλλά θα τα ξεπλήρωνε μετά τον θάνατο του πατρός του. Ο εισαγγελεύς ρωτάει ευφυώς πώς γνώριζε ο Βασιλάκης ότι θα πέθαινε ο πατέρας του πριν τον ίδιο, ο δικηγόρος απαντά ότι θα απαντήσει στην τελική αγόρευσή του. Παμμακεδονική 6/9/1912 Σειρά να εξεταστούν έχουν τα αδέλφια Γκαρπολά, Αλέκος και Νίκος, εκδότες του Φάρου της Μακεδονίας. Ο Αλέκος Γκαρπολάς καταθέτει ότι ο πεθερός του Βασιλάκη, ο Σαρόπουλος, ήθελε να δουλέψει στην εφημερίδα. Το απόγευμα του φόνου λέγεται ότι κάποιοι ζήτησαν 500 λίρες για να αποκαλύψουν τους δολοφόνους.Τα αδέλφια αρνούνται ότι κάποιοι ζήτησαν χρήματα για να κατονομάσουν τους δολοφόνους παρ' όλο που αυτή ήταν η αρχική εντύπωση. Ο Νίκος Γκαρπολάς ισχυρίζεται ότι είπε στον Σαρόπουλο πως ο κόσμος (γενικά) θεωρεί ένοχους τον Βασιλάκη και τον Μπενρουμπή Καταγγέλεται στο δικαστήριο ότι ο φερόμενος ως δολοφόνος Γιακό Κανλή κακοποιήθηκε από τους ασατυνομικούς. Ο εισαγγελέας προσπαθεί να αποφύγει την εξέταση μαρτύρων που θα πιστοποιούσαν τον βασανισμό του, τελικά όμως το δικαστήριο δέχεται να εξεταστεί το θέμα. Παμμακεδονική 18/9/1912

Η αρχική περιέργεια ικανοποιήθηκε μάλλον, οι ακροατές λιγόστεψαν.

Ο αρχιαστυνόμος Βεφήκ αρνείται ότι πρότεινε στον Κώτσιο Νταή να ψευδομαρτυρήσει. Ο αρχιδεσμοφύλακας Σιαμή καταθέτει ότι ο Γιακό Κανλή κλεισμένος στην απομόνωση (ντουλάπ) κραύγαζε από τον πόνος. Εξεταζόμενος από γιατρό εξακριβώθηκε ότι είχε σημάδι στο μάτι. Και ο δεσμοφύλακας Χαϊδάρ Γιασιάρ βεβαιώνει ότι ο Γιακό Κανλή δεν ήταν καλά στην υγεία του. Ο γιατρός που φώναξαν συνέστησε να βγεί ο Κανλή από την απομόνωση και να του δίνεται μόνο γάλα και γιαούρτι. Ο γιατρός που εξετάστηκε αναφέρει και πληγή στο γόνατο του κατηγορουμένου, χωρίς να μπορεί να ξέρει την αιτία. Κανείς δεν είπε τίποτα στους πιο πάνω στην ιεραρχία. Μια από τις συνέπειες αυτής της ολιγωρίας ήταν και κάποιοι από τους υπαλλήλους που κατέθεσαν να χάσουν τη δουλειά τους, με διαταγή του προέδρου του δικαστηρίου. Μακεδονία 20/9/1912 Συνεχίζεται η εξέταση για την κακοποίηση του Γιακό Κανλή. Καταθέτουν και κάποιοι μάρτυρες που ήταν κοντά στον τόπο και την ώρα της δολοφονίας. Μακεδονία 22/9/1912 Στην επανεξέτασή του ο αυτόπτης μάρτυρας υποδηματοποιός Γιουσέφ είπε ότι δεν είδε το δολοφόνο και ότι σε μια στιγμή που ο άερας σήκωσε το μαντήλι του διέκρινε ότι είχε ξανθό μουστάκι.Διευκρινίζει ότι ο δολοφόνος του Ζαρούχα ήταν παχύτερος και ψηλότερος του Κανλή. Μακεδονία 27/9/1912 27/9 Μαρτυρία του γιατρού Σιακή ότι ο Μουσιόν Μπενρουμπή ήταν άρρωστος και η ασθένειά του μπορεί να είχε διαρκέσει πολλές μέρες. Επίσης σύμφωνα με μάρτυρες, την ώρα της δολοφονίας ο Μουσιών Μπενρουμπί βρισκόταν στο καφενείο του Μουσιών Ραφαέλ (Κρυστάλ;). Από τη δίκη μαθαίνουμε ότι ο Βασ. Ζαρούχας είχε ασφαλιστήριο ζωής το οποίο μετά θάνατον θα το εισέπραττε ο δανειστής του Δαυίδ Μπενρουμπή. Ο εισαγγελέας, φυσικά, ζήτησε την καταδίκη των κατηγορουμένων, οι δικηγόροι υπεράσπισης κατηγόρησαν δριμύτατα τους αστυνομικούς και ζητούν φυσικά την αθώωση του ξυλοδαρθέντος Γιακό Κανλή. Το τέλος της υπόθεσης δεν το γνωρίζουμε. Όπως όλες οι ενδιαφέρουσες υποθέσεις έτσι κι αυτή δεν μας έδωσε το τέλος της. Ίσως λόγω των συντελουμένων δραματικών αλλαγών στην πόλη, ίσως λόγω επιρροής των καττηγορουμένων, ίσως λόγω της πειθούς των δικηγόρων το σίγουρο είναι ότι ο Βασ. Ζαρούχας δεν καταδικάστηκε. Στη Μακεδονία 3/1/1913 αναφέρονται οι δυο γιοι του Ζαρούχα, ο Γεώργιος και ο Βασιλάκης ως δωρητές για τις ανάγκες του πολέμου. Εξ αυτού εικάζουμε ότι αθωώθηκε. Από το γεγονός αυτό μπορούμε να κάνουμε και την υπόθεση ότι και οι συγκατηγορούμενοί του κηρύχτηκαν αθώοι.

Κάποια στιγμή κάποιος ηδονιστής της ψευτιάς (!) πρόλαβε στην εφημερίδα ότι η γυναίκα του Βασ. Ζαρούχα, ενάρετος και χρηστή γυναίκα αλλά βαριά άρρωστη, πέθανε καταλίπουσα απαρηγόρητους άνδρα (τον Βασίλη) και παιδί. Διορθώθηκε την μεθεπομένη, προς χαράν της εφημερίδας.

Σε αντίθεση με τον Προφήτη Ηλία, ο ναός των Ταξιαρχών είχε καθαγιαστεί πριν την πυρκαγιά, και συγκεκριμένα στις 17 Ιουλίου 1916, όπως μαθαίνουμε από δημοσίευμα στη «Μακεδονία» υπό τον τίτλο «Πανήγυρις Ταξιαρχών».

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=845065172649784

Ίσως από αυτό το πανηγύρι να είναι και ο σημαιοστολισμός που βλέπουμε στο zoom της φωτό ν. 046 του Joseph Pigassou. Μπορεί όμως και να αφορά το επόμενο, τον Νοέμβριο του ’16, όπου από δύο δημοσιεύματα στις 6 και τις 7 Νοεμβρίου μαθαίνουμε ότι συνδέεται με την συντεχνία των Κρεοπωλών. Θα τελεστεί «πάνδημον μνημόσυνον των Κρεοπωλών», η Συντεχνία των Κρεοπωλών καλεί τα μέλη και τους «φιλέορτους» να παρευρεθούν, τα δε κρεοπωλεία θα είναι κλειστά ανήμερα της γιορτής. Ο λόγος που στη λειτουργία θα προεξάρχει ο Άγιος Αρδαμερίου και όχι ο Μητροπολίτης δίδεται στο δημοσίευμα δεξιά: Φαίνεται ότι οι Παμμέγιστοι Ταξιάρχες και οι λοιπές «Ασώματες Δυνάμεις» (sic) γιορτάζονται και στον Άγιο Νικόλαο, όπου και θα λειτουργήσει ο Παναγιώτατος Μητροπολίτης Γεννάδιος. Παραμένοντας στα του ναού των Ταξιαρχών, βρίσκουμε μια ενδιαφέρουσα δωρεά: Ο Μιχαήλ Φάκας κληροδότησε 50 λίρες Τουρκίας και οι εκτελεστές της διαθήκης έδωσαν δυο μανουάλια αξίας 1217 δραχμών και 118 δραχμές επιπλέον για να συμπληρωθεί το ποσό των 1335 δραχμών που αντιστοιχούσε στις 50 λίρες. Στην κλοπή που είχε γίνει παραμονές Χριστουγέννων του ’17, δεν μας αναφέρουν πόσα χρήματα αφαιρέθηκαν από το ερμάριο. Αναφέρουν όμως ότι κλάπηκαν και κεριά. Και για την ενημέρωσή μας, μια διαφήμιση για κεριά που απευθύνεται συγκεκριμένα στους επιτρόπους των ναών

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=846095582546743

Μέχρι τα στενόμακρα σπιτάκια-εργοτάξια της νηματουργίας Σαϊας/Sides η κατάσταση στα 1891/2 ήταν αυτή. Ένα ισόγειο με δύο πολύ μεγάλα ανοίγματα, ίσως μόλις έχει οικοδομηθεί, ακολουθεί ένα ισόγειο με δίρριχτη στέγη, περιφραγμένο πρόχειρα οικόπεδο (ίσως και δύο) και στο τέλος,πριν την υφαντουργία, ακόμη ένα ισόγειο με θολωτή είσοδο. Στα 1896 αυτό με τα μεγάλα ανοίγματα εμφανίζεται με τέντες. Λογικά καφενείο. Δίπλα στο ισόγειο με τη δίρριχτη εμφανίζεται ένα ακόμη μικρότερο ισόγειο κτίσμα, ίσως αποθήκη. Κενό το ανατολικότερο οικόπεδο. Τα ίδια και εδώ. Η χρήση του πρώτου ως καφενείου/εστιατορίου είναι σαφέστερη εδώ. Η μικρή αποθήκη δίπλα στο ισόγειο ίσως έχει μεταβληθεί σε κήπο με τραπεζάκια, Κατά τα άλλα εμφανίζεται δόμηση στο ανατολικό οικόπεδο. Ένα διώροφο με κλιμακούμενες βαθμίδες στη στέγη του (κίτρινο βέλος). Γενικότερα πυκνώνει η δόμηση και στην πίσω σειρά Και σπο πιο κοντά το καινούριο κτίσμα, πρώτο αριστερά. Δυτικά του διώροφου με τις βαθμίδες εμφανίζεται ένα ισόγειο κτίσμα με αρκετά παράθυρα. Στα 1915 όλα έχουν αποκτήσει όροφο εκτός από το πρώτο κααφενείο και το τελευταίο με την θολωτή είσοδο Όπως φαίνεται καλύτερα εδώ. Αλλά και το τελευταίο θα αποκτήσει τον όροφό του λίγο αργότερα. Με την ευκαιρία βλέπουμε ότι το δεύτερο από δεξιά έχει στο ισόγειο ένα μαγαζί. Διαβάζουμε [BOULA]NGERIE ROYALE, φούρνος δηλαδή και μάλιστα βασιλικός. Και στο δυτικότερό του υπάρχει επιγραφή στον όροφο, αλλά δεν μπορώ να τη διαβάσω. Φωτογραφία και αυτή του 1915 Και η κλασική του Pigassou, αυτή που μας δείχνει πώς κάποια από τα σπιτάκια της νηματουργίας έγιναν μαγαζιά. και μετά την πυρκαγιά.

Σπάνια γωνία λήψης από το μιναρέ της Αγ. Αικατερίνης βρίσκεται στη συλλογή Albarel με αρ. AD11- 1334 και τεκμηριώνεται από τις φωτογραφικές συσχετίσεις της Μάρας Νικοπούλου Άλλες λήψεις από αυτό το σημείο εδώ: https://archive.saloni.ca/218 Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=849498258873142