Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη
Ορφανοτροφείο Θηλέων Μαίρ Αμποάβ, στην οδό Μιαούλη 50.
Από τον Δαυίδ Μπράβο.
20 μόνο χρόνια ζωής (1923-1943) γιά ένα ίδρυμα που σβήστηκε από την μνήμη της πόλης.
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=299856727170634&id=204212503401724
1927 (ΦΩΣ). Κάποια πρόσθετα στοιχεία γιά τον τρόπο λειτουργίας του ορφανοτροφείου.
Νικόλαος Κεσσανλής : καθηγητής της ιχνογραφίας στο Β΄ Γυμνάσιο κι ο πρώτος αγιογράφος της εκκλησίας του Γρηγορίου Παλαμά.
Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.
Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1859.Αποφοίτητσα από τη Μεγάλη του Γένους Σχολή και στη συνέχεια από τη Σχολή Καλών Τεχνών της Ρώμης. Εργάστηκε αρκετά χρόνια στη Γαλλία και την Ιταλία. Επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολή και διορίστηκε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή. Το 1911 τον κάλεσε ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Ιωακείμ Σγουρός (1864-1912) για την αγιογράφηση της νέας εκκλησίας του Γρηγορίου Παλαμά, την οποία ολοκλήρωσε το 1912. Το 1913 επέστρεψε στη Κωνσταντινούπολη, αλλά οι Τούρκοι τον έδιωξαν εξαιτίας του πίνακα που ζωγράφισε με τον απαγχονισμό του Γρηγορίου Ε΄. Έτσι γύρισε στη Θεσσαλονίκη, όπου διορίστηκε καθηγητής των τεχνικών στο Β’ Γυμνάσιο. Απεβίωσε το 1931.
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=297488504074123&id=204212503401724
Το Β' Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης την εποχή που δίδασκε ο Κεσσανλής
“Ο απαγχονισμός του Γρηγορίου Ε΄”, πίνακας του Ν. Κεσσανλή
[Αναρτήθηκε από τον κ. Βασίλειο Χατζηβασιλείου, στην ΑΘ, στις 8-12-2013]
από τον Δαυίδ Μπράβο.
Κατασκευάστηκε το 1925-26, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ζακ Μοσσέ. Στους 2 ορόφους του στέγαζε τα γραφεία των “Ηνωμένων Ζυθοποιίων”, στο ισόγειο ζυθοπωλείο – δοκιμαστήριο. Η εταιρεία “Ηνωμένα Ζυθοποιία Όλυμπος – Νάουσα” ήταν αποτέλεσμα συγχώνευσης (1920) των ζυθοποιίων Όλυμπος (Φερνάντεζ και Mισραχή, ίδρυση 1892, μέτοχος αρχικά και ο Μωύς Αλλατίνι) και Νάουσα (των αδελφών Γεωργιάδη, ίδρυση 1912). Η ΦΙΞ μόλις το 1928 κατάφερε μετά από άγριο ανταγωνισμό και πόλεμο τιμών να την αφομοιώσει. Τον Μάρτιο του 1926 εγκαινιάζεται το εστιατόριο “ζυθοπωλείον” “Όλυμπος Νάουσα”. Οι 4 συνιδιοκτήτες ήταν οι Tσελίδης, Eμμανουηλίδης, Γεωργακόπουλος και Σφήκας. Άφησε εποχή γιά τους καλοφαγάδες. Εβδομήντα χρόνια σήμα κατατεθέν της “γκουρμέ” πόλης. Αναξιοποίητο από το 1994. Διατηρητέα είναι τόσο η όψη, όσο και η χρήση του αλλά βάσει της οικοδομικής άδειας που εκδόθηκε το 2009, προβλέπεται η προσθήκη ακόμη τεσσάρων ορόφων όπως και η δημιουργία υπογείου. Η οριστική απόκτηση του ακινήτου έγινε πριν λίγες μέρες από την κοινή εταιρεία της Grivalia Hospitality S.A. και της Μακεδονικά Ξενοδοχεία Α.Ε (Όμιλος Τορνιβούκα). Προβλέπεται η μετατροπή του σε boutique ξενοδοχείο με εστιατόριο-α. Έναρξη λειτουργίας στις αρχές του 2019. Για να δούμε.
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=298746253948348&id=204212503401724
Εγκαίνια του ζυθοπωλείου “Όλυμπος Νάουσα”. 6 Μαρτίου του 1926.
Γιώργος Κατσάγγελος Όλυμπος – Νάουσα, 1992
Φωτογραφία (1993-94) του Άρι Γεωργίου από το ομώνυμο με το ρεστοράν βιβλίο του 2003
Για το κτίριο αρχικά εκδίδονται δυο οικοδομικές άδειες. Μια στο όνομα των Σακιτούδη – Λεών σε σχέδια Μ. Ρούμπενς στα πρότυπα μια διώροφης αστικής κατοικίας το 1923 (αριστερά) και μια στο όνομα του Λ. Γιουδά σε σχέδια Ζακ Μοσέ, μεγάρου πολλαπλών χρήσεων, αυτό δηλαδή που τελικά χτίστηκε.
Φωτογραφία του Άρι Γεωργίου της κουζίνας του εστιατορίου το 1993. Από την ιστοσελίδα του Γεωργίου όπου υπάρχει όλο το αφιέρωμά του για το εστιατόριο. http://www.arisgeorgiou.gr/images/phocagallery/olympos_naousa/thumbs/phoca_thumb_l_olympos_naousa-01.jpg?fbclid=IwAR0_4XFuwX_ZSmocziaq-OQHgqUx1QmhFLS9ntLvztEL7mCWsJLoi1zZ66o
Επίσης εδώ μια φωτογραφία από τον κήπο του εστιατορίου
Από τον Γιώργο Κωτσίδη, με αφορμή μια φωτογραφία που ανέβασε η Αικατερίνη Θ. Κουμλίδου)
Βλέποντας την φωτογραφία του Κρατικού Θεάτρου που ανέβασε η Κατερίνα, θυμήθηκα ένα κειμενάκι που έγραψα παλιότερα για μια μίνι περιπέτεια που έζησα πολλά πολλά χρόνια πριν ... Ήμασταν παιδιά , μας έτρωγε η περιέργεια , τι στο καλό υπήρχε εκεί μέσα στο θέατρο που ετοίμαζαν και για χρόνια ήταν γιαπί … …. Μπροστά στο κτίριο είχε μερικά παλιά κτίσματα με στέγες από κεραμίδια που χρησιμοποιούσαν σαν βοηθητικά της κατασκευής που κράτησε αρκετά χρόνια και εμπόδιζαν την πρόσβαση στο εργοτάξιο . Κολλητά επάνω τους κάρφωσαν και την περίφραξη που κύκλωσε το τεράστιο κτίριο . Τα κτίσματα αυτά κατεδαφίστηκαν μαζί μ´ αυτήν μετά την αποπεράτωση του θεάτρου . Στην θέση τους δημιουργήθηκε η μικρή πλατεία , πεζοδρόμιο , μπροστά στο ΚΘΒΕ και ανέπνευσε ο χώρος και ανακουφίστηκαν οι περίοικοι ,μια και από την καθυστερημένη χρηματοδότηση του έργου άρχισαν να ενοχλούνται και να γκρινιάζουν όλοι οι Θεσσαλονικείς και με το δίκιο τους , συγκρίνοντάς το με τα έργα της πρωτευούσης που κατασκεύαζαν και ανακατασκεύαζαν τότε τις κεντρικές πλατείες κάθε τρις και λίγο για ψύλου πήδημα . Τα λιγοστά χρήματα που φαίνεται έστελναν για το έργο , δεν επαρκούσαν και κάποια στιγμή κατάργησαν ακόμη και την φύλαξη του σχεδόν εγκαταλελειμμένου εργοταξίου που για πολλά χρόνια έμεινε ´´ καρά γιαπί ´´ , δηλαδή στην φάση του τελειώματος των εργασιών του μπετόν , σε αναμονή του χτισίματος της τοιχοποιίας με τούβλα . Έτσι ευκαιρίας δοθείσης αφού ανοίχτηκαν αρκετές τρύπες στην περίφραξη το ´´καρά γιαπί ´´ παρεδόθη προς χρήσιν σε διάφορους περίεργους τύπους την νύχτα και στην διάθεση για περιπέτεια και ανακαλύψεις αγνώστων χώρων , της πιτσιρικαρίας που σύχναζε εκεί δίπλα στο ´´ παιδικό ´´ της ΧΑΝΘ . Οι περίοικοι άρχισαν να ανησυχούν και ήταν πραγματικό πρόβλημα για την πόλη . Οι υποσχέσεις που δίνονταν κάθε Σεπτέμβρη στην έκθεση κατά την διάρκεια των εγκαινίων από τον εκάστοτε πρωθυπουργό γρήγορα ξεχνιόταν και το κακό διαιωνίζονταν . Τότε η διαολεμένη περιέργεια η δική μου και της τσακαλοπαρέας της γειτονιάς , μας έκανε να αγνοήσουμε απαγορεύσεις και κανόνες . Τρύπωσα λοιπόν κι εγώ μια μέρα από ένα άνοιγμα του φράκτη παρέα με εμπειρότερους εμού που τόχαν ξανακάνει , να δούμε επί τέλους το περίφημο θέατρο που κατάντησε της ´´ Θεσσαλονίκης το γιοφύρι ´´ . Μέσα επικρατούσε εγκατάλειψη . Εργαλεία υλικά παρατημένα και λεηλατημένα . Ο δικός μας στόχος ήταν βέβαια άλλος , θέλαμε να μπούμε μέσα στο εσωτερικό του κτιρίου να δούμε τους περίφημους εξώστες που ήταν ακόμη στα μπετά . Μέσα επειδή το κτίριο δεν ήταν προορισμένο για κατοικία άλλα για θέατρο , τα ανοίγματα ήταν περιορισμένα και ιδιαίτερα στην κεντρική αίθουσα επικρατούσε σκοτάδι μέρα μεσημέρι . Βρήκαμε εύκολα το κλιμακοστάσιο και μεγάλη προσοχή , γιατί παντού είχε παγίδες και κάποια στιγμή οι τρύπες των ασανσέρ βρέθηκαν απροειδοποίητα μπροστά μας . Ανεβήκαμε στον Α ´ εξώστη πλησιάσαμε στην άκρη του όπου φυσικά δεν υπήρχε περίφραξη , ψιλοτρομάξαμε αλλά το θέαμα ήταν εκπληκτικό , μέσα στο μισοσκόταδο πρόβαλε όλο το τεράστιο θέατρο εντυπωσιακό . – Σκέψου πως θα φαίνεται από ψηλά από τον Γ ´ εξώστη είπαμε όλοι με ένα στόμα και τρέξαμε σαν αφηνιασμένοι στην σκάλα , προσέχοντας αυτή τη φορά την τρύπα του ασανσέρ που έχασκε αφύλακτη . Παρακάμψαμε τον Β ´ και γραμμή για τον Γ ´ . Εκεί το σκοτάδι ήταν πυκνότερο και μπήκαμε σιγά σιγά γιατί δεν καλοβλέπαμε προσέχοντας στο πάτωμα μη πατήσουμε κανένα σκουριασμένο καρφί . Σέρνοντας από φόβο μη τυχόν και γλιστρήσουμε και βρεθούμε στο κενό φτάσαμε σχεδόν στην άκρη . Ακόμη νοιώθω την ανατριχίλα , το άδειασμα από αίμα στις γάμπες μου όταν πλησίασα στην άκρη του πατώματος από μπετόν του Γ ´ εξώστη . Εκεί σταθήκαμε χωρίς καμιά προφύλαξη , εμπρός ο τοίχος που υπάρχει σήμερα ακόμη δεν είχε κτιστεί και στο γλιστερό από τριμμένο μπετόν δάπεδο έπρεπε να σταθούμε σχεδόν ξαπλωμένοι . Βέβαια η θέα ήταν εκπληκτική δεν είχαμε ξαναδεί τέτοιο πράγμα . Η τεράστια σκηνή του θεάτρου χανόταν στο σκοτεινό βάθος , η πλατεία απλωνόταν τεράστια κι αυτή , κάτω κατακόρυφα σχεδόν εξείχαν οι δύο εξώστες κι εμείς ξαπλωμένοι σκύψαμε να τους δούμε καλύτερα μια και στεκόμασταν στην άκρη κι ο κίνδυνος ήταν άμεσος . Τρέμοντας από φόβο μη γλιστρήσουμε , αφού θαυμάσαμε για αρκετή ώρα το πρωτόφαντο για μας θέαμα , γυρίσαμε πίσω με τον ίδιο τρόπο δηλαδή σέρνοντας σιγά σιγά και πάλι . Είδαμε επί τέλους αυτό για το οποίο αγνοήσαμε όλους τους κανόνες και κανονισμούς κυρίως της ασφάλειας . Ικανοποιήσαμε την διαολεμένη περιέργεια της ηλικίας μας , μια κι ο κίνδυνος να συμβεί κάποιο δυστύχημα ήταν άμεσος . Η επιστροφή μας ήταν εύκολη , ξέραμε πλέον τα μονοπάτια . Μετά από εμάς τους πρωτοπόρους της γειτονιάς , ακολούθησαν κι άλλοι παρασυρμένοι από τις διηγήσεις μας ευτυχώς χωρίς ατύχημα ...
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=299103440579296&id=204212503401724
Ολύμπου σχεδόν με Πετροπουλάκηδων προς τον μιναρέ του Τσαρσαμπά. Αναγνώριση από την Μάρα Νικοπούλου στα σχόλια.
Από ημερολόγιο του 2007 σε κείμενα Σερέφα και φωτογραφίες από τη συλλογή Γιακουμή και με τίτλο “Ξένοι στη Θεσσαλονίκη του Μεγάλου Πολέμου 1915-1918” εκδόσεις Μεταίχμιο
Σε σύγκριση με ένα απόσπασμα από την γνωστή φωτογραφία του Joseph Pigassou.
το σημείο λήψης
Εκεί που συναντάει η Ιφικράτους την Ανδοκίδου.
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=290181208138186&id=204212503401724
Φωτογραφία από την συλλογή Albarel
Αρ. φωτ. AD11028Dv0761474
Από το βιβλίο
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΓΧΡΩΜΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ 1913 & 1918, εκδ Ολκός.
Η Ανδοκίδου δεξιά από το μικρό μπακάλικο.
Από το βιβλίο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΓΧΡΩΜΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ 1913 & 1918, εκδ Ολκός.
Μεγέθυνση της προηγούμενης, με τον φούρνο προς τη μεριά της Ιφικράτους.
Ακόμη μια του Gaston Chérau από την Ανδοκίδου πιο κάτω.
Από την Ιφικράτους ο Pigassou στάθηκε να μας δείξει το Μεσούντ Χασάν.
Στην Ιφικράτους λίγο αργότερα και ο φωτογράφος του Albert Kahn.
Από το βιβλίο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΓΧΡΩΜΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ 1913 & 1918, εκδ Ολκός.
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=294807791008861&id=204212503401724
Κατηφορίζουν την Προξένων και σε λίγο θα συναντήσουν την Αγ. Δημητρίου. Αριστερά το Σαατλί τζαμί, στα δεξιά βρίσκεται το Διοικητήριο, το οποίο δεν φαίνεται.
Από ημερολόγιο του 2007 σε κείμενα Σερέφα και φωτογραφίες από τη συλλογή Γιακουμή και με τίτλο “Ξένοι στη Θεσσαλονίκη του Μεγάλου Πολέμου 1915-1918” εκδόσεις Μεταίχμιο
Και λίγο πιο κάτω ακόμη, στην Αγ. Δημητρίου πια με την δυτική πύλη του περιβόλου του Διοικητηρίου δεξιά
Μπροστά στο Διοικητήριο, η Προξένων ανηφορίζει δεξιά μετά την πύλη.
Στα 1913. Βασ. Όλγας λίγο πριν την οδό Αγίας Τριάδος και τον τόπο δολοφονίας του Γεώργιου (ακριβώς απέναντι απο το Α Γυμνάσιο). Δεξιά βλέπουμε τα τότε κτήρια μέχρι την σημερινή Αετορράχης.
Ακόμα μία σπάνια φωτογραφία από το αρχείο του ΕΛΙΑ, σε αναγνώριση από τον Δαυίδ Μπράβο
Σχόλιο από Γιώργο Κωτσίδη: Η φωτογραφία είναι παλιά του 1913 . Έτσι το μόνο κτίριο που υπήρχε λίγο πριν την λαίλαπα της πολυκατοικιοποίησης ήταν το δεύτερο διώροφο μετά το δεξιά γωνιακό προς το κέντρο της πόλης . Στη γωνία εκεί που φαίνεται ο τοίχος με τα κάγκελα, ήταν ο Κυρ Αδάμ με τους λουκουμάδες . Περνώντας απέναντι την Αγίας Τριάδος στην γωνία υπήρχε περίπτερο μπροστά σε ένα φαρδύ πεζοδρόμιο που ήταν το Φαρμακείο του Ασσέρ με μια φαρδιά λαμαρινένια τέντα εμπρός για να προφυλάγει του πεζούς από τον ήλιο και την βροχή . Στο πλάι του Φαρμακείου υπήρχε η σιδερένια είσοδος και μετά καμιά δεκαριά σκαλιά αρκετά φαρδιά που σε ανέβαζαν ένα επίπεδο ποιο πάνω όπου η αυλή του κτίσματος . Κολλητά ήταν το Α ¨Γυμνάσοιο που δεν φαίνεται στην φωτογραφία . Οι κυβόλιθοι με τις ράγες του τραμ ήταν ακριβώς οι ίδιες μέχρι το 1957 που τις ξήλωσαν για να μας φέρουν σύγχρονα τρόλεϊ
Διαγωνίως απέναντι από το μνημείο του Γεωργίου ήταν το μαγαζί με τους λουκουμάδες του Κυρ Αδάμ. Εδώ σε φωτογραφία του 1962. Ο George Kotsidis θυμάται:
“Όταν την είδα στον διαδραστικό χάρτη της σελίδας μας πολύ το χάρηκα που κι άλλος είχε εντοπίσει το γαλακτοζαχαροπλαστείο του κυρ Αδάμ Παυλίδη . Δεν θα πρέπει να κάνω λάθος στον τίτλο της μακρόστενης ταμπέλας που δυστυχώς δεν φαίνεται καθαρά στην φωτογραφία .
Είχα ξεσηκώσει κι εγώ το καρέ από κάτι επίκαιρα που ο τότε βασιλιάς με τον διάδοχο κατέθεταν στεφάνι στο μνημείο του Β. Γεωργίου .
Δεν πρόλαβα να το ανεβάσω και το χάρηκα που ήδη είχε πάρει την θέση του στον χάρτη της σελίδας μας .
Το μαγαζάκι του κυρ Αδάμ χωριζόταν σε δύο μέρη ,
Το μισό αριστερά ήταν το σαλονάκι , όπου υπήρχαν τα παραδοσιακά ξύλινα τραπεζάκια με το λευκό καλογυαλισμένο μάρμαρο και τις καρέκλες τύπου Βιέννης .
Στο δεξί μέρος ήταν η βιτρίνα και κάπου στο κέντρο το στρόγγυλο μικρό καζανάκι με τα καυτό λάδι και τους μοσχομυριστούς λουκουμάδες του , μισό μέσα και μισό έξω στο μαγαζί .
Τους σερβίριζε με μπόλικο μέλι , κανέλα κλπ μυρωδικά η πανέμορφη κορούλα του πούμιαζε με γιαπωνεζούλα και την είχε ερωτευτεί ο μισός ανδρικός πληθυσμός της Αγίας Τριάδας .
Σε μια συνέντευξή του ο συμπατριώτης μας και κοντογείτονας Διονύσης Σαββάπουλος την είχε παρατηρήσει κι αυτός και το ανέφερε .
Ο Κυρ Αδάμ δεν έκανε μόνο μοσχομυριστούς λουκουμάδες ,
αλλά όλα τα γλυκά με ιδιαίτερη επιτυχία στα σοροπιαστά .
Είχε το εργαστήριό του απέναντι στην οδό Αγίας Τριάδος , δυό τρία μαγαζιά ποιο πάνω .
Εκεί μαζευόμασταν πιτσιρίκια και τον βοηθούσαμε κάνοντάς του διάφορα θελήματα .
Η αμοιβή μας η καλύτερη , καυτές ,τραγανιστές , ξεροψημένες βουτηγμένες μέσα στο μέλι τουλούμπες , που τις αρπάζαμε με το χέρι και και τις καταβροχθίζαμε εν ριπή οφθαλμού …”
Από ημερολόγιο του 2007 σε κείμενα Σερέφα και φωτογραφίες από τη συλλογή Γιακουμή και με τίτλο “Ξένοι στη Θεσσαλονίκη του Μεγάλου Πολέμου 1915-1918” εκδόσεις Μεταίχμιο
