Saloni.ca Archive

Επί της Εγνατίας, λίγο πριν την Ατταλιδών τότε (σήμερα ανάμεσα Αντιγονιδών και Συγγρού). Στην γωνία ακριβώς με την Ατταλιδών αριστερά, το ζυθεστιατόριον “Νέος Κόσμος” και μακρύτερα πάντα αριστερά ο μιναρές του Αλκαζάρ (1916-17). Επί της Εγνατίας, λίγο πριν την Ατταλιδών.

Εγνατία με Ατταλιδών

Ακριβώς στην γωνία με Ατταλιδών, αριστερά ο “Νέος Κόσμος” Εγνατία με Ατταλιδών

ΤΟ ΛΙΜΑΝΑΚΙ Ένα μικρό αφήγημα από τον Γιώργος Κωτσίδης, για ένα γεγονός, όπως ακριβώς το έζησε ο ίδιος.

Το λιμανάκι όπως το λέγαμε εμείς ή ο 'λιμένας' όπως τον γράφουν παλιοί χάρτες, ήταν το λιμανάκι των παιδικών μας χρόνων . Ήταν γεμάτο βάρκες ερασιτεχνών και επαγγελματιών ψαράδων και μικρών καϊκιών . Υπήρχε ένας μικρός λιμενοβραχίονας από μικρά μπλόκια μπετόν, όχι τα τεράστια που έφεραν μετά όταν άρχισε το μεγάλο μπάζωμα . Επάνω στον μικρό αυτό λιμενοβραχίονα ήταν δεμένα τα δύο πολεμικά που με τις μηχανές τους σε ρόλο ηλεκτρογεννήτριας ενίσχυαν το ηλεκτρικό δίκτυο της Ανατολικής Θεσσαλονίκης μια και το υπάρχον εργοστάσιο δεν επαρκούσε . Όταν το 1957 ανέλαβε τον ηλεκτροφωτισμό της χώρας και της Θεσσαλονίκης η ΔΕΗ , συνδέθηκε η πόλη με το εθνικό δίκτυο και έτσι το εργοστάσιο έκλεισε, κατεδαφίστηκε και τα πολεμικά ρυμουλκήθηκαν και άφησαν τον λιμενοβραχίονα άδειο. Τότε συνέβη ένα γεγονός που το θυμάμαι πολύ έντονα . Όλοι σε εκείνη την γειτονιά και λόγω πραγματικής ανάγκης, ήμασταν λίγο πολύ ερασιτέχνες ψαράδες . Υπήρχε πάρα πολύ ψάρι στον Θερμαϊκό και στο λιμανάκι πάρα πολλά κεφαλόπουλα που συνηθίζουν να ζούνε κοντά στα λιμάνια . Ο ελλιμενισμός των μεγάλων πολεμικών πλοίων που για χρόνια ήταν ακίνητα εκεί, ήταν ένα θαυμάσιο μέρος για να κάνουν φωλιές . Αναστατώθηκαν τότε με την μετακίνησή τους τόσο πολύ, ώστε έντρομα πηδούσαν έξω από το νερό κατά χιλιάδες . Εκείνη η μέρα ήταν η τυχερή μέρα όσων ερασιτεχνών ή επαγγελματιών ψαράδων έτυχε να βρίσκονται εκεί . Δεν χρειαζόταν πετονιές με δόλωμα αλλά μόνο απόχες, ακόμη και με τα χέρια μάζευαν τα κεφαλόπουλα . Σωστό πανηγύρι ... Μετά μερικά χρόνια ήρθε το μεγάλο μπάζωμα και φυσικά τέτοιες εικόνες δεν θα ξαναδούμε στην πόλη . Το μπάζωμα και το τσιμέντο νέκρωσε τα πάντα.

Δυο φωτογραφίες που αναρτήθηκαν στις ΠΦΘ με αρκετά χρόνια διαφορά, αλλά πιθανόν να τραβήχτηκαν την ίδια μέρα. Σημειώνονται τα ίδια πρόσωπα. Πίσω τους ο δρόμος που στρίβει και ανεβαίνει είναι η Διονυσίου.

Επταπυργίου με Ακροπόλεως,από τη συλλογή του Paul Albarel. Αρ. φωτ. AD11028Dv0761724

Δύο φωτογραφίες της ΥΦΑΝΕΤ, του 1924 περίπου.και στοιχεία για τον Αθ. Μακρή σε παρουσίαση και σχόλια από τον Νίκανδρο Κασατανίδη.

[Από το βιβλίο “Πανελλήνιον Λεύκωμα Εθνικής Εκατονταετηρίδος 1821-1921”,Τομ. Β, μέρος 2ο, 1925, σελ. 228]

Η καταγωγή του Αθ. Μακρή δεν ήταν η Σιάτιστα, αλλά το Σελίτση του νομού Καζάνης. Πήγε στο γυμνάσιο της Σιάτιστας και στη συνέχεια έμαθε γαλλικά και γερμανικά στη Θεσσαλονίκη. [βλ. “Πανελλήνιον Λεύκωμα Εθνικής Εκατονταετηρίδος 1821-1921”,Τομ. Β, μέρος 2ο, 1925, σελ. 227]

Αξιοσημείωτη μάλιστα είναι η διασύνδεση του Αθ. Μακρή με τους μεγαλοβιομήχανους της Αθήνας, Επαμεινώνδα Χαρίλαο και Ν. Κανελλόπουλο. Με τον Επ. Χαρίλαο μάλιστα είχε στενότερη συνεργασία στην Οικοδομική του Εταιρεία και στα Ψυγεία Θεσσαλονίκης, όπου ο Αθ. Μακρής ήταν μέτοχος και σύμβουλος τους. Διαφαίνεται έτσι ότι η οικονομική και επιχειρηματική ανέλιξη του Αθ. Μακρή είχε ως αρχικό “καταλύτη” την οικογένεια Βαμβακά, στηρίζονταν ευνοϊκά από το πολιτικό περιβάλλον των Φιλελευθέρων (δηλ. των βενιζελικών) και διαπλέκονταν οικονομικά με ισχυρότατους οικονομικούς παράγοντες (μάλλον βενιζελικών, τότε, αποχρώσεων), όπως του Επ. Χαρίλαου και του Ν. Κανελλόπουλου.

Νέα βιογραφικά στοιχεία του Αθ. Μακρή: ήταν υποψήφιος με τον Βενιζέλο στην Κοζάνη, το 1920. [βλ.“Εκλογικές αναμετρήσεις στην Κοζάνη την περίοδο του Εθνικού Διχασμού 1915-1920-κόμματα, υποψήφιοι και εκλογικές συμπεριφορές”, Πρακτικά Β' Συνεδρίου Τοπικής Ιστορίας, Κοζάνη, 2014, σελ. 465]

Στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα υπήρχε αίθουσα πατινάζ στη Θεσσαλονίκη ονόματι ΣΚΑΙΤΙΝΓΚ στην Εθνικής Αμύνης. Οι πληροφορίες φαίνεται ότι κυρίως προέρχονται από τον Τομανά, ο οποίος δίνει δύο μάλλον διαφορετικές περιγραφές για το σημείο όπου βρισκόταν. Στο βιβλίο του για το θέατρο το τοποθετεί στο τριγωνάκι μεταξύ ΕΜΣ και Αριστοτέλειο ενώ στο βιβλίο για τους δρόμους λίγο πιο πάνω, μεταξύ δύο εστιατορίων όπου “ήταν ένας φαρδύς διάδρομος, που οδηγούσε στην είσοδο του θεάτρου Σκαίτιγκ.” Την κατασκευή την τοποθετεί στο 1903 και περιγράφει ένα επεισόδιο στο θέατρο του 1910.Οι αναφορές στο διαδίκτυο αναπαράγουν τις αντιφάσεις των γραπτών Τομανά.

Στην πρώτη φωτογραφία (Πρίσμα, ΠΦΘ) φαίνεται ένας διάδρομος που να οδηγεί σε ένα κτίριο στη δεκαετία του 20, αλλά στη δεύτερη φωτογραφία (Μπράβος, ΠΦΘ) από το 1916 δεν φαίνεται διάδρομος ή κτίριο στο σημείο αυτό.

Μια παρουσίαση με την συνεργασία Νίκανδρου Καστανίδη, Θεόδωρου Νάτσινα, Δαυίδ Μπράβου.

Στο κίτρινο πλαίσιο είναι το Σκαιτινγκ όπως το περιγράφει ο Σταμπουλής: τσιμεντένια πίστα και κερκίδες τριγύρω. Ο Τομανάς στο βιβλίο του “Πλατείες της Θεσσαλονίκης”(1997), σελ. 10 δίνει ένα σχεδιάγραμμα της υπό συζήτηση περιοχής, το οποίο βοηθάει λίγο στην τοποθέτηση της εισόδο του Σκαίτινγκ. Κι ο Σταμπουλής δίνει τη δική του περιγραφή: Απόσπασμα από μια άλλη αεροφωτογραφία φαίνεται να συμπληρώνει (ή να μπερδεύει) την εξέλιξη του Σκαιτινγκ. Μοιάζει σαν το “πρώτο” Σκαιτινγκ στην αεροφωτογραφία να κτίστηκε ή απλά να έγινε κλειστό και να διαμορφώθηκε ένας δεύτερος υπαίθριος χώρος με κερκίδες ή στέγαστρα τριγύρω που θα μπορούσε να είναι για πατινάζ/θέατρα/πολιτικές συγκεντρώσεις κλπ. Ακριβώς δίπλα στο κτίριο των δικαστηρίων, εκεί που στην 1η αεροφωτογραφία εμφανίζεται ένα κενό οικόπεδο. 1924 και μπιλιαρδάδικο Το 1925 μετονομάστηκε σε “Ιλιον” και ήταν πλέον κινηματογράφος. 1926 ονομάστηκε “Αλάμπρα”, όνομα αίθουσας κινηματογράφου και βαριετέ που υπήρχε από Τουρκοκρατίας. Το πρώην Σκαίτιγκ άλλαξε εν ολίγοις πολλά ονόματα. Το 1928 η “Αλάμπρα” έγινε και σχολή χορού

Φωτογραφία από τη συλλογή του γιατρού Paul Albarel, ψηλά στην Ακροπόλεως που μας δόθηκε από τον Bernard Maurice. Αρ. φωτ. AD11028Dv0761725

Στην Επταπυργίου σχεδόν στην γωνία με Ακροπόλεως.στέκεται ο φωτογράφος και κοιτάζει δυτικά προς τον Πύργο Λαπαρδά, όπως τοποθετήθηκε από τον Ευστάθιο Ασλανίδη.

Ακόμη μια φωτογραφία που μας δόθηκε από τον Bernard Maurice και ανήκει στη συλλογή του γιατρού Paul Albarel Αρ. φωτ. AD11028Dv0761708

Με αφορμή μια πρωτοεμφανιζόμενη φωτογραφία βγαλμένη στο ύψος της Ακροπόλεως 96, ένα αφιέρωμα στην περιοχή σε επιμέλεια της Μάρας Νικοπούλου.

Κάτοικοι της Πάνω Πόλης..Ακροπόλεως 96 (1916-17). Το σημείο της φωτογράφισης αναγνωρίστηκε από την Μάρα Νικοπούλου. Εδώ παρουσιάζονται εκείνα τα σημεία που της επέτρεψαν την τοποθέτηση της φωτογραφίας, σε σχέση με μια γνωστή επιχρωματισμένη καρτ ποστάλ. Ο φωτογράφος θα στεκόταν σήμερα εδώ: Πάροδος Σταγείρων με Ακροπόλεως. Στην Ακροπόλεως, στο σημείο της αρχικής, με μια φωτογραφία από ανάρτηση του Ιορδάνη Βλαχόπουλου Το ίδιο σημείο πάλι. Στο ίδιο σημείο (από ανάρτηση του κ. Νικόπουλου στις ΠΦΘ) ο φωτογράφος κοιτάζει προς τα ανατολικά. Εδώ η πόζα κλείνει εντελώς τον δρόμο. (από ανάρτηση κας Μαρίας Φιλιππίδου στις ΠΦΘ) ... Όχι ομως τόσο που να μην διακρίνουμε ότι πίσω βρίσκεται το ίδιο κτίριο με αυτό που βλέπουμε εδώ, γωνία Ακροπόλεως 104 με Περιάνδρου Και πάλι το ίδιο κτίριο στη γωνία Περιάνδρου, μόνον που εδώ ο φακός δεν κεντράρει μόνον στα γνωστά πιτσιρίκια. Απέναντι και λίγα μέτρα παραπάνω, βρίσκεται η συμβολή της Διονυσίου με την Ακροπόλεως και το καφενεδάκι που φωτογράφισε ο Gaston Chérau. Και λίγο πιο κοντά σε σχέση με την προηγούμενη, Διονυσίου με Ακροπόλεως Μια κηδεία περνάει μπροστά από το ίδιο κομμάτι της Ακροπόλεως 104-102 κάποια στιγμή του χειμώνα του 1917

Μια φωτογραφία από τη συλλογή του γιατρού Paul Albarel που μας έδωσε ο Bernard Maurice. Tα τσιγκανάκια της περιοχής ήταν αναμφισβήτητοι σταρ και πολυφωτογραφημένα. Το πεδίο δράσης τους, σύμφωνα με τις φωτογραφικές αποδείξεις, εκτεινόταν από την Διονυσίου (την οδό Kiptiyan=Των Γύφτων, σύμφωνα με τον χάρτη της οθωμανικής πόλης του Δημητριάδη), την πάνω μεριά της Ακροπόλεως και την Επταπυργίου κοντά στη Βλατάδων. Εδώ ο φωτογράφος στέκεται στο ίδιο σχεδόν σημείο της προηγούμενης ανάρτησης. Ακροπόλεως 96. Αρ. φωτ. AD11028Dv0761721