Η ιδιοκτησία του Δημήτρη Σερέφα δίπλα στην Ηλεκτρική Εταιρεία,σε επιμέλεια του Νίκανδρου Καστανίδη.
Ο Δημήτριος Σερέφας ήταν ένας μεγαλοεπιχειρηματίας και κοινοτικός παράγοντας που είχε σπίτι στην ίδια γειτονιά με τον Αθ. Σωσσίδη. Γεννήθηκε στη Σιάτιστα, ήρθε στη Θεσσαλονίκη 13 ετών και ασχολήθηκε, κύρια, με το εμπόριο δερμάτων κι απέκτησε περιουσία. Το 1878 παντρεύτηκε την Ευδοκία Βόγα και το 1881 ίδρυσε επιχείρηση εμπορίας δερμάτων με γραφείο στην οδό Σαλαμίνος.
Στις αρχές του 20ου αιώνα αγόρασε το οικόπεδο δίπλα στη σημερινή οδό Έδισον και έκτισε δύο μονοκατοικίες, που αργότερα τη μια κληρονόμησε ο γιός του Αθανάσιος και την άλλη ο Ευάγγελος Ταμπακόπούλος, σύζυγος της κόρης του Ελβίνας.
Σύμφωνα με τον Τομανά, η κύρια κατοικία του, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, ήταν στην παραλία, απέναντι από το κτίριο που αργότερα λειτούργησε το Πτι Παλαί , δηλ. εκεί που για πολλά χρόνια ήταν το μονοπώλιο άλατος.
Το 1906 η περιουσία του ήταν, κατ' εκτίμηση, 15.000 λίρες και θεωρούνταν “εξαιρετικά αξιόχρεος”. Την εποχή αυτή ήταν προξενικός αντιπρόσωπος της Σουηδίας, Νορβηγίας και Δανίας.
Το 1919 συμμετείχε, μαζί μ’ άλλους επιχειρηματίες, στην ίδρυση της Γαλλοελληνικής Εταιρείας Βιομηχανικών Επιχειρήσεων Θεσσαλονίκης, αγοράζοντας τον εξοπλισμό από τη Συμμαχική Στρατιά, το συνεργείο επιδιόρθωσης των αεροπλάνων και το αντίστοιχο μεγάλο οικόπεδο, που βρισκόταν στην περιοχή της σημερινής Σοφούλη (τότε Αλλατίνι). Στην αρχή λειτούργησε ως μηχανουργείο και ξυλουργείο και στη συνέχεια αναπτύχθηκε καρφοβελονοποιείο, βυρσοδεψείο και κεραμοπλινθοποιείο.
Απεβίωσε το 1926 και τις επιχειρήσεις του ανέλαβε ο γιός του Αθανάσιος, ο οποίος είχε παντρευτεί τη Μαρίκα Τάττη. Αξίζει να σημειωθεί ότι η δεύτερη κόρη του Δ. Σερέφα, Αναστασία, είχε παντρευτεί τον Ιωάννη Νεδέλκο, ο οποίος πήρε προίκα το οικόπεδο και γενναία χρηματική συμβολή στην οικοδόμηση του Μεγάρου Νεδέλκου.
1916. Από το βιβλίο “Το Χρονικό της Μεγάλης Πυρκαγιάς”, της Α. Καραδήμου-Γερόλυμπου.
Γύρω στο 1916. Από το βιβλίο “Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών” του Β. Κολώνα
1934, από το portal του Δήμου
1938. Από το βιβλίο του κ. Δάγκα
Γύρω στο 1955
1961 περίπου
Οι ιδιοκτησίες του Σερέφα μέσα στον κύκλο.
Μια ολοκληρωμένη παρουσίαση της Βασ. Γεωργίου (και κομματιού της Όλγας) από το διαβολόρεμα (Seytan Deresi) ή χείμαρρο Λύτρα ή Δόξης ή Καυταντζόγλου ή ΔΕΘ ή Στρατοπέδου ή όπως αλλιώς, μέχρι την Όθωνος (Παρασκευοπούλου). Από το πάνω μέτωπο του δρόμου και προς τη θάλασσα, όλα τα σπίτια, μετρημένα γύρω στα 73. Κάποια μικρότερα κτίσματα (όπως π.χ. το φωτογραφείο Αχειλλά) δεν συμπεριλήφθηκαν. Μόνον οι απαραίτητες φωτογραφίες εντάχθηκαν για να μη δυσχεραίνεται χωρίς ιδιαίτερο λόγο η παρακολούθηση. Περισσότερο προτιμήθηκαν κάποιες γενικότερες λήψεις, που δείχνουν την αλληλουχία των κτηρίων, την “σύνταξη” των κτισμάτων. Έτσι αποκτά κάποιος, ελπίζουμε, την αίσθηση της λεωφόρου των Εξοχών, τουλάχιστον σ΄αυτό το κομμάτι της. Οι παρενθέσεις στους αριθμούς δηλώνουν κτήρια τα οποία τη στιγμή της λήψης δεν υπάρχουν. Η ανάρτηση περιλαμβάνει σχεδόν το σύνολο των αριθμημένων κτηρίων. Φυσικά και θα συμπληρωθεί ανάλογα με τη διαθεσιμότητα των λήψεων. Η προέλευση των φωτογραφιών δηλώνεται επάνω τους. Η απουσία σχετικού σχολίου δηλώνει την προέλευσή τους από δημοπρασίες. Είναι μια δουλειά συνεργασίας του Σπύρου Αλευρόπουλου, του Δαυίδ Μπράβου και του Νίκανδρου Καστανίδη με την γενική επιμέλεια (και την ευθύνη για τις αστοχίες) να την έχει ο πρώτος. Ιδιαίτερες ευχαριστίες στην Κατερίνα Τσιρέλη. Ξαναευχαριστούμε τον Μηνά Δρεστηλιάρη για την κατατοπιστική αεροφωτογραφία που έθεσε στη διάθεσή μας.
Ακόμη μια εναέρια λήψη περισσότερο για τη διασταύρωση της πρώτης
αεροφωτογραφίας.
Ο κατάλογος των ιδιοκτητών. Πηγή το βιβλίο-οδηγός του Κολώνα, και οι πράξεις τακτοποίησης από τον σχετικό ιστότοπο του Δήμου. Δόθηκε έμφαση στις ιδιοκτησίες κυρίως που εμφανίζονται την περίοδο λήψης της πρώτης αεροφωτογραφίας.
«Ενθύμιον χορού στο Μαύρο Γάτο του Συνδέσμου Ραπτών, εν Θεσσαλονίκη τη 25 – 5- 57»
Κατοχική
Κατοχική
Κατοχική
Κατοχική
Η πολύτιμη κατοχική αεροφωτογραφία της συλλογής Μηνά Δρεστηλιάρη δείχνει την Βασ. Γεωργίου και τις αρχές της Βασ. Όλγας μέχρι την Παρασκευοπούλου. Η επόμενη ανάρτηση θα αφορά στην παρουσίαση αυτών ακριβώς των κτηρίων που αριθμούνται στη φωτογραφία.
Αθανάσιος Σωσσίδης, μεγαλοεπιχειρηματίας και βιομήχανος που διετέλεσε κοινοτικός αντιπρόσωπος και έφορος των Ελληνικών Σχολείων της Θεσσαλονίκης, τη δεκαετία 1900-1910
Ο πατέρας του, Θεόδωρος, ήταν χρυσοχόος στο Νυμφαίο της Φλώρινας, όπου ήταν και οι οικογενειακή του ρίζα. Από το επάγγελμα που έκανε απέκτησε περιουσία κι έτσι έδωσε μια καλή οικονομική ώθηση στους έξι γιούς του, τον Γεώργιο, τον Ιωάννη, τον Νικόλαος, τον Αθανάσιο, τον Δημήτριο και τον Κωνσταντίνο. Η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη ( γύρω στο 1840) κι ασχολήθηκε με το εμπόριο και την επεξεργασία εκλεκτών καπνών. Την περίοδο του Κριμαϊκού πολέμου (1853-1856) ανέλαβε την προμήθεια του Οθωμανικού στρατού και στη συνέχεια έγινε προμηθευτής της Σουλτανικής Αυλής. Τα οικονομικά οφέλη ήταν πολύ μεγάλα και έτσι επεκτάθηκαν οι επιχειρήσεις της με τη δημιουργία νέων καπνεργοστασίων και με την ενεργοποίηση της σε οικοδομικές δραστηριότητες.
Το 1883, τα καπνεργοστάσια Σωσσίδη εξαγοράστηκαν, λόγω της επιβολής του Οθωμανικού μονοπωλίου καπνού, από την Οθωμανική Εταιρεία Καπνών, με το ποσό των 62.000 χρυσών λιρών. Έτσι άνοιξαν αρχικά καπνεργοστάσιο στην Αίγυπτο και στη συνέχεια στο Βέλγιο, στη Γερμανία (Αμβούργο) και στη Νορβηγία ( Όσλο). Παράλληλα άνοιξαν καπναποθήκες στην Καβάλα και τη Θεσσαλονίκη. Η επιτυχία των εργοστασίων τους ήταν μεγάλη γιατί κατάφεραν να κερδίσουν την ευρεία κατανάλωση των τσιγάρων “Sossidi Fredes”, μέχρι το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο Αθανάσιος Σωσσίδης γεννήθηκε, κατά πάσα πιθανότητα, γύρω στο 1847 και με την ενηλικίωσή του εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου συνέχισε τις οικοδομικές δραστηριότητες της οικογένειας. Ήταν η εποχή της μεγάλης ανοικοδόμησης στην ανατολική επέκταση της πόλης. Παράλληλα ασχολήθηκε με την αγοροπωλησία μεγάλων εκτάσεων και οικοπέδων, τόσο στην αναπτυσσόμενη περιοχή των Εξοχών όσο και σ’ άλλα μέρη, εντός κι εκτός Θεσσαλονίκης. Απέκτησε δικό του χάνι στο κέντρο της Θεσσαλονίκης (γωνία Βενιζέλου με Εγνατία), το οποίο αργότερα μετατράπηκε σε ξενοδοχείο (ξενοδοχείο Σωσσίδη), ένα από τα καλύτερα την περίοδο του μεσοπολέμου. Επίσης ίδρυσε ιδιωτική τράπεζα και το 1902 δημιούργησε μαζί με τον Φάικ Εφέντη και τον Ιωάννη Κούλη τη νηματουργία “Βέρμιον”, στη Βέροια. Το 1897 αγόρασε από τον αδελφό του Κωνσταντίνο μια έπαυλη μ’ ένα μεγάλο οικόπεδο στην γωνία Βασ. Γεωργίου και Αμιλίου Ριάδη. Στο υπόλοιπο οικόπεδο έκτισε μια σειρά από σπίτια, που έφθαναν μέχρι τη θάλασσα και τα πούλησε. Πέθανε το 1922. Αξίζει να σημειωθεί ότι η κόρη του Μερόπη παντρεύτηκε τον Γεώργιο Βόγα, γιό του βιομηχάνου της Θεσσαλονίκης Λάζαρο Βόγα.
Η παρουσίαση από τον Νίκανδρο Καστανίδη με δυο επισημάνσεις ( δύο τελευταίες φωτογραφίες) από τον Δαυίδ Μπράβο.
Απο το βιβλίο “Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών”του Β. Κολώνα
Αρχείο Γ. Μέγα
Από το βιβλίο “Συμβολή στην έρευνα για την οικονομική και κοινωνική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης: Οικονομική δομή και κοινωνικός καταμερισμός της εργασίας, 1912-1940”, του Αλ. Δάγκα, (Θεσ/νίκη, 1998)
Από το βιβλίο “Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών” του Β. Κολώνα
Αναρτήθηκε από τον Σ. Αλευρόπουλου, ΠΦΘ, 11-1-2016
Αρχείο Γ. Μέγα
Μια ακόμη φωτογραφία με τον Αθ. Σωσσίδη (από το αρχείο του Μουσείου του Μακεδονικού Αγώνα)
Η έπαυλη Σωσσίδη είναι το 80. Το σπίτι με την σοφίτα είναι το 82, διαφορετική ιδιοκτησία. Βέβαια αρχικά του ανήκε πιθανόν και το οικόπεδο 82.
Το κομμάτι του δρόμου και ο μιναρές που φωτογράφισε ο Joseph Pigassou το 1916/17 μετακομίζουν πιο ανατολικά. Δεν πρόκειται για τον μιναρέ του Fethiye με τα σπίτια αριστερά να βρίσκονται στον χώρο της Αρχαίας Αγοράς και τον φωτογράφο να στέκεται περίπου μπροστά στο Εργατικό Κέντρο, όπως είχε υποθέσει ο κ. Nικόπουλος στις ΠΦΘ, αλλά γι' αυτόν του Carsamba. H ταύτιση και τα αναλυτικά αποδεικτικά στοιχεία που ακολουθούν από τον Ευστάθιο Ασλανίδη.
Δεξιά μεγέθυνση από πανοραμική λήψη από τον μιναρέ της Αγ. Σοφίας (από http://www.14-18.it/).
Βλέπουμε τον μιναρέ Carsamba στη διασταύρωση της Ευριπίδου με την Παλαιά Αριστοτέλους (σημερινή Ολύμπου με Λεωνίδα Ιασονίδου στην ανατολική συμβολή τους κατά προσέγγιση). Ο Joseph Pigassou στέκεται στην Αριστοτέλους/Ολύμπου σχεδόν στην γωνία με Σωκράτους, όπως ορίζονταν από την παλιά ρυμοτομία.
Η περιοχή σε στιγμιότυπο από γαλλικό φιλμ μετά την πυρκαγιά του '17.
Συγκρίσεις χαρακτηριστικών.
Πράξη τακτοποίησης από το τοπογραφικό portal του Δήμου Θεσσαλονίκης, με ονόματα ιδιοκτητών.
Η φωτογραφία από το ΚΙΘ. Ίσως από τις πιο άτυχες στιγμές του ως προς τον εντοπισμό της. Η σωστή τοποθεσία είναι Βασ. Γεωργίου. Το πρώτο κτήριο αριστερά είναι του Ιβάν Χ”μήσεφ, μετέπειτα 12ο Δημοτικό, το δεύτερο του Ναβάρο/Πάντου. Ο εντοπισμός από τον Σπύρο Αλευρόπουλο.
Η πρώτη φωτογραφία από την Médiathèque de l'architecture et du patrimoine είναι από τις πιο γνωστές των ημερών της πυρκαγιάς. Από τον Ευστάθιο Ασλανίδη εντοπίζεται λίγο ανατολικότερα από την Βενιζέλου.
Αμέσως μετά την Βενιζέλου βλέποντας ανατολικά
Τα σημεία συσχέτισης
Η φωτογραφία συσχέτισης. Λίγο ανατολικότερα από την γωνία Εγνατίας με Βενιζέλου.
Η φωτογραφία από το άλμπουμ “Salonika 1918”που προβάλλεται στο youtube. Δεν είναι όμως Βενιζέλου, αλλά Εγνατία με Κων/νου Παλαιολόγου, όπως επισημαίνει και αποδεικνύει ο Ευστάθιος Ασλανίδης.
Βλέποντας την Κων. Παλαιολόγου από την Εγνατία.
Η λεζάντα είναι λανθασμένη.
τοποθετείται και η φωτογραφία αυτή από τον Σπύρο Αλευρόπουλο. Συσχετίστηκε με βάση τη φωτογραφία που είχε αναγνωριστεί λίγες μέρες πιο πριν από τον Ευστάθιο Ασλανίδη.
Στο βιβλίο “Χάνια Πανδοχεία Ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης 1875-1917” του Α. Χ. Γρηγορίου (Θεσσαλονίκη, 2003) αναφέρεται ότι το ξενοδοχείο Splendid άρχισε να λειτουργεί πριν το 1910 (συγκεκριμένα το 1907) κι ότι ήταν “ιδιοκτησίας οικογένειας Δαρβέρη” (σελ. 94). Είναι όμως γνωστό ότι η οικογένεια Δαρβέρη κατάγονταν από το χωριό Βέρβαινα της ορεινής Αρκαδίας και ότι ο Νικόλαος Δαρβέρης ήρθε στη Θεσσαλονίκη μετά την απελευθέρωση της (βλ. Θεσσαλονίκη, 1912-2012. Τα Μεγάλα Γεγονότα στον Καθρέπτη του Τύπου, εκδ. Μορφωτικού Ιδρύματος Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Μακεδονίας-Θράκης, σελ. 60). Ο Ν. Δαρβέρης ήταν δικηγόρος και μάλλον είναι απίθανο να είχε περιουσία όταν πρωτοήρθε στη Θεσσαλονίκη μια και η καταγωγή του ήταν φτωχική. Φαίνεται, λοιπόν, ότι τα στοιχεία αυτά δεν ταιριάζουν. Κι έτσι το ερώτημα μένει ανοικτό.
Τα στοιχεία που συνθέτουν το πρόβλημα από τον Νίκανδρο Καστανίδη.