Saloni.ca Archive

Δύο ακόμη φωτογραφίες της γειτονιάς της Μπάρας αναγνωρίζονται στο δρόμο της Αφροδίτης. Η αναγνώριση από τον Σπ. Αλευρόπουλο. Ο δρόμος της Αφροδίτης είχε ταυτιστεί σε εργασία του Αλευρόπουλου και της Μάρας Νικοπούλου, που είχε αναρτηθεί παλιότερα στις ΠΦΘ

Ένα σχετικό ζήτημα με τη “Διαγώνιο” σε επιμέλεια του Νίκανδρου Καστανίδη. Σήμερα ο κόσμος της Θεσσαλονίκης ονομάζει Διαγώνιο τη διασταύρωση της Τσιμισκή με την Παύλου Μελά ή καλύτερα την περιοχή γύρω απ’ αυτή τη διασταύρωση. Αυτό όμως έρχεται σ’ αντίθεση με τη μαθηματική έννοια της διαγωνίου, που είναι το ευθύγραμμο τμήμα που συνδέει δύο μη διαδοχικές κορυφές ενός πολυγώνου. Δηλ. η διαγώνιος είναι ευθύγραμμο τμήμα, άντε ένας ευθύς δρόμος, όχι μια πολεοδομική περιοχή. Κι αυτό είναι πλήρως συμβατό με τη λεωφόρο Diagonal στη Βαρκελώνη. Η αντίφαση αυτή της Θεσσαλονίκης είναι ο λόγος που ο κος Χεκίμογλου αναφέρεται στη “λεγόμενη” Διαγώνιο (βλ. “Ιστορία της Επιχειρηματικότητας στη Θεσσαλονίκη”, τόμος 3ος, των Ε. Ρούπα,& Ε. Χεκίμογλου, Θεσσαλονίκη, 2004, σελ. 228). Στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης, το θέμα αυτό εξελίχθηκε ως εξής: Όταν έγινε η Παύλου Μελά και πριν δοθεί το όνομα σ’ αυτό το δρόμο, αναφέρονταν ως “Διαγώνιος του Λευκού Πύργου”. [Αξίζει να σημειωθεί ότι τότε είχε γίνει και μια ακόμη Διαγώνιος στη Θεσσαλονίκη, η Διαγώνιος του Βαρδαρίου, δηλ. η σημερινή Δωδεκανήσου.] Τότε, το 1927, το τραμ εγκατέλειψε την πορεία του στην παραλία κι ακολούθησε τη νέα πορεία από τη “Διαγώνιο του Λευκού Πύργου” στην Τσιμισκή. Και μόλις έστριβε την Τσιμισκή, έκανε στάση, που ονομάστηκε Διαγώνιος. Έτσι όταν η “Διαγώνιος του Λευκού Πύργου” πήρε το σημερινό της όνομα: Παύλου Μελά, η στάση του τραμ δεν άλλαξε και έμεινε μέχρι σήμερα στάση, των αστικών λεωφορείων, “Διαγώνιος”. Έτσι στην καθημερινότητα του κόσμου της Θεσσαλονίκης ονομάστηκε Διαγώνιος, η περιοχή της στάσης “Διαγώνιος”. Αυτό είναι συνηθισμένο κι σ’ άλλες περιοχές της Θεσσαλονίκης, π.χ. η περιοχή Σχολή Τυφλών ή η περιοχή Κυβέλεια.

O David Seymour, για λογαριασμό της UNESCO, κατέγραψε με το φακό του την εικόνα μαθητών να κάνουν γυμναστική μπροστά στο καμμένο τους σχολείο στο Χορτιάτη το 1948. Το ίδιο σχολείο είχε απαθανατίσει κι ένας γερμανός στρατιώτης λίγα χρόνια νωρίτερα, για να του θυμίζει τη θητεία του και το πέρασμά του από την Ελλάδα. Μεσολάβησε το Σάββατο 2 Σεπτεμβρίου 1944.

Μια ματιά στον “αρχαίο” δρόμο στο υπόγειο του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στη ΔΕΘ.

Επιμέλεια Θεόδωρου Νάτσινα.

Ο δρόμος όπως έχει αποκαλυφθεί – πάνω αριστερά κοιτάζοντας από το “δυτικό” άκρο – κάτω αριστερά το άκρο του “ανατολικά” με το σημείο όπου υπάρχει ένα κενό – δεξιά κοιτάζοντας από την “ανατολική” άκρη. Σύμφωνα με το σημείωμα που υπάρχει κολλημένα δίπλα στο σκάμμα, ο δρόμος είναι “αρχαίος”, δεν εντόπισα άλλη χρονολόγηση. Μήπως με αυτό εννοούν ότι μπορεί να είναι παλιότερος από τη Θεσσαλονίκη; Έχει υπόψη του κανείς σχετική δημοσίευση; Βλέποντας στον χάρτη του 19 με το google από κάτω ο δρόμος αυτός φαίνεται να έχει ακριβώς την χάραξη που είχε η λεωφόρος Στρατού και μάλιστα το σημείο αυτό πρέπει να είναι πολύ κοντά στη γέφυρα πάνω από το ρέμα στη ΔΕΘ. Η γνωστή φωτογραφία από το alamy με ένα πιθανό σημείο που να είναι στην ίδια περιοχή. Η φωτογραφία εντοπίσθηκε από Thomas Latis και πρωτοαναρτήθηκε στις ΠΦΘ. Από τη συζήτηση προέκυψε η μεγάλη πιθανότητα να χρονολογείται έως το 1876 Και εδώ η ΔΕΘ έχει καταλάβει όλο τον χώρο και έχει σβήσει αυτό το κομμάτι της Λ. Στρατού και κάθε παλιότερου ίχνους ενός δρόμου που μάλλον είχε την ίδια χάραξη για περισσότερο από 2000 χρόνια....

Αναρτήθηκε στις ΠΦΘ από τον κ. Νικόπουλο και αναζητούνταν.

Ο εντοπισμός από τον Ευστ. Ασλανίδη.

και η φωτογραφική τεκμηρίωση

Πού ήταν η καπναποθήκη Κούδογλου στην Τσιμισκή;

Αρκετοί γνωρίζουν το Αυστριακό Μονοπώλιο Καπνού (το σημερινό εμπορικό κέντρο στην Τσιμισκή 43). Και πρόσφατα έγινε γνωστό ότι η πολυκατοικία Μοσκώφ στη Διαγώνιο χρησιμοποιήθηκε στην αρχή ως καπναποθήκη. Φαίνεται όμως ότι υπήρχε και τρίτη καπναποθήκη στην Τσιμισκή.

Στο βιβλίο “Η Αρχιτεκτονική της Εκατονταετίας“, του Β. Κολώνα (Θεσσαλονίκη, 2012) παρουσιάζεται σε σχεδιάγραμμα μια τρίτη καπναποθήκη στην Τσιμισκή (σελ. 66). Κάνει μάλιστα και την εξής αναφορά: “Η χρήση του κτιρίου δεν έγινε γνωστή παρά μετά την αποπεράτωσή του, εφόσον οι ιδιοκτήτες ακινήτων στις οδούς Τσιμισκή και Άθωνος (Κ. Ντηλ) δήλωσαν καθησυχασμένοι…”(σελ. 42). Κι αυτό υποδηλώνει ότι η εν λόγω καπναποθήκη ήταν κοντά στη διασταύρωση Τσιμισκή με Κ. Ντηλ. Πού ήταν αυτή η καπναποθήκη;;

Επιμέλεια Νίκανδρος Καστανίδης

Στην προσπάθεια να βρεθούν έμμεσες πληροφορίες για την καπναποθήκη Κούδογλου στη Θεσσαλονίκη, δηλ. στοιχεία για τον Κούδογλου, διαπιστώθηκε ότι υπάρχει “αρκετό σκοτάδι” στα βιβλία που η θεματολογία τους είναι η Θεσσαλονίκη. Και η έλλειψη αυτή πληροφοριών για τον Κούδογλου γίνεται λίγο μυστήριο, μια και δεν υπάρχει σχετική νύξη στο πολύτομο έργο “Ιστορία της Επιχειρηματικότητας στη Θεσσαλονίκη”, των Ε. Ρούπα,& Ε. Χεκίμογλου, (Θεσσαλονίκη, 2004). Κι επειδή το μυστήριο πάντα προκαλεί, γι’ αυτό η αναζήτηση διευρύνθηκε. Έτσι η μεταπτυχιακή εργασία “Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΓΕΡΟΝΤΙΑΣ ΞΑΝΘΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ∆Ο 1892-1912_2012”, του Α. Αλεξόπουλου (ΑΠΘ, 2012) διαλεύκανε το μυστήριο. Απο πάνω σχετικό απόσπασμα:

Στη θέση που συζητάμε, είναι σήμερα η πολυκατοικία που βρίσκεται το κατάστημα MARKS & SPENCER (Τσιμισκή 45). Για την ιστορία αξίζει να αναφερθεί ότι το νέο κτίριο ανεγέρθηκε τη δεκαετία του 1960 και στέγασε τη Βιομηχανική Σχολή (πιθανότατα τα γραφεία της) και το ταχυδρομείο. Τη δεκαετία του 1950, στο παλιό κτίριο, στεγαζόταν η εφημερίδα “Ελληνικός Βορράς”.

Στην απόπειρα σύγκρισης του αρχιτεκτονικού σχεδίου με το κτίριο δίπλα σ' αυτό της Αυστροελληνικής στην Τσιμισκή, διαπιστώνονται αρκετές διαφορές. Όμως δεν αποκλείεται να τροποποιήθηκε το αρχικό σχέδιο.

από την πάνω μεριά. Συσχέτιση Σπ. Αλευρόπουλος

Δύο σχέδια που αναρτήθηκαν στις ΠΦΘ από Αθ. Νικόπουλο απεικονίζουν σε τέμπερα, από την ίδια οπτική γωνιά (δυτικά του ναού, επί της Κασσιανής), το ναό του Οσίου Δαβίδ. Η φωτογραφία είναι του Φωτογραφικού Τομέα μάλλον προγενέστερη των σχεδίων και προέρχεται από δημοπρασία.

Ταύτιση της φωτογραφίας από Ευστάθιο Ασλανίδη.

του Charles Martel (1919)

Κατοχική φωτογραφία, από δημοπρασία, στην τότε παλιά Φιλίππου με Ιουλιανού κοιτάζοντας δυτικά.

Η συσχέτιση έγινε από τη Μάρα Νικοπούλου.

Η συσχέτιση έγινε με βάση την ταύτιση που είχε κάνει στις ΠΦΘ ο Leo Dri στη χρωματιστή φωτογραφία του Βαγγέλη Καβάλα του1955. Εδώ φαίνονται τα σημεία συσχέτισης.

Τα σημερινά διοικητικά δικαστήρια, που στέγαζαν πριν την κατοχή τη Γαλλική σχολή αρρένων Δελασάλ, στη φωτογραφία με μια μονάδα ιππικού την περίοδο της κατοχής.

Την ταύτιση έκανε ο Θεόδωρος Νάτσινας.