Saloni.ca Archive

Έξω από τα τείχη του Επταπυργίου, μια κρήνη που μας είχε γνωρίσει ο Ζάχος. Ο μικρόκοσμος της γειτονιάς που υδρεύονταν από την κρήνη.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1096112807545018

Στην γειτονιά της Μπάρας στο νότιο πεζοδρόμιο της Μοναστηρίου, γωνία με Ταντάλου. Αναγνωρίστηκε από τον Γιάννη Σιδηρόπουλο στις ΠΦΘ και παίρνει την θέση της στον χάρτη μας.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1096107494212216

1917-18, το ισόγειο που φαίνεται τρίτο από δεξιά στην ευρύτερη φωτογραφία, έχει μετατραπεί σε μπαρ με αγγλική ταμπέλα “Old Lancashire Bar”

Όταν το πάρκο κατεβαίνοντας την Αγ. Σοφίας χαιρόσουν να το περπατάς

Κάποια στιγμή πριν το 1930 η λεωφόρος Αγ. Σοφίας απέκτησε ένα πάρκο στη μέση. Μια μικρή αλέα, όχι με τίποτα ψηλά δέντρα, αλλά χαμηλή βλάστηση σε μήκος κάτι λιγότερο από 100 μέτρα, με καμπυλωτό καγκελάκι εξωτερικά, φανοστάτες κι αυτούς καμπύλους και παγκάκια εκατέρωθεν, όχι πολλά 6-7 από την κάθε πλευρά. Και χώμα πατημένο στη μέση. Βλέπεις αυτές τις εικόνες από απόσταση 100 χρόνων και τις χαίρεσαι. Μετά τα πράγματα άλλαξαν.

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1094689401020692

Η κομψότητα του μεσοπολέμου, φυσικά σε άλλο μέγεθος της πόλης. Η αρχή της βόλτας Κι εδώ το 1928, καθισμένοι στα παγκάκια

Οικ. αρχείο Γιάννη Χουλιάρα Με κενά ανάμεσα, για όποιον ήθελε να λοξοδρομήσει Τόσο άνετα, ώστε να διαβάζεις την εφημερίδα σου περπατώντας, στο κέντρο της πόλης, χωρίς να ενοχλείς κανέναν Μάλλον λίγο πριν τον πόλεμο τα πράγματα άλλαξαν. Οι φανοστάτες απομακρύνθηκαν, ο μικρός δρόμος χορτάριασε. Δύο φανοστάτες στην αρχή και στο τέλος της βόλτας ουσιαστικά απαγόρευαν την προσπέλαση Εδώ στο κάτω μέρος φαίνεται η τοποθέτηση του στύλου ακριβώς στη μέση Η εγκατάλειψη Μετά τον πόλεμο αυτή η εγκατάλειψη πήρε άλλη μορφή. Η έννοια της βόλτας αντικαταστάθηκε με πυκνό πράσινο. Ο καλλωπισμός της εποχής. Λουλούδια φυσικά. Τριανταφυλλιές. Ο ανδριάντας του Χρυσοστόμου της Σμύρνης σφράγισε το τέλος του πάρκου, δείχνοντας και την αντίληψη που έχουμε γι αυτά. 18/6/1961 έγιναν τα αποκαλυπτήρια. Σεπτέμβριος του 1961

Φωτογραφία Νικήτα Καραβασιλειάδη Με τον γερανό στο βάθος να στέφει συμβολικά τον ανδριάντα και την νέα εποχή

Από την Παράλλαξη.

Μπροστά στον Άγ. Δημήτριο με την λάμψη και τα λουλούδια του 1965. Λήψεις Albert Werner

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1093851177771181

Τρία αποσπάσματα από αεροφωτογραφίες του λιμανιού της δεκαετίας του 90, πριν το 1997-1998. Ενδιαφέροντα στοιχεία τους Η αποθήκη που μετατράπηκε στους κινηματογράφους Τορνές/Κασσαβέτης χτίζεται. Μοιάζει σαν να χτίζεται εκ θεμελίων και όχι να έχει μετατραπεί με “απλή” ανακαίνιση. Το ίδιο πρέπει να έχει συμβεί και με το άλλο κτίριο των αιθουσών Λάππα/Μαρκετάκη αλλά μάλλον οι εργασίες εκεί έχουν προχωρήσει και δεν φαίνεται καθαρά τι έγινε με αυτό το κτίριο. Μπροστά από το τελωνείο ένα ιπτάμενο δελφίνι, μάλλον από τα δρομολόγια που τότε υπήρχαν προς Σποράδες.

Η προβλήτα Α΄ δεν είχε μετατραπεί σε χώρο αναψυχής, ακόμα εξυπηρετούσε την κίνηση του λιμανιού, πολλά πλοία δεμένα, επιβατικά και εμπορικά. Στη γωνία Κουντουριώτη-Παγγαίου υπάρχει ένα διόρωφο κτίριο. Δεν μοιάζει παλιό. Τι μπορεί να ήταν; Φωτογραφίες των Γιώργου και Γιάννη Ζαρζώνη από δικιά τους έκδοση με τίτλο “Θεσσαλονίκη”

Από τον Θόδωρο Νάτσινα

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1121099431713022

Λίγο μετά το σχολείο που είδαμε χθες. Η λήψη λίγο πιο πάνω από την Αλκμήνης επομένως

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1082198285603137

Εκπαιδευτήρια Κλεοπάτρας Στεφανίδου Μαρτίου 121 (παλιά αρίθμηση 141), στην γωνία Μαρτίου με Αλκμήνης Οι φωτογραφίες σε ανάρτηση Γιώργου Μπασαγιάννη από έντυπο του 1956

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1082191882270444

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1078497779306521

Όπως είδαμε, τον Ιανουάριο του 1931 η αστυνομία ανακάλυψε ένα μυστικό προπαγανδιστικό σχολείο, γιάφκα θα την λέγαμε σήμερα, στην Αγία Φωτεινή. Ανάμεσα στις νεαρές που βρέθηκαν εκεί ήταν και μια κατά δήλωσή της 16χρονη, η Άννα Κότση. Αυτήν την άφησαν ελεύθερη και την παρακολούθησαν. Άθελά της τους οδήγησε σε ένα αδιέξοδο δρομάκι της Αρριανού, στο σπίτι ενός γνωστού αρχειομαρξιστή του Σούντα. Εκεί βρέθηκαν πολλά βιβλία και έγραφα, που θεωρήθηκαν ως τα αρχεία και η αλληλογραφία του κόμματος. Βρέθηκαν και όπλα. Η εφημερίδα συνηγορεί η νεαρή Άννα να μην εγκλειστεί στην φυλακή. 20-1-1931

Έχουμε και μια φωτογραφία του μικρού παράδρομου της Αρριανού όπου και η ανακάλυψη. 21-1-1931 Για την Άννα Κότση συνταρακτικές αποκαλύψεις αύριο. Από τα αρχεία φαίνεται ο σημαντικός ρόλος του Δημ, Σούντα ο οποίος ακόμη διαφεύγει. Η οργάνωση διαμαρτυρήθηκε για την σύλληψη καθώς και για την ερμηνεία που δόθηκε στα αρχεία και τις σημειώσεις που κατασχέθηκαν. 21-1-1931 22-1-1931 Και επιτέλους τα αποκαλυπτήρια. Η συλληφθείσα Άννα Κάτση είναι η εβραία Ορεοζίλ Λεβή, 19 ετών , κόρη του αθηναίου εργοστασιάρχη και εμπόρου κομβίων Λεών Λεβή. Περιζήτητη νύφη με προίκα και μόρφωση γνώρισε τον πολωνοεβραίο Όσκαρ Ροζινοβάιν, ο οποίος ως δάσκαλος βιολιού της νεαρής, την κατήχησε στις ιδέες του αρχειομαρξισμού. Αν και είχε συλληφθεί μια φορά σε επεισόδια, εν τούτοις συνέχισε την δράση της παρά τις προσπάθειες της οικογένειάς της. Έρχεται στην Θεσσαλονίκη όπου δουλεύει ως εργάτρια στο κεραμοποιείο Αλλατίνη. Κατόπιν στην Υφανέτ όπου πάντα συνεχίζει να προπαγανδίζει τις ιδέες της. Έφερε το ψευδώνυμο Ασημακοπούλου. Φεύγει από την Τούμπα και πηγαίνει στην Αγ. Φωτεινή. Το κόμμα θέλει να την παντρέψει με τον Πολωνεβραίο μουσικό, υπό τον όρο όμως, η προίκα που θα έπαιρνε από τον πατέρα της να κατέληγε στα ταμεία του κόμματος. Από μια φωτογραφία, ξεχασμένη, γιατί είχε φροντίσει να τις καταστρέψει όλες πριν φύγει από την οικογενειακή εστία, αναγνωρίστηκε. Βοήθησε και το γεγονός ότι από το ένα μάτι ήταν αλλοίθωρη. Αν και αναγνωρίστηκε αφέθηκε ελεύθερη και οδήγησε την Αστυνομία στην Αρριανού και τον Σούντα. Επανενώθηκε με την οικογένειά της. Φαίνεται να έχει μετανιώσει πικρά γις τις επιλογές της. Την επήραν και ανεχώρησαν για την Αθήνα. Το κόμμα είχε προμηθεύσει την Ωραιοζήλη με πλαστά πιστοποιητικά γέννησης και βάφτισης από την Κωνσταντινούπολη. Η Ωραιοζήλη φαίνεται να έχει μετανιώσει. Μέσα στην ψείρα, ντυμένη με κουρέλια, όπως ήταν όταν προπαγάνδιζε στα εργοστάσια τον αρχειομαρξισμό, καθαρίστηκε, ένας κουρέας την περιποιήθηκε, ευπρεπή τουαλέτα ενδύθηκε. Απέκτησε την προτέραν την όψη. Ο εισαγγελέας δικαιολογήθηκε για την μη προφυλάκισή της λέγοντας ότι ο φάκελλος από την αστυνομία δεν του έχει ακόμη παραδοθεί. 23-1-1931 Στο ίδιο περίπου πνεύμα και ο Καλοχριστιανάκης, διευθυντής της αστυνομίας, δήλωσε ότι επειδή η προανάκριση θα έπαιρνε πολλές μέρες, δεν δικαιολογούνταν η κράτησή της από τα υπάρχοντα στοιχεία. 24-1-1931 Ο ανακριτής Μεταξάς που ανέλαβε την υπόθεση λέγεται ότι θα είναι αμερόληπτος. Θα ασχοληθεί μάλιστα με το γεγονός ότι ενώ οι 3 μαθήτριες παραπέμφθηκαν σε δίκη, η Ωραιοζήλη, μετανοημένη, αναχώρησε στην Αθήνα ελεύθερη. 25-1-1931 Ο Καλοχριστιανάκης έβγαλε και ανακοίνωση: δεν συνέτρεξαν οι όροι του επ αυτοφώρω αδικήματος για να προσαχθεί αμέσως σε δίκη. 27-1-1931 Οι γονείς των μαθητριών, που είδαμε ότι συνελήφθησαν στην Αγ. Φωτεινή,με επιστολή τους διαμαρτύρονται για την άδικη και άνιση μεταχείριση των παιδιών τους, που πέρασαν αυτόφωρο. 27-1-1931 Στο μεταξύ συνελήφθη και ο καπνεργάτης Σιούντας. Κρυβόταν στην οδό Ευδόξου κοντά στο Εσκή Ντελίκ. Από την κατάθεσή του θα κριθεί και η δικαστική μεταχείριση της Ωραιοζήλης. 20-2-1931 7-3-1931 Ο Μεταξάς την καλεί να απολογηθεί στην Θεσσαλονίκη 11-3-1931 Η Ωραιοζήλη, απ' ό,τι φαίνεται αν μετάνιωσε για τις ιδέες της αυτό θα ήταν είτε προσωρινό είτε κατευθυνόμενη δημοσιογραφία. Θρασύτατη εμφανίστηκε στον ανακριτή. Ούτε μετάνιωσε ούτε αλλαξοπίστησε. Ε τι να κάνει κι αυτός, την προφυλάκισε. Φθάνουμε στον Ιούλιο για να μάθουμε τι απέγινε η Ωραιοζήλη. Όταν άρχισε να απολογείται στο δικαστήριο, επιχείρησε να κάνει κομμουνιστική προπαγάνδα. Η Ωραιοζήλη θα εκτίσει 1μιση χρόνο φυλακισμένη και 2 χρόνια εκτοπισμένη στην Σαντορίνη, ενώ ο Σούντας άλλο τόσο στη Γαύρο (μάλλον Γαύδο εννοεί) στην Κρήτη. 1-7-1931 Τον Σεπτέμβριο φαίνεται να έχει αλλάξει η ποινή της. 1 έτος φυλάκιση και 1 έτος εξορία, η ποινή θα εκτιθεί στις φυλακές Αβέρωφ. 19-9-1931

Ο αρχειομαρξισμός αναγνωρίστηκε από τον Τρότσκι ως η διάδοχη κατάσταση του Σπάρτακου το 1930. Σύμφωνα με την πολιτική του Τρότσκι προσπάθησε να δράσει περισσότερο ως αριστερή αντιπολίτευση στο ΚΚΕ παρά ως αυτόνομο κόμμα. Τα χρόνια ακμής αυτής της οργάνωσης ήταν τα τέλη δεκαετίας του 1920 και αρχές της δεκαετίας του 1930. Οι συμπλοκές αρχειομαρξιστών με κομμουνιστές και αστυνομία συχνά πυκνά απασχολούσαν τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων. Στο εργατικό κέντρο, στις συνελεύσεις των συνδικάτων, σε κινηματογράφους, στους δρόμους, σχεδόν παντού.

Διασπάσεις επί διασπάσεων, και φυσικά η σύγκρουση με το ΚΚΕ, έκαναν τους τροτσκιστές να χάσουν την όποια απήχηση είχαν γνωρίσει τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας.

Μια υπόθεση που αφορά τον αρχειομαρξισμό στην πόλη μας πρωταγωνίστησε στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων αρχές του 1931.

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1078499772639655

16-1-1931 ένα “κόκκινο” σχολείο ανακαλύφτηκε από την αστυνομία στα προσφυγικά της Αγ. Φωτεινής. Συνελήφθησαν εργάτες, μαθητές και μαθήτριες, ανάμεσά τους και μια 16χρονη, η Άννα Κότση.

Την επόμενη μέρα φωτογραφία από τις μαθήτριες και ένα άρθρο του Γιάννη Σαμαρά που αναλαμβάνει να συστήσει στους αναγνώστες τις διαφορές ανάμεσα σε κομμουνιστές και αρχειομαρξιστές. Οι αρχειομαρξιστές είχαν αυτοσυστηθεί όταν κατέβηκαν στις τελευταίες εκλογές με πενιχρά αποτελέσματα, όπως γράφει το άρθρο.

Στις 18-1-1931 γνωστοποιείται ότι καταδικάστηκαν 5 εργάτες και τις 3 μαθήτριες. Η 'Αννα Κότση απουσιάζει. Οδηγούνται στις φυλακές. 21-1-1931 οι αρχειομαρξιστές είναι ένας δημόσιος κίνδυνος, φοβερότερος από τον κομμουνιστικό. 24-1-1931 η Μακεδονία υιοθετεί τα επιχειρήματα της υπεράσπισης στο πρωτοσέλιδό της. Θεωρεί ότι η παραπομπή και καταδίκη των κατηγορουμένων με το ιδιώνυμο του Βενιζέλου (νόμος 4229/25-7-1929) ασκήθηκαν σε υπερβολικό βαθμό. Το βασικό τους επιχείρημα ήταν ότι για να στοιχειοθετηθεί το αδίκημα έπρεπε τα τελεσθέντα να έχουν γίνει σε δημόσιο χώρο. Το δικαστήριο δέχτηκε ότι η οικία, παρ' όλο ιδιωτική, λειτουργούσε σαν ιδιωτικό σχολείο, επομένως ήταν δημόσιος χώρος. Στις 18-2-1931 εκδικάζεται η έφεση που ασκήθηκε 19-2-1931 Οι ποινές δεν μειώθηκαν αισθητά. Ιδιαίτερος λόγος έγινε για τα κρεβάτια μέσα στο σπίτι. Πώς μπορεί να αποδειχτεί ότι ήταν δημόσιος χώρος ή σχολείο με κρεβάτια μέσα; Η απάντηση απλή. Ήθελαν να ξεγελάσουν τις Αρχές. Ο εισαγγελέας στις ερωτήσεις του επέμενε για την χρήση των κρεβατιών. Έγινε και λόγος περί πορνείας, για το Διδασκαλείο του Κουντουρά στο οποίο φοιτούσε η Δελή, μια από τις μαθήτριες, για τις πεποιθήσεις τους περί ανατροπής του υφιστάμενου καθεστώτος. Η πρωτόδικη ποινή μειώθηκε κάπως. Τρεις μήνες φυλακή σε όλους Σχολεία παρόμοια ξεφύτρωσαν και σε άλλα μέρη της πόλης. Στο Ντεπώ, Βαρώνου Χιρς, στα χωράφια της Πυλαίας.

Μαρία Μαυρουδή, γέννημα θρέμμα της Θεσσαλονίκης, τώρα καθηγήτρια Βυζαντινής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϋ, στην Καλιφόρνια. Έζησε τα παιδικά της χρόνια στην πλατεία Ναυαρίνου, αποφοίτησε από το “Ανατόλια” το 1985, πήρε πτυχίο από το Τμήμα Φιλολογίας του ΑΠΘ το 1992, διδακτορικό από το Harvard το 1998 και στη συνέχεια στο διδακτικό-επιστημονικό προσωπικό του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϋ.

Οι απόψεις της για τα αρχαιολογικά ευρήματα της Βενιζέλου είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες. Στο προχθεσινό φύλλο της Καθημερινής (31-7-2021) αναπτύσσει την άποψή της για το συγκεκριμένο θέμα με μια ιδεολογικο-πολιτική (όχι κομματική) σκοπιά και με τίτλο “ Τα ευρήματα του μετρό Θεσσαλονίκης και η κρίση του εθνικού κράτους”. Αξίζει να διαβαστεί το σχετικό άρθρο, βλ. https://www.kathimerini.gr/.../ta-eyrimata-toy-metro.../ και να παρακολουθηθεί το βίντεο της για τα “αρχαία της Βενιζέλου”, του 2020,

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1121096331713332

Η Μαρία Μαυρουδή, το 2020

Η Μαρία Μαυρουδή, το 1985

Ένα από τα πρόσφατα βιβλία της (2020)