Saloni.ca Archive

Μια εξαιρετική φωτογραφία. “Θεσσαλονίκη. Ταράτσα της εκκλησίας της Αγίας Παρασκευής [Αχειροποίητος], κατηλειμμένη από πρόσφυγες της Μακεδονίας” γράφει στη λεζάντα η πηγή. Δεξιά, βλέπουμε τον μιναρέ του Τσαρσαμπά. Το βάθος της λήψης, χρησιμοποιήσαμε χθες όταν μιλήσαμε για την είσοδο της μονής Βλατάδων και το καφενεδάκι εκεί πάνω.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1169847120171586

Οδεύοντας προς την νότια είσοδο της Μονής Βλατάδων. Φωτογράφος ο KF (Paul Fils), λήψη Μαρτίου 1917, για τον Γαλλικό Φωτογραφικό Τομέα.

Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1169845560171742

Σε ζουμ του πολυ ωραίου φόντου από μια λήψη του Οπερατέρ Τ, βλέπουμε την είσοδο όπως φαινόταν από μακριά. Αριστερά, μάλλον φαίνεται και το καφενεδάκι που είχαμε δει λίγες μέρες πριν. Και μια και ο λόγος για το καφενεδάκι που το είχαμε δει εδώ: https://archive.saloni.ca/1819 μια σύνθεση του Θόδωρου Νάτσινα δύο λήψεων, με επαναλαμβανόμενο βέβαια το δέντρο, αλλά με σύνθεση της καταπληκτικής θέας που απολάμβαναν οι επισκέπτες.

Ο φάρος κατασκευάστηκε το 1864 από την γαλλική Εταιρεία Οθωμανικών Φάρων. Σύμφωνα με ό,τι έχω εντοπίσει ως τώρα, αποτελεί την πρώτη υποδομή που κατασκευάστηκε στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης για την αντιμετώπιση των προβλημάτων (ή διευκόλυνση της διεξαγωγής) των μεταφορών με τα νέα μέσα που αρχίζουν να πιέζουν την περίκλειστη Θεσσαλονίκη. Η πρώτη εικόνα από την περίοδο του Α΄ΠΠ, η δεύτερη πιο σύγχρονη όπου φαίνεται η επέκταση που έγινε κάποια στιγμή στο βοηθητικό κτίριο του φάρου.

Η πρώτη εικόνα από το φιλμ που ανάρτησε ο κος Αϊβάζης σε σχόλιο στη σελίδα της ΘΧΠ.

Η δεύτερη από http://www.faroi.com/gr/megalo_emvolo_gr.htm.

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1164351477387817

Πρωτοχρονιά του 1917, ο οπερατέρ C της Γαλλικής Στρατιάς, κεντράρει στο τεράστιο δέντρο που υπήρχε σχεδόν στην γωνία Θεοφίλου με Επιμενίδου. «Στους δρόμους της πόλης. Η τουρκική συνοικία. Σπίτια», γράφει η λεζάντα στην πηγή [https://www.pop.culture.gouv.fr/], χωρίς παραπάνω πληροφορίες. Το σημείο αποκαλύπτεται, σε πρώτη φάση, χάρη στα κλαδιά του δέντρου και μετά επιβεβαιώνεται με τα στοιχεία που ακολουθούν.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1167030720453226

Αν και από διαφορετική γωνία λήψης, τα κλαδιά δείχνουν ότι πρόκειται για το ίδιο δέντρο. Ως σημείο ελέγχου της ταύτισης, το πορτοκαλί σπίτι – που το βλέπουμε και από την αντίθετη κατεύθυνση. Βρισκόταν στην Επιμενίδου (κίτρινο) λίγο κάτω από την ένωσή της με την Μπουμπουλίνας (μπλε). Δεν σώζεται. Στην αεροφωτογραφία, προστίθεται με κόκκινο η Θεοφίλου. Η πράσινη βούλα δείχνει περίπου το σημείο που υπήρχε το δέντρο. H φωτογραφία της πρώτης σύγκρισης, ολόκληρη και καθαρή. Ανάμεσα στα κλαδιά του δέντρου διακρίνεται ο Πρ. Ηλίας. Τα διώροφα αριστερά και δεξιά υπάρχουν ακόμα! Γι’ αυτό και την είχαμε «χρησιμοποιήσει» στην 1η φωτοπεριήγηση που είχε οργανώσει το 2015 ο Ian Kehoe με τους τότε διαχειριστές των ΠΦΘ. Και η φωτογραφία της δεύτερης σύγκρισης, πάλι από τα γαλλικά αρχεία.

Γοητευτικές ανηφοριές της άνω πόλης. Η οδός Δημητρίου Πολιορκητού στο ύψος της Μπουμπουλίνας. Για πρώτη φορά βλέπουμε τη Δημητρίου Πολιορκητού προς ανατολικά στο σύνολό της με τον φακό να φτάνει μέχρι τη σημερινή οδό Δωδώνης. Δύο φωτογραφίες του Albert Kahn είχαν ταυτιστεί στην ομάδα αποκαλύπτοντας τμήματα της οδού. https://archive.saloni.ca/860.

Η φωτογραφία ανήκει στην Σκοτσέζα νοσοκόμα Annie .J. Allan από το μακρινό 1916 και βρίσκεται στη ψηφιακή συλλογή του Royal College of Physicians and Surgeons of Glasgow. Παρουσιάσθηκε τον Φεβρουάριο του 2021 από τον Γιάννη Σιδηρόπουλο στις ΠΦΘ ασχολίαστη.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1171317300024568

Ο ιππόδρομος της Θεσσαλονίκης: αναπαραστάσεις του στο πλαίσιο της σημερινή δόμησης του αντίστοιχου πολεοδομικού χώρου

Νίκανδρος Καστανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1165443327278632

Η κρήνη με τον γρύπα. Αγ. Σοφίας και Ολύμπου σήμερα, Αριστοτέλους παλιότερα. Ακόμη 3 φωτογραφίες προστίθενται από την κρήνη αυτή, η οποία είχε αναγνωριστεί από τον Στάθη Ασλανίδη εδώ: https://archive.saloni.ca/398, όπου περιέχεται και η παλαιότερη λήψη της του Gaston Cherau τον χειμώνα του 1915

Δύο γενικές παρατηρήσεις σχετικά με τις λήψεις α. Είναι νεότερες. όπως είπαμε, σε σχέση με την λήψη του Gaston Cherau: Ο γρύπας έχει εξαφανιστεί μετά την λήψη του Cherau, β. το σκούρο χρώμα του -και τα σκούρα “τουβλάκια” που εμφανίζονται σε κάποιες από τις άλλες, μάλλον ήταν αποτέλεσμα “εικαστικής παρέμβασης” του τσαγκάρη για να ομορφύνει το στέκι του.

πηγή: https://www.pop.culture.gouv.fr

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1164994760656822

Η Αγ. Σοφίας λίγο πριν την Ολύμπου προς τα πάνω. Στο βάθος αριστερά διακρίνεται η κρήνη. Οπερατέρ Kj (Paul Jouve). Ημερομηνία λήψης σύμφωνα με την πηγή: 21/4/1916 Εντάσσεται εμβόλιμη στο φωτογραφικό οδοιπορικό, όταν ανηφορίσαμε την Αγ. Σοφίας και συγκεκριμένα εδώ: https://archive.saloni.ca/396

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1164993487323616

Μια ματιά στο οικοδομικό τετράγωνο 423 δοθείσης αφορμής μιας φωτογραφίας που αναρτήθηκε στο Delcampe και παρουσιάζει το πανόραμα της πόλης από την οροφή του δυτικού μεγάρου Bartissol στη ΝΔ γωνία της οδού Σαλαμίνος με τη Ναυάρχου Κουντουριώτου προς βορρά.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1164972057325759

Μια ματιά στο οικοδομικό τετράγωνο 423 δοθείσης αφορμής μιας φωτογραφίας που αναρτήθηκε στο Delcampe και παρουσιάζει το πανόραμα της πόλης από την οροφή του δυτικού μεγάρου Bartissol στη ΝΔ γωνία της οδού Σαλαμίνος με τη Ναυάρχου Κουντουριώτου προς βορρά. Πληροφορία από την αποδελτίωση που καθορίζει το Οικ. Τετράγωνο 423.

Έτσι εμφανίζονται οι ιδιοκτησίες του φακέλου για το οικοδομικό τετράγωνο 423 στο αρχείο με τα αποτελέσματα της οροθετικης επιτροπής. [Πηγή: Ιστορία της Επιχειρηματικότητας στη Θεσσαλονίκη, ΠΕΕΒΕ, Θεσσαλονικη 2004. Ημίτομος Β2, Θάλεια Μαντοπούλου-Παναγιωτοπούλου & Ευάγγελος Χεκίμογλου, σ. 373-374] Αποσπάσματα από τα κτηματολογικά σχεδιαγραμμάτα των Π.Τ. 49 και 876 από το χαρτογραφικό portal του Δήμου Θεσσαλονίκης που ευελπιστούμε στη γρήγορη αποκατάστασή του. Η θέση του φωτογράφου. Κάρτα που αναρτήθηκε στο Delcampe με τίτλο ¨10 SALONIQUE 1917 – Rue Salamine et le Quartier Général, Cliché H.L.¨ Απόσπασμα φωτογραφίας από το Γαλλικό Υπουργείο Πολιτισμού. Η λήψη έγινε από τον 3ο όροφο του δυτικού μεγάρου Bartissol. Φωτογραφία που αναρτήθηκε στο Delcampe. Η λήψη έγινε από τον 3ο όροφο του ανατολικού μεγάρου Bartissol . Φωτογραφία από το αρχείο της ιδωτικής συλλογής του Σπύρου Αλευρόπουλου. Κάρτα από το ebay. Παρόμοια αναρτήθηκε από τον Theodoros Natsinas (22 Νοεμβρίου 2015) και ταυτοποίηση Αθανάσιου Νικόπουλου στις ΠΦΘ. Ο φωτογράφος αποκαλύπτει μέρος της βόρειας πλευράς του Ο.Τ. Τοποθέτηση των φωτογραφικών λήψεων στο διάγραμμα.

Μέσω των λήψεων του Φωτογραφικού Τομέα της Γαλλικής Στρατιάς έχουμε τις περισσότερες -και αρκετά καλά οργανωμένες- εικόνες της Θεσσαλονίκης του Α’ΠΠ. Συσχετίζοντας μερικές από τις φωτό και διορθώνοντας την λάθος λεζάντα τους, ανακαλύπτουμε μια περιοχή της πόλης από την οποία -διαχρονικά- έχουμε ελάχιστες φωτογραφίες: τα Καραγάτσια.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1167753487047616

Τον Μάρτιο 2016, ο Οπερατέρ KF φωτογραφίζει αυτό το εντυπωσιακό κτίριο, που δεν βρίσκεται και στην καλύτερη κατάσταση… «Στους δρόμους της πόλης. Μακεδονίτικο σπίτι», γράφει η λεζάντα χωρίς καμία παραπάνω πληροφορία. Πολλά παιδάκια, γατούλα, ένα κομματάκι από ένα μάλλον βοηθητικό κτίριο στα δεξιά. Το πλάνο κλειστό, δεν μας δίνει κάτι από την ευρύτερη περιοχή που δεν μοιάζει πάντως να έχει πυκνή δόμηση. [Πηγή (όπως και για τις επόμενες) https://www.pop.culture.gouv.fr] Ο φωτογράφος το αποτυπώνει και από άλλη πλευρά. Ένα ακόμα παράσπιτο στα δεξιά, ένα σπίτι χωρίς κανένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό λίγο μακρύτερα αριστερά, και μία δυσανάγνωστη ταμπέλα οδού, που είναι το μόνο που μας προσφέρει κάποια επιβεβαίωση ότι όντως βρίσκεται στην πόλη και όχι σε κάποιο χωριό. Άλλος φωτογράφος -ο Οπερατέρ KD- μάς δίνει μερικές λήψεις με πολύ κόσμο. Ο τίτλος για όλες είναι: «Θεσσαλονίκη. Στους δρόμους της πόλης. Συνοικία του Βαρδάρη». Μια άμαξα προχωράει σε χωματόδρομο, αλάνα, κόσμος και λίγα μόνον σπίτια. Ανάμεσά τους, το χαρακτηριστικό μακεδονίτικο σπίτι! Και λίγο πιο δεξιά. Χωρίς την άμαξα πια, αλλά με ένα ακόμα σπίτι, με μυτερές απολήξεις στην μετόπη της στέγης του. Ζουμ στα τρία σπίτια και τον κόσμο. Άλλοι όρθιοι, άλλοι καθιστοί, καλοντυμένοι και χαλαροί. Στρέφοντας λίγο τον φακό του, ο φωτογράφος μάς δίνει άλλη πλευρά του ίδιου μέρους, όπως αποδεικνύεται απο το ‘κοινό’ σπίτι: δεξιά σε αυτήν, αριστερά στο προηγούμενο ζουμ. Αν και δεν έχει ξεκάθαρα ορατό δρόμο δίπλα του, βρίσκεται πάντως σε γωνία, μιας και έχει δύο (απόλυτα μη αναγνώσιμες) ταμπέλες. Εκτός απ’ αυτό όμως, μας δίνει διαφορετικό φόντο και τον λόγο να αμφισβητήσουμε τις λεζάντες και τελικά να «μετακομίσουμε» το πακέτο των φωτογραφιών. Σε σύγκριση με τη γνωστή πανοραμική από το Σατώ Μον Μπονέρ, η εικόνα των κάστρων είναι ίδια. Σχεδόν ίδιο και το «μπλε» κτίριο (το Λοιμωδών, αν θυμάμαι καλά). Απουσιάζει όμως το φουγάρο, κάτι που τοποθετεί την φωτογραφία του οπερατέρ KD στην ίδια μεν ευθεία, αλλά πιο «ψηλά» -πιο ανατολικά, με βάση τα σημεία του ορίζοντα. Δηλαδή, στα Καραγάτσια. Μια περιοχή που εκτεινόταν μεταξύ Αναλήψεως και Συνδίκα, περίπου από την Θερμοπυλών με πάνω όριο τις σημερινές Σόλωνος και Μακεδονίας, όπου και «περιορίστηκε» η ονομασία τα επόμενα χρόνια. Πρόσθετο στοιχείο για τη μετακόμιση των φωτογραφιών από τον Βαρδάρη -που γράφει η λεζάντα- στα Καραγάτσια είναι η ημερομηνία λήψης. Σύμφωνα με την πηγή, οι τρεις αυτές φωτό έχουν βγει στις 5 Μαρτίου 1916. Ανατρέχοντας στις εφημερίδες, βρίσκουμε ότι εκείνη τη μέρα (22 Φεβρουαρίου με το παλιό ημερολόγιο που ακολουθούσαμε τότε) ήταν Καθαρά Δευτέρα. Κλασικό σημείο εορτασμού της -κάτι που κράτησε για πολλά χρόνια- ήταν τα Καραγάτσια. Ο καιρός μάλιστα εκείνη την χρονιά ήταν θαυμάσιος, όπως μας πληροφορεί το απόσπασμα από την «Μακεδονία». Δυστυχώς, τα υλικά από κείνο το σημείο είναι ελάχιστα. Μία αεροφωτογραφία της περιοχής φτάνει στα όρια του σημείου που μας ενδιαφέρει. Σημειώνουμε με κίτρινο την Αναλήψεως, με μπλε την Καποδιστρίου (Π.Συνδίκα) και με κόκκινο την Χαλκιδικής. Από αλάνες και χωματόδρομους άλλο τίποτα! Τέλος, ένα ακόμα στοιχείο ίσως μας το προσφέρει η ίδια η φωτογραφία του σπιτιού με τη σοφίτα. Όρκο δεν παίρνω, αλλά μου φαίνεται ότι στην ταμπέλα γράφει «Κατακουζηνού». Η οποία, σύμφωνα με το ρυμοτομικό του 1919, ξεκινούσε από την Χαλκιδικής – άσχετα αν τότε, ήταν πιο πολύ σε φάση σχεδιασμού, παρά υπαρκτός δρόμος.