Saloni.ca Archive

Πιάνοντας την Αγ. Σοφίας από κάτω, γωνία με Νίκης, θα την ανέβουμε ολόκληρη μέχρι το τέλος της με τις διαθέσιμες φωτογραφίες της πριν την πυρκαγιά. Ίσως το πιο ολιγοφωτογραφημένο σημείο της παραλίας. Μακριά από τα πολυτελή ξενοδοχεία στο λιμάνι, μακριά και από την βόλτα του Λ. Πύργου, τα σπιτάκια από το υφαντουργείο του Σαϊα δεν προσφέρονταν για ντεκόρ. Τα ανατολικότερα απ αυτά μάλιστα παραχώρησαν τη θέση τους σε επικερδέστερες λόγω των συμμάχων χρήσεις.

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Η Αγ, Σοφίας στο κόκκινο βέλος, η δυτική μικρή παράλληλός της η Σολωμού με μπλε και το συγκρότημα με τα σπιτάκια που αποτελούσαν το εργοστάσιο Σαϊα, με το τεράστιο φουγάρο δικρινόμενο από όλα τα σημεία της πόλης. Μεγέθυνση του σημείου που μας ενδιαφέρει από χρονολογημένη φωτογράφιση 24/3/1899. Με κόκκινο η Αγ.Σοφίας, με μπλε η δυτική παράλληλός της, η Σολωμού. Ακόμη πιο παλιά και ευκρινέστερη από την προηγούμενη αυτή η καρτ ποστάλ. Η Σολωμού πάλι με μπλε. Στο βέλος η Αγ. Σοφίας. Και από την άλλη μεριά. Στη φωτο ν. 032 του Πιγκασού φαίνεται η αλλαγή στα ανατολικότερα σπιτάκια μέχρι την Σολωμού. Epicerie Française. Γαλλικόν εδωδιμοπωλείον. Το εδωδιμοπωλείον από κοντά. Μεγέθυνση χρονολογημένης, από τον Adrian Wright στις ΠΦΘ, φωτογραφίας στις αρχές Οκτωβρίου 1915. Σολωμού και Αγ. Σοφίας. Το σημείο έχει πάρει σχεδόν την μορφή του που θα έχει και τον Αύγουστο του 1917. Απόσπασμα φωτογραφίας του Gaston Chérau με την Αγ. Σοφίας από τη θάλασσα. Το οικόπεδο δίπλα στα λουτρά Μποτόν έχει αξιοποιηθεί. Τα λουτρά Μποτόν αριστερά, πιο δίπλα η περίφραξη μαρτυρά τα έργα για την κατασκευή καταστημάτων και μετά η Αγ. Σοφίας. Η είσοδος των λουτρών Μποτόν. Το οικόπεδο δίπλα στα λουτρά Μποτόν έχει ήδη αξιοποιηθεί. Απ την αντίθετη πλευρά, λίγο πριν την κατασκευή της γραμμής του τρένου. Προγενέστερη της προηγούμενης. Το κτίσμα των λουτρών Μποτόν φτιάχτηκε εσπευσμένα προφανώς για την εξυπηρέτηση των αναγκών των συμμαχικών στρατευμάτων. Bains de Santé δίπλα στο κύμα. Μπροστά μας ακριβώς η αρχή της Αγ. Σοφίας. Είμαστε έτοιμοι να την ανηφορίσουμε.

ΥΦΑΝΕΤ – μια φωτογραφία, αγνώστου ημερομηνίας, και ορισμένα επιπλέον στοιχεία για την επιχείρηση και τον Αθ. Μακρή, μ ένα κείμενο για την ΥΦΑΝΕΤ από τον Γιώργο Κωτσίδη

“Η Υφανέτ για χρόνια ήταν σημείο αναφοράς για τους κατοίκους της ανατολικής Θεσσαλονίκης και κυρίως των κοντινών συνοικιών όπως της δικής μου της Αγίας Τριάδας . Πάρα πολλοί κυρίως γυναίκες της περιοχής, εργαζόταν στην Υφανέτ σε συνεχείς βάρδιες . Ήταν καλό εργοστάσιο εργοδοτικά άριστο κι όλοι ήταν ευχαριστημένοι . Η ΥΦΑΝΕΤ και ο Αθ. ΜακρήςΟι μηχανές ακουγόταν πολύ δυνατά από έξω όταν πέρναγες ακόμη και σε μεγάλη απόσταση , μια και τότε τα αυτοκίνητα ήταν ελάχιστα και η περιοχή ήταν μακριά από λεωφόρους . Κάποια στιγμή μάθαμε η Υφανέτ κλείνει . Δεν ήταν και λίγο μια ολόκληρη περιοχή ζούσε κι εργαζόταν εκεί . Σήμερα θλιβερά κουφάρια απέμειναν μόνο . Κάποια μέρα κοιτώντας ψηλά έψαχνα να βρω την καμινάδα της . Δεν υπάρχει ούτε κι αυτή που φαινόταν από πολύ μακριά και μας προσανατόλιζε. Ένα καλό ίσως άφησε πίσω της , το διπλανό ρέμα . Θυμάμαι το ανεβοκατεβαίναμε σαν περιπέτεια κυρίως τις απόκριες πηγαίνοντας από την γειτονιά στον λάκκο δίπλα στο λόφο της Τούμπας . Εκεί βρίσκαμε ατσάλινους σκελετούς που τους πετούσαν από το διπλανό εργοστάσιο και μ αυτούς φτιάχναμε αποκριάτικες στολές μεγάλων ηρώων με πανοπλίες ξίφη . Το ρέμα λοιπόν αυτό στο σημείο εκείνο παραμένει αλώβητο σε πείσμα των καιρών στη θέση του , καταπράσινο , ζούγκλα σωστή . Δεν ξέρω αλλά μια δημοτική αρχή με λίγη φαντασία θα μπορούσε με βάση το ρέμα να αναπλάσει την περιοχή και την Υφανέτ και να την κάνει χώρο ζωής , θάταν ίσως μια ανάσα στην πηγμένη από πολυκατοικίες πόλη μας”.

Η φωτογραφία από το βιβλίο του Π. Γεωργούλη “Η βιομηχανική κληρονομιά της Θεσσαλονίκης”, 2005

Η ανέγερση του διδακτηρίου της Μητρόπολης- (μετέπειτα Βιομηχανικής Σχολής) Αγίας Σοφίας 3, γύρω στο 1938, μ’ αφορμή το δυστύχημα της κατάρρευσης του τρίτου ορόφου του, στις 4-6-1938 Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. [Από το αρχείο του αρχιτέκτονα Νικόλαου Μητσάκη (1899-1941)] [βλ. και ακόμη μία σχετική ανάρτηση εδώ: https://archive.saloni.ca/154 Το πρωτοσέλιδο στο Φως της επομενης μέρας. 5/6/1938

Το διδακτήριο της Μητρόπολης γύρω στο 1948. Τότε χρησιμοποιήθηκε ως δικαστήριο διαφόρων περιπτώσεων αντιστασιακών, όπως π.χ. της ομάδας ΟΠΛΑ. [Από το βιβλίο “Θεσσαλονίκη 1912-2012, Η Αρχιτεκτονική μιας Εκατονταετίας” του Β. Κολώνα, Θεσσαλονίκη, 2012, σελ. 140] Αρχιτεκτονικά σχέδια του Ν. Μητσάκη, 1936-7 Αρχιτεκτονικά σχέδια του Ν. Μητσάκη, 1936-7 Ο αρχιτέκτονας Νίκος Μητσάκης (1899-1941) γεννήθηκε έζησε και σπούδασε στην Αθήνα. Ανήκει στην ομάδα των πρώτων σπουδαστών της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πολυτεχνείου, στην οποία γράφτηκε το 1917, αμέσως μετά τη σύσταση της και αφού είχε προηγηθεί μια αποτυχημένη προσπάθεια εισόδου στη σχολή Πολιτικών Μηχανικών. Αποφοίτησε το 1921 και στρατεύτηκε αμέσως, συμμετέχοντας στην Μικρασιατική εκστρατεία. Το 1926 διορίσθηκε στην Υπηρεσία Τεχνικών ‘Έργων του Υπουργείου Παιδείας ενώ το διάστημα Ιούνιος 1930 – Οκτώβριος 1930 και από τον Ιούνιο 1931 υπήρξε προϊστάμενος του Γραφείου Μελετών των Νέων Σχολικών Κτιρίων. Ακόμη, από το 1931 έως το 1933 διετέλεσε Επιμελητής Κτηριολογίας στην έδρα του Hébrard. Σκοτώθηκε το 1941, κατά την υποχώρηση του ελληνικού στρατού, σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα.

Αξίζει να επισημανθεί ο πιτσιρικάς που κάνει πατίνι στην Αγίας Σοφίας Από την πλευρά της Προξένου Κορομηλά

Το διδακτήριο της Μητρόπολής, γύρω στο 1960

όπως παρατήρησε η κ. Delisa Elis: Ο αρχικός σχεδιασμός ,οπως φαίνεται στα σχέδια του αρχείου ,ήταν 3 όροφοι ,σήμερα παρ´ όλο το “δυστύχημα” το κτήριο έχει 4 ορόφους .

Βγαίνοντας από την νότια πύλη της Μονής Βλατάδων, δίπλα από το Ηγουμενείο, στα 1917. Λήψη από τον Γαλλικό Φωτογραφικό Τομέα.

Γύρω στα 1900, το παλιό ηγουμενείο αριστερά

Léon Busy 1918 για τα Αρχεία του Πλανήτη.

Η αυτοχρωμία από το ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΓΧΡΩΜΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ 1913 & 1918, εκδ Ολκός

1933, το νεότερο ηγουμενείο που υπάρχει και σήμερα.

Από το αρχείο της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών

Κατοχική

Αρχές δεκαετίας 60.

Στο σημερινό πάρκο της οδού Κλαυδιανού στη συμβολή της με τη Μετεώρων

και η τεκμηρίωση

Τρεις στερεοσκοπικές γυάλινες πλάκες του 1917. Η εκκλησία ξεχωρίζει στο κέντρο Το εσωτερικό της εκκλησίας, κτίσμα του 1818. Η παλιότερη δυτικά εκτός των τειχών.

Το εσωτερικό της εκκλησίας σήμερα από: https://parallaximag.gr/thessaloniki/agios-athanasios-evosmos

Ο φωτογράφος σημείωσε στο περιθώριο της πλάκας: “Μια γριά συνοδευόμενη από τις κότες της τρέχει να μπει μέσα στο σπίτι της για να μην φωτογραφηθεί”.

Μετά την πυρκαγιά του 17 δεν σχεδιάστηκε μόνον η νέα πόλη από τον Εμπράρ, αλλά και πολλά δημόσια κτήρια. Ο κ. Πασβάντης στην ΑΘ παρουσίασε το σχέδιο του Εμπράρ για το δημαρχιακό μέγαρο, ενώ ο χώρος όπου θα ανεγειρόταν ήταν προσδιορισμένος. Η “πλατεία Δικαστηρίων” ή αλλιώς “πλατεία Δημαρχίας” ή πλατεία της Ρωμαϊκής αγοράς, όπως την ξέρουμε σήμερα. Παρουσιάζουμε εδώ μια μακέτα η οποία τροποποιούσε το σχέδιο Εμπράρ από την Τεχνική υπηρεσία του Δήμου. Ο πόλεμος άλλαξε πολλά πράγματα και όχι μόνον τα σχέδια του Δημάρχου. Σχέδιο Εμπράρ για το Δημαρχιακό μέγαρο. Η μακέτα του νέου Δημαρχείου στο Φως, 31/8/1940. Η μελέτη είναι “αποπερατούμενη” και θα αποσταλεί στο Υπ. Συγκοινωνιών προς έγκριση. Ο χώρος που θα φιλοξενούσε το Δημαρχιακό μέγαρο, σε ανάρτηση της Κατερίνας Τσιρέλη από ΠΦΘ. Απέναντι από τα Δικαστήρια.

Το αναψυκτήριο του Λ. Πύργου με την Μαίρη Σοίδου !!! ΑΝΑΨΥΚΤΗΡΙΟ Λ, ΠΥΡΓΟΥ – ΜΑΙΡΗ ΣΟΙΔΟΥ από τον Γιώργο Κωτσίδη

Μπροστά στον Λευκό Πύργο υπήρχε το υπαίθριο αναψυκτήριο του Λευκού Πύργου εκεί που τα καλοκαίρια η Μαίρη Σοΐδου παρουσίαζε σαν κομφερανσιέ το πρόγραμμα με απίστευτη άνεση μεγάλης σταρ . Τραγουδούσε , χόρευε , έλεγε καλαμπούρια , ανέκδοτα , έκανε αστεία . Ήταν καταπληκτική σοουγούμαν , φορούσε συνήθως παντελόνι ανδρικό , σμόκιν με ημίψηλο καπέλο , λευκό η μαύρο και διασκέδαζε με οτιδήποτε μπορεί κανείς να φανταστεί το ακροατήριό της . Η μεγάλη της αγάπη ήταν η γαλαρία και τα πιτσιρίκια που ούρλιαζαν μαζί της και που την αποθέωναν κάθε βράδυ τραγουδώντας και χορεύοντας μαζί της με την προτροπή της . Γαλαρία ήταν οι τζαμπατζήδες που δεν είχαν να πληρώσουν μία πορτοκαλάδα για παρακολουθήσουν το πρόγραμμα καθιστοί και στεκόταν όρθιοι γύρω γύρω κοντά στα τραπεζάκια που φαίνονται και στην φωτογραφία . Η μεγάλη αγάπη στα παιδιά που παρακολουθούσαν το πρόγραμμα εκδηλωνόταν , σε ένα από τα τραγούδια της που το ρεφρέν τελείωνε με την φράση ‘’ Αχ Μαίρη ‘’ τότε τα πιτσιρίκια την επαναλάμβαναν με όση δύναμη φωνής είχαν σχεδόν τσιρίζοντας κι αυτό επαναλαμβανόταν πάρα πολλές φορές το βράδυ . Το υπαίθριο αναψυκτήριο ήταν ανοιχτό δεν υπήρχε περίφραξη γύρω του. Μέσα στο μεγάλο κτίριο υπήρχε και το κλειστό Θέατρο του Λευκού Πύργου . Τον Χειμώνα έδιναν εκεί παραστάσεις τοπικοί καλλιτέχνες , Αθηναϊκοί θίασοι και ξένοι καλλιτέχνες . Μετά την κατεδάφισή του αντικαταστάθηκε από το Βασιλικό Θέατρο

Η πολυκατοικία “Ο Φάρος”, στη θέση της κατοικίας Αγγελάκη.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Το 1962 κτίστηκε στην τότε Βασ. Σοφίας 24 (σημ. Εθνικής Αμύνης 22) η πολυκατοικία με τ’ όνομα “Ο Φάρος”. Εκεί στεγάστηκε ένα Φοιτητικό Οικοτροφείο της Εκκλησίας και το βιβλιοπωλείο “Η Ζωή”. Από την αρχή, στο κτίριο αυτό είχε και το γραφείο του ο αρχιμανδρίτης και ιεροκήρυκας της Μητρόπολης, Λεωνίδας Παρασκευόπουλος, ο οποίος διορίστηκε από τη χούντα ως μητροπολίτης Θεσσαλονίκης το 1968 (και διατήρησε τη θέση αυτή μέχρι το 1974). Σήμερα στεγάζεται, εκτός από το Φοιτητικό Οικοτροφείο της Εκκλησίας, και η Χριστιανική Φοιτητική Ένωση Θεσσαλονίκης. Αυτός “Ο Φάρος” δεν έχει καμία σχέση με το “Φάρο της Σχολής Τυφλών”.

Το ιστορικό ενδιαφέρον, περάν του θρησκευτικο-ιδεολογικού, είναι ότι στη θέση αυτή ήταν, τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, η κατοικία της οικογένειας Αγγελάκη. Την περίοδο 1931-1941 στεγάστηκε το Δημαρχείο Θεσσαλονίκης. Επίσης χρησιμοποιήθηκε για κάποιο διάστημα ως ιδιωτικό σχολείο της Αγλαΐας Σχινά, κάποια άλλη περίοδο ως οικοτροφείο θηλέων της Αθηνάς Παλαμήδου και μετά την κατοχή ως φροντιστήριο.

Ένα ερώτημα, με δύσκολη απάντηση, είναι: πώς και γιατί έγινε η μεταβίβαση της κυριότητας του συγκεκριμένου χώρου από την οικογένεια Αγγελάκη στην εκκλησιαστική οργάνωση “Η Ζωή”;

[Από τα αρχεία του Κέντρου Ιστορίας του Δήμου Θεσσαλονίκης] [Από το βιβλίο “Θεσσαλονίκη 1912-2012. Η Αρχιτεκτονική μιας Εκατονταετίας” του Β. Κολώνα, Θεσσαλονίκη, 2012, σελ. 220] Λεωνίδας Παρασκευόπουλος (1904-1984) Κατοικία οικογένειας Αγγελάκη, την περίοδο του μεσοπολέμου Μακεδονία 23/1/1918 τα ενοίκια που κατέβαλλε ο Δήμος για το σπίτι του Αγγελάκη Η παλιά κατοικία της οικογένειας Αγγελάκη, με οπτική γωνία από την οδό Μανουσογιαννάκη και δίπλα στην εκκλησία των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Κατοικία Οικογένειας Αγγελάκη (δημαρχείο Θεσσαλονίκης), τη δεκαετία 1930 Δημοσθένης Αγγελάκης (;-1913)

Ήταν ένας μεγαλοκτηματίας, τραπεζίτης και πρόκριτος της Ελληνικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης. Γεννήθηκε στην Αταλάντη. Ο πατέρας του ήταν δικαστικός και δήμαρχος της γενέτειρας του. Άρχισε τη σταδιοδρομία του ως γραμματέας του Ροδοκανάκη στο Λιβόρνο. Στη συνέχεια διορίστηκε πρόξενος της Ελλάδος στην Ξάνθη και το 1873 εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου μίσθωσε τα αγροκτήματα της μονής Βλατάδων και τα μεταλλεία Χαλκιδικής. Το 1908 συμμετείχε στο διοικητικό συμβούλιο της “Αγγλοελληνικής Εταιρείας”. Ήταν επίσης γνωστός τραπεζίτης στη Θεσσαλονίκη, μια και χρημάτισε ο πρώτος διευθυντής της Τράπεζας Μυτιλήνης κι αργότερα άνοιξε δική του τράπεζα Κωνσταντίνος Αγγελάκης (1874 -1965)

Ήταν γιός του Δημοσθένη Αγγελάκη. Ήταν μεγαλοκτηματίας. Είχε στη κυριότητα του μεγάλες εκτάσεις στην περιοχή Ανθεμούντος του χωριού Ταγαράδες. Επίσης εκμεταλλευόταν ένα τσιφλίκι στη Νέα Ραιδεστό. Είχε και βιομηχανικές δραστηριότητες , όπως π.χ. το 1931 ίδρυσε, με τον Κάρολο Μοδιάνο και τον Μωυσή Ερρέρα, εργοστάσιο κατασκευής συρματοπλεγμάτων Κωνσταντίνος Αγγελάκης (1874 -1965)

Όπως κάθε καλός επιχειρηματίας έτσι κ αυτός ασχολήθηκε με τα κοινά. Όχι μόνο με την Ελληνική Κοινότητα την Οθωμανική περίοδο, αλλά και με τα πολιτικά τεκταινόμενα στη Θεσσαλονίκη. Την περίοδο της αντιπαράθεσης του Βενιζέλου με το βασιλιά Κωνσταντίνο, υποστήριξε από την αρχή τον Βενιζέλο κι έμεινε πιστός στον πολιτικό του χώρο. Την εμπιστοσύνη του αυτή την εκτίμησε ο Βενιζέλος και οι συνεργάτες του και τον διόρισαν δήμαρχο Θεσσαλονίκης το 1916. Έτσι ήταν ο πρώτος Έλληνας δήμαρχος της πόλης και ολοκλήρωσε τη θητεία του αυτή το 1920. Το 1923 συμμετείχε στις εκλογές του 1923 με το κόμμα των Φιλελευθέρων και ήρθε 5ος στο νομό Θεσσαλονίκης (με 41.758 ψήφους όπου ο Βενιζέλος πήρε 42.391 ψήφους). Όταν το 1925 προσπάθησε να εκλεγεί στο αξίωμα του δημάρχου Θεσσαλονίκης, φαίνεται ότι δεν μπόρεσε να συμβιβάσει τις εσωκομματικές αντιπαλότητες των Φιλελευθέρων στη συγκεκριμένη εκλογική προσπάθεια. Δεν εγκατέλειψε όμως τις συλλογικές δραστηριότητες. Έτσι συμμετείχε, τότε, στον Κτηματικό Σύνδεσμο Θεσσαλονίκης και στο διοικητικό συμβούλιο του Γεωργικού Επιμελητηρίου.

Σ ένα κείμενο του Γιάννη Γκλαρνέτατζη σχετικά με τις Δημοτικές εκλογές στην πόλη, ο Αγγελάκης το 1925 βγήκε δεύτερος μετά τον Μηνά Πατρίκιο, υποστηριζόμενος από βενιζελικούς αλλά και τον Πάγκαλο, και τις εφημερίδες Μακεδονικά Νέα και Νέα Αλήθεια με 4.737 ψήφους (26,41%). Οι εκλογές ξανάγιναν και ο Αγγελάκης βγήκε πάλι δεύτερος με 4.504 ψήφους (31,1%) Η Μακεδονία είχε υποστηρίξει τον άλλο βενιζελικό, Πέτρο Συνδίκα. Επίσης διεκδίκησε άλλες 2 φορές το αξίωμα. Το 1929 θα είναι τρίτος με 3.776 ψήφους (12,4%) και το 1930 πέμπτος με μόλις 368 ψήφους (1,1%). Στην ουσία ο Αγγελάκης δεν ήταν ποτέ εκλεγμένος δήμαρχος. 1916-20 ήταν διορισμένος από τον Βενιζέλο. Κωνσταντίνος Αγγελάκης (1874 -1965)

Σε κοινωνικο-φιλανθρωπικό επίπεδο συμμετείχε στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό Θεσσαλονίκης όπου του δόθηκε η θέση του επίτιμου ισοβίου αντιπροέδρου. Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με μια μαρτυρία, ήδη από τη δεκαετία του 1930 διέμενε στη γειτονιά της βίλας Μόρντωχ (σήμερα στεγάζονται οι υπηρεσίες του Ε' διαμερίσματος Θεσσαλονίκης και του Οργανισμού Ρυθμιστικού Θεσσαλονίκης), δηλ. κοντά στη γωνία Βασ. Όλγας με την 25η Μαρτίου. [Βλ. http://www.theanatoliagazette.com/interview_andreas_mordoh/ ] ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 23/11/1965, σελ.3 Το τελευταίο σπίτι των Αγγελάκη όπως το είχε τοποθετήσει ο Γ. Ταχιάος στις ΠΦΘ