Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Λήψεις του 1991 και 1992 που μπορούν να προστεθούν σε αναρτήσεις που έχουν γίνει σχετικές αναφορές ή και ολόκληρα αφιερώματα Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02QPBqisMpp6RwxB6z1Wjvn7cmJy2o3ZMtXwSU6JZBqJhCnASVvYFbP8k2FPmWpgodl

Ο κινηματογράφος Πάνθεον στο Βαρδάρη https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1077997889356510 https://archive.saloni.ca/1685

Το ξενοδοχείο Αργώ (παλιότερα Νέαι Σέρραι) στην οδό Ελένης Σβορώνου με Εγνατία. https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1052776421878657 https://archive.saloni.ca/1644

Το ξενοδοχείο Αύγουστος στην Σβορώνου https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1053967591759540 και https://archive.saloni.ca/1645

Το ξενοδοχείο Μινέρβα Εγνατίας 44 με Συγγρού. https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1081957778960521 και https://archive.saloni.ca/1730

Το ξενοδοχείο Νέα Μητρόπολις, Πτολεμαίων και Συγγρού https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1065505203939112 https://archive.saloni.ca/1665

Από την Μητρ. Γενναδίου εκεί όπου ήταν η στοά Χορτιάτη. Εδώ στη θεμελίωσή τους τα κτίρια που την αντικατέστησαν. Η πρώτη σειρά με τις πολυκατοικίες που έβλεπαν προς την Μενελάου είχε ήδη κτιστεί. https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1085560601933572 https://archive.saloni.ca/1715

Βασ. Όλγας 71, η οικία Ναφίζ https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=924861101336857&id=204212503401724 https://archive.saloni.ca/1458

Βασ. Όλγας 105, βίλα Αχμέτ Καπαντζή ως έδρα του Ελλ. Ερυθρού Σταυρού https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=947319319091035&id=204212503401724 https://archive.saloni.ca/1479

Η βίλα Σιάγα, Όλγας 131 με Πέτρου Συνδίκα https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1002301640259469&id=204212503401724 https://archive.saloni.ca/1559

3000 περίπου σχέδια με <Αποτυπώσεις Νεοκλασικών Κτηρίων> θα έχουν μόνιμη θέση στο υπό ίδρυση Ίδρυμα < ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ> που θα εγκατασταθεί στο “Γκέρτσειο” Εκκλησιαστικό Ίδρυμα στην Κοζάνη. Μεταξύ αυτών και κτιρίων της Θεσσαλονίκης. Εδώ αναρτώνται τρία σχέδια από γνωστά κτίρια της πόλης μας. Η είδηση από https://kozan.gr/archives/384354

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid024UBWcgvUDTu1ASyBZm4q31Bc29ztac4pkkujZcp9stkPSYKpGXSWL6g9Zeigqbrjl

Βίλα Μορντώχ

Casa Bianca

Τσιμισκή 53

Το κτίριο στην Τσιμισκή 53

Φωτογραφίες από το Γαλλικό υπουργείο πολιτισμού και μία από δημοπρασία αποτυπώνουν συνολικά την πλατεία. Κάποιες από αυτές κυκλοφόρησαν στο παρελθόν επιχρωματισμένες ως επιστολικά δελτάρια. Εξαιρετικές σε ανάλυση με μοναδικές λεπτομέρειες μας προσφέρουν ένα ταξίδι στο χρόνο. Παραθέτουμε μερικές συσχετίσεις με τις οδούς που βλέπουμε περιμετρικά της ΒΑ γωνίας για τους φίλους που δεν την έχουν επισκεφτεί.

Στον χάρτη από εδώ: https://archive.saloni.ca/816 κι εδώ: https://archive.saloni.ca/1125

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02CtTdhahj7ic2NtWYHgop2LCavCaMsp83N1GkMffSJk9Fr2iiHQbk3aMScYjhi2wGl

Φωτογράφος: René Prouho, ημερομηνία λήψης Οκτώβριος 1916 Από την σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Γαλλίας.

Φωτογράφος: René Prouho, ημερομηνία λήψης Οκτώβριος 1916 Από την σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Γαλλίας.

Φωτογράφος: René Prouho, ημερομηνία λήψης Οκτώβριος 1916 Από την σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Γαλλίας.

Φωτογράφος: René Prouho, ημερομηνία λήψης 22/4/1916 Από την σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Γαλλίας.

Φωτογράφος: υπολοχαγός Homolle, ημερομηνία λήψης 12/10/1915 Από την σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Γαλλίας.

Αλέξανδρος Σαββόπουλος: Φωτογραφία αναφοράς του ιδίου σημείου με επιπρόσθετες λεπτομέρεις της κρήνης και του ξύλινου μιναρέ. Αν δεν ξεγελιέμαι στην αρχική φωτογραφία, διακρίνουμε και οθωμανικές ταφόπλακες στα δεξιά μας

Στις φωτογραφίες του 19ου αι. φαίνεται το νεκροταφείο να επεκτείνεται και να καταλαμβάνει στο σύνολό της την πλατεία. Τα όριά του δεν μας είναι γνωστά. Ο Βασίλης Δημητριάδης τα τοποθετεί βόρεια του τουρμπέ, στις φωτογραφίες τα βλέπουμε σ' όλη την πλατεία. Ίσως καταγράφονται διαφορετικές εποχές. Η λήψη των φωτογραδφιών έγινε από τη Μονή Βλατάδων και όχι από τον Όσιο Δαυϊδ που αναφέρεται σε διάφορες εκθέσεις, ομάδες και σελίδες στο διαδίκτυο.

Φωτογράφος: Alméry Lobel-Riche, ημερομηνία λήψης 14/1/1917 Από την σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Γαλλίας.

Όμορφη φωτογραφία του πρώην γαλλικού νοσοκομείου, εκεί που αργότερα θα στεγαζόταν το κλειστό σήμερα νοσοκομείο “Άγιος Παύλος”, στη διασταύρωση των οδών Φράγκων και Τύπου. Πίσω του μόλις και διακρίνεται το καμπαναριό της Καθολικής εκκλησίας. Εκτιμώ με επιφυλάξεις ότι αναφερόμαστε στην δεκαετία του 1930. Προσφέρεται από τον δημοπρατικό οίκο Φαϊτατζή.

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02MYcDqSyTm8FGfd89qrKzyasayJknFS2JpBAoTHCDxraez1ZTRxgrhZDhTJVDDA6Ql

Στην είσοδο του Γαλλικού νοσοκομείο “Άγιος Παύλος”, τη δεκαετία του 1950. Στο κέντρο ο τότε διευθυντής του νοσοκομείου Τάσος Αστεριάδης και δεξιά η σύζυγός του Αίγλη.

[Από το βιβλίο “Θεσσαλονίκη, μια πόλη ανθρώπων”, Θεσσαλονίκη, 2017, σελ. 116] και τον Νίκανδρο Καστανίδη

Σύγχρονη φωτογραφία από Brasilis Selepao

Στιγμές ξεκούρασης, στην πλατεία Βαρδαρίου. Βρισκόμαστε ακριβώς ανάμεσα στην γνωστή κυκλική ποτίστρα και στο ξύλινο κιόσκι με την περίτεχνη σκεπή από κεραμίδια, με τον φακό να εστιάζει στην αρχή της οδού Λαγκαδά.

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02mofuKrcriHVQBBeuR4HePHXVgs1WydDEnEpGxXmZqdRkj5pZ17zhU3WkYN41bExEl

Την ίδια περίπου περίοδο, ένας πλανόδιος οπωροπώλης λίγο πιο μπροστά και ακριβώς στην γωνία του κιοσκίου. Διακρίνεται η ταμπέλα του Καπνοπωλείου “Η Ελλάς”.

Η αναζητούμενη φωτογραφία εδώ και μερικά χρόνια συσχετίζεται με μία πρόσφατη ταύτιση σε έναν από τους κεντρικότερους δρόμους της πόλης, τη διασταύρωση της Εγνατίας με Λέοντος Σοφού. Ο φωτογράφος στέκεται στη Λέοντος Σοφού στο ύψος της Κολόμβου και βλέπει την άνοδο προς την Εγνατία.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02AMnr2djWA8EvG9LD9BoqiA6gC4y7rFNoZTqa6yoCoAScGrFqnQZqKQUtK7v2VziAl

Η φωτογραφία από την συλλογη του Paul Albarel με κωδικό αναφοράς AD11-1499 και τίτλο “Une rue de Salonique”.

Οι δρόμοι στην φωτογραφία

Αρκετά στοιχεία αποκαλύπτουν τη γωνία όπως το δέντρο, η κολόνα φωτισμού, το χαρακτηριστικό υπόστεγο εκατέρωθεν της γωνίας και άλλα.

Στη σημερινή ρυμοτομία από τη γωνία της Λέοντος Σοφού με Βαλαωρίτου. Την εποχή της λήψης η σημερινή Βαλαωρίτου στο κομμάτι αυτό ονομαζόταν Κολόμβου σύμφωνα με τον χάρτη ρυμοτομίας του 1919.

Με τον φακό του Πλάτωνα Κλεανθίδη να καταγράφει το πρώτο κομμάτι της.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0gCzRiYh46rk1A7m2fN2QUtg7ENtusCWfuYhY69FY82caiMEk3sWEfRRajWj9Tpk1l

Με πλάτη στη Μουσών και κοιτάζοντας προς τα ανατολικά, βλέπουμε απέναντι το σπίτι που ‘έκλεινε’ τον δρόμο μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’90. Στην ουσία, απλώς ακολουθούσε την παλιά φιδωτή χάραξη της Αιόλου. Από τη δεκαετία του ’60, όμως, το σημείο εκείνο άρχισε να ισιώνει και η νέα οικοδομική γραμμή είναι αυτή που ορίζεται από την πολυκατοικία των ‘60ς που φαίνεται στο βάθος, αριστερά από την κολώνα της ΔΕΗ. Από την εικόνα αυτή διατηρούνται ακόμα μόνον το τελευταίο στο νότιο πεζοδρόμιο και το δεύτερο αριστερά (από το οποίο εδώ διακρίνεται μόνον η μάντρα του).

Και από την άλλη πλευρά. Ίσια μπροστά το 7, και αριστερά του η αυλόπορτα του 5α. Η πόρτα υπάρχει ακόμα, αλλά οδηγεί σε νεοπαραδοσιακό. Το μπαλκονάκι στο νότιο πεζοδρόμιο αριστερά ανήκει σε διώροφο που επίσης διατηρείται.

Στον χάρτη με την εικόνα της Αιόλου κατά τα οθωμανικά χρόνια, σημειώνουμε τις γωνίες λήψης των φωτογραφιών και το σπίτι με τα συνθήματα. Στον χάρτη του, ο Β. Δημητριάδης δεν γράφει οθωμανικό όνομα του δρόμου που, κατά το μεγαλύτερο μέρος του, ανήκε στην συνοικία του Ικί Σεριφέ (Ταξιαρχών), ενώ η ανατολική του πλευρά ήταν το σύνορο με την συνοικία Αχμέτ Σουμπασι. Ωστόσο, στα αντίστοιχα κεφάλαια και στα ίντεξ, την αναφέρει ως οδό Μεντρεσέ [Τοπογραφία της Θεσσαλονίκης, σ. 94, 100, 486, 505]. Κάπως περίεργο, αν σκεφτεί κανείς ότι συνήθως τα ονόματα των δρόμων αφορούσαν είτε κάτι που βρισκόταν επί αυτών, είτε κάτι από το οποίο ξεκινούσαν ή κατέληγαν. Και επί της Αιόλου ή στις άκρες της δεν φαίνεται λογικό να υπήρχε μεντρεσές. Την συνέχεια και το τέλος της Αιόλου με την κρήνη θα τα δούμε άλλοτε.

Για την ώρα, κλείνουμε με κάτι ακόμα από τα ελάχιστα κοινά στοιχεία που έχουν οι φωτογραφίες του ’82 με το σήμερα: την πελώρια δάφνη στα όρια της Αιόλου 3 με την Αιόλου 5. Πετσοκόπηκε για να χτιστεί το νούμερο 3 (πρώτο στα αριστερά, στην ‘σύγχρονη’ φωτό), μεγάλο κομμάτι της έπεσε από τον αέρα τον Οκτώβριο του 2017 κι όμως βαστάει ακόμα.

Η Εμπορική Στοά Εγνατίας 45. Μια φωτογραφική διαδρομή αντίστροφη στο χρόνο.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid01EESH7vVvXhfxZ4CzPZHzYtiR1ZYm5QwcFQhf2vYXQ2emfoUXdSERemR8d5QQsBZl

Ανάμεσα σε δύο μεσοπολεμικά κτίσματα, η σημερινή πολυκατοικία δεν είναι από τις ομορφότερες της Εγνατίας. Στο ισόγειό της είναι η Στοά Εμπόρων. Σημερινή ονομασία Bord de l'eau. Η μεσοπολεμική πολυκατοικία αντικαταστάθηκε μάλλον την δεκαετία του 70.

Πρέπει να πάμε σχεδόν 60 χρόνια πίσω για να δούμε την μεσοπολεμική τετραώροφη στην πιο κοντινή απεικόνισή της. Ανάμεσα στα ξενοδοχεία Εμπορικόν και Μέγας Αλέξανδρος.

Από το lifo: https://www.lifo.gr/retronaut/11-fotografies-apo-ti-thessaloniki-tis-dekaetias-toy-60?fbclid=IwAR3KFzHE0ZWiRuLNkW5U6Dt3ssb9zDek6JLbo5K0O9NvTubEyArqCGkvuWM

Από κοντά η ονομασία Εμπορική Στοά, με την οποία ήταν γνωστό το κτίριο.

Κατοχική. Με το υπερυψωμένο στηθαίο στην ταράτσα και με την προεξοχή κατά μήκος αυτής που λειτουργούσε και σαν στέγαστρο των μπαλκονιών του τελευταίου ορόφου.

Αριστερά το πρώτο.

Στη σειρά των πολυκατοικιών του βορινού μετώπου ξεχώριζε από μακριά. Στο βάθος πριν το Χαμζά Μπέη.

Η παλιά αρίθμηση: Εγνατίας 51

H παλιότερη αναφορά που βρήκε ο Στάθης Ασλανίδης ήταν στα 1930: Απέναντι από την Δημαρχία

Μεσοπολεμική. Δεξιά η Εμπορική Στοά, αριστερά το μεγάλο κτίριο που στέγασε το Δημαρχείο 1927-1932

Και εδώ μετά το Εμπορικόν

Βλέποντας προς τον Βαρδάρη

Όμως μπορούμε να πάμε και πιο πίσω φωτογραφικά. Ο χρήσιμος χάρτης του Leo Dri μας δείχνει ότι στο σημείο αυτό ήταν η γωνία Μεγ. Αλεξάνδρου και Εγνατίας.

Στη γνωστή λήψη Pigassou η γωνία είναι αυτή που φαίνεται αριστερά.

Έχουμε και κοντινή λήψη του σημείου, με τον φούρνο στο ισόγειο. Από τον Γαλλικό Φωτογραφικό Τομέα.

Πηγαίνοντας ακόμη πιο πίσω τον χρόνο, στην οθωμανική περίοδο της πόλης με τον χάρτη του Δημητριάδη, βλέπουμε ότι η Μεγ. Αλεξάνδρου ήταν η οθωμανική Belediye. Το οικόπεδο αυτό συνόρευε με το οικόπεδο του Tahta kale που λειτουργούσε ως χάνι, δίπλα στο ομώνυμο χαμάμ.

Νίκανδρος Καστανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid021UeVLeeb3AQqJ2aTq1UEXtNydoNgSd8ybCA5JDrhPntXEQyntkyTSHJuaUJREgvTl

Γύρω στο 1980

Γύρω στο 1980

Η θέση τους στη σημερινή περιοχή

Το 1960 [Από το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο “Θεσσαλονίκη στα πέριξ της οδού Κασσάνδρου”, του Ι. Αρτόπουλου, 2021, σελ. 227]

Το 1990 [Από το ίδιο βιβλίο, σελ. 227]

Τρεις αεροφωτογραφίες μάλλον τέλη δεκαετίας 1940, αρχές 1950. Στην πρώτη φωτογραφία φαίνεται το πρώτο κτίριο της ΕΜΣ υπό κατασκευή. Δεν είναι σαφές αν όλες βγήκαν την ίδια μέρα.

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0eUjeJVqwrmmgzKHoFbTZ1A3xVjqkPNmMuxdNGExi63uA6ZZsw6LqkmyiXDTRJPUsl